14. gulmacikitsitādhyāyaḥ

Adhikarana gulmacikitsAdhyAyaH vAtagulme baddhashakRudvAtAdau snigdhaM kRutvA svedaH vAtagulme svedasya Palam (2-3) · Śloka 3

ಅಥಾತೋ ಗುಲ್ಮಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ||೨|| ) ಗುಲ್ಮಂ ಬದ್ಧಶಕೃದ್ವಾತಂ ವಾತಿಕಂ ತೀವ್ರವೇದನಮ್| ರೂಕ್ಷಶೀತೋದ್ಭವಂ ತೈಲೈಃ ಸಾಧಯೇದ್ವಾತರೋಗಿಕೈಃ||೧|| ಪಾನಾನ್ನಾನ್ವಾಸನಾಭ್ಯಙ್ಗೈಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಸ್ವೇದಮಾಚರೇತ್| ಆನಾಹವೇದನಾಸ್ತಮ್ಭವಿಬನ್ಧೇಷು ವಿಶೇಷತಃ||೨|| ಸ್ರೋತಸಾಂ ಮಾರ್ದವಂ ಕೃತ್ವಾ ಜಿತ್ವಾ ಮಾರುತಮುಲ್ಬಣಮ್| ಭಿತ್ವಾ ವಿಬನ್ಧಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಸ್ವೇದೋ ಗುಲ್ಮಮಪೋಹತಿ||೩||

Adhikarana gulme snehapAnaM hitamUrdhvanABije gulme visheSheNa snehapAnam pakvAshayagate bastiH jaTharAshraye snehA bastiSca (4) · Śloka 4

ಸ್ನೇಹಪಾನಂ ಹಿತಂ ಗುಲ್ಮೇ ವಿಶೇಷೇಣೋರ್ಧ್ವನಾಭಿಜೇ| ಪಕ್ವಾಶಯಗತೇ ಬಸ್ತಿರುಭಯಂ ಜಠರಾಶ್ರಯೇ||೪||

Adhikarana vAtagulme dIptAgnyAdau bRuMhaNAnyannapAnAni snehAnirUhA anuvAsanASca (5-6) · Śloka 6

ದೀಪ್ತೇಽಗ್ನೌ ವಾತಿಕೇ ಗುಲ್ಮೇ ವಿಬನ್ಧೇಽನಿಲವರ್ಚಸೋಃ| ಬೃಂಹಣಾನ್ಯನ್ನಪಾನಾನಿ ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣಾನಿ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್||೫|| ಪುನಃಪುನಃ ಸ್ನೇಹಪಾನಂ ನಿರೂಹಾಃ ಸಾನುವಾಸನಾಃ| ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾ ವಾತಜೇ ಗುಲ್ಮೇ ಕಫಪಿತ್ತಾನುರಕ್ಷಿಣಃ||೬||

Adhikarana bastikarma paraM gulmaghnam tasya hetuH ato vAtapittakaPagulmeShu sAnuvAsanA nirUhAH (7-8) · Śloka 8

ಬಸ್ತಿಕರ್ಮ ಪರಂ ವಿದ್ಯಾದ್ಗುಲ್ಮಘ್ನಂ, ತದ್ಧಿ ಮಾರುತಮ್| ಸ್ವಸ್ಥಾನೇ ಪ್ರಥಮಂ ಜಿತ್ವಾ ಸದ್ಯೋ ಗುಲ್ಮಮಪೋಹತಿ||೭|| ತಸ್ಮಾದಭೀಕ್ಷ್ಣಶೋ ಗುಲ್ಮಾ ನಿರೂಹೈಃ ಸಾನುವಾಸನೈಃ| ಪ್ರಯುಜ್ಯಮಾನೈಃ ಶಾಮ್ಯನ್ತಿ ವಾತಪಿತ್ತಕಫಾತ್ಮಕಾಃ||೮||

Adhikarana vAtagulme shUlAnAhaharaM hi~ggvAdisarpiH (9-10) · Śloka 10

ಹಿಙ್ಗುಸೌವರ್ಚಲವ್ಯೋಷಬಿಡದಿಮದೀಪ್ಯಕೈಃ| ಪುಷ್ಕರಾಜಾಜಿಧಾನ್ಯಾಮ್ಲವೇತಸಕ್ಷಾರಚಿತ್ರಕೈಃ||೯|| ಶಠೀವಚಾಗನ್ಧೈಲಾಸುರಸೈರ್ದಧಿಸಂಯುತೈಃ| ಶೂಲಾನಾಹಹರಂ ಸರ್ಪಿಃ ಸಾಧಯೇದ್ವಾತಗುಲ್ಮಿನಾಮ್||೧೦||

Adhikarana vAtagulme udarAnAhAdau ca hapuShAdisarpiH (11-13) · Śloka 13

ಹಪುಷೋಷಣಪೃಥ್ವೀಕಾಪಞ್ಚಕೋಲಕದೀಪ್ಯಕೈಃ| ಸಾಜಾಜೀಸೈನ್ಧವೈರ್ದಧ್ನಾ ದುಗ್ಧೇನ ಚ ರಸೇನ ಚ||೧೧|| ದಾಡಿಮಾನ್ಮೂಲಕಾತ್ಕೋಲಾತ್ಪಚೇತ್ಸರ್ಪಿರ್ನಿಹನ್ತಿ ತತ್| ವಾತಗುಲ್ಮೋದರಾನಾಹಪಾರ್ಶ್ವಹೃತ್ಕೋಷ್ಠವೇದನಾಃ||೧೨|| ಯೋನ್ಯರ್ಶೋಗ್ರಹಣೀದೋಷಕಾಸಶ್ವಾಸಾರುಚಿಜ್ವರಾನ್| |೧೩|

Adhikarana vAtagulme dAdhikaM ghRutam (13-21) · Śloka 21

| ದಶಮೂಲಂ ಬಲಾಂ ಕಾಲಾಂ ಸುಷವೀಂ ದ್ವೌ ಪುನರ್ನವೌ||೧೩|| ಪೌಷ್ಕರೈರಣ್ಡರಾಸ್ನಾಶ್ವಗನ್ಧಾಭಾರ್ಗ್ಯಮೃತಾಶಠೀಃ| ಪಚೇದ್ಗನ್ಧಪಲಾಶಂ ಚ ದ್ರೋಣೇಽಪಾಂ ದ್ವಿಪಲೋನ್ಮಿತಮ್||೧೪|| ಯವೈಃ ಕೋಲೈಃ ಕುಲತ್ಥೈಶ್ಚ ಮಾಷೈಶ್ಚ ಪ್ರಾಸ್ಥಿಕೈಃ ಸಹ| ಕ್ವಾಥೇಽಸ್ಮಿನ್ದಧಿಪಾತ್ರೇ ಚ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್||೧೫|| ಸ್ವರಸೈರ್ದಾಡಿಮಾಮ್ರಾತಮಾತುಲುಙ್ಗೋದ್ಭವೈರ್ಯುತಮ್| ತಥಾ ತುಷಾಮ್ಬುಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಶುಕ್ತೈಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೈಶ್ಚ ಕಲ್ಕಿತೈಃ||೧೬|| ಭಾರ್ಗೀತುಮ್ಬುರುಷಡ್ಗ್ರನ್ಥಾಗ್ರನ್ಥಿರಾಸ್ನಾಗ್ನಿಧಾನ್ಯಕೈಃ| ಯವಾನಕಯವಾನ್ಯಮ್ಲವೇತಸಾಸಿತಜೀರಕೈಃ||೧೭|| ಅಜಾಜೀಹಿಙ್ಗುಹಪುಷಾಕಾರವೀವೃಷಕೋಷಕೈಃ| ನಿಕುಮ್ಭಕುಮ್ಭಮೂರ್ವೇಭಪಿಪ್ಪಲೀವೇಲ್ಲದಾಡಿಮೈಃ||೧೮|| ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾತ್ರಪುಸೈರ್ವಾರುಬೀಜಹಿಂಸ್ರಾಶ್ಮಭೇದಕೈಃ| ಮಿಸಿದ್ವಿಕ್ಷಾರಸುರಸಸಾರಿವಾನೀಲಿನೀಫಲೈಃ||೧೯|| ತ್ರಿಕಟುತ್ರಿಪಟೂಪೇತೈರ್ದಾಧಿಕಂ ತಹ್ಯಪೋಹತಿ| ರೋಗಾನಾಶುತರಾನ್ ಪೂರ್ವಾನ್ ಕಷ್ಟಾನಪಿ ಚ ಶೀಲಿತಮ್||೨೦|| ಅಪಸ್ಮಾರಗದೋನ್ಮಾದಮೂತ್ರಾಘಾತಾನಿಲಾಮಯಾನ್| |೨೧|

Adhikarana vAtagulme tryUShaNAdi ghRutam (21-22) · Śloka 22

| ತ್ರ್ಯೂಷಣತ್ರಿಫಲಾಧಾನ್ಯಚವಿಕಾವೇಲ್ಲಚಿತ್ರಕೈಃ||೨೧|| ಕಲ್ಕೀಕೃತೈರ್ಘೃತಂ ಪಕ್ವಂ ಸಕ್ಷೀರಂ ವಾತಗುಲ್ಮನುತ್| |೨೨|

Adhikarana vAtagulme lashunAdighRutam (22-25) · Śloka 25

| ತುಲಾಂ ಲಶುನಕನ್ದಾನಾಂ ಪೃಥಕ್ಪಞ್ಚಪಲಾಂಶಕಮ್||೨೨|| ಪಞ್ಚಮೂಲಂ ಮಹಚ್ಚಾಮ್ಬುಭಾರಾರ್ಧೇ ತದ್ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಪಾದಶೇಷಂ ತದರ್ಧೇನ ದಾಡಿಮಸ್ವರಸಂ ಸುರಾಮ್||೨೩|| ಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಂ ದಧಿ ಚಾದಾಯ ಪಿಷ್ಟಾಂಶ್ಚಾರ್ಧಪಲಾಂಶಕಾನ್| ತ್ರ್ಯೂಷಣತ್ರಿಫಲಾಹಿಙ್ಗುಯವಾನೀಚವ್ಯದೀಪ್ಯಕಾನ್||೨೪|| ಸಾಮ್ಲವೇತಸಸಿನ್ಧೂತ್ಥದೇವದಾರೂನ್ ಪಚೇದ್ಧೃತಾತ್| ತೈಃ ಪ್ರಸ್ಥಂ ತತ್ಪರಂ ಸರ್ವವಾತಗುಲ್ಮವಿಕಾರಜಿತ್||೨೫||

Adhikarana vAtagulme ShaTpalaM ghRutamapi (26-27) · Śloka 27

ಷಟ್ಪಲಂ ವಾ ಪಿಬೇತ್ ಸರ್ಪಿರ್ಯದುಕ್ತಂ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಣಿ| ಪ್ರಸನ್ನಯಾ ವಾ ಕ್ಷೀರಾರ್ಥಃ ಸುರಯಾ ದಾಡಿಮೇನ ವಾ||೨೬|| ಘೃತೇ ಮಾರುತಗುಲ್ಮಘ್ನಃ ಕಾರ್ಯೋ ದಧ್ನಃ ಸರೇಣ ವಾ| |೨೭|

Adhikarana vAtagulme vRuddhaM kaPamullikhet (27-28) · Śloka 28

| ವಾತಗುಲ್ಮೇ ಕಫೋ ವೃದ್ಧೋ ಹತ್ವಾಽಗ್ನಿಮರುಚಿಂ ಯದಿ||೨೭|| ಹೃಲ್ಲಾಸಂ ಗೌರವಂ ತನ್ದ್ರಾಂ ಜನಯೇದುಲ್ಲಿಖೇತ್ತು ತಮ್| |೨೮|

Adhikarana vAtagulme shUlAdiShu kvAthacUrNa vaTakAH (28-29) · Śloka 29

| ಶೂಲಾನಾಹವಿಬನ್ಧೇಷು ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಸಸ್ನೇಹಮಾಶಯಮ್||೨೮|| ನಿರ್ಯೂಹಚೂರ್ಣವಟಕಾಃ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾ ಘೃತಭೇಷಜೈಃ| |೨೯|

Adhikarana vAtagulme shUlA cUrNAnAmanupAnam (29-30) · Śloka 30

| ಕೋಲದಾಡಿಮಘರ್ಮಾಮ್ಬುತಕ್ರಮದ್ಯಾಮ್ಲಕಾಞ್ಜಿಕೈಃ||೨೯|| ಮಣ್ಡೇನ ವಾ ಪಿಬೇತ್ಪ್ರಾತಶ್ಚೂರ್ಣಾನ್ಯನ್ನಸ್ಯ ವಾ ಪುರಃ| |೩೦|

Adhikarana vAtagulme kaPayukte vaTakAH (30-31) · Śloka 31

| ಚೂರ್ಣಾನಿ ಮಾತುಲುಙ್ಗಸ್ಯ ಭಾವಿತಾನ್ಯಸಕೃದ್ರಸೇ||೩೦|| ಕುರ್ವೀತ ಕಾರ್ಮುಕತರಾನ್ ವಟಕಾನ್ ಕಫವಾತಯಃ| |೩೧|

Adhikarana vAtagulme hiDgvAdi cUrNaM hRucCUlakRucCragulmAdiharam (31-33) · Śloka 33

ಹಿಙ್ಗುವಚಾವಿಜಯಾಪಶುಗನ್ಧಾ- ದಾಡಿಮದೀಪ್ಯಕಧಾನ್ಯಕಪಾಠಾಃ| ಪುಷ್ಕರಮೂಲಶಠೀಹಪುಷಾಗ್ನಿ- ಕ್ಷಾರಯುಗತ್ರಿಪಟುತ್ರಿಕಟೂನಿ||೩೧|| ಸಾಜಾಜಿಚವ್ಯಂ ಸಹತಿತ್ತಿಡೀಕಂ ಸವೇತಸಾಮ್ಲಂ ವಿನಿಹನ್ತಿ ಚೂರ್ಣಮ್| ಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವಬಸ್ತಿತ್ರಿಕಯೋನಿಪಾಯು- ಶೂಲಾನಿ ವಾಯ್ವಾಮಕಫೋದ್ಭವಾನಿ||೩೨|| ಕೃಚ್ಛ್ರಾನ್ ಗುಲ್ಮಾನ್ ವಾತವಿಣ್ಮೂತ್ರಸಙ್ಗಂ ಕಣ್ಠೇ ಬನ್ಧಂ ಹೃದ್ಗ್ರಹಂ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಮ್| ಅನ್ನಾಶ್ರದ್ಧಾಪ್ಲೀಹದುರ್ನಾಮಹಿಧ್ಮಾ- ವರ್ಧ್ಮಾಧ್ಮಾನಶ್ವಾಸಕಾಸಾಗ್ನಿಸಾದಾನ್||೩೩||

Adhikarana vAtagulme vaishvAnaraScUrNaH (34) · Śloka 34

ಲವಣಯವಾನೀದೀಪ್ಯಕ- ಕಣನಾಗರಮುತ್ತರೋತ್ತರಂ ವೃದ್ಧಮ್| ಸರ್ವಸಮಾಂಶಹರೀತಕೀ- ಚೂರ್ಣಂ ವೈಶ್ವಾನರಃ ಸಾಕ್ಷಾತ್||೩೪||

Adhikarana vAtagulme trikaTukAdi cUrNam (35) · Śloka 35

ತ್ರಿಕಟುಕಮಜಮೋದಾ ಸೈನ್ಧವಂ ಜೀರಕೇ ದ್ವೇ ಸಮಧರಣಧೃತಾನಾಮಷ್ಟಮೋ ಹಿಙ್ಗುಭಾಗಃ| ಪ್ರಥಮಕವಲಭೋಜ್ಯಃ ಸರ್ಪಿಷಾ ಸಂಪ್ರಯುಕ್ತೋ ಜನಯತಿ ಜಠರಾಗ್ನಿಂ ವಾತಗುಲ್ಮಂ ನಿಹನ್ತಿ||೩೫||

Adhikarana vAtagulme shArdUlaScUrNaH (36) · Śloka 36

ಹಿಙ್ಗೂಗ್ರಾಬಿಡಶುಣ್ಠ್ಯಜಾಜಿವಿಜಯಾವಾಟ್ಯಾಭಿಧಾನಾಮಯೈ- ಶ್ಚೂರ್ಣಃ ಕುಮ್ಭನಿಕುಮ್ಭಮೂಲಸಹಿತೈರ್ಭಾಗೋತ್ತರಂ ವರ್ಧಿತೈಃ| ಪೀತಃ ಕೋಷ್ಣಜಲೇನ ಕೋಷ್ಠಜರುಜೋ ಗುಲ್ಮೋದರಾದೀನಯಂ ಶಾರ್ದೂಲಃ ಪ್ರಸಭಂ ಪ್ರಮಥ್ಯ ಹರತಿ ವ್ಯಾಧೀನ್ ಮೃಗೌಘಾನಿವ||೩೬||

Adhikarana vAtagulme sindhUtthAdicUrNam (37) · Śloka 37

ಸಿನ್ಧೂತ್ಥಪಥ್ಯಾಕಣದೀಪ್ಯಕಾನಾಂ ಚೂರ್ಣಾನಿ ತೋಯೈಃ ಪಿಬತಾಂ ಕವೋಷ್ಣೈಃ| ಪ್ರಯಾತಿ ನಾಶಂ ಕಫವಾತಜನ್ಮಾ ನಾರಾಚನಿರ್ಭಿನ್ನ ಇವಾಮಯೌಘಃ||೩೭||

Adhikarana vAtagulme pUtIkAdiBasma (38) · Śloka 38

ಪೂತಿಕಪತ್ರಗಜಚಿರ್ಭಟಚವ್ಯವಹ್ನಿ- ವ್ಯೋಷಂ ಚ ಸಂಸ್ತರಚಿತಂ ಲವಣೋಪಧಾನಮ್| ದಗ್ಧ್ವಾ ವಿಚೂರ್ಣ್ಯ ದಧಿಮಸ್ತುಯುತಂ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಂ ಗುಲ್ಮೋದರಶ್ವಯಥುಪಾಣ್ಡುಗುದೋದ್ಭವೇಷು||೩೮||

Adhikarana vAtagulme hi~ggvAdi (39-40) · Śloka 40

| ಹಿಙ್ಗುತ್ರಿಗುಣಂ ಸೈನ್ಧವಮಸ್ಮಾತ್ತ್ರಿಗುಣಂ ಚ ತೈಲಮೈರಣ್ಡಮ್||೩೯|| ತತ್ತ್ರಿಗುಣರಸೋನರಸಂ ಗುಲ್ಮೋದರವರ್ಧ್ಮಶೂಲಘ್ನಮ್| |೪೦|

Adhikarana vAtagulme mAtulu~ggarasAdi (40-41) · Śloka 41

| ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸೋ ಹಿಙ್ಗು ದಾಡಿಮಂ ಬಿಡಸೈನ್ಧವಮ್||೪೦|| ಸುರಾಮಣ್ಡೇನ ಪಾತವ್ಯಂ ವಾತಗುಲ್ಮರುಜಾಪಹಮ್| |೪೧|

Adhikarana vAtagulme shuNThyAdicUrNam (41-42) · Śloka 42

| ಶುಣ್ಠ್ಯಾಃ ಕರ್ಷಂ ಗುಡಸ್ಯ ದ್ವೌ ಧೌತಾತ್ಕೃಷ್ಣತಿಲಾತ್ಪಲಮ್||೪೧|| ಖಾದನ್ನೇಕತ್ರ ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ಕೋಷ್ಣಕ್ಷೀರಾನುಪೋ ಜಯೇತ್| ವಾತಹೃದ್ರೋಗಗುಲ್ಮಾರ್ಶೋಯೋನಿಶೂಲಶಕೃದ್ಗ್ರಹಾನ್||೪೨||

Adhikarana vAtagulme sakaPe eraNDatailaM prasannayA,vAtagulme sapite eraNDatailaM payasA (43) · Śloka 43

ಪಿಬೇದೇರಣ್ಡತೈಲಂ ತು ವಾತಗುಲ್ಮೀ ಪ್ರಸನ್ನಯಾ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಣ್ಯನುಬಲೇ ವಾಯೌ, ಪಿತ್ತೇ ತು ಪಯಸಾ ಸಹ||೪೩||

Adhikarana vAtagulme sasantApe sasneho virekaH vAtagulme sasantApe raktamokShaH (44-45) · Śloka 45

ವಿವೃದ್ಧಂ ಯದಿ ವಾ ಪಿತ್ತಂ ಸನ್ತಾಪಂ ವಾತಗುಲ್ಮಿನಃ| ಕುರ್ಯಾದ್ವಿರೇಚನೀಯೋಽಸೌ ಸಸ್ನೇಹೈರಾನುಲೋಮಿಕೈಃ||೪೪|| ತಾಪಾನುವೃತ್ತಾವೇವಂ ಚ ರಕ್ತಂ ತಸ್ಯಾವಸೇಚಯೇತ್| |೪೫|

Adhikarana vAtagulme lashunakShIraM udAvartAdiharam (45-47) · Śloka 47

| ಸಾಧಯೇಚ್ಛುದ್ಧಶುಷ್ಕಸ್ಯ ಲಶುನಸ್ಯ ಚತುಷ್ಪಲಮ್||೪೫|| ಕ್ಷೀರೋದಕೇಽಷ್ಟಗುಣಿತೇ ಕ್ಷೀರಶೇಷಂ ಚ ಪಾಚಯೇತ್| ವಾತಗುಲ್ಮಮುದಾವರ್ತಂ ಗೃಧ್ರಸೀಂ ವಿಷಮಜ್ವರಮ್||೪೬|| ಹೃದ್ರೋಗಂ ವಿದ್ರಧಿಂ ಶೋಷಂ ಸಾಧಯತ್ಯಾಶು ತತ್ಪಯಃ| |೪೭|

Adhikarana vAtagulme tailAdimishraNam (47-48) · Śloka 48

| ತೈಲಂ ಪ್ರಸನ್ನಾ ಗೋಮೂತ್ರಮಾರನಾಲಂ ಯವಾಗ್ರಜಃ||೪೭|| ಗುಲ್ಮಂ ಜಠರಮಾನಾಹಂ ಪೀತಮೇಕತ್ರ ಸಾಧಯೇತ್| |೪೮|

Adhikarana vAtagulme citrakAdikvAthaH (48-49) · Śloka 49

| ಚಿತ್ರಕಗ್ರನ್ಥಿಕೈರಣ್ಡಶುಣ್ಠೀಕ್ವಾಥಃ ಪರಂ ಹಿತಃ||೪೮|| ಶೂಲಾನಾಹವಿಬನ್ಧೇಶು ಸಹಿಙ್ಗುಬಿಡಸೈನ್ಧವಃ| |೪೯|

Adhikarana vAtagulme puShkarAdikvAthaH (49-50) · Śloka 50

| ಪುಷ್ಕರೈರಣ್ಡಯೋರ್ಮೂಲಂ ಯವಧನ್ವಯವಾಸಕಮ್||೪೯|| ಜಲೇನ ಕ್ವಥಿತಂ ಪೀತಂ ಕೋಷ್ಠದಾಹರುಜಾಪಹಮ್| |೫೦|

Adhikarana vAtagulme vATyAdikvAthaH (50-51) · Śloka 51

| ವಾಟ್ಯಾಹ್ವೈರಣ್ಡದರ್ಭಾಣಾಂ ಮೂಲಂ ದಾರು ಮಹೌಷಧಮ್||೫೦|| ಪೀತಂ ನಿಃಕ್ವಾಥ್ಯ ತೋಯೇನ ಕೋಷ್ಠಪೃಷ್ಠಾಂಸಶೂಲಜಿತ್| |೫೧|

Adhikarana vAtagulme shilAjatu payasA (51-52) · Śloka 52

| ಶಿಲಾಜಂ ಪಯಸಾಽನಲ್ಪಪಞ್ಚಮೂಲಶ್ರೃತೇನ ವಾ||೫೧|| ವಾತಗುಲ್ಮೀ ಪಿಬೇತ್| |೫೨|

Adhikarana vAtagulme udAvarte vATyaBojanam (52) · Śloka 52

ವಾಟ್ಯಮುದಾವರ್ತೇ ತು ಭೋಜಯೇತ್| ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಪೈಪ್ಪಲಿಕೈರ್ಯೂಷೈರ್ಮೂಲಕಾನಾಂ ರಸೇನ ವಾ||೫೨||

Adhikarana vAtagulme baddhaviNmArUte yavAnnaM kulmAshA vA (53) · Śloka 53

ಬದ್ಧವಿಣ್ಮಾರುತೋಽಶ್ರ್ನೀಯಾತ್ಕ್ಷೀರೇಣೋಷ್ಣೇನ ಯಾವಕಮ್| ಕುಲ್ಮಾಷಾನ್ ವಾ ಬಹುಸ್ನೇಹಾನ್ ಭಕ್ಷಯೇಲ್ಲವಣೋತ್ತರಾನ್||೫೩||

Adhikarana vAtagulme samale nIlinyAdi ghRutam (54) · Śloka 54

ನೀಲಿನೀತ್ರಿವೃತಾದನ್ತೀಪಥ್ಯಾಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕೈಃ ಸಹ| ಸಮಲಾಯ ಘೃತಂ ದೇಯಂ ಸಬಿಡಕ್ಷಾರನಾಗರಮ್||೫೪||

Adhikarana vAtagulme kukkuTAdimAMsam (55-58) · Śloka 58

ನೀಲಿನೀಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ರಾಸ್ನಾಂ ಬಲಾಂ ಕಟುಕರೋಹಿಣೀಮ್| ಪಚೇದ್ವಿಡಙ್ಗಂ ವ್ಯಾಘ್ರೀಂ ಚ ಪಾಲಿಕಾನಿ ಜಲಾಢಕೇ||೫೫|| ರಸೇಽಷ್ಟಭಾಗಶೇಷೇ ತು ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ದಧ್ನಃ ಪ್ರಸ್ಥೇನ ಸಂಯೋಜ್ಯ ಸುಧಾಕ್ಷೀರಪಲೇನ ಚ||೫೬|| ತತೋ ಘೃತಪಲಂ ದದ್ಯಾದ್ಯವಾಗೂಮಣ್ಡಮಿಶ್ರಿತಮ್| ಜೀರ್ಣೇ ಸಮ್ಯಗ್ವಿರಿಕ್ತಂ ಚ ಭೋಜಯೇದ್ರಸಭೋಜನಮ್||೫೭|| ಗುಲ್ಮಕುಷ್ಠೋದರವ್ಯಙ್ಗಶೋಫಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯಜ್ವರಾನ್| ಶ್ವಿತ್ರಂ ಪ್ಲೀಹಾನಮುನ್ಮಾದಂ ಹನ್ತ್ಯೇತನ್ನೀಲಿನೀಘೃತಮ್||೫೮||

Adhikarana vAtagulme shAlyannaM madirA ghRutam (59) · Śloka 59

ಕುಕ್ಕುಟಾಶ್ಚ ಮಯೂರಾಶ್ಚ ತಿತ್ತಿರಿಕ್ರೌಞ್ಚವರ್ತಕಾಃ| ಶಾಲಯೋ ಮದಿರಾ ಸರ್ಪಿರ್ವಾತಗುಲ್ಮಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್||೫೯||

Adhikarana vAtagulme annapAnaM ca (60) · Śloka 60

ಮಿತಮುಷ್ಣಂ ದ್ರವಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಭೋಜನಂ ವಾತಗುಲ್ಮಿನಾಮ್| ಸಮಣ್ಡಾ ವಾರುಣೀ ಪಾನಂ ತಪ್ತಂ ವಾ ಧಾನ್ಯಕೈರ್ಜಲಮ್||೬೦||

Adhikarana pittagulme snigdhoShNaje virekaH (61) · Śloka 61

ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣೇನೋದಿತೇ ಗುಲ್ಮೇ ಪೈತ್ತಿಕೇ ಸ್ರಂಸನಂ ಹಿತಮ್| |೬೧|

Adhikarana pittagulme drAkShAdivirecanam (61-62) · Śloka 62

ದ್ರಾಕ್ಷಾಭಯಾಗುಡರಸಂ ಕಮ್ಪಿಲ್ಲಂ ವಾ ಮಧುದ್ರುತಮ್||೬೧|| ಕಲ್ಪೋತ್ಕಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತೋಕ್ತಂ| |೬೨|

Adhikarana pittagulme rUkShoShNaje saMshamanam,pittarUkSho tiktAdighRutam pittarUkSho tRuNapa~jcamUlAdi kShIram (62-63) · Śloka 63

ಗುಲ್ಮೇ ರೂಕ್ಷೋಷ್ಣಜೇ ಪುನಃ| ಪರಂ ಸಂಶಮನಂ ಸರ್ಪಿಸ್ತಿಕ್ತಂ ವಾಸಾಘೃತಂ ಶ್ರೃತಮ್||೬೨|| ತೃಣಾಖ್ಯಪಞ್ಚಾಕ್ವಾಥೇ ಜೀವನೀಯಗಣೇನ ವಾ| ಶ್ರೃತಂ ತೇನೈವ ವಾ ಕ್ಷೀರಂ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಗಣೇನ ವಾ||೬೩||

Adhikarana pittagulme rUkShoShNaje Atyayike virek (64) · Śloka 64

ತತ್ರಾಪಿ ಸ್ರಂಸನಂ ಯುಞ್ಜ್ಯಾಚ್ಛೀಘ್ರಮಾತ್ಯಯಿಕೇ ಭಿಷಕ್| |೬೪|

Adhikarana pittagulme rUkShoShNaje Atyayike virekadravyaghRutaM kShIraM vAhNaje (64) · Śloka 64

| ವೈರೇಚನಿಕಸಿದ್ಧೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ಪಯಸಾಽಪಿ ವಾ||೬೪||

Adhikarana pittagulme AmalakAdighRutam (65-66) · Śloka 66

ರಸೇನಾಮಲಕೇಕ್ಷೂಣಾಂ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಪಥ್ಯಾಪಾದಂ ಪಿಬೇತ್ಸರ್ಪಿಸ್ತತ್ಸಿದ್ಧಂ ಪಿತ್ತಗುಲ್ಮನುತ್||೬೫|| ಪಿಬೇದ್ವಾ ತೈಲ್ವಕಂ ಸರ್ಪಿರ್ಯಚ್ಚೋಕ್ತಂ ಪಿತ್ತವಿದ್ರಧೌ| |೬೬|

Adhikarana pittagulme drAkShAdikalkaH (66-67) · Śloka 67

| ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಪಯಸ್ಯಾಂ ಮಧುಕಂ ಚನ್ದನಂ ಪದ್ಮಕಂ ಮಧು||೬೬|| ಪಿಬೇತ್ತಣ್ಡುಲತೋಯೇನ ಪಿತ್ತಗುಲ್ಮೋಪಶಾನ್ತಯೇ| |೬೭|

Adhikarana pittagulme trAyamANAkvAthaH (67-69) · Śloka 69

| ದ್ವಿಪಲಂ ತ್ರಾಯಮಾಣಾಯಾ ಜಲದ್ವಿಪ್ರಸ್ಥಸಾಧಿತಮ್||೬೭|| ಅಷ್ಟಭಾಗಸ್ಥಿತಂ ಪೂತಂ ಕೋಷ್ಣಂ ಕ್ಷೀರಸಮಂ ಪಿಬೇತ್| ಪಿಬೇದುಪರಿ ತಸ್ಯೋಷ್ಣಂ ಕ್ಷೀರಮೇವ ಯಥಾಬಲಮ್||೬೮|| ತೇನ ನಿರ್ಹೃತದೋಷಸ್ಯ ಗುಲ್ಮಃ ಶಾಮ್ಯತಿ ಪೈತ್ತಿಕಃ| |೬೯|

Adhikarana pittagulme dAhe shItairghRutAdibhirabhya~ggalepasparshAdiShu raktaharaNamulme (69-70) · Śloka 70

| ದಾಹೇಽಭ್ಯಙ್ಗೋ ಘೃತೈಃ ಶೀತೈಃ ಸಾಜ್ಯೈರ್ಲೇಪೋ ಹಿಮೌಷಧೈಃ||೬೯|| ಸ್ಪರ್ಶಃ ಸರೋರುಹಾಂ ಪತ್ರೈಃ ಪಾತ್ರೈಶ್ಚ ಪ್ರಚಲಜ್ಜಲೈಃ| |೭೦|

Adhikarana pittagulme raktasruteH phalamulme (70-72) · Śloka 72

| ವಿದಾಹಪೂರ್ವರೂಪೇಷು ಶೂಲೇ ವಹ್ನೇಶ್ಚ ಮಾರ್ದವೇ||೭೦|| ಬಹುಶೋಽಪಹರೇದ್ರಕ್ತಂ ಪಿತ್ತಗುಲ್ಮೇ ವಿಶೇಷತಃ| ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ವಿದಹ್ಯನ್ತೇ ನ ಗುಲ್ಮಾ ಯಾನ್ತಿ ಚ ಕ್ಷಯಮ್||೭೧|| ರಕ್ತಂ ಹಿ ವ್ಯಮ್ಲತಾಂ ಯಾತಿ, ತಚ್ಚ ನಾಸ್ತಿ ನ ಚಾಸ್ತಿ ರುಕ್| |೭೨|

Adhikarana pittagulme mlAnatve jA~ggalarasaH pitta sasheShArtau sarpiH (72-73) · Śloka 73

| ಹೃತದೋಷಂ ಪರಿಮ್ಲಾನಂ ಜಾಙ್ಗಲೈಸ್ತರ್ಪಿತಂ ರಸೈಃ||೭೨|| ಸಮಾಶ್ವಸ್ತಂ ಸಶೋಷಾರ್ತಿಂ ಸರ್ಪಿರಭ್ಯಾಸಯೇತ್ಪುನಃ| |೭೩|

Adhikarana pittagulme pAkonmukhe pittavidradhivat kriyA (73-74) · Śloka 74

| ರಕ್ತಪಿತ್ತಾತಿವೃದ್ಧತ್ವಾತ್ಕ್ರಿಯಾಮನುಪಲಭ್ಯ ವಾ||೭೩|| ಗುಲ್ಮೇ ಪಾಕೋನ್ಮುಖೇ ಸರ್ವಾ ಪಿತ್ತವಿದ್ರಧಿವತ್ಕ್ರಿಯಾ| |೭೪|

Adhikarana pittagulme annaM pAnaM ca (74-75) · Śloka 75

| ಶಾಲಿರ್ಗವ್ಯಾಜಪಯಸೀ ಪಟೋಲೀ ಜಾಙ್ಗಲಂ ಘೃತಮ್||೭೪|| ಧಾತ್ರೀ ಪರೂಷಕಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಖರ್ಜೂರಂ ದಾಡಿಮಂ ಸಿತಾ| ಭೋಜ್ಯಂ, ಪಾನೇಽಮ್ಬು ಬಲಯಾ ಬೃಹತ್ಯಾದ್ಯೈಶ್ಚ ಸಾಧಿತಮ್||೭೫||

Adhikarana shleShmagulme pUrvaM vamanam shleShmAvamye upavAsaH shleShma tiktAdisaMsargyA hi~ggvAdiBiSca vanhisandhukShaNam (76-77) · Śloka 77

ಶ್ಲೇಷ್ಮಜೇ ವಾಮಯೇತ್ಪೂರ್ವಮವಮ್ಯಮುಪವಾಸಯೇತ್| ತಿಕ್ತೋಷ್ಣಕಟುಸಂಸರ್ಗ್ಯಾ ವಹ್ನಿಂ ಸನ್ಧುಕ್ಷಯೇತ್ತತಃ||೭೬|| ಹಿಙ್ಗ್ವಾದಿಭಿಶ್ಚ ದ್ವಿಗುಣಕ್ಷಾರಹಿಙ್ಗ್ವಮ್ಲವೇತಸೈಃ| |೭೭|

Adhikarana shleShmagulme nigUDhatvAdiyute svedanaM ghRutapAnaM ca (77-78) · Śloka 78

| ನಿಗೂಢಂ ಯದಿ ವೋನ್ನದ್ಧಂ ಸ್ತಿಮಿತಂ ಕಠಿನಂ ಸ್ಥಿರಮ್||೭೭|| ಆನಾಹಾದಿಯುತಂ ಗುಲ್ಮಂ ಸಂಸ್ವೇದ್ಯ ವಿನಯೇದನು| ಘೃತಂ ಸಕ್ಷಾರಕಟುಕಂ ಪಾತವ್ಯಂ ಕಫಗುಲ್ಮಿನಾಮ್||೭೮||

Adhikarana shleShmagulme dashamUlaghRutam (79) · Śloka 79

ಸವ್ಯೋಷಕ್ಷಾರಲವಣಂ ಸಹಿಙ್ಗುಬಿಡದಾಡಿಮಮ್| ಕಫಗುಲ್ಮಂ ಜಯತ್ಯಾಶು ದಶಮೂಲಶ್ಘೃತಂ ಋತಮ್||೭೯||

Adhikarana shleShmagulme bhallAtakaghRutam (80-83) · Śloka 83

ಭಲ್ಲಾತಕಾನಾಂ ದ್ವಿಪಲಂ ಪಞ್ಚಮೂಲಂ ಪಲೋನ್ಮಿತಮ್| ಅಲ್ಪಂ ತೋಯಾಢಕೇ ಸಾಧ್ಯಂ ಪಾದಶೇಷೇಣ ತೇನ ಚ||೮೦|| ತುಲ್ಯಂ ಘೃತಂ ತುಲ್ಯಪಯೋ ವಿಪಚೇದಕ್ಷಸಮ್ಮಿತೈಃ| ವಿಡಙ್ಗಹಿಙ್ಗುಸಿನ್ಧೂತ್ಥಯಾವಶೂಕಶಠೀಬಿಡೈಃ||೮೧|| ಸದ್ವೀಪಿರಾಸ್ನಾಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಷಡ್ಗ್ರನ್ಥಾಕಣನಾಗರೈಃ| ಏತದ್ಭಲ್ಲಾತಕಘೃತಂ ಕಫಗುಲ್ಮಹರಂ ಪರಮ್||೮೨|| ಪ್ಲೀಹಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯಶ್ವಾಸಗ್ರಹಣೀರೋಗಕಾಸಜಿತ್| |೮೩|

Adhikarana shleShmagulme sarvadehe ca svedaH (83) · Śloka 83

| ತತೋಽಸ್ಯ ಗುಲ್ಮೇ ದೇಹೇ ಚ ಸಮಸ್ತೇ ಸ್ವೇದಮಾಚರೇತ್||೮೩||

Adhikarana shleShmagulme snehasvedaphalam (84) · Śloka 84

ಸರ್ವತ್ರ ಗುಲ್ಮೇ ಪ್ರಥಮಂ ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದೋಪಪಾದಿತೇ| ಯಾ ಕ್ರಿಯಾ ಕ್ರಿಯತೇ ಯಾತಿ ಸಾ ಸಿದ್ಧಿಂ ನ ವಿರೂಕ್ಷಿತೇ||೮೪||

Adhikarana shleShmagulme ghaTikAyojanam shleShma tato gulmavidAraNam shleShma tataH prapIDanaM mraMkShaNaM ca (85-87) · Śloka 87

ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಶರೀರಸ್ಯ ಗುಲ್ಮೇ ಶೈಥಿಲ್ಯಮಾಗತೇ| ಯಥೋಕ್ತಾಂ ಘಟಿಕಾಂ ನ್ಯಸ್ಯೇದ್ಗೃಹೀತೇಽಪನಯೇಚ್ಚ ತಾಮ್||೮೫|| ವಸ್ತ್ರಾನ್ತರಂ ತತಃ ಕೃತ್ವಾ ಛಿನ್ದ್ಯಾದ್ಗುಲ್ಮಂ ಪ್ರಮಾಣವಿತ್| ವಿಮಾರ್ಗಾಜಪದಾದರ್ಶೈರ್ಯಥಾಲಾಭಂ ಪ್ರಪೀಡಯೇತ್||೮೬|| ಪ್ರಮೃಜ್ಯಾದ್ಗುಲ್ಮಮೇವೈಕಂ ನ ತ್ವನ್ತ್ರಹೃದಯಂ ಸ್ಪೃಶೇತ್| |೮೭|

Adhikarana shleShmagulme tato lepaH svedashca (87-88) · Śloka 88

| ತಿಲೈರಣ್ಡಾತಸೀಬೀಜಸರ್ಷಪೈಃ ಪರಿಲಿಪ್ಯ ಚ||೮೭|| ಶ್ಲೇಷ್ಮಗುಲ್ಮಮಯಸ್ಪಾತ್ರೈಃ ಸುಖೋಷ್ಣೈಃ ಸ್ವೇದಯೇತ್ತತಃ| |೮೮|

Adhikarana shleShmagulme evaM sthAnAccalite virecanairbastibhishca shodhanam (88-89) · Śloka 89

| ಏವಂ ಚ ವಿಸೃತಂ ಸ್ಥಾನಾತ್ ಕಫಗುಲ್ಮಂ ವಿರೇಚನೈಃ||೮೮|| ಸಸ್ನೇಹೈರ್ಬಸ್ತಿಭಿಶ್ಚೈನಂ ಶೋಧಯೇದ್ದಾಶಮೂಲಿಕೈಃ| |೮೯|

Adhikarana shleShmagulme miSrakaH sneha sraMsanaH (89-91) · Śloka 91

| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾಮಲಕದ್ರಾಕ್ಷಾಶ್ಯಾಮಾದ್ಯೈಃ ಪಾಲಿಕೈಃ ಪಚೇತ್||೮೯|| ಏರಣ್ಡತೈಲಹವಿಷೋಃ ಪ್ರಸ್ಥೌ ಪಯಸಿ ಷಡ್ಗುಣೇ| ಸಿದ್ಧೋಽಯಂ ಮಿಶ್ರಕಃ ಸ್ನೇಹೋ ಗುಲ್ಮಿನಾಂ ಸ್ರಂಸನಂ ಹಿತಮ್||೯೦|| ವೃದ್ಧಿವಿದ್ರಧಿಶೂಲೇಷು ವಾತವ್ಯಾಧಿಷು ಚಾಮೃತಮ್| |೯೧|

Adhikarana shleShmagulme nIlinIghRutaM straMsanam shleShma sukumAraM ghRutaM straMsanam (91-92) · Śloka 92

| ಪಿಬೇದ್ವಾ ನೀಲಿನೀಸರ್ಪಿರ್ಮಾತ್ರಯಾ ದ್ವಿಪಲೀನಯಾ||೯೧|| ತಥೈವ ಸುಕುಮಾರಾಖ್ಯಂ ಘೃತಾನ್ಯೌದರಿಕಾಣಿ ವಾ| |೯೨|

Adhikarana shleShmagulme udaroktaghRutAni sraMsanam shleShma dantIharItakyaH straMsanam (92-97) · Śloka 97

| ದ್ರೋಣೇಽಮ್ಭಸಃ ಪಚೇದ್ದನ್ತ್ಯಾಃ ಪಲಾನಾಂ ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿಮ್||೯೨|| ಚಿತ್ರಕಸ್ಯ ತಥಾ ಪಥ್ಯಾಸ್ತಾವತೀಸ್ತದ್ರಸೇ ಸ್ರುತೇ| ದ್ವಿಪ್ರಸ್ಥೇ ಸಾಧಯೇತ್ಪೂತೇ ಕ್ಷಿಪೇದ್ದನ್ತೀಸಮಂ ಗುಡಮ್||೯೩|| ತೈಲಾತ್ಪಲಾನಿ ಚತ್ವಾರಿ ತ್ರಿವೃತಾಯಾಶ್ಚ ಚರ್ಣತಃ| ಕಣಾಕರ್ಷೌ ತಥಾ ಶುಣ್ಠ್ಯಾಃ ಸಿದ್ಧೇ ಲೇಹೇ ತು ಶೀತಲೇ||೯೪|| ಮಧು ತೈಲಸಮಂ ದದ್ಯಾಚ್ಚತುರ್ಜಾತಾಚ್ಚತುರ್ಥಿಕಾಮ್| ಅತೋ ಹರೀತಕೀಮೇಕಾಂ ಸಾವಲೇಹಪಲಾಮದನ್||೯೫|| ಸುಖಂ ವಿರಿಚ್ಯತೇ ಸ್ನಿಗ್ಧೋ ದೋಷಪ್ರಸ್ಥಮನಾಮಯಃ| ಗುಲ್ಮಹೃದ್ರೋಗದುರ್ನಾಮಶೋಫಾನಾಹಗರೋದರಾನ್||೯೬|| ಕುಷ್ಠೋತ್ಕ್ಲೇಶಾರುಚಿಪ್ಲೀಹಗ್ರಹಣೀವಿಷಮಜ್ವರಾನ್| ಘ್ನನ್ತಿ ದನ್ತೀಹರೀತಕ್ಯಃ ಪಾಣ್ಡುತಾಂ ಚ ಸಕಾಮಲಾಮ್||೯೭||

Adhikarana shleShmagulme trivRutAcUrNam straMsanam (98) · Śloka 98

ಸುಧಾಕ್ಷೀರದ್ರವಂ ಚೂರ್ಣಂ ತ್ರಿವೃತಾಯಾಃ ಸುಭಾವಿತಮ್| ಕಾರ್ಷಿಕಂ ಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಲೀಢ್ವಾ ಸಾಧು ವಿರಿಚ್ಯತೇ||೯೮||

Adhikarana shleShmagulme kuShThAdicUrNam sraMsanam (99) · Śloka 99

ಕುಷ್ಠಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃದ್ದನ್ತೀವಿಜಯಾಕ್ಷಾರಗುಗ್ಗುಲೂನ್| ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ಪಿಬೇದಕಂ ತೇನ ಗುಗ್ಗುಲುಮೇವ ವಾ||೯೯||

Adhikarana shleShmagulme gugguluH sraMsanam shleShma kalpasidhyuktA nirUhAH (100) · Śloka 100

ನಿರೂಹಾನ್ ಕಲ್ಪಸಿಧ್ದ್ಯುಕ್ತಾನ್ ಯೋಜಯೇದ್ಗುಲ್ಮನಾಶನಾನ್| |೧೦೦|

Adhikarana shleShmagulme kRutamUlatvAdiyute kShArAriShTAgnikarmANi (100-102) · Śloka 102

| ಕೃತಮೂಲಂ ಮಹಾವಾಸ್ತುಂ ಕಠಿನಂ ಸ್ತಿಮಿತಂ ಗುರುಮ್||೧೦೦|| ಗೂಢಮಾಂಸಂ ಜಯೇದ್ಗುಲ್ಮಂ ಕ್ಷಾರಾರಿಷ್ಟಾಗ್ನಿಕರ್ಮಭಿಃ| ಏಕಾನ್ತರಂ ದ್ವ್ಯ್ನ್ತರಂ ವಾ ವಿಶ್ರಮಯ್ಯಾಥ ವಾ ತ್ರ್ಯಹಮ್||೧೦೧|| ಶರೀರದೋಷಬಲಯೋರ್ವರ್ಧನಕ್ಷಪಣೋದ್ಯತಃ| |೧೦೨|

Adhikarana shleShmagulme arshoshmarIgrahaNyuktAHkShArAH (102) · Śloka 102

| ಅರ್ಶೋಶ್ಮರೀಗ್ರಹಣ್ಯುಕ್ತಾಃ ಕ್ಷಾರಾ ಯೋಜ್ಯಾಃ ಕಫೋಲ್ಬಣೇ||೧೦೨||

Adhikarana shleShmagulme kShAraH CedanaBedanapAtanakRut (103-108) · Śloka 108

ದೇವದಾರುತ್ರಿವೃದ್ದನ್ತೀಕಟುಕಾಪಞ್ಚಕೋಲಕಮ್| ಸ್ವರ್ಜಿಕಾಯಾವಶೂಕಾಖ್ಯೌ ಶ್ರೇಷ್ಠಾಪಾಠೋಪಕುಞ್ಚಕಮ್||೧೦೩|| ಕುಷ್ಠಂ ಸರ್ಪಸುಗನ್ಧಾಂ ಚ ದ್ವ್ಯಕ್ಷಾಂಶಂ ಪಟುಪಞ್ಚಕಮ್| ಪಾಲಿಕಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ತೈಲವಸಾದಧಿಘೃತಾಪ್ಲುತಮ್||೧೦೪|| ಘತಸ್ಯಾನ್ತಃ ಪಚೇತ್ಪಕ್ವಮಗ್ನಿವರ್ಣೇ ಘಟೇ ಚ ತಮ್| ಕ್ಷಾರಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಕ್ಷೀರಾಜ್ಯತಕ್ರಮದ್ಯಾದಿಭಿಃ ಪಿಬೇತ್||೧೦೫|| ಗುಲ್ಮೋದಾವರ್ತವರ್ಧ್ಮಾರ್ಶೋಜಠರಗ್ರಹಣೀಕೃಮೀನ್| ಅಪಸ್ಮಾರಗರೋನ್ಮಾದಯೋನಿಶುಕ್ರಾಮಯಾಶ್ಮರೀಃ||೧೦೬|| ಕ್ಷಾರಾಗದೋಽಯಂ ಶಮಯೇದ್ವಿಷಂ ಚಾಖುಭುಜಙ್ಗಜಮ್| ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣಂ ಮಧುರಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ರಸಕ್ಷೀರಘೃತಾಶಿನಃ||೧೦೭|| ಛಿತ್ತ್ವಾ ಭಿತ್ತ್ವಾಽಽಶಯಾತ್ ಕ್ಷಾರಃ ಕ್ಷರತ್ವಾತ್ಕ್ಷಾರಯತ್ಯಧಃ| |೧೦೮|

Adhikarana shleShmagulme mandAgnyAdiyute AsavAriShTayojanA (108-109) · Śloka 109

| ಮನ್ದೇಽಗ್ನಾವರುಚೌ ಸಾತ್ಮಯೈರ್ಮದ್ಯೈಃ ಸಸ್ನೇಹಮಶ್ನತಾಮ್||೧೦೮|| ಯೋಜಯೇದಾಸವಾರಿಷ್ಟಾನ್ನಿಗದಾನ್ ಮಾರ್ಗಶುದ್ಧಯೇ| |೧೦೯|

Adhikarana shleShmagulme shAlyAdyannam shleShma vArUNyAdipAnam (109-112) · Śloka 112

| ಶಾಲಯಃ ಷಷ್ಟಿಕಾ ಜೀರ್ಣಾಃ ಕುಲತ್ಥಾ ಜಾಙ್ಗಲಂ ಫಲಮ್||೧೦೯|| ಚಿರಿಬಿಲ್ವಾಗ್ನಿತರ್ಕಾರೀಯವಾನೀವರುಣಾಙ್ಕುರಾಃ| ಶಿಗ್ರುಸ್ತರುಣಬಿಲ್ವಾನಿ ಬಾಲಂ ಶುಷ್ಕಂ ಚ ಮೂಲಕಮ್||೧೧೦|| ಬೀಜಪೂರಕಹಿಙ್ಗ್ವಮ್ಲವೇತಸಕ್ಷಾರದಾಡಿಮಮ್| ವ್ಯೋಷಂ ತಕ್ರಂ ಘೃತಂ ತೈಲಂ ಭಕ್ತಂ, ಪಾನಂ ತು ವಾರುಣೀ||೧೧೧|| ಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಂ ಮಸ್ತು ತಕ್ರಂ ಚ ಯವಾನೀಬಿಡಚೂರ್ಣಿತಮ್| ಪಞ್ಚಮೂಲಶ್ರೃತಂ ವಾರಿ ಜೀರ್ಣಂ ಮಾರ್ದ್ವೀಕಮೇವ ವಾ||೧೧೨||

Adhikarana shleShmagulme surA jagalaSca (113) · Śloka 113

ಪಿಪ್ಪಲೀಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಚಿತ್ರಕಾಜಾಜಿಸೈನ್ಧವೈಃ| ಸುರಾ ಗುಲ್ಮಂ ಜಯತ್ಯಾಶು ಜಗಲಶ್ಚ ವಿಮಿಶ್ರಿತಃ||೧೧೩||

Adhikarana shleShmagulme vamanAdiBirashame dAhaH (114-115) · Śloka 115

ವಮನೈರ್ಲಙ್ಘನೈಃ ಸ್ವೇದೈಃ ಸರ್ಪಿಃಪಾನೈರ್ವಿರೇಚನೈಃ| ಬಸ್ತಿಕ್ಷಾರಾಸವಾರಿಷ್ಟಗುಲಿಕಾಪಥ್ಯಭೋಜನೈಃ||೧೧೪|| ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕೋ ಬದ್ಧಮೂಲತ್ವಾದ್ಯದಿ ಗುಲ್ಮೋ ನ ಶಾಮ್ಯತಿ| ತಸ್ಯ ದಾಹಂ ಹೃತೇ ರಕ್ತೇ ಕುರ್ಯಾದನ್ತೇ ಶರಾದಿಭಿಃ||೧೧೫||

Adhikarana shleShmagulme dAhavidhAnam (116-118) · Śloka 118

ಅಥ ಗುಲ್ಮಂ ಸಪರ್ಯನ್ತಂ ವಾಸಸಾಽನ್ತರಿತಂ ಭಿಷಕ್| ನಾಭಿಬಸ್ತ್ಯನ್ತ್ರಹೃದಯಂ ರೋಮರಾಜೀಂ ಚ ವರ್ಜಯನ್||೧೧೬|| ನಾತಿಗಾಢಂ ಪರಿಮೃಶೇಚ್ಛರೇಣ ಜ್ವಲತಾಽಥವಾ| ಲೋಹೇನಾರಣಿಕೋತ್ಥೇನ ದಾರುಣಾ ತೈನ್ದುಕೇನ ವಾ||೧೧೭|| ತತೋಽಗ್ನಿವೇಗೇ ಶಮಿತೇ ಶೀತೈರ್ವ್ರಣ ಇವ ಕ್ರಿಯಾ| |೧೧೮|

Adhikarana shleShmagulme AmAnvaye la~gghanAdi dvidoShaje tridoShaje ca gulme mishraH kramaH (118-119) · Śloka 119

| ಆಮಾನ್ವಯೇ ತು ಪೇಯಾದ್ಯೈಃ ಸನ್ಧುಷ್ಯಾಗ್ನಿಂ ವಿಲಙ್ಘಿತೇ||೧೧೮|| ಸ್ವಂ ಸ್ವಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಕ್ರಮಂ ಮಿಶ್ರಂ ಮಿಶ್ರದೋಷೇ ಚ ಕಾಲವಿತ್| |೧೧೯|

Adhikarana raktagulme snehavirecanam (119-12) · Śloka 12

| ಗತಪ್ರಸವಕಾಲಾಯೈ ನಾರ್ಯೈ ಗುಲ್ಮೇಽಸ್ರಸಮ್ಭವೇ||೧೧೯|| ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಶರೀರಾಯೈ ದದ್ಯಾತ್ಸ್ನೇಹವಿರೇಚನಮ್| ||೧೨||

Adhikarana raktagulme tilakvAthaH (120-121) · Śloka 121

| ತಿಲಕ್ವಾಥೋ ಘೃತಗುಡವ್ಯೋಷಭಾರ್ಗೀರಜೋನ್ವಿತಃ||೧೨೦|| ಪಾನಂ ರಕ್ತಭವೇ ಗುಲ್ಮೇ ನಷ್ಟೇ ಪುಷ್ಪೇ ಚ ಯೋಷಿತಃ| |೧೨೧|

Adhikarana raktagulme BAr~ggyAdicUrNam (121-122) · Śloka 122

| ಭಾರ್ಙ್ಗೀಕೃಷ್ಣಾಕರಞ್ಜತ್ವಗ್ಗ್ರನ್ಥಿಕಾಮರದಾರುಜಮ್||೧೨೧|| ಚೂರ್ಣಂ ತಿಲಾನಾಂ ಕ್ವಾಥೇನ ಪೀತಂ ಗುಲ್ಮರುಜಾಪಹಮ್| |೧೨೨|

Adhikarana raktagulme palAshakShArasiddho yamakasnehaH (122-123) · Śloka 123

| ಪಲಾಶಕ್ಷಾರಪಾತ್ರೇ ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಪಾತ್ರೇ ತೈಲಸರ್ಪಿಷೋಃ||೧೨೨|| ಗುಲ್ಮಶೈಥಿಲ್ಯಜನನೀಂ ಪಕ್ತ್ವಾ ಮಾತ್ರಾಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| |೧೨೩|

Adhikarana raktagulme evamaBidyamAne yonivirecanam (123) · Śloka 123

| ನ ಪ್ರಭಿದ್ಯೇತ ಯದ್ಯೇವಂ ದದ್ಯಾದ್ಯೋನಿವಿರೇಚನಮ್||೧೨೩||

Adhikarana raktagulme yonivirecanayogAH (124-127) · Śloka 127

ಕ್ಷಾರೇಣ ಯುಕ್ತಂ ಪಲಲಂ ಸುಧಾಕ್ಷೀರೇಣ ವಾ ತತಃ| ತಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ಭಾವಿತಾನ್ದದ್ಯಾದ್ಯೋನೌ ಕಟುಕಮತ್ಸ್ಯಕಾನ್||೧೨೪|| ವರಾಹಮತ್ಸ್ಯಪಿತ್ತಾಭ್ಯಾಂ ನಕ್ತಕಾನ್ ವಾ ಸುಭಾವಿತಾನ್| ಕಿಣ್ವಂ ವಾ ಸಗುಡಕ್ಷಾರಂ ದದ್ಯಾದ್ಯೋನೌ ವಿಶುದ್ಧಯೇ||೧೨೫|| ರಕ್ತಪಿತ್ತಹರಂ ಕ್ಷಾರಂ ಲೇಹಯೇನ್ಮಧುಸರ್ಪಿಷಾ| ಲಶುನಂ ಮದಿರಾಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಾಂ ಮತ್ಸ್ಯಾಂಶ್ಚಾಸ್ಯೈ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೧೨೬|| ಬಸ್ತಿಂ ಸಕ್ಷೀರಗೋಮೂತ್ರಂ ಸಕ್ಷಾರಂ ದಾಶಮೂಲಿಕಮ್| |೧೨೭|

Adhikarana raktagulme apravRutte rakte gulmaBedanam (127) · Śloka 127

| ಅವರ್ತಮಾನೇ ರುಧಿರೇ ಹಿತಂ ಗುಲ್ಮಪ್ರಭೇದನಮ್||೧೨೭||

Adhikarana raktagulme pravRutte rakte upekShaNam rakta pravRutte mAMsarasApAnam rakta pravRutte tarUNIsurApAnam (128) · Śloka 128

ಯಮಕಾಭ್ಯಕ್ತದೇಹಾಯಾಃ ಪ್ರವೃತ್ತೇ ಸಮುಪೇಕ್ಷಣಮ್| ರಸೌದನಸ್ತಥಾಽಽಹಾರಃ ಪಾನಂ ಚ ತರುಣೀ ಸುರಾ||೧೨೮||

Adhikarana raktagulme atipravRutte rakte rakta pittaharakriyA, rakta vAtau vAtaharA kriyA, rakta AnAhAdau udAvartabalAsaghnIkriyA (14) · Śloka 14

ರುಧಿರೇಽತಿಪ್ರವೃತ್ತೇ ತು ರಕ್ತಪಿತ್ತಹರಾಃ ಕ್ರಿಯಾಃ| ಕಾರ್ಯಾ ವಾತರುಗಾರ್ತಾಯಾಃ ಸರ್ವಾ ವಾತಹರಾಃ ಪುನಃ||೧೨೯|| ಆನಾಹಾದಾವುದಾವರ್ತಬಲಾಸಘ್ನೋ ಯಥಾಯಥಮ್| ೧೨೯ ೧/೨| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚತುರ್ಥೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ಗುಲ್ಮಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ಚತುರ್ದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೪||