Adhikarana madAtyayAdicikitsitAdhyAyaH madAtyaye cikitsAprakAraH (2-1) · Śloka 1
আথাতো মদাত্যযাদিচিকিত্সিতং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ| (গদ্যসূত্রে|২| ) যং দোষমধিকং পশ্যেত্তস্যাদৌ প্রতিকারযেত্| কফস্থানানুপূর্ব্যা চ তুল্যদোষে মদাত্যযে||১||
आथातो मदात्ययादिचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) यं दोषमधिकं पश्येत्तस्यादौ प्रतिकारयेत्| कफस्थानानुपूर्व्या च तुल्यदोषे मदात्यये||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatra hetuH (2) · Śloka 2
পিত্তমারুতপর্যন্তঃ প্রাযেণ হি মদাত্যযঃ| |২|
पित्तमारुतपर्यन्तः प्रायेण हि मदात्ययः| |२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyotpannavyAdhermadyamevauShadham (2-3) · Śloka 3
| হীনমিথ্যাতিপীতেন যো ব্যাধিরুপজাযতে||২|| সমপীতেন তেনৈব স মদ্যেনোপশাম্যতি| |৩|
| हीनमिथ्यातिपीतेन यो व्याधिरुपजायते||२|| समपीतेन तेनैव स मद्येनोपशाम्यति| |३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyasya viShasAdRuSyam (3) · Śloka 3
| মদ্যস্য বিষসাদৃশ্যাত্|৩|
| मद्यस्य विषसादृश्यात्|३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ataH viShajavyAdherapi viShAntaramauShadham (3-4) · Śloka 4
| বিষং তূত্কর্ষবৃত্তিভিঃ||৩|| তীক্ষ্ণাদিভির্গুণৈর্যোগাদ্বিষান্তরমপেক্ষতে| |৪|
| विषं तूत्कर्षवृत्तिभिः||३|| तीक्ष्णादिभिर्गुणैर्योगाद्विषान्तरमपेक्षते| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyotpannavyAdhermadyauShadhatve upapattiH (4-7) · Śloka 7
| তীক্ষ্ণোষ্ণেনাতিমাত্রেণ পীতেনাম্লবিদাহিনা||৪|| মদ্যেনান্নরসক্লেদো বিদগ্ধঃ ক্ষারতাং গতঃ| যান্ কুর্যান্মদতৃণ্মোহজ্বরান্তর্দাহবিভ্রমান্||৫|| মদ্যোত্ক্লিষ্টেন দোষেণ রুদ্ধঃ স্রোতঃসু মারুতঃ| সুতীব্রা বেদনা যাশ্চ শিরস্যস্থিষু সন্ধিষু||৬|| জীর্ণামমদ্যদোষস্য প্রকাঙ্ক্ষালাঘবে সতি| যৌগিকং বিধিবদ্যুক্তং মদ্যমেব নিহন্তি তান্||৭||
| तीक्ष्णोष्णेनातिमात्रेण पीतेनाम्लविदाहिना||४|| मद्येनान्नरसक्लेदो विदग्धः क्षारतां गतः| यान् कुर्यान्मदतृण्मोहज्वरान्तर्दाहविभ्रमान्||५|| मद्योत्क्लिष्टेन दोषेण रुद्धः स्रोतःसु मारुतः| सुतीव्रा वेदना याश्च शिरस्यस्थिषु सन्धिषु||६|| जीर्णाममद्यदोषस्य प्रकाङ्क्षालाघवे सति| यौगिकं विधिवद्युक्तं मद्यमेव निहन्ति तान्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atra hetuH (8) · Śloka 8
ক্ষারো হি যাতি মাধুর্যং শীঘ্রমম্লোপসংহিতঃ| মদ্যমম্লেষু চ শ্রেষ্ঠং দোষবিষ্যন্দনাদলম্||৮||
क्षारो हि याति माधुर्यं शीघ्रमम्लोपसंहितः| मद्यमम्लेषु च श्रेष्ठं दोषविष्यन्दनादलम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana guNayuktaM madyaM dhAtusAmyakaram (9) · Śloka 9
তীক্ষ্ণোষ্ণাদ্যৈঃ পুরা প্রোক্তৈর্দীপনাদ্যৈস্তথা গুণৈঃ| সাত্ম্যত্বাচ্চ তদেবাস্য ধাতুসাম্যকরং পরম্||৯||
तीक्ष्णोष्णाद्यैः पुरा प्रोक्तैर्दीपनाद्यैस्तथा गुणैः| सात्म्यत्वाच्च तदेवास्य धातुसाम्यकरं परम्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnAtyayauShadhakAlaH (10) · Śloka 10
সপ্তাহমষ্টরাত্রং বা কুর্যাত্পানাত্যযৌষধম্| জীর্যত্যেতাবতা পানং কালেন বিপথাশ্রিতম্||১০||
सप्ताहमष्टरात्रं वा कुर्यात्पानात्ययौषधम्| जीर्यत्येतावता पानं कालेन विपथाश्रितम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tataH paraM yathAyathaM rogauShadham (11) · Śloka 11
পরং ততোঽনুবধ্নাতি যো রোগস্তস্য ভেষজম্| যথাযথং প্রযুঞ্জীত কৃতপানাত্যযৌষধঃ||১১||
परं ततोऽनुबध्नाति यो रोगस्तस्य भेषजम्| यथायथं प्रयुञ्जीत कृतपानात्ययौषधः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAdike madAtaye piShTakRutaM madyam vAtAdike madAtaye mAMsarasAH vAtAdike madAtaye rAgaShADavAH vAtAdike madAtaye godhUmamAShAnnam vAtAdike madAtaye acCavArUNI vAtAdike madAtaye svarasakkAthAH vAtAdike madAtaye mastvAdi vAtAdike madAtaye aBya~ggAdi vAtAdike madAtaye prAvaraNam vAtAdike madAtaye dhUmo~anulepanaM ca vAtAdike madAtaye stryaH (12-19) · Śloka 19
তত্র বাতোল্বণে মদ্যং দধাতিপিষ্টকৃতং যুতম্| বীজপূরকব্রুক্ষাম্লকোলদাডিমদীপ্যকৈঃ||১২|| যবানীহপুষাজাজীব্যোষত্রিলবণার্দ্রকৈঃ| শুল্যির্মাংসৈর্হরিতকৈঃ স্নেহবদ্ভিশ্চ সকুভিঃ||১৩|| উষ্ণস্নিগ্ধাম্ললবণা মেদ্যমাংসরসা হিতাঃ| আম্রাম্রাতকপেশীভিঃ সংস্কৃতা রাগষাডবাঃ||১৪|| গোধূমমাষবিকৃতির্মৃদুশ্চিত্রা মুখপ্রিযা| আর্দ্রিকার্দ্রককুল্মাষসুক্তমাংসাদিগর্ভিণী||১৫|| সুরভির্লবণা শীতা নির্গদা বাঽচ্ছবারুণী| সরসো দাডিমাত্ ক্বাথঃ পঞ্চমূলাত্কনীযসঃ||১৬|| শুণ্ঠীধান্যাত্তথা মুস্তুসুক্তাম্ভোচ্ছাম্লকাঞ্জিকম্ অভ্যঙ্গোদ্বর্তনস্নানমুষ্ণং প্রাবরণং ঘনম্||১৭|| ঘনশ্চাগুরুজো ধূপঃ পঙ্কশ্চাগুরুকুঙ্কুমঃ| কুচোরুশ্রোণিশালিন্যো যৌবনোষ্ণাঙ্গযষ্টযঃ||১৮|| হর্ষেণালিঙ্গনে যুক্তাঃ প্রিযাঃ সংবাহনেষু চ| |১৯|
तत्र वातोल्बणे मद्यं दधातिपिष्टकृतं युतम्| बीजपूरकव्रुक्षाम्लकोलदाडिमदीप्यकैः||१२|| यवानीहपुषाजाजीव्योषत्रिलवणार्द्रकैः| शुल्यिर्मांसैर्हरितकैः स्नेहवद्भिश्च सकुभिः||१३|| उष्णस्निग्धाम्ललवणा मेद्यमांसरसा हिताः| आम्राम्रातकपेशीभिः संस्कृता रागषाडवाः||१४|| गोधूममाषविकृतिर्मृदुश्चित्रा मुखप्रिया| आर्द्रिकार्द्रककुल्माषसुक्तमांसादिगर्भिणी||१५|| सुरभिर्लवणा शीता निर्गदा वाऽच्छवारुणी| सरसो दाडिमात् क्वाथः पञ्चमूलात्कनीयसः||१६|| शुण्ठीधान्यात्तथा मुस्तुसुक्ताम्भोच्छाम्लकाञ्जिकम् अभ्यङ्गोद्वर्तनस्नानमुष्णं प्रावरणं घनम्||१७|| घनश्चागुरुजो धूपः पङ्कश्चागुरुकुङ्कुमः| कुचोरुश्रोणिशालिन्यो यौवनोष्णाङ्गयष्टयः||१८|| हर्षेणालिङ्गने युक्ताः प्रियाः संवाहनेषु च| |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike shArkarAdimadyam pittAdhike pAnakam (19-21) · Śloka 21
| পিত্তোল্বণে বহুজলং শার্করং মধু বা যুতম্||১৯|| রসৈর্দাডিমখর্জূরভব্যদ্রাক্ষাপরূষজৈঃ| সুশীতং সসিতাসক্তু যোজ্যং তাদৃক্ চ পানকম্||২০|| স্বাদুবর্গকষাযৈর্বা যুক্তং মদ্যং সমাক্ষিকম্| |২১|
| पित्तोल्बणे बहुजलं शार्करं मधु वा युतम्||१९|| रसैर्दाडिमख़र्जूरभव्यद्राक्षापरूषजैः| सुशीतं ससितासक्तु योज्यं तादृक् च पानकम्||२०|| स्वादुवर्गकषायैर्वा युक्तं मद्यं समाक्षिकम्| |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike shAlyAdyannam (21-22) · Śloka 22
| শালিষষ্টিকমশ্নীযাচ্ছশাজৈণকপিঞ্জলৈঃ||২১|| সতীনমুদ্গামলকপটোলীদাডিমৈ রসৈঃ| |২২|
| शालिषष्टिकमश्नीयाच्छशाजैणकपिञ्जलैः||२१|| सतीनमुद्गामलकपटोलीदाडिमै रसैः| |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike samutlkiShTakaPapitte vamanam,pittAdhike tataH saMsargIkramaH (22-24) · Śloka 24
| কফপিত্তং সমুক্ত্লিষ্টমুল্লিখেত্তৃড্বিদাহবান্||২২|| পীত্বাঽম্বু শীতং মদ্যং বা ভূরীক্ষুরসসংযুতম্| দ্রাক্ষারসং বা সংসর্গী তর্পণাদিঃ পরং হিতঃ||২৩|| তথাঽগ্নির্দীপ্যতে তস্য দোষশেষান্নপাচনঃ| |২৪|
| कफपित्तं समुक्त्लिष्टमुल्लिखेत्तृड्विदाहवान्||२२|| पीत्वाऽम्बु शीतं मद्यं वा भूरीक्षुरससंयुतम्| द्राक्षारसं वा संसर्गी तर्पणादिः परं हितः||२३|| तथाऽग्निर्दीप्यते तस्य दोषशेषान्नपाचनः| |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike saraktaniShThIvakAsAdau auShadham (24-26) · Śloka 26
| কাসে সরক্তনিষ্ঠীবে পার্শ্বস্তনরুজাসু চ||২৪|| তৃষ্ণাযাং সবিদাহাযাং সোত্ক্লেশে হৃদযোরসি| গুডূচীভদ্রমুস্তানাং পটোলস্যাথব রসম্||২৫|| সশৃঙ্গবেরং যুঞ্জীত তিত্তিরিপ্রতিভোজনম্| |২৬|
| कासे सरक्तनिष्ठीवे पार्श्वस्तनरुजासु च||२४|| तृष्णायां सविदाहायां सोत्क्लेशे हृदयोरसि| गुडूचीभद्रमुस्तानां पटोलस्याथव रसम्||२५|| सशृङ्गबेरं युञ्जीत तित्तिरिप्रतिभोजनम्| |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike atitRuShNAdau pAnamannaM ca (26-27) · Śloka 27
| তৃষ্যতে চাতি বলবদ্বাতপিত্তে সমুদ্ধতে||২৬|| দদ্যাদ্ দ্রাক্ষারসং পানং শীতং দোষানুলোমনম্| জীর্ণেঽদ্যান্মধুরাম্লেন ছাগমাংসরসেন চ||২৭||
| तृष्यते चाति बलवद्वातपित्ते समुद्धते||२६|| दद्याद् द्राक्षारसं पानं शीतं दोषानुलोमनम्| जीर्णेऽद्यान्मधुराम्लेन छागमांसरसेन च||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike tRuShNAyAM pAnam (28-29) · Śloka 29
তৃষ্যল্পশঃ পিবেন্মদ্যং মদং রক্ষন্ বহূদকম্| মুস্তদাডিমলাজাম্বু জলং বা পর্ণিনীশৃতম্||২৮|| পাটল্যুত্পলকন্দৈর্বা স্বভাবাদেব বা হিমম্| |২৯|
तृष्यल्पशः पिबेन्मद्यं मदं रक्षन् बहूदकम्| मुस्तदाडिमलाजाम्बु जलं वा पर्णिनीशृतम्||२८|| पाटल्युत्पलकन्दैर्वा स्वभावादेव वा हिमम्| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike abdhAtukShINAdau pAnam (29-30) · Śloka 30
| মদ্যাতিপানাদব্ধাতৌ ক্ষীণে তেজসি চোদ্ধতে||২৯|| যঃ শুষ্কগলতালোব্ষ্ঠো জিহ্বাং নিষ্কৃষ্য চেষ্টতে| পাযযেত্কামতোঽম্ভস্তং নিশীথপবনাহতম্||৩০||
| मद्यातिपानादब्धातौ क्षीणे तेजसि चोद्धते||२९|| यः शुष्कगलतालोव्ष्ठो जिह्वां निष्कृष्य चेष्टते| पाययेत्कामतोऽम्भस्तं निशीथपवनाहतम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike tRu~aNAnAshako mukhAlepaH (31) · Śloka 31
কোলদাডিমবৃক্ষাম্লচুক্রীকাচুক্রিকারসঃ| পঞ্চাম্লকো মুখালেপঃ সদ্যস্তৃষ্ণং নিযচ্ছতি||৩১||
कोलदाडिमवृक्षाम्लचुक्रीकाचुक्रिकारसः| पञ्चाम्लको मुख़ालेपः सद्यस्तृष्णं नियच्छति||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike dAhe~atishishiro vidhiH pittAdhike dAhe~arohiNIshirAvedhaH (32-33) · Śloka 33
ত্বচং প্রাপ্তশ্চ পানোষ্মা পিত্তরক্তাভিমূর্চ্ছিতঃ| দাহং প্রকুরুতে ঘোরং তত্রাতিশিশিরো বিধিঃ||৩২|| অশাম্যতি রসৈস্তৃপ্তে রোহিণীং ব্যধযেচ্ছিরাম্| |৩৩|
त्वचं प्राप्तश्च पानोष्मा पित्तरक्ताभिमूर्च्छितः| दाहं प्रकुरुते घोरं तत्रातिशिशिरो विधिः||३२|| अशाम्यति रसैस्तृप्ते रोहिणीं व्यधयेच्छिराम्| |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPAdhike vamanopavAsau,kaPAdike shuNThyAdishItakashAyaH (33-34) · Śloka 34
| উল্লেখনোপবাসাভ্যাং জযেচ্ছ্লেষ্মোল্বণং পিবেত্||৩৩|| শীতং শুণ্ঠীস্থিরোদীচ্যদুঃস্পর্শান্যতমোদকম্| |৩৪|
| उल्लेख़नोपवासाभ्यां जयेच्छ्लेष्मोल्बणं पिबेत्||३३|| शीतं शुण्ठीस्थिरोदीच्यदुःस्पर्शान्यतमोदकम्| |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPAdhike nirAmakShudhite shArkarAdimadyam (34-35) · Śloka 35
| নিরামং ক্ষুধিতং কালে পাযযেদ্বহুমাক্ষিকম্||৩৪|| শার্করং মধু বা জীর্ণমরিষ্টং সীধুমেব বা| রূক্ষতর্পণসংযুক্তং যবানীনাগরান্বিতম্||৩৫||
| निरामं क्षुधितं काले पाययेद्वहुमाक्षिकम्||३४|| शार्करं मधु वा जीर्णमरिष्टं सीधुमेव वा| रूक्षतर्पणसंयुक्तं यवानीनागरान्वितम्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPAdike yavagodhUmAdyannaM mAMsarasaSca (36-37) · Śloka 37
যূষেণ যবগোধূমং তনুনাঽল্পেন ভোজযেত্| উষ্ণাম্লকটুতিক্তেন কৌলত্থেনাল্পসর্পিষা||৩৬|| শুষ্কমূলকজৈশ্চ্ছাগৈ রসৈর্বা ধন্বচারিণাম্| সাম্লবেতসবৃক্ষাম্লপটোলীব্যোষদাডিমৈঃ||৩৭||
यूषेण यवगोधूमं तनुनाऽल्पेन भोजयेत्| उष्णाम्लकटुतिक्तेन कौलत्थेनाल्पसर्पिषा||३६|| शुष्कमूलकजैश्च्छागै रसैर्वा धन्वचारिणाम्| साम्लवेतसवृक्षाम्लपटोलीव्योषदाडिमैः||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPAdike mAMsaM mAdhavapAnaM ca (38-40) · Śloka 40
প্রভূতশুণ্ঠীমরিচহরিতার্দ্রকপেশিকম্| বীজপূররসাদ্যম্লভৃষ্টনীরসর্বতিতম্||৩৮|| করীরকরমর্দাদি রোচিষ্ণু বহুশালনম্| প্রব্যক্তাষ্টাঙ্গলবণং বিকল্পিতনিমর্দকম্||৩৯|| যথাগ্নি ভক্ষযন্ মাংসং মাধবং নিগদং পিবেত্| |৪০|
प्रभूतशुण्ठीमरिचहरितार्द्रकपेशिकम्| बीजपूररसाद्यम्लभृष्टनीरसर्वतितम्||३८|| करीरकरमर्दादि रोचिष्णु बहुशालनम्| प्रव्यक्ताष्टाङ्गलवणं विकल्पितनिमर्दकम्||३९|| यथाग्नि भक्षयन् मांसं माधवं निगदं पिबेत्| |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPAdike aShTA~ggalavaNam (40-41) · Śloka 41
| সিতাসৌবর্চলাজাজীতিত্তিডীকাম্লবেতসম্||৪০|| ত্বগেলামরিচার্ধাংশমষ্টাঙ্গলবণং হিতম্| স্রোতোবিশুদ্ধ্যগ্নিকরং কফপ্রাযে মদাত্যযে||৪১||
| सितासौवर्चलाजाजीतित्तिडीकाम्लवेतसम्||४०|| त्वगेलामरिचार्धांशमष्टाङ्गलवणं हितम्| स्रोतोविशुद्ध्यग्निकरं कफप्राये मदात्यये||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPAdike rUkShoShNodvartanAdi kaPAdike sakAmastrIBiryuttayAjAgaraNam (42-43) · Śloka 43
রূক্ষোষ্ণোদ্বর্তনোদ্ধর্ষস্নানভোজনলঙ্ঘনৈঃ| সকামাভিঃ সহ স্ত্রীভির্যুক্ত্যা জাগরণেন চ||৪২|| মদাত্যযঃ কফপ্রাযঃ শীঘ্রং সমুপশাম্যতি| |৪৩|
रूक्षोष्णोद्वर्तनोद्धर्षस्नानभोजनलङ्घनैः| सकामाभिः सह स्त्रीभिर्युक्त्या जागरणेन च||४२|| मदात्ययः कफप्रायः शीघ्रं समुपशाम्यति| |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAte dashavidhe cikitsA (43-44) · Śloka 44
| যদিদং কর্ম নির্দিষ্টং পৃথগ্দোষবলং প্রতি||৪৩|| সন্নিপাতে দশবিধে তচ্ছ্হেষেঽপি বিকল্পযেত্| |৪৪|
| यदिदं कर्म निर्दिष्टं पृथग्दोषबलं प्रति||४३|| सन्निपाते दशविधे तच्छ्हेषेऽपि विकल्पयेत्| |४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAte tvAgAdi pAnakam (44-46) · Śloka 46
| ত্বঙ্নাগপুষ্পমগধামরিচাজাজিধান্যকৈঃ||৪৪|| পরুষকমধূকৈলাসুরাহ্বৈশ্চ সিতান্বিতৈঃ| সকপিত্থরসং হৃদ্যং পানকং শশিবোবিতম্||৪৫|| মদাত্যযেষু সর্বেষু পেযং রুচ্যগ্নিদীপনম্| |৪৬|
| त्वङ्नागपुष्पमगधामरिचाजाजिधान्यकैः||४४|| परुषकमधूकैलासुराह्वैश्च सितान्वितैः| सकपित्थरसं हृद्यं पानकं शशिबोवितम्||४५|| मदात्ययेषु सर्वेषु पेयं रुच्यग्निदीपनम्| |४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAte harShaNI kriyA (46-47) · Śloka 47
| নাবিক্ষোভ্য মনো মদ্যং শরীরমবিহন্য বা||৪৬|| কুর্যান্মদাত্যযং তস্মাদিষ্যত হর্ষণী ক্রিযা| |৪৭|
| नाविक्षोभ्य मनो मद्यं शरीरमविहन्य वा||४६|| कुर्यान्मदात्ययं तस्मादिष्यत हर्षणी क्रिया| |४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAte eBirashAnte payaH pAnam (47-49) · Śloka 49
| সংশুদ্ধিশমনাদ্যেষু মদদোষঃ কৃতেষ্বপি||৪৭|| ন চেচ্ছাম্যেত্কফে ক্ষীণে জাতে দৌর্বল্যলাঘবে| তস্য মদ্যবিদগ্ধস্য বাতপিত্তাধিকস্য চ||৪৮|| গ্রীষ্মোপতপ্তস্য তরোর্যথা বর্ষং তথা পযঃ| |৪৯|
| संशुद्धिशमनाद्येषु मददोषः कृतेष्वपि||४७|| न चेच्छाम्येत्कफे क्षीणे जाते दौर्वल्यलाघवे| तस्य मद्यविदग्धस्य वातपित्ताधिकस्य च||४८|| ग्रीष्मोपतप्तस्य तरोर्यथा वर्षं तथा पयः| |४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana payaH pAne upapattiH (49-50) · Śloka 50
মদ্যক্ষীণস্য হি ক্ষীণং ক্ষীরমাশ্বেব পুষ্যতি||৪৯|| ওজস্তুল্যং গুণৈঃ সর্বৈর্বিপরীতং চ মদ্যতঃ|৫০|
मद्यक्षीणस्य हि क्षीणं क्षीरमाश्वेव पुष्यति||४९|| ओजस्तुल्यं गुणैः सर्वैर्विपरीतं च मद्यतः|५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana payasAvihate roge madyapAnam (50-51) · Śloka 51
| পযসা বিহতে রোগে বলে জাতে নিবর্তযেত্||৫০|| ক্ষীরপ্রযোগং, মদ্যং চ ক্রমেণাল্পাল্পমাচরেত্| ন বিক্ষযধ্বংসকোত্থৈঃ স্পৃশেতোপদ্রবৈর্যথা||৫১||
| पयसा विहते रोगे बले जाते निवर्तयेत्||५०|| क्षीरप्रयोगं, मद्यं च क्रमेणाल्पाल्पमाचरेत्| न विक्षयध्वंसकोत्थैः स्पृशेतोपद्रवैर्यथा||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vikShayadhvaMsakayoScikitsA (52-53) · Śloka 53
তযোস্তু স্যাদ্ধৃ ক্ষীরং বস্তযো বৃংহণাঃ শিবাঃ| অভ্যঙ্গোদ্বর্তনস্নানান্যন্নপানং চ বাতজিত্||৫২|| যুক্তমদ্যস্য মদ্যোত্থো ন ব্যাধিরুপাজাযতে| অতোঽস্য বক্ষ্যতে যোগো যঃ সুখাযৈব কেবলম্||৫৩||
तयोस्तु स्याद्धृ क्षीरं बस्तयो बृंहणाः शिवाः| अभ्यङ्गोद्वर्तनस्नानान्यन्नपानं च वातजित्||५२|| युक्तमद्यस्य मद्योत्थो न व्याधिरुपाजायते| अतोऽस्य वक्ष्यते योगो यः सुख़ायैव केवलम्||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana surApAnasya guNAH stutiSca (54-67) · Śloka 67
আশ্বিনং যা মহত্তেজো বলং সারস্বতং চ যা| দধাত্যৈন্দ্রং চ যা বীর্যং প্রভাবং বৈষ্ণবং চ যা||৫৪|| অস্ত্রং মকরকেতোর্যা পুরুষার্থো বলস্য যা| সৌত্রামণ্যাং দ্বিজমুখে যা হুতাশে চ হূযতে||৫৫|| যা সর্বৌষধিসম্পূর্ণান্মথ্যমানাত্সুরাসুরৈঃ| মহোদধেঃ সমুদ্ভূতা শ্রীশশাঙ্কামৃতৈঃ সহ||৫৬|| মধুমাধবমৈরেযসীধুগৌডাসবাদিভিঃ| মদশক্তিমনুজ্জন্তী যা রূপৈর্বহুভিঃ স্থিতা||৫৭|| যামাস্বাদ্য বিলাসিন্যো যথার্থং নাম বিভ্রতি| কুলাঙ্গনাঽপি যাং পীত্বা নযত্যুদ্ধতমানসা||৫৮|| অনঙ্গালিঙ্গিতৈরঙ্গৈঃ ক্বাপি চেতো মুনেরপি| তরঙ্গভঙ্গভ্রুকুটীতর্জনৈর্মানিনীমনঃ||৫৯|| একং প্রসাদ্য কুরুতে যা দ্বযোরপি নির্বৃতিম্| যথাকামং ভটাবাপ্তিপরিহৃষ্টাপ্সরোগণে||৬০|| তৃণবত্পুরুষা যুদ্ধে যামাস্বাদ্য ত্যজন্ত্যসূন্| যাং শীলযিত্বাঽপি চিরং বহুধা বহুবিগ্রহাম্||৬১|| নিত্যং হর্ষাতিবেগেন তত্পূর্বমিব সেবতে| শোকোদ্বেগারতিভযৈর্যাং দৃষ্ট্বা নাভিভূযতে||৬২|| গোষ্ঠীমহোত্সবোদ্যানং ন যস্যাঃ শোভতে বিনা| স্মৃত্বা স্মৃত্বা চ বহুশো বিযুক্তঃ শোচতে যযা||৬৩|| অপ্রসন্নাঽপি যা প্রীত্যৈ প্রসন্না স্বর্গ এব যা| অপীন্দ্রং মন্যতে দুঃস্থং হৃদযস্থিতযা যযা||৬৪|| অনির্দেশ্যসুখাস্বাদা স্বযংবেদ্যৈব যা পরম্| ইতি চিত্রাস্ববস্থাসু প্রিযামনুকরোতি যা||৬৫|| প্রিযাঽতিপ্রিযতাং যাতি যত্প্রিযস্য বিশেষতঃ| যা প্রীতির্যা রতির্বা বাগ্যা পুষ্টিরিতি চ স্তুতা||৬৬|| দেবদানবগন্ধর্বযক্ষরাক্ষসমানুষৈঃ| পানপ্রবৃত্তৌ সত্যাং তু তাং সুরাং বিধিনা পিবেত্||৬৭||
आश्विनं या महत्तेजो बलं सारस्वतं च या| दधात्यैन्द्रं च या वीर्यं प्रभावं वैष्णवं च या||५४|| अस्त्रं मकरकेतोर्या पुरुषार्थो बलस्य या| सौत्रामण्यां द्विजमुख़े या हुताशे च हूयते||५५|| या सर्वौषधिसम्पूर्णान्मथ्यमानात्सुरासुरैः| महोदधेः समुद्भूता श्रीशशाङ्कामृतैः सह||५६|| मधुमाधवमैरेयसीधुगौडासवादिभिः| मदशक्तिमनुज्ज़न्ती या रूपैर्बहुभिः स्थिता||५७|| यामास्वाद्य विलासिन्यो यथार्थं नाम बिभ्रति| कुलाङ्गनाऽपि यां पीत्वा नयत्युद्धतमानसा||५८|| अनङ्गालिङ्गितैरङ्गैः क्वापि चेतो मुनेरपि| तरङ्गभङ्गभ्रुकुटीतर्जनैर्मानिनीमनः||५९|| एकं प्रसाद्य कुरुते या द्वयोरपि निर्वृतिम्| यथाकामं भटावाप्तिपरिहृष्टाप्सरोगणे||६०|| तृणवत्पुरुषा युद्धे यामास्वाद्य त्यजन्त्यसून्| यां शीलयित्वाऽपि चिरं बहुधा बहुविग्रहाम्||६१|| नित्यं हर्षातिवेगेन तत्पूर्वमिव सेवते| शोकोद्वेगारतिभयैर्यां दृष्ट्वा नाभिभूयते||६२|| गोष्ठीमहोत्सवोद्यानं न यस्याः शोभते विना| स्मृत्वा स्मृत्वा च बहुशो वियुक्तः शोचते यया||६३|| अप्रसन्नाऽपि या प्रीत्यै प्रसन्ना स्वर्ग एव या| अपीन्द्रं मन्यते दुःस्थं हृदयस्थितया यया||६४|| अनिर्देश्यसुख़ास्वादा स्वयंवेद्यैव या परम्| इति चित्रास्ववस्थासु प्रियामनुकरोति या||६५|| प्रियाऽतिप्रियतां याति यत्प्रियस्य विशेषतः| या प्रीतिर्या रतिर्वा वाग्या पुष्टिरिति च स्तुता||६६|| देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसमानुषैः| पानप्रवृत्तौ सत्यां तु तां सुरां विधिना पिबेत्||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyasya medonilakaPajaroganAshakatvam (68) · Śloka 68
সম্ভবন্তি ন তে রোগা মেদোনিলকফোদ্ভবাঃ| বিধিযুক্তাদৃতে মদ্যাদ্যে ন সিধ্যন্তি দারুণাঃ||৬৮||
सम्भवन्ति न ते रोगा मेदोनिलकफोद्भवाः| विधियुक्तादृते मद्याद्ये न सिध्यन्ति दारुणाः||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyasyAvashyakatvam (69) · Śloka 69
অস্তি দেহস্য সাঽবস্থা যস্যাং পানং নির্বাযতে| অন্যত্র মদ্যান্নিগদাদ্বিবিধৌষধসংস্কৃতাত্||৬৯||
अस्ति देहस्य साऽवस्था यस्यां पानं निर्वायते| अन्यत्र मद्यान्निगदाद्विविधौषधसंस्कृतात्||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyaMvinA AnUpAdimAMsaM kathaM pariNamet (70) · Śloka 70
আনূপং জাঙ্গলং মাংসং বিধিনাঽপ্যুপকল্পিতম্| মদ্যং সহাযমপ্রাপ্য সম্যক্ পরিণমেত্কথম্||৭০||
आनूपं जाङ्गलं मांसं विधिनाऽप्युपकल्पितम्| मद्यं सहायमप्राप्य सम्यक् परिणमेत्कथम्||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyaMvinA lashunaprayoge kiyAn guNaH (71) · Śloka 71
সুতীব্রমারুতব্যাধিঘাতিনো লশুনস্য চ| মদ্যমাংসবিযুক্তস্য প্রযোগে স্যাত্কিযান্ গুণঃ||৭১||
सुतीव्रमारुतव्याधिघातिनो लशुनस्य च| मद्यमांसवियुक्तस्य प्रयोगे स्यात्कियान् गुणः||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shastrAdikarmaNi madasyAvasyAvasyakatA (72) · Śloka 72
নিগূঢশল্যাহরণে শস্ত্রক্ষারাগ্নিকর্মণি| পীতমদ্যো বিষহতে সুখং বৈদ্যবিকত্থনাম্||৭২||
निगूढशल्याहरणे शस्त्रक्षाराग्निकर्मणि| पीतमद्यो विषहते सुख़ं वैद्यविकत्थनाम्||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyasya shreShThatA (73) · Śloka 73
অনলোত্তেজনং রুচ্যং শোকশ্রমবিনোদকম্| ন চাতঃ পরমস্ত্যন্যদারোগ্যবলপুষ্টিকৃত্||৭৩||
अनलोत्तेजनं रुच्यं शोकश्रमविनोदकम्| न चातः परमस्त्यन्यदारोग्यबलपुष्टिकृत्||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tasmAdAtmavatA madyaM peyam (74) · Śloka 74
রক্ষতা জীবিতং তস্মাত্পেযমাত্মবতা সদা| আশ্রিতোপাশ্রিতহিতং পরমং ধর্মসাধনম্||৭৪||
रक्षता जीवितं तस्मात्पेयमात्मबता सदा| आश्रितोपाश्रितहितं परमं धर्मसाधनम्||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyasya pAne vidhiH (75-85) · Śloka 85
স্রাতঃ প্রণম্য সুরবিপ্রগুরূন্ যথাস্বং বৃত্তিং বিধায চ সমস্তপরিগ্রহস্য| আপানভূমিমথ গন্ধজলাভিষীক্তা- মাহারমণ্ডপসমীপগতাং শ্রযেত||৭৫|| স্বাস্ত্রূতেঽথ শযনে কমনীযে মিত্রভৃত্যরমণীসমবেতঃ| স্বং যশঃ কথকচারণসঙ্ঘৈ রুদ্ধতং নিশমযন্নতিলোকম্||৭৬|| বিলাসিনীনাং চ বিলাসশোভি গীতং সনৃত্যং কলতূর্যঘোষৈঃ| কাঞ্চীকলাপৈশ্চলকিঙ্কিণীকৈঃ ক্রীডাবিহঙ্গৈশ্চ কৃতানুনাদম্||৭৭|| মণিকনকসমুত্থৈরাবনেযৈর্বিচিত্রৈঃ সজলবিবিধলেখক্ষো-মবস্ত্রাবৃতাঙ্গৈঃ| অপি মুনিজনচিত্তক্ষোভসম্পাদিনীভি- শ্চকিতহরিণলোলপ্রেক্ষণীভিঃ প্রিযাভিঃ||৭৮|| স্তননিতম্বকৃতাদতিগৌরবা- দলসমাকুলমীশ্বরসম্ভ্রমাত্| ইতি গতং দধতীভিরসংস্থিতং তরুণচিত্তবিলোভনকার্মণম্||৭৯|| যৌবনাসবমত্তাভির্বিলাসাধিষ্ঠিতাত্মভিঃ| সঞ্চার্যমাণং যুগপত্তন্বঙ্গীভিরিতস্ততঃ||৮০|| তালবৃন্তনলিনীদলানিলৈঃ শীতলীকৃতমতীব শীতলৈঃ| দর্শনেঽপি বিদধদ্বশানুগং স্বাদিতং কিমুত চিত্তজন্মনঃ||৮১|| চূতরসেন্দুমৃগৈঃ কৃতবাসং মল্লিকযোজ্জ্বলযা চ সনাথম্| স্ফাটিকশুক্তিগতং সতরঙ্গং কান্তমনঙ্গমিবোদ্বহদঙ্গম্||৮২|| তালীসাদ্যং চূর্ণমেলাদিকং বা হৃদ্যং প্রাশ্য প্রাগ্বযঃস্থাপনং বা| তত্প্রার্থিভ্যো ভূমিভাগে সুমৃষ্টে তোযোন্মিশ্রং দাপযিত্বা ততশ্চ||৮৩|| ঘৃতিমান্ স্মৃতিমান্নিত্যমনূনাধিকমাচরন্| উচিতেনোপচারেণ সর্বমেবোপপাদযন্||৮৪|| জিতবিকসিতাসিতসরো জনযনসঙ্ক্রান্তিবর্ধিতশ্রীকম্| কান্টমুখমিব সৌরভ- হৃতমধুপগণং পিবেন্মদ্যম্||৮৫||
स्रातः प्रणम्य सुरविप्रगुरून् यथास्वं वृत्तिं विधाय च समस्तपरिग्रहस्य| आपानभूमिमथ गन्धजलाभिषीक्ता- माहारमण्डपसमीपगतां श्रयेत||७५|| स्वास्त्रूतेऽथ शयने कमनीये मित्रभृत्यरमणीसमवेतः| स्वं यशः कथकचारणसङ्घै रुद्धतं निशमयन्नतिलोकम्||७६|| विलासिनीनां च विलासशोभि गीतं सनृत्यं कलतूर्यघोषैः| काञ्चीकलापैश्चलकिङ्किणीकैः क्रीडाविहङ्गैश्च कृतानुनादम्||७७|| मणिकनकसमुत्थैरावनेयैर्विचित्रैः सजलविविधलेखक्षो-मवस्त्रावृताङ्गैः| अपि मुनिजनचित्तक्षोभसम्पादिनीभि- श्चकितहरिणलोलप्रेक्षणीभिः प्रियाभिः||७८|| स्तननितम्बकृतादतिगौरवा- दलसमाकुलमीश्वरसम्भ्रमात्| इति गतं दधतीभिरसंस्थितं तरुणचित्तविलोभनकार्मणम्||७९|| यौवनासवमत्ताभिर्विलासाधिष्ठितात्मभिः| सञ्चार्यमाणं युगपत्तन्वङ्गीभिरितस्ततः||८०|| तालवृन्तनलिनीदलानिलैः शीतलीकृतमतीब शीतलैः| दर्शनेऽपि विदधद्वशानुगं स्वादितं किमुत चित्तजन्मनः||८१|| चूतरसेन्दुमृगैः कृतवासं मल्लिकयोज्ज्वलया च सनाथम्| स्फाटिकशुक्तिगतं सतरङ्गं कान्तमनङ्गमिवोद्वहदङ्गम्||८२|| तालीसाद्यं चूर्णमेलादिकं वा हृद्यं प्राश्य प्राग्वयःस्थापनं वा| तत्प्रार्थिभ्यो भूमिभागे सुमृष्टे तोयोन्मिश्रं दापयित्वा ततश्च||८३|| घृतिमान् स्मृतिमान्नित्यमनूनाधिकमाचरन्| उचितेनोपचारेण सर्वमेवोपपादयन्||८४|| जितविकसितासितसरो जनयनसङ्क्रान्तिवर्धितश्रीकम्| कान्टमुखमिव सौरभ- हृतमधुपगणं पिबेन्मद्यम्||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnAnantaraM Bojanam BojanAnantaraM punH pAnam nishi madyapAnamalpameva (86) · Śloka 86
পীত্বৈবং চষকদ্বযং পরিজনং সন্মান্য সর্বং ততো গত্বাঽঽহারভুবং পুরঃ সুভিষজো ভুঞ্জীত ভূযোঽত্র চ| মাংসাপূপঘৃতার্দ্রকাদিহরিতৈর্যুক্তং সসৌবর্চলৈ- র্দ্বিস্ত্রির্বা নিশি চাল্পমেব বনিতাসংবল্গনার্থং পিবেত্||৮৬||
पीत्वैवं चषकद्वयं परिजनं सन्मान्य सर्वं ततो गत्वाऽऽहारभुवं पुरः सुभिषजो भुञ्जीत भूयोऽत्र च| मांसापूपघृतार्द्रकादिहरितैर्युक्तं ससौवर्चलै- र्द्विस्त्रिर्वा निशि चाल्पमेव वनितासंवल्गनार्थं पिबेत्||८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dayitAyA madyApAne prashaMsA (87-88) · Śloka 88
রহসি দযিতামঙ্কে কৃত্বা ভুজান্তরপীডনা- ত্পুলকিততনুং জাতস্বেদাং সকম্পপযোধরাম্| যদি সরভসং শীধোর্বারং ন পাযযতে কৃতী কিমনুভবতি ক্লেশপ্ড়্যং ততো গৃহতন্ত্রতাম্||৮৭|| বরতনুবক্রসঙ্গতিসুগন্ধিতরং সরকং দ্রুতমিব পদ্মরাগমণিমাসবরূপধরম্| ভবতি রতিশ্রমেণ চ মদঃ পিবতোঽল্পমপি ক্ষযমত ওজসঃ পরিহরন্ স শযীত পরম্||৮৮||
रहसि दयितामङ्के कृत्वा भुजान्तरपीडना- त्पुलकिततनुं जातस्वेदां सकम्पपयोधराम्| यदि सरभसं शीधोर्वारं न पाययते कृती किमनुभवति क्लेशप्ऱ्यं ततो गृहतन्त्रताम्||८७|| वरतनुवक्रसङ्गतिसुगन्धितरं सरकं द्रुतमिव पद्मरागमणिमासवरूपधरम्| भवति रतिश्रमेण च मदः पिबतोऽल्पमपि क्षयमत ओजसः परिहरन् स शयीत परम्||८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyapAnasukhasya surairapi spRuhaNIyatvam (89-90) · Śloka 90
ইত্থং যুক্ত্যা পিবন্মদ্যং ন ত্রিবর্গাদ্বিহীযতে| অসারসংসারসুখং পরমং চাধিগচ্ছতি||৮৯|| এশ্বর্যস্যোপভোগোঽযং স্পৃহণীযঃ সুরৈরপি| |৯০|
इत्थं युक्त्या पिबन्मद्यं न त्रिवर्गाद्विहीयते| असारसंसारसुख़ं परमं चाधिगच्छति||८९|| एश्वर्यस्योपभोगोऽयं स्पृहणीयः सुरैरपि| |९०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyapAnarahitasya nindA,tasmAdvyavasthayA pAnaM hitam (90-92) · Śloka 92
| অন্যথা হি বিপত্সু স্যাত্পশ্চাত্তাপেন্ধনং ধনম্||৯০|| উপভোগেন রহিতো ভোগাবানিতি নিন্দ্যতে| নির্মিতোঽতিকদর্যোঽযং বিধিনা নিধিপালকঃ||৯১|| তস্মাহ্যবস্থযা পানং পানস্য সততং হিতম্| জিত্বা বিষযলুব্ধানামিন্দ্রিযাণাং স্বতন্ত্রতাম্||৯২||
| अन्यथा हि विपत्सु स्यात्पश्चात्तापेन्धनं धनम्||९०|| उपभोगेन रहितो भोगावानिति निन्द्यते| निर्मितोऽतिकदर्योऽयं विधिना निधिपालकः||९१|| तस्माह्यवस्थया पानं पानस्य सततं हितम्| जित्वा विषयलुब्धानामिन्द्रियाणां स्वतन्त्रताम्||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana eSha dhaninAM vidhiH (93) · Śloka 93
বিধির্বসুমতামেষ ভবিষ্যদ্বসবস্তু যে| যথোপপত্তি তৈর্মদ্যং পাতব্যং মাত্রযা হিতম্||৯৩||
विधिर्वसुमतामेष भविष्यद्वसवस्तु ये| यथोपपत्ति तैर्मद्यं पातव्यं मात्रया हितम्||९३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana draridrANAM vidhiH madyapAnasya samayogaH (14) · Śloka 14
যাবদ্ দৃষ্টের্ন সম্ভ্রান্তির্যাবন্ন ক্ষোভতে মনঃ| তাবদেব বিরন্তব্যং মদ্যাদাত্মবতা সদা||১৪||
यावद् दृष्टेर्न सम्भ्रान्तिर्यावन्न क्षोभते मनः| तावदेव विरन्तव्यं मद्यादात्मवता सदा||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAdhikasya madyapAnaprakAraH (15) · Śloka 15
অভ্যঙ্গোদ্বর্তনস্নানবাসধূপানুলেপনৈঃ| স্নিগ্ধোষ্ণৈর্ভাবিতশ্চান্নৈঃ পানং বাতোত্তরঃ পিবেত্||১৫||
अभ्यङ्गोद्वर्तनस्नानवासधूपानुलेपनैः| स्निग्धोष्णैर्भावितश्चान्नैः पानं वातोत्तरः पिबेत्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittikasya madyapAnaprakAraH (16) · Śloka 16
শীতোপচারৈর্বিবিধৈর্মধুরস্নিগ্ধশীতলৈঃ| পৈত্তিকো ভবিতশ্চান্নৈঃ পিবন্মদ্যং ন সীদতি||১৬||
शीतोपचारैर्विविधैर्मधुरस्निग्धशीतलैः| पैत्तिको भवितश्चान्नैः पिबन्मद्यं न सीदति||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikasya madyapAnaprakAraH (17) · Śloka 17
উপচারৈরশিশিরৈর্যবগোধূমভুক্ পিবেত্| ষ্লৈষ্মিকো ধন্বজৈর্মাংসৈর্মদ্যং মারিচিকৈঃ সহ||১৭||
उपचारैरशिशिरैर्यवगोधूमभुक् पिबेत्| ष्लैष्मिको धन्वजैर्मांसैर्मद्यं मारिचिकैः सह||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAte hitaM madyam,pitte hitaM madyam,kaPe hitaM madyam (98) · Śloka 98
তত্র বাতে হিতং মদ্যং প্রাযঃ পৈষ্টিকগৌডিকম্| পিত্তে সাম্ভোমধু, কাফে মার্দ্বীকারিষ্টমধবম্||৯৮||
तत्र वाते हितं मद्यं प्रायः पैष्टिकगौडिकम्| पित्ते साम्भोमधु, काफे मार्द्वीकारिष्टमधवम्||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikasya madyapAnakAlaH paittikasya madyapAnakAlaH vAtikasya madyapAnakAlaH samadoShasya madyapAnakAlaH (19-2) · Śloka 2
প্রাক্ পিবেচ্ছ্লৈষ্মিকো মদ্যং, ভুক্তস্যোপরি পৈত্তিকঃ| বাতিকস্তু পিবেন্মধ্যে, সমদোষো যথেচ্ছযা||১৯|| ইতি মদাত্যযচিকিত্সিতম্||২||
प्राक् पिबेच्छ्लैष्मिको मद्यं, भुक्तस्योपरि पैत्तिकः| वातिकस्तु पिबेन्मध्ये, समदोषो यथेच्छया||१९|| इति मदात्ययचिकित्सितम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrcCAyeShu sAmAnyacikitsA (100) · Śloka 100
অথ মদমূর্চ্ছাযচিকিত্সিতম্| মদেষু বাতপিত্তঘ্নং প্রাযো মূর্চ্ছাসু চেষ্যতে| সর্বত্রাপি বিশেষেণ পিত্তমেবোপলক্ষযেত্||১০০||
अथ मदमूर्च्छायचिकित्सितम्| मदेषु वातपित्तघ्नं प्रायो मूर्च्छासु चेष्यते| सर्वत्रापि विशेषेण पित्तमेवोपलक्षयेत्||१००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrcCAyeShu sAmAnyacikitsAvistaraH (101-104) · Śloka 104
শীতাঃ প্রদেহা মণযঃ সেকা ব্যজনমারুতাঃ| সিতা দ্রাক্ষেক্ষুখর্জূরকাশ্মর্যস্বরসাঃ পযঃ||১০১|| সিদ্ধং মধুরবর্গেণ রসা যূষাঃ সদাডিমাঃ| ষষ্টিকাঃ শালযো রক্তা যবাঃ সর্পিশ্চ জীবনম্||১০২|| কল্যাণকং মহাতিক্তং ষট্পলং পযসাঽগ্নিকঃ| পিপ্পল্যো বা শিলাহ্বং বা রসাযনবিধানতঃ||১০৩|| ত্রিফলা বা প্রযোক্তব্যা সঋতক্ষৌদ্রশর্করা| |১০৪|
शीताः प्रदेहा मणयः सेका व्यजनमारुताः| सिता द्राक्षेक्षुखर्जूरकाश्मर्यस्वरसाः पयः||१०१|| सिद्धं मधुरवर्गेण रसा यूषाः सदाडिमाः| षष्टिकाः शालयो रक्ता यवाः सर्पिश्च जीवनम्||१०२|| कल्याणकं महातिक्तं षट्पलं पयसाऽग्निकः| पिप्पल्यो वा शिलाह्वं वा रसायनविधानतः||१०३|| त्रिफला वा प्रयोक्तव्या सऋतक्षौद्रशर्करा| |१०४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prasaktavegeShu visheShaH (104-107) · Śloka 107
| প্রসক্তবেগেষু হিতং মুখনাসাবরোধনম্||১০৪|| পিবেদ্বা মানুষীক্ষীরং তেন দদ্যাচ্চ নাবনম্| মৃণালবিসকৃষ্ণা বা লিহ্যাত্খৌদ্রেণ সাভযাঃ||১০৫|| দুরালভাং বা মুস্তং বা শীতেন সলিলেন বা| পিবেন্মরিচকোলাস্থিমজ্জোশীরাহিকেসরম্||১০৬|| ধাত্রীফলরসে সিদ্ধং পথ্যাক্বাথেন বা ঘৃতম্| |১০৭|
| प्रसक्तवेगेषु हितं मुखनासावरोधनम्||१०४|| पिबेद्वा मानुषीक्षीरं तेन दद्याच्च नावनम्| मृणालबिसकृष्णा वा लिह्यात्खौद्रेण साभयाः||१०५|| दुरालभां वा मुस्तं वा शीतेन सलिलेन वा| पिबेन्मरिचकोलास्थिमज्जोशीराहिकेसरम्||१०६|| धात्रीफलरसे सिद्धं पथ्याक्वाथेन वा घृतम्| |१०७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrcCAyeShu visheShacikitsA (107) · Śloka 107
| কুর্যাত্ক্রিযাং যথোক্তাং চ যথাদোষবলোদযম্||১০৭||
| कुर्यात्क्रियां यथोक्तां च यथादोषबलोदयम्||१०७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrcCAyeShu shodhanam (108) · Śloka 108
পঞ্চকর্মাণি চেষ্টানি সেচনং শোণিতস্য চ| |১০৮|
पञ्चकर्माणि चेष्टानि सेचनं शोणितस्य च| |१०८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrcCAyeShu satvAvajayaH (108) · Śloka 108
| সত্ত্বস্যালম্বনং জ্ঞানমগৃদ্ধির্বিষযেষু চ||১০৮||
| सत्त्वस्यालम्बनं ज्ञानमगृद्धिर्विषयेषु च||१०८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrcCAyeShu atipravRuddheShu auShadham (109) · Śloka 109
মদেষ্বতিপ্রবৃদ্ধেষু মূর্চ্ছাযেষু চ যোজযেত্| তীক্ষ্ণং সন্ন্যাসবিহিতং|১০৯|
मदेष्वतिप्रवृद्धेषु मूर्च्छायेषु च योजयेत्| तीक्ष्णं सन्न्यासविहितं|१०९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrcCAyeShu viShajeShu auShadam (109-3) · Śloka 3
| বিষঘ্নং বিষজেষু চ||১০৯|| ইতি মদমূর্চ্ছাযচিকিত্সিতম্||৩||
| विषघ्नं विषजेषु च||१०९|| इति मदमूर्च्छायचिकित्सितम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMnyAse auShadham (110-113) · Śloka 113
অথ সন্ন্যাসচিকিত্সিতম্| আশু প্রযোজ্যং সন্ন্যাসে সুতীক্ষ্ণং নস্যমঞ্জনম্| ধূমঃ প্রধমনং তোদঃ সূচীভিশ্চ নখান্তরে||১১০|| কেশানাং লুঞ্চনং দাহো দংশো দশনবৃশ্চিকৈঃ| কট্বম্লগালনং বক্রে কপিকচ্ছ্ববঘর্ষণম্||১১১|| উত্থিতো লব্ধসংজ্ঞশ্চ লশুনস্বরসং পিবেত্| খাদেত্সব্যোষলবণং বীজপূরককেসরম্||১১২|| লঘ্বন্নপ্রতি তীক্ষ্ণোষ্ণমদ্যাত্স্রোতোবিশুদ্ধযে| |১১৩|
अथ सन्न्यासचिकित्सितम्| आशु प्रयोज्यं सन्न्यासे सुतीक्ष्णं नस्यमञ्जनम्| धूमः प्रधमनं तोदः सूचीभिश्च नखान्तरे||११०|| केशानां लुञ्चनं दाहो दंशो दशनवृश्चिकैः| कट्वम्लगालनं वक्रे कपिकच्छ्ववघर्षणम्||१११|| उत्थितो लब्धसंज्ञश्च लशुनस्वरसं पिबेत्| खादेत्सव्योषलवणं बीजपूरककेसरम्||११२|| लघ्वन्नप्रति तीक्ष्णोष्णमद्यात्स्रोतोविशुद्धये| |११३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manasaH saMrakShaNam (7) · Śloka 7
বিস্মাপনৈঃ সংস্মরণৈঃ প্রিযশ্রবণদর্শনৈঃ||১১৩|| পটুভির্গীতবাদিত্রশব্দৈর্ব্যাযামশীলনৈঃ| স্রংসনোল্লেখনৈর্ধূমৈঃ শোণিতস্যাবসেচনৈঃ||১১৪|| উপাচরেত্তং প্রততমনুবন্ধভযাত্পুনঃ| তস্য সংরক্ষিতব্যং চ মনঃ প্রলযহেতুতঃ||১১৫|| ইতি শ্রীবৈদ্যপতিসিংহগুপ্তসূনুশ্রীমদ্বাগ্ভটবিরচিতা- যামষ্টাঙ্গহৃদযসঈহিতাযাং চতুর্থে চিকিত্সিত- স্থানে মদাত্যযাদিচিকিত্সিতং নাম সপ্তমোঽধ্যাযঃ||৭||
विस्मापनैः संस्मरणैः प्रियश्रवणदर्शनैः||११३|| पटुभिर्गीतवादित्रशब्दैर्व्यायामशीलनैः| स्रंसनोल्लेख़नैर्धूमैः शोणितस्यावसेचनैः||११४|| उपाचरेत्तं प्रततमनुबन्धभयात्पुनः| तस्य संरक्षितव्यं च मनः प्रलयहेतुतः||११५|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता- यामष्टाङ्गहृदयसईहितायां चतुर्थे चिकित्सित- स्थाने मदात्ययादिचिकित्सितं नाम सप्तमोऽध्यायः||७||
🔊 Audio coming soon