Adhikarana madAtyayAdicikitsitAdhyAyaH madAtyaye cikitsAprakAraH (2-1) · Śloka 1
ਆਥਾਤੋ ਮਦਾਤ੍ਯਯਾਦਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ|੨| ) ਯਂ ਦੋਸਮਧਿਕਂ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਤਸ੍ਯਾਦੌ ਪ੍ਰਤਿਕਾਰਯੇਤ੍| ਕਫਸ੍ਥਾਨਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਚ ਤੁਲ੍ਯਦੋਸੇ ਮਦਾਤ੍ਯਯੇ||੧||
आथातो मदात्ययादिचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) यं दोषमधिकं पश्येत्तस्यादौ प्रतिकारयेत्| कफस्थानानुपूर्व्या च तुल्यदोषे मदात्यये||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatra hetuH (2) · Śloka 2
ਪਿਤ੍ਤਮਾਰੁਤਪਰ੍ਯਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਹਿ ਮਦਾਤ੍ਯਯਃ| |੨|
पित्तमारुतपर्यन्तः प्रायेण हि मदात्ययः| |२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyotpannavyAdhermadyamevauShadham (2-3) · Śloka 3
| ਹੀਨਮਿਥ੍ਯਾਤਿਪੀਤੇਨ ਯੋ ਵ੍ਯਾਧਿਰੁਪਜਾਯਤੇ||੨|| ਸਮਪੀਤੇਨ ਤੇਨੈਵ ਸ ਮਦ੍ਯੇਨੋਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ| |੩|
| हीनमिथ्यातिपीतेन यो व्याधिरुपजायते||२|| समपीतेन तेनैव स मद्येनोपशाम्यति| |३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyasya viShasAdRuSyam (3) · Śloka 3
| ਮਦ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਸਸਾਦਸ਼੍ਯਾਤ੍|੩|
| मद्यस्य विषसादृश्यात्|३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ataH viShajavyAdherapi viShAntaramauShadham (3-4) · Śloka 4
| ਵਿਸਂ ਤੂਤ੍ਕਰ੍ਸਵਤ੍ਤਿਭਿਃ||੩|| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਦਿਭਿਰ੍ਗੁਣੈਰ੍ਯੋਗਾਦ੍ਵਿਸਾਨ੍ਤਰਮਪੇਕ੍ਸਤੇ| |੪|
| विषं तूत्कर्षवृत्तिभिः||३|| तीक्ष्णादिभिर्गुणैर्योगाद्विषान्तरमपेक्षते| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyotpannavyAdhermadyauShadhatve upapattiH (4-7) · Śloka 7
| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣੇਨਾਤਿਮਾਤ੍ਰੇਣ ਪੀਤੇਨਾਮ੍ਲਵਿਦਾਹਿਨਾ||੪|| ਮਦ੍ਯੇਨਾਨ੍ਨਰਸਕ੍ਲੇਦੋ ਵਿਦਗ੍ਧਃ ਕ੍ਸਾਰਤਾਂ ਗਤਃ| ਯਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਦਤਣ੍ਮੋਹਜ੍ਵਰਾਨ੍ਤਰ੍ਦਾਹਵਿਭ੍ਰਮਾਨ੍||੫|| ਮਦ੍ਯੋਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟੇਨ ਦੋਸੇਣ ਰੁਦ੍ਧਃ ਸ੍ਰੋਤਃਸੁ ਮਾਰੁਤਃ| ਸੁਤੀਵ੍ਰਾ ਵੇਦਨਾ ਯਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਰਸ੍ਯਸ੍ਥਿਸੁ ਸਨ੍ਧਿਸੁ||੬|| ਜੀਰ੍ਣਾਮਮਦ੍ਯਦੋਸਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕਾਙ੍ਕ੍ਸਾਲਾਘਵੇ ਸਤਿ| ਯੌਗਿਕਂ ਵਿਧਿਵਦ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਮਦ੍ਯਮੇਵ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਤਾਨ੍||੭||
| तीक्ष्णोष्णेनातिमात्रेण पीतेनाम्लविदाहिना||४|| मद्येनान्नरसक्लेदो विदग्धः क्षारतां गतः| यान् कुर्यान्मदतृण्मोहज्वरान्तर्दाहविभ्रमान्||५|| मद्योत्क्लिष्टेन दोषेण रुद्धः स्रोतःसु मारुतः| सुतीव्रा वेदना याश्च शिरस्यस्थिषु सन्धिषु||६|| जीर्णाममद्यदोषस्य प्रकाङ्क्षालाघवे सति| यौगिकं विधिवद्युक्तं मद्यमेव निहन्ति तान्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atra hetuH (8) · Śloka 8
ਕ੍ਸਾਰੋ ਹਿ ਯਾਤਿ ਮਾਧੁਰ੍ਯਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਮ੍ਲੋਪਸਂਹਿਤਃ| ਮਦ੍ਯਮਮ੍ਲੇਸੁ ਚ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਦੋਸਵਿਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਦਲਮ੍||੮||
क्षारो हि याति माधुर्यं शीघ्रमम्लोपसंहितः| मद्यमम्लेषु च श्रेष्ठं दोषविष्यन्दनादलम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana guNayuktaM madyaM dhAtusAmyakaram (9) · Śloka 9
ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਾਦ੍ਯੈਃ ਪੁਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੈਰ੍ਦੀਪਨਾਦ੍ਯੈਸ੍ਤਥਾ ਗੁਣੈਃ| ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਤਦੇਵਾਸ੍ਯ ਧਾਤੁਸਾਮ੍ਯਕਰਂ ਪਰਮ੍||੯||
तीक्ष्णोष्णाद्यैः पुरा प्रोक्तैर्दीपनाद्यैस्तथा गुणैः| सात्म्यत्वाच्च तदेवास्य धातुसाम्यकरं परम्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnAtyayauShadhakAlaH (10) · Śloka 10
ਸਪ੍ਤਾਹਮਸ੍ਟਰਾਤ੍ਰਂ ਵਾ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪਾਨਾਤ੍ਯਯੌਸਧਮ੍| ਜੀਰ੍ਯਤ੍ਯੇਤਾਵਤਾ ਪਾਨਂ ਕਾਲੇਨ ਵਿਪਥਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍||੧੦||
सप्ताहमष्टरात्रं वा कुर्यात्पानात्ययौषधम्| जीर्यत्येतावता पानं कालेन विपथाश्रितम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tataH paraM yathAyathaM rogauShadham (11) · Śloka 11
ਪਰਂ ਤਤੋਨੁਬਧ੍ਨਾਤਿ ਯੋ ਰੋਗਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭੇਸਜਮ੍| ਯਥਾਯਥਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਕਤਪਾਨਾਤ੍ਯਯੌਸਧਃ||੧੧||
परं ततोऽनुबध्नाति यो रोगस्तस्य भेषजम्| यथायथं प्रयुञ्जीत कृतपानात्ययौषधः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAdike madAtaye piShTakRutaM madyam vAtAdike madAtaye mAMsarasAH vAtAdike madAtaye rAgaShADavAH vAtAdike madAtaye godhUmamAShAnnam vAtAdike madAtaye acCavArUNI vAtAdike madAtaye svarasakkAthAH vAtAdike madAtaye mastvAdi vAtAdike madAtaye aBya~ggAdi vAtAdike madAtaye prAvaraNam vAtAdike madAtaye dhUmo~anulepanaM ca vAtAdike madAtaye stryaH (12-19) · Śloka 19
ਤਤ੍ਰ ਵਾਤੋਲ੍ਬਣੇ ਮਦ੍ਯਂ ਦਧਾਤਿਪਿਸ੍ਟਕਤਂ ਯੁਤਮ੍| ਬੀਜਪੂਰਕਵ੍ਰੁਕ੍ਸਾਮ੍ਲਕੋਲਦਾਡਿਮਦੀਪ੍ਯਕੈਃ||੧੨|| ਯਵਾਨੀਹਪੁਸਾਜਾਜੀਵ੍ਯੋਸਤ੍ਰਿਲਵਣਾਰ੍ਦ੍ਰਕੈਃ| ਸ਼ੁਲ੍ਯਿਰ੍ਮਾਂਸੈਰ੍ਹਰਿਤਕੈਃ ਸ੍ਨੇਹਵਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਸਕੁਭਿਃ||੧੩|| ਉਸ੍ਣਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਮ੍ਲਲਵਣਾ ਮੇਦ੍ਯਮਾਂਸਰਸਾ ਹਿਤਾਃ| ਆਮ੍ਰਾਮ੍ਰਾਤਕਪੇਸ਼ੀਭਿਃ ਸਂਸ੍ਕਤਾ ਰਾਗਸਾਡਵਾਃ||੧੪|| ਗੋਧੂਮਮਾਸਵਿਕਤਿਰ੍ਮਦੁਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾ ਮੁਖਪ੍ਰਿਯਾ| ਆਰ੍ਦ੍ਰਿਕਾਰ੍ਦ੍ਰਕਕੁਲ੍ਮਾਸਸੁਕ੍ਤਮਾਂਸਾਦਿਗਰ੍ਭਿਣੀ||੧੫|| ਸੁਰਭਿਰ੍ਲਵਣਾ ਸ਼ੀਤਾ ਨਿਰ੍ਗਦਾ ਵਾਚ੍ਛਵਾਰੁਣੀ| ਸਰਸੋ ਦਾਡਿਮਾਤ੍ ਕ੍ਵਾਥਃ ਪਞ੍ਚਮੂਲਾਤ੍ਕਨੀਯਸਃ||੧੬|| ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਧਾਨ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਮੁਸ੍ਤੁਸੁਕ੍ਤਾਮ੍ਭੋਚ੍ਛਾਮ੍ਲਕਾਞ੍ਜਿਕਮ੍ ਅਭ੍ਯਙ੍ਗੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨਸ੍ਨਾਨਮੁਸ੍ਣਂ ਪ੍ਰਾਵਰਣਂ ਘਨਮ੍||੧੭|| ਘਨਸ਼੍ਚਾਗੁਰੁਜੋ ਧੂਪਃ ਪਙ੍ਕਸ਼੍ਚਾਗੁਰੁਕੁਙ੍ਕੁਮਃ| ਕੁਚੋਰੁਸ਼੍ਰੋਣਿਸ਼ਾਲਿਨ੍ਯੋ ਯੌਵਨੋਸ੍ਣਾਙ੍ਗਯਸ੍ਟਯਃ||੧੮|| ਹਰ੍ਸੇਣਾਲਿਙ੍ਗਨੇ ਯੁਕ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾਃ ਸਂਵਾਹਨੇਸੁ ਚ| |੧੯|
तत्र वातोल्बणे मद्यं दधातिपिष्टकृतं युतम्| बीजपूरकव्रुक्षाम्लकोलदाडिमदीप्यकैः||१२|| यवानीहपुषाजाजीव्योषत्रिलवणार्द्रकैः| शुल्यिर्मांसैर्हरितकैः स्नेहवद्भिश्च सकुभिः||१३|| उष्णस्निग्धाम्ललवणा मेद्यमांसरसा हिताः| आम्राम्रातकपेशीभिः संस्कृता रागषाडवाः||१४|| गोधूममाषविकृतिर्मृदुश्चित्रा मुखप्रिया| आर्द्रिकार्द्रककुल्माषसुक्तमांसादिगर्भिणी||१५|| सुरभिर्लवणा शीता निर्गदा वाऽच्छवारुणी| सरसो दाडिमात् क्वाथः पञ्चमूलात्कनीयसः||१६|| शुण्ठीधान्यात्तथा मुस्तुसुक्ताम्भोच्छाम्लकाञ्जिकम् अभ्यङ्गोद्वर्तनस्नानमुष्णं प्रावरणं घनम्||१७|| घनश्चागुरुजो धूपः पङ्कश्चागुरुकुङ्कुमः| कुचोरुश्रोणिशालिन्यो यौवनोष्णाङ्गयष्टयः||१८|| हर्षेणालिङ्गने युक्ताः प्रियाः संवाहनेषु च| |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike shArkarAdimadyam pittAdhike pAnakam (19-21) · Śloka 21
| ਪਿਤ੍ਤੋਲ੍ਬਣੇ ਬਹੁਜਲਂ ਸ਼ਾਰ੍ਕਰਂ ਮਧੁ ਵਾ ਯੁਤਮ੍||੧੯|| ਰਸੈਰ੍ਦਾਡਿਮਖ਼ਰ੍ਜੂਰਭਵ੍ਯਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਪਰੂਸਜੈਃ| ਸੁਸ਼ੀਤਂ ਸਸਿਤਾਸਕ੍ਤੁ ਯੋਜ੍ਯਂ ਤਾਦਕ੍ ਚ ਪਾਨਕਮ੍||੨੦|| ਸ੍ਵਾਦੁਵਰ੍ਗਕਸਾਯੈਰ੍ਵਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਮਦ੍ਯਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍| |੨੧|
| पित्तोल्बणे बहुजलं शार्करं मधु वा युतम्||१९|| रसैर्दाडिमख़र्जूरभव्यद्राक्षापरूषजैः| सुशीतं ससितासक्तु योज्यं तादृक् च पानकम्||२०|| स्वादुवर्गकषायैर्वा युक्तं मद्यं समाक्षिकम्| |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike shAlyAdyannam (21-22) · Śloka 22
| ਸ਼ਾਲਿਸਸ੍ਟਿਕਮਸ਼੍ਨੀਯਾਚ੍ਛਸ਼ਾਜੈਣਕਪਿਞ੍ਜਲੈਃ||੨੧|| ਸਤੀਨਮੁਦ੍ਗਾਮਲਕਪਟੋਲੀਦਾਡਿਮੈ ਰਸੈਃ| |੨੨|
| शालिषष्टिकमश्नीयाच्छशाजैणकपिञ्जलैः||२१|| सतीनमुद्गामलकपटोलीदाडिमै रसैः| |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike samutlkiShTakaPapitte vamanam,pittAdhike tataH saMsargIkramaH (22-24) · Śloka 24
| ਕਫਪਿਤ੍ਤਂ ਸਮੁਕ੍ਤ੍ਲਿਸ੍ਟਮੁਲ੍ਲਿਖੇਤ੍ਤਡ੍ਵਿਦਾਹਵਾਨ੍||੨੨|| ਪੀਤ੍ਵਾਮ੍ਬੁ ਸ਼ੀਤਂ ਮਦ੍ਯਂ ਵਾ ਭੂਰੀਕ੍ਸੁਰਸਸਂਯੁਤਮ੍| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਂ ਵਾ ਸਂਸਰ੍ਗੀ ਤਰ੍ਪਣਾਦਿਃ ਪਰਂ ਹਿਤਃ||੨੩|| ਤਥਾਗ੍ਨਿਰ੍ਦੀਪ੍ਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਦੋਸਸ਼ੇਸਾਨ੍ਨਪਾਚਨਃ| |੨੪|
| कफपित्तं समुक्त्लिष्टमुल्लिखेत्तृड्विदाहवान्||२२|| पीत्वाऽम्बु शीतं मद्यं वा भूरीक्षुरससंयुतम्| द्राक्षारसं वा संसर्गी तर्पणादिः परं हितः||२३|| तथाऽग्निर्दीप्यते तस्य दोषशेषान्नपाचनः| |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike saraktaniShThIvakAsAdau auShadham (24-26) · Śloka 26
| ਕਾਸੇ ਸਰਕ੍ਤਨਿਸ੍ਠੀਵੇ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਤਨਰੁਜਾਸੁ ਚ||੨੪|| ਤਸ੍ਣਾਯਾਂ ਸਵਿਦਾਹਾਯਾਂ ਸੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ੇ ਹਦਯੋਰਸਿ| ਗੁਡੂਚੀਭਦ੍ਰਮੁਸ੍ਤਾਨਾਂ ਪਟੋਲਸ੍ਯਾਥਵ ਰਸਮ੍||੨੫|| ਸਸ਼ਙ੍ਗਬੇਰਂ ਯੁਞ੍ਜੀਤ ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਪ੍ਰਤਿਭੋਜਨਮ੍| |੨੬|
| कासे सरक्तनिष्ठीवे पार्श्वस्तनरुजासु च||२४|| तृष्णायां सविदाहायां सोत्क्लेशे हृदयोरसि| गुडूचीभद्रमुस्तानां पटोलस्याथव रसम्||२५|| सशृङ्गबेरं युञ्जीत तित्तिरिप्रतिभोजनम्| |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike atitRuShNAdau pAnamannaM ca (26-27) · Śloka 27
| ਤਸ੍ਯਤੇ ਚਾਤਿ ਬਲਵਦ੍ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੇ ਸਮੁਦ੍ਧਤੇ||੨੬|| ਦਦ੍ਯਾਦ੍ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਂ ਪਾਨਂ ਸ਼ੀਤਂ ਦੋਸਾਨੁਲੋਮਨਮ੍| ਜੀਰ੍ਣੇਦ੍ਯਾਨ੍ਮਧੁਰਾਮ੍ਲੇਨ ਛਾਗਮਾਂਸਰਸੇਨ ਚ||੨੭||
| तृष्यते चाति बलवद्वातपित्ते समुद्धते||२६|| दद्याद् द्राक्षारसं पानं शीतं दोषानुलोमनम्| जीर्णेऽद्यान्मधुराम्लेन छागमांसरसेन च||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike tRuShNAyAM pAnam (28-29) · Śloka 29
ਤਸ੍ਯਲ੍ਪਸ਼ਃ ਪਿਬੇਨ੍ਮਦ੍ਯਂ ਮਦਂ ਰਕ੍ਸਨ੍ ਬਹੂਦਕਮ੍| ਮੁਸ੍ਤਦਾਡਿਮਲਾਜਾਮ੍ਬੁ ਜਲਂ ਵਾ ਪਰ੍ਣਿਨੀਸ਼ਤਮ੍||੨੮|| ਪਾਟਲ੍ਯੁਤ੍ਪਲਕਨ੍ਦੈਰ੍ਵਾ ਸ੍ਵਭਾਵਾਦੇਵ ਵਾ ਹਿਮਮ੍| |੨੯|
तृष्यल्पशः पिबेन्मद्यं मदं रक्षन् बहूदकम्| मुस्तदाडिमलाजाम्बु जलं वा पर्णिनीशृतम्||२८|| पाटल्युत्पलकन्दैर्वा स्वभावादेव वा हिमम्| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike abdhAtukShINAdau pAnam (29-30) · Śloka 30
| ਮਦ੍ਯਾਤਿਪਾਨਾਦਬ੍ਧਾਤੌ ਕ੍ਸੀਣੇ ਤੇਜਸਿ ਚੋਦ੍ਧਤੇ||੨੯|| ਯਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕਗਲਤਾਲੋਵ੍ਸ੍ਠੋ ਜਿਹ੍ਵਾਂ ਨਿਸ੍ਕਸ੍ਯ ਚੇਸ੍ਟਤੇ| ਪਾਯਯੇਤ੍ਕਾਮਤੋਮ੍ਭਸ੍ਤਂ ਨਿਸ਼ੀਥਪਵਨਾਹਤਮ੍||੩੦||
| मद्यातिपानादब्धातौ क्षीणे तेजसि चोद्धते||२९|| यः शुष्कगलतालोव्ष्ठो जिह्वां निष्कृष्य चेष्टते| पाययेत्कामतोऽम्भस्तं निशीथपवनाहतम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike tRu~aNAnAshako mukhAlepaH (31) · Śloka 31
ਕੋਲਦਾਡਿਮਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲਚੁਕ੍ਰੀਕਾਚੁਕ੍ਰਿਕਾਰਸਃ| ਪਞ੍ਚਾਮ੍ਲਕੋ ਮੁਖ਼ਾਲੇਪਃ ਸਦ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਣਂ ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ||੩੧||
कोलदाडिमवृक्षाम्लचुक्रीकाचुक्रिकारसः| पञ्चाम्लको मुख़ालेपः सद्यस्तृष्णं नियच्छति||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike dAhe~atishishiro vidhiH pittAdhike dAhe~arohiNIshirAvedhaH (32-33) · Śloka 33
ਤ੍ਵਚਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪਾਨੋਸ੍ਮਾ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਾਭਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ| ਦਾਹਂ ਪ੍ਰਕੁਰੁਤੇ ਘੋਰਂ ਤਤ੍ਰਾਤਿਸ਼ਿਸ਼ਿਰੋ ਵਿਧਿਃ||੩੨|| ਅਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਰਸੈਸ੍ਤਪ੍ਤੇ ਰੋਹਿਣੀਂ ਵ੍ਯਧਯੇਚ੍ਛਿਰਾਮ੍| |੩੩|
त्वचं प्राप्तश्च पानोष्मा पित्तरक्ताभिमूर्च्छितः| दाहं प्रकुरुते घोरं तत्रातिशिशिरो विधिः||३२|| अशाम्यति रसैस्तृप्ते रोहिणीं व्यधयेच्छिराम्| |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPAdhike vamanopavAsau,kaPAdike shuNThyAdishItakashAyaH (33-34) · Śloka 34
| ਉਲ੍ਲੇਖ਼ਨੋਪਵਾਸਾਭ੍ਯਾਂ ਜਯੇਚ੍ਛ੍ਲੇਸ੍ਮੋਲ੍ਬਣਂ ਪਿਬੇਤ੍||੩੩|| ਸ਼ੀਤਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਸ੍ਥਿਰੋਦੀਚ੍ਯਦੁਃਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨ੍ਯਤਮੋਦਕਮ੍| |੩੪|
| उल्लेख़नोपवासाभ्यां जयेच्छ्लेष्मोल्बणं पिबेत्||३३|| शीतं शुण्ठीस्थिरोदीच्यदुःस्पर्शान्यतमोदकम्| |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPAdhike nirAmakShudhite shArkarAdimadyam (34-35) · Śloka 35
| ਨਿਰਾਮਂ ਕ੍ਸੁਧਿਤਂ ਕਾਲੇ ਪਾਯਯੇਦ੍ਵਹੁਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍||੩੪|| ਸ਼ਾਰ੍ਕਰਂ ਮਧੁ ਵਾ ਜੀਰ੍ਣਮਰਿਸ੍ਟਂ ਸੀਧੁਮੇਵ ਵਾ| ਰੂਕ੍ਸਤਰ੍ਪਣਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਯਵਾਨੀਨਾਗਰਾਨ੍ਵਿਤਮ੍||੩੫||
| निरामं क्षुधितं काले पाययेद्वहुमाक्षिकम्||३४|| शार्करं मधु वा जीर्णमरिष्टं सीधुमेव वा| रूक्षतर्पणसंयुक्तं यवानीनागरान्वितम्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPAdike yavagodhUmAdyannaM mAMsarasaSca (36-37) · Śloka 37
ਯੂਸੇਣ ਯਵਗੋਧੂਮਂ ਤਨੁਨਾਲ੍ਪੇਨ ਭੋਜਯੇਤ੍| ਉਸ੍ਣਾਮ੍ਲਕਟੁਤਿਕ੍ਤੇਨ ਕੌਲਤ੍ਥੇਨਾਲ੍ਪਸਰ੍ਪਿਸਾ||੩੬|| ਸ਼ੁਸ੍ਕਮੂਲਕਜੈਸ਼੍ਚ੍ਛਾਗੈ ਰਸੈਰ੍ਵਾ ਧਨ੍ਵਚਾਰਿਣਾਮ੍| ਸਾਮ੍ਲਵੇਤਸਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲਪਟੋਲੀਵ੍ਯੋਸਦਾਡਿਮੈਃ||੩੭||
यूषेण यवगोधूमं तनुनाऽल्पेन भोजयेत्| उष्णाम्लकटुतिक्तेन कौलत्थेनाल्पसर्पिषा||३६|| शुष्कमूलकजैश्च्छागै रसैर्वा धन्वचारिणाम्| साम्लवेतसवृक्षाम्लपटोलीव्योषदाडिमैः||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPAdike mAMsaM mAdhavapAnaM ca (38-40) · Śloka 40
ਪ੍ਰਭੂਤਸ਼ੁਣ੍ਠੀਮਰਿਚਹਰਿਤਾਰ੍ਦ੍ਰਕਪੇਸ਼ਿਕਮ੍| ਬੀਜਪੂਰਰਸਾਦ੍ਯਮ੍ਲਭਸ੍ਟਨੀਰਸਰ੍ਵਤਿਤਮ੍||੩੮|| ਕਰੀਰਕਰਮਰ੍ਦਾਦਿ ਰੋਚਿਸ੍ਣੁ ਬਹੁਸ਼ਾਲਨਮ੍| ਪ੍ਰਵ੍ਯਕ੍ਤਾਸ੍ਟਾਙ੍ਗਲਵਣਂ ਵਿਕਲ੍ਪਿਤਨਿਮਰ੍ਦਕਮ੍||੩੯|| ਯਥਾਗ੍ਨਿ ਭਕ੍ਸਯਨ੍ ਮਾਂਸਂ ਮਾਧਵਂ ਨਿਗਦਂ ਪਿਬੇਤ੍| |੪੦|
प्रभूतशुण्ठीमरिचहरितार्द्रकपेशिकम्| बीजपूररसाद्यम्लभृष्टनीरसर्वतितम्||३८|| करीरकरमर्दादि रोचिष्णु बहुशालनम्| प्रव्यक्ताष्टाङ्गलवणं विकल्पितनिमर्दकम्||३९|| यथाग्नि भक्षयन् मांसं माधवं निगदं पिबेत्| |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPAdike aShTA~ggalavaNam (40-41) · Śloka 41
| ਸਿਤਾਸੌਵਰ੍ਚਲਾਜਾਜੀਤਿਤ੍ਤਿਡੀਕਾਮ੍ਲਵੇਤਸਮ੍||੪੦|| ਤ੍ਵਗੇਲਾਮਰਿਚਾਰ੍ਧਾਂਸ਼ਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਲਵਣਂ ਹਿਤਮ੍| ਸ੍ਰੋਤੋਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਗ੍ਨਿਕਰਂ ਕਫਪ੍ਰਾਯੇ ਮਦਾਤ੍ਯਯੇ||੪੧||
| सितासौवर्चलाजाजीतित्तिडीकाम्लवेतसम्||४०|| त्वगेलामरिचार्धांशमष्टाङ्गलवणं हितम्| स्रोतोविशुद्ध्यग्निकरं कफप्राये मदात्यये||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPAdike rUkShoShNodvartanAdi kaPAdike sakAmastrIBiryuttayAjAgaraNam (42-43) · Śloka 43
ਰੂਕ੍ਸੋਸ੍ਣੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨੋਦ੍ਧਰ੍ਸਸ੍ਨਾਨਭੋਜਨਲਙ੍ਘਨੈਃ| ਸਕਾਮਾਭਿਃ ਸਹ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਜਾਗਰਣੇਨ ਚ||੪੨|| ਮਦਾਤ੍ਯਯਃ ਕਫਪ੍ਰਾਯਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸਮੁਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ| |੪੩|
रूक्षोष्णोद्वर्तनोद्धर्षस्नानभोजनलङ्घनैः| सकामाभिः सह स्त्रीभिर्युक्त्या जागरणेन च||४२|| मदात्ययः कफप्रायः शीघ्रं समुपशाम्यति| |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAte dashavidhe cikitsA (43-44) · Śloka 44
| ਯਦਿਦਂ ਕਰ੍ਮ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਪਥਗ੍ਦੋਸਬਲਂ ਪ੍ਰਤਿ||੪੩|| ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਦਸ਼ਵਿਧੇ ਤਚ੍ਛ੍ਹੇਸੇਪਿ ਵਿਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| |੪੪|
| यदिदं कर्म निर्दिष्टं पृथग्दोषबलं प्रति||४३|| सन्निपाते दशविधे तच्छ्हेषेऽपि विकल्पयेत्| |४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAte tvAgAdi pAnakam (44-46) · Śloka 46
| ਤ੍ਵਙ੍ਨਾਗਪੁਸ੍ਪਮਗਧਾਮਰਿਚਾਜਾਜਿਧਾਨ੍ਯਕੈਃ||੪੪|| ਪਰੁਸਕਮਧੂਕੈਲਾਸੁਰਾਹ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਸਿਤਾਨ੍ਵਿਤੈਃ| ਸਕਪਿਤ੍ਥਰਸਂ ਹਦ੍ਯਂ ਪਾਨਕਂ ਸ਼ਸ਼ਿਬੋਵਿਤਮ੍||੪੫|| ਮਦਾਤ੍ਯਯੇਸੁ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਪੇਯਂ ਰੁਚ੍ਯਗ੍ਨਿਦੀਪਨਮ੍| |੪੬|
| त्वङ्नागपुष्पमगधामरिचाजाजिधान्यकैः||४४|| परुषकमधूकैलासुराह्वैश्च सितान्वितैः| सकपित्थरसं हृद्यं पानकं शशिबोवितम्||४५|| मदात्ययेषु सर्वेषु पेयं रुच्यग्निदीपनम्| |४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAte harShaNI kriyA (46-47) · Śloka 47
| ਨਾਵਿਕ੍ਸੋਭ੍ਯ ਮਨੋ ਮਦ੍ਯਂ ਸ਼ਰੀਰਮਵਿਹਨ੍ਯ ਵਾ||੪੬|| ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਦਾਤ੍ਯਯਂ ਤਸ੍ਮਾਦਿਸ੍ਯਤ ਹਰ੍ਸਣੀ ਕ੍ਰਿਯਾ| |੪੭|
| नाविक्षोभ्य मनो मद्यं शरीरमविहन्य वा||४६|| कुर्यान्मदात्ययं तस्मादिष्यत हर्षणी क्रिया| |४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAte eBirashAnte payaH pAnam (47-49) · Śloka 49
| ਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧਿਸ਼ਮਨਾਦ੍ਯੇਸੁ ਮਦਦੋਸਃ ਕਤੇਸ੍ਵਪਿ||੪੭|| ਨ ਚੇਚ੍ਛਾਮ੍ਯੇਤ੍ਕਫੇ ਕ੍ਸੀਣੇ ਜਾਤੇ ਦੌਰ੍ਵਲ੍ਯਲਾਘਵੇ| ਤਸ੍ਯ ਮਦ੍ਯਵਿਦਗ੍ਧਸ੍ਯ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਧਿਕਸ੍ਯ ਚ||੪੮|| ਗ੍ਰੀਸ੍ਮੋਪਤਪ੍ਤਸ੍ਯ ਤਰੋਰ੍ਯਥਾ ਵਰ੍ਸਂ ਤਥਾ ਪਯਃ| |੪੯|
| संशुद्धिशमनाद्येषु मददोषः कृतेष्वपि||४७|| न चेच्छाम्येत्कफे क्षीणे जाते दौर्वल्यलाघवे| तस्य मद्यविदग्धस्य वातपित्ताधिकस्य च||४८|| ग्रीष्मोपतप्तस्य तरोर्यथा वर्षं तथा पयः| |४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana payaH pAne upapattiH (49-50) · Śloka 50
ਮਦ੍ਯਕ੍ਸੀਣਸ੍ਯ ਹਿ ਕ੍ਸੀਣਂ ਕ੍ਸੀਰਮਾਸ਼੍ਵੇਵ ਪੁਸ੍ਯਤਿ||੪੯|| ਓਜਸ੍ਤੁਲ੍ਯਂ ਗੁਣੈਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਵਿਪਰੀਤਂ ਚ ਮਦ੍ਯਤਃ|੫੦|
मद्यक्षीणस्य हि क्षीणं क्षीरमाश्वेव पुष्यति||४९|| ओजस्तुल्यं गुणैः सर्वैर्विपरीतं च मद्यतः|५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana payasAvihate roge madyapAnam (50-51) · Śloka 51
| ਪਯਸਾ ਵਿਹਤੇ ਰੋਗੇ ਬਲੇ ਜਾਤੇ ਨਿਵਰ੍ਤਯੇਤ੍||੫੦|| ਕ੍ਸੀਰਪ੍ਰਯੋਗਂ, ਮਦ੍ਯਂ ਚ ਕ੍ਰਮੇਣਾਲ੍ਪਾਲ੍ਪਮਾਚਰੇਤ੍| ਨ ਵਿਕ੍ਸਯਧ੍ਵਂਸਕੋਤ੍ਥੈਃ ਸ੍ਪਸ਼ੇਤੋਪਦ੍ਰਵੈਰ੍ਯਥਾ||੫੧||
| पयसा विहते रोगे बले जाते निवर्तयेत्||५०|| क्षीरप्रयोगं, मद्यं च क्रमेणाल्पाल्पमाचरेत्| न विक्षयध्वंसकोत्थैः स्पृशेतोपद्रवैर्यथा||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vikShayadhvaMsakayoScikitsA (52-53) · Śloka 53
ਤਯੋਸ੍ਤੁ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧ ਕ੍ਸੀਰਂ ਬਸ੍ਤਯੋ ਬਂਹਣਾਃ ਸ਼ਿਵਾਃ| ਅਭ੍ਯਙ੍ਗੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨਸ੍ਨਾਨਾਨ੍ਯਨ੍ਨਪਾਨਂ ਚ ਵਾਤਜਿਤ੍||੫੨|| ਯੁਕ੍ਤਮਦ੍ਯਸ੍ਯ ਮਦ੍ਯੋਤ੍ਥੋ ਨ ਵ੍ਯਾਧਿਰੁਪਾਜਾਯਤੇ| ਅਤੋਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਯੋਗੋ ਯਃ ਸੁਖ਼ਾਯੈਵ ਕੇਵਲਮ੍||੫੩||
तयोस्तु स्याद्धृ क्षीरं बस्तयो बृंहणाः शिवाः| अभ्यङ्गोद्वर्तनस्नानान्यन्नपानं च वातजित्||५२|| युक्तमद्यस्य मद्योत्थो न व्याधिरुपाजायते| अतोऽस्य वक्ष्यते योगो यः सुख़ायैव केवलम्||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana surApAnasya guNAH stutiSca (54-67) · Śloka 67
ਆਸ਼੍ਵਿਨਂ ਯਾ ਮਹਤ੍ਤੇਜੋ ਬਲਂ ਸਾਰਸ੍ਵਤਂ ਚ ਯਾ| ਦਧਾਤ੍ਯੈਨ੍ਦ੍ਰਂ ਚ ਯਾ ਵੀਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਵੈਸ੍ਣਵਂ ਚ ਯਾ||੫੪|| ਅਸ੍ਤ੍ਰਂ ਮਕਰਕੇਤੋਰ੍ਯਾ ਪੁਰੁਸਾਰ੍ਥੋ ਬਲਸ੍ਯ ਯਾ| ਸੌਤ੍ਰਾਮਣ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਿਜਮੁਖ਼ੇ ਯਾ ਹੁਤਾਸ਼ੇ ਚ ਹੂਯਤੇ||੫੫|| ਯਾ ਸਰ੍ਵੌਸਧਿਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾਨ੍ਮਥ੍ਯਮਾਨਾਤ੍ਸੁਰਾਸੁਰੈਃ| ਮਹੋਦਧੇਃ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਾਮਤੈਃ ਸਹ||੫੬|| ਮਧੁਮਾਧਵਮੈਰੇਯਸੀਧੁਗੌਡਾਸਵਾਦਿਭਿਃ| ਮਦਸ਼ਕ੍ਤਿਮਨੁਜ੍ਜ਼ਨ੍ਤੀ ਯਾ ਰੂਪੈਰ੍ਬਹੁਭਿਃ ਸ੍ਥਿਤਾ||੫੭|| ਯਾਮਾਸ੍ਵਾਦ੍ਯ ਵਿਲਾਸਿਨ੍ਯੋ ਯਥਾਰ੍ਥਂ ਨਾਮ ਬਿਭ੍ਰਤਿ| ਕੁਲਾਙ੍ਗਨਾਪਿ ਯਾਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਨਯਤ੍ਯੁਦ੍ਧਤਮਾਨਸਾ||੫੮|| ਅਨਙ੍ਗਾਲਿਙ੍ਗਿਤੈਰਙ੍ਗੈਃ ਕ੍ਵਾਪਿ ਚੇਤੋ ਮੁਨੇਰਪਿ| ਤਰਙ੍ਗਭਙ੍ਗਭ੍ਰੁਕੁਟੀਤਰ੍ਜਨੈਰ੍ਮਾਨਿਨੀਮਨਃ||੫੯|| ਏਕਂ ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯ ਕੁਰੁਤੇ ਯਾ ਦ੍ਵਯੋਰਪਿ ਨਿਰ੍ਵਤਿਮ੍| ਯਥਾਕਾਮਂ ਭਟਾਵਾਪ੍ਤਿਪਰਿਹਸ੍ਟਾਪ੍ਸਰੋਗਣੇ||੬੦|| ਤਣਵਤ੍ਪੁਰੁਸਾ ਯੁਦ੍ਧੇ ਯਾਮਾਸ੍ਵਾਦ੍ਯ ਤ੍ਯਜਨ੍ਤ੍ਯਸੂਨ੍| ਯਾਂ ਸ਼ੀਲਯਿਤ੍ਵਾਪਿ ਚਿਰਂ ਬਹੁਧਾ ਬਹੁਵਿਗ੍ਰਹਾਮ੍||੬੧|| ਨਿਤ੍ਯਂ ਹਰ੍ਸਾਤਿਵੇਗੇਨ ਤਤ੍ਪੂਰ੍ਵਮਿਵ ਸੇਵਤੇ| ਸ਼ੋਕੋਦ੍ਵੇਗਾਰਤਿਭਯੈਰ੍ਯਾਂ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਨਾਭਿਭੂਯਤੇ||੬੨|| ਗੋਸ੍ਠੀਮਹੋਤ੍ਸਵੋਦ੍ਯਾਨਂ ਨ ਯਸ੍ਯਾਃ ਸ਼ੋਭਤੇ ਵਿਨਾ| ਸ੍ਮਤ੍ਵਾ ਸ੍ਮਤ੍ਵਾ ਚ ਬਹੁਸ਼ੋ ਵਿਯੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ੋਚਤੇ ਯਯਾ||੬੩|| ਅਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਪਿ ਯਾ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯੈ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗ ਏਵ ਯਾ| ਅਪੀਨ੍ਦ੍ਰਂ ਮਨ੍ਯਤੇ ਦੁਃਸ੍ਥਂ ਹਦਯਸ੍ਥਿਤਯਾ ਯਯਾ||੬੪|| ਅਨਿਰ੍ਦੇਸ਼੍ਯਸੁਖ਼ਾਸ੍ਵਾਦਾ ਸ੍ਵਯਂਵੇਦ੍ਯੈਵ ਯਾ ਪਰਮ੍| ਇਤਿ ਚਿਤ੍ਰਾਸ੍ਵਵਸ੍ਥਾਸੁ ਪ੍ਰਿਯਾਮਨੁਕਰੋਤਿ ਯਾ||੬੫|| ਪ੍ਰਿਯਾਤਿਪ੍ਰਿਯਤਾਂ ਯਾਤਿ ਯਤ੍ਪ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ| ਯਾ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਯਾ ਰਤਿਰ੍ਵਾ ਵਾਗ੍ਯਾ ਪੁਸ੍ਟਿਰਿਤਿ ਚ ਸ੍ਤੁਤਾ||੬੬|| ਦੇਵਦਾਨਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਯਕ੍ਸਰਾਕ੍ਸਸਮਾਨੁਸੈਃ| ਪਾਨਪ੍ਰਵਤ੍ਤੌ ਸਤ੍ਯਾਂ ਤੁ ਤਾਂ ਸੁਰਾਂ ਵਿਧਿਨਾ ਪਿਬੇਤ੍||੬੭||
आश्विनं या महत्तेजो बलं सारस्वतं च या| दधात्यैन्द्रं च या वीर्यं प्रभावं वैष्णवं च या||५४|| अस्त्रं मकरकेतोर्या पुरुषार्थो बलस्य या| सौत्रामण्यां द्विजमुख़े या हुताशे च हूयते||५५|| या सर्वौषधिसम्पूर्णान्मथ्यमानात्सुरासुरैः| महोदधेः समुद्भूता श्रीशशाङ्कामृतैः सह||५६|| मधुमाधवमैरेयसीधुगौडासवादिभिः| मदशक्तिमनुज्ज़न्ती या रूपैर्बहुभिः स्थिता||५७|| यामास्वाद्य विलासिन्यो यथार्थं नाम बिभ्रति| कुलाङ्गनाऽपि यां पीत्वा नयत्युद्धतमानसा||५८|| अनङ्गालिङ्गितैरङ्गैः क्वापि चेतो मुनेरपि| तरङ्गभङ्गभ्रुकुटीतर्जनैर्मानिनीमनः||५९|| एकं प्रसाद्य कुरुते या द्वयोरपि निर्वृतिम्| यथाकामं भटावाप्तिपरिहृष्टाप्सरोगणे||६०|| तृणवत्पुरुषा युद्धे यामास्वाद्य त्यजन्त्यसून्| यां शीलयित्वाऽपि चिरं बहुधा बहुविग्रहाम्||६१|| नित्यं हर्षातिवेगेन तत्पूर्वमिव सेवते| शोकोद्वेगारतिभयैर्यां दृष्ट्वा नाभिभूयते||६२|| गोष्ठीमहोत्सवोद्यानं न यस्याः शोभते विना| स्मृत्वा स्मृत्वा च बहुशो वियुक्तः शोचते यया||६३|| अप्रसन्नाऽपि या प्रीत्यै प्रसन्ना स्वर्ग एव या| अपीन्द्रं मन्यते दुःस्थं हृदयस्थितया यया||६४|| अनिर्देश्यसुख़ास्वादा स्वयंवेद्यैव या परम्| इति चित्रास्ववस्थासु प्रियामनुकरोति या||६५|| प्रियाऽतिप्रियतां याति यत्प्रियस्य विशेषतः| या प्रीतिर्या रतिर्वा वाग्या पुष्टिरिति च स्तुता||६६|| देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसमानुषैः| पानप्रवृत्तौ सत्यां तु तां सुरां विधिना पिबेत्||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyasya medonilakaPajaroganAshakatvam (68) · Śloka 68
ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਨ ਤੇ ਰੋਗਾ ਮੇਦੋਨਿਲਕਫੋਦ੍ਭਵਾਃ| ਵਿਧਿਯੁਕ੍ਤਾਦਤੇ ਮਦ੍ਯਾਦ੍ਯੇ ਨ ਸਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਦਾਰੁਣਾਃ||੬੮||
सम्भवन्ति न ते रोगा मेदोनिलकफोद्भवाः| विधियुक्तादृते मद्याद्ये न सिध्यन्ति दारुणाः||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyasyAvashyakatvam (69) · Śloka 69
ਅਸ੍ਤਿ ਦੇਹਸ੍ਯ ਸਾਵਸ੍ਥਾ ਯਸ੍ਯਾਂ ਪਾਨਂ ਨਿਰ੍ਵਾਯਤੇ| ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਮਦ੍ਯਾਨ੍ਨਿਗਦਾਦ੍ਵਿਵਿਧੌਸਧਸਂਸ੍ਕਤਾਤ੍||੬੯||
अस्ति देहस्य साऽवस्था यस्यां पानं निर्वायते| अन्यत्र मद्यान्निगदाद्विविधौषधसंस्कृतात्||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyaMvinA AnUpAdimAMsaM kathaM pariNamet (70) · Śloka 70
ਆਨੂਪਂ ਜਾਙ੍ਗਲਂ ਮਾਂਸਂ ਵਿਧਿਨਾਪ੍ਯੁਪਕਲ੍ਪਿਤਮ੍| ਮਦ੍ਯਂ ਸਹਾਯਮਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪਰਿਣਮੇਤ੍ਕਥਮ੍||੭੦||
आनूपं जाङ्गलं मांसं विधिनाऽप्युपकल्पितम्| मद्यं सहायमप्राप्य सम्यक् परिणमेत्कथम्||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyaMvinA lashunaprayoge kiyAn guNaH (71) · Śloka 71
ਸੁਤੀਵ੍ਰਮਾਰੁਤਵ੍ਯਾਧਿਘਾਤਿਨੋ ਲਸ਼ੁਨਸ੍ਯ ਚ| ਮਦ੍ਯਮਾਂਸਵਿਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯੋਗੇ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਿਯਾਨ੍ ਗੁਣਃ||੭੧||
सुतीव्रमारुतव्याधिघातिनो लशुनस्य च| मद्यमांसवियुक्तस्य प्रयोगे स्यात्कियान् गुणः||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shastrAdikarmaNi madasyAvasyAvasyakatA (72) · Śloka 72
ਨਿਗੂਢਸ਼ਲ੍ਯਾਹਰਣੇ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕ੍ਸਾਰਾਗ੍ਨਿਕਰ੍ਮਣਿ| ਪੀਤਮਦ੍ਯੋ ਵਿਸਹਤੇ ਸੁਖ਼ਂ ਵੈਦ੍ਯਵਿਕਤ੍ਥਨਾਮ੍||੭੨||
निगूढशल्याहरणे शस्त्रक्षाराग्निकर्मणि| पीतमद्यो विषहते सुख़ं वैद्यविकत्थनाम्||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyasya shreShThatA (73) · Śloka 73
ਅਨਲੋਤ੍ਤੇਜਨਂ ਰੁਚ੍ਯਂ ਸ਼ੋਕਸ਼੍ਰਮਵਿਨੋਦਕਮ੍| ਨ ਚਾਤਃ ਪਰਮਸ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯਦਾਰੋਗ੍ਯਬਲਪੁਸ੍ਟਿਕਤ੍||੭੩||
अनलोत्तेजनं रुच्यं शोकश्रमविनोदकम्| न चातः परमस्त्यन्यदारोग्यबलपुष्टिकृत्||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tasmAdAtmavatA madyaM peyam (74) · Śloka 74
ਰਕ੍ਸਤਾ ਜੀਵਿਤਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੇਯਮਾਤ੍ਮਬਤਾ ਸਦਾ| ਆਸ਼੍ਰਿਤੋਪਾਸ਼੍ਰਿਤਹਿਤਂ ਪਰਮਂ ਧਰ੍ਮਸਾਧਨਮ੍||੭੪||
रक्षता जीवितं तस्मात्पेयमात्मबता सदा| आश्रितोपाश्रितहितं परमं धर्मसाधनम्||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyasya pAne vidhiH (75-85) · Śloka 85
ਸ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸੁਰਵਿਪ੍ਰਗੁਰੂਨ੍ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਵਤ੍ਤਿਂ ਵਿਧਾਯ ਚ ਸਮਸ੍ਤਪਰਿਗ੍ਰਹਸ੍ਯ| ਆਪਾਨਭੂਮਿਮਥ ਗਨ੍ਧਜਲਾਭਿਸੀਕ੍ਤਾ- ਮਾਹਾਰਮਣ੍ਡਪਸਮੀਪਗਤਾਂ ਸ਼੍ਰਯੇਤ||੭੫|| ਸ੍ਵਾਸ੍ਤ੍ਰੂਤੇਥ ਸ਼ਯਨੇ ਕਮਨੀਯੇ ਮਿਤ੍ਰਭਤ੍ਯਰਮਣੀਸਮਵੇਤਃ| ਸ੍ਵਂ ਯਸ਼ਃ ਕਥਕਚਾਰਣਸਙ੍ਘੈ ਰੁਦ੍ਧਤਂ ਨਿਸ਼ਮਯਨ੍ਨਤਿਲੋਕਮ੍||੭੬|| ਵਿਲਾਸਿਨੀਨਾਂ ਚ ਵਿਲਾਸਸ਼ੋਭਿ ਗੀਤਂ ਸਨਤ੍ਯਂ ਕਲਤੂਰ੍ਯਘੋਸੈਃ| ਕਾਞ੍ਚੀਕਲਾਪੈਸ਼੍ਚਲਕਿਙ੍ਕਿਣੀਕੈਃ ਕ੍ਰੀਡਾਵਿਹਙ੍ਗੈਸ਼੍ਚ ਕਤਾਨੁਨਾਦਮ੍||੭੭|| ਮਣਿਕਨਕਸਮੁਤ੍ਥੈਰਾਵਨੇਯੈਰ੍ਵਿਚਿਤ੍ਰੈਃ ਸਜਲਵਿਵਿਧਲੇਖਕ੍ਸੋ-ਮਵਸ੍ਤ੍ਰਾਵਤਾਙ੍ਗੈਃ| ਅਪਿ ਮੁਨਿਜਨਚਿਤ੍ਤਕ੍ਸੋਭਸਮ੍ਪਾਦਿਨੀਭਿ- ਸ਼੍ਚਕਿਤਹਰਿਣਲੋਲਪ੍ਰੇਕ੍ਸਣੀਭਿਃ ਪ੍ਰਿਯਾਭਿਃ||੭੮|| ਸ੍ਤਨਨਿਤਮ੍ਬਕਤਾਦਤਿਗੌਰਵਾ- ਦਲਸਮਾਕੁਲਮੀਸ਼੍ਵਰਸਮ੍ਭ੍ਰਮਾਤ੍| ਇਤਿ ਗਤਂ ਦਧਤੀਭਿਰਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਤਰੁਣਚਿਤ੍ਤਵਿਲੋਭਨਕਾਰ੍ਮਣਮ੍||੭੯|| ਯੌਵਨਾਸਵਮਤ੍ਤਾਭਿਰ੍ਵਿਲਾਸਾਧਿਸ੍ਠਿਤਾਤ੍ਮਭਿਃ| ਸਞ੍ਚਾਰ੍ਯਮਾਣਂ ਯੁਗਪਤ੍ਤਨ੍ਵਙ੍ਗੀਭਿਰਿਤਸ੍ਤਤਃ||੮੦|| ਤਾਲਵਨ੍ਤਨਲਿਨੀਦਲਾਨਿਲੈਃ ਸ਼ੀਤਲੀਕਤਮਤੀਬ ਸ਼ੀਤਲੈਃ| ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਪਿ ਵਿਦਧਦ੍ਵਸ਼ਾਨੁਗਂ ਸ੍ਵਾਦਿਤਂ ਕਿਮੁਤ ਚਿਤ੍ਤਜਨ੍ਮਨਃ||੮੧|| ਚੂਤਰਸੇਨ੍ਦੁਮਗੈਃ ਕਤਵਾਸਂ ਮਲ੍ਲਿਕਯੋਜ੍ਜ੍ਵਲਯਾ ਚ ਸਨਾਥਮ੍| ਸ੍ਫਾਟਿਕਸ਼ੁਕ੍ਤਿਗਤਂ ਸਤਰਙ੍ਗਂ ਕਾਨ੍ਤਮਨਙ੍ਗਮਿਵੋਦ੍ਵਹਦਙ੍ਗਮ੍||੮੨|| ਤਾਲੀਸਾਦ੍ਯਂ ਚੂਰ੍ਣਮੇਲਾਦਿਕਂ ਵਾ ਹਦ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਯਃਸ੍ਥਾਪਨਂ ਵਾ| ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਭ੍ਯੋ ਭੂਮਿਭਾਗੇ ਸੁਮਸ੍ਟੇ ਤੋਯੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰਂ ਦਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਤਤਸ਼੍ਚ||੮੩|| ਘਤਿਮਾਨ੍ ਸ੍ਮਤਿਮਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮਨੂਨਾਧਿਕਮਾਚਰਨ੍| ਉਚਿਤੇਨੋਪਚਾਰੇਣ ਸਰ੍ਵਮੇਵੋਪਪਾਦਯਨ੍||੮੪|| ਜਿਤਵਿਕਸਿਤਾਸਿਤਸਰੋ ਜਨਯਨਸਙ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਵਰ੍ਧਿਤਸ਼੍ਰੀਕਮ੍| ਕਾਨ੍ਟਮੁਖਮਿਵ ਸੌਰਭ- ਹਤਮਧੁਪਗਣਂ ਪਿਬੇਨ੍ਮਦ੍ਯਮ੍||੮੫||
स्रातः प्रणम्य सुरविप्रगुरून् यथास्वं वृत्तिं विधाय च समस्तपरिग्रहस्य| आपानभूमिमथ गन्धजलाभिषीक्ता- माहारमण्डपसमीपगतां श्रयेत||७५|| स्वास्त्रूतेऽथ शयने कमनीये मित्रभृत्यरमणीसमवेतः| स्वं यशः कथकचारणसङ्घै रुद्धतं निशमयन्नतिलोकम्||७६|| विलासिनीनां च विलासशोभि गीतं सनृत्यं कलतूर्यघोषैः| काञ्चीकलापैश्चलकिङ्किणीकैः क्रीडाविहङ्गैश्च कृतानुनादम्||७७|| मणिकनकसमुत्थैरावनेयैर्विचित्रैः सजलविविधलेखक्षो-मवस्त्रावृताङ्गैः| अपि मुनिजनचित्तक्षोभसम्पादिनीभि- श्चकितहरिणलोलप्रेक्षणीभिः प्रियाभिः||७८|| स्तननितम्बकृतादतिगौरवा- दलसमाकुलमीश्वरसम्भ्रमात्| इति गतं दधतीभिरसंस्थितं तरुणचित्तविलोभनकार्मणम्||७९|| यौवनासवमत्ताभिर्विलासाधिष्ठितात्मभिः| सञ्चार्यमाणं युगपत्तन्वङ्गीभिरितस्ततः||८०|| तालवृन्तनलिनीदलानिलैः शीतलीकृतमतीब शीतलैः| दर्शनेऽपि विदधद्वशानुगं स्वादितं किमुत चित्तजन्मनः||८१|| चूतरसेन्दुमृगैः कृतवासं मल्लिकयोज्ज्वलया च सनाथम्| स्फाटिकशुक्तिगतं सतरङ्गं कान्तमनङ्गमिवोद्वहदङ्गम्||८२|| तालीसाद्यं चूर्णमेलादिकं वा हृद्यं प्राश्य प्राग्वयःस्थापनं वा| तत्प्रार्थिभ्यो भूमिभागे सुमृष्टे तोयोन्मिश्रं दापयित्वा ततश्च||८३|| घृतिमान् स्मृतिमान्नित्यमनूनाधिकमाचरन्| उचितेनोपचारेण सर्वमेवोपपादयन्||८४|| जितविकसितासितसरो जनयनसङ्क्रान्तिवर्धितश्रीकम्| कान्टमुखमिव सौरभ- हृतमधुपगणं पिबेन्मद्यम्||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnAnantaraM Bojanam BojanAnantaraM punH pAnam nishi madyapAnamalpameva (86) · Śloka 86
ਪੀਤ੍ਵੈਵਂ ਚਸਕਦ੍ਵਯਂ ਪਰਿਜਨਂ ਸਨ੍ਮਾਨ੍ਯ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤੋ ਗਤ੍ਵਾਹਾਰਭੁਵਂ ਪੁਰਃ ਸੁਭਿਸਜੋ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਭੂਯੋਤ੍ਰ ਚ| ਮਾਂਸਾਪੂਪਘਤਾਰ੍ਦ੍ਰਕਾਦਿਹਰਿਤੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਸੌਵਰ੍ਚਲੈ- ਰ੍ਦ੍ਵਿਸ੍ਤ੍ਰਿਰ੍ਵਾ ਨਿਸ਼ਿ ਚਾਲ੍ਪਮੇਵ ਵਨਿਤਾਸਂਵਲ੍ਗਨਾਰ੍ਥਂ ਪਿਬੇਤ੍||੮੬||
पीत्वैवं चषकद्वयं परिजनं सन्मान्य सर्वं ततो गत्वाऽऽहारभुवं पुरः सुभिषजो भुञ्जीत भूयोऽत्र च| मांसापूपघृतार्द्रकादिहरितैर्युक्तं ससौवर्चलै- र्द्विस्त्रिर्वा निशि चाल्पमेव वनितासंवल्गनार्थं पिबेत्||८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dayitAyA madyApAne prashaMsA (87-88) · Śloka 88
ਰਹਸਿ ਦਯਿਤਾਮਙ੍ਕੇ ਕਤ੍ਵਾ ਭੁਜਾਨ੍ਤਰਪੀਡਨਾ- ਤ੍ਪੁਲਕਿਤਤਨੁਂ ਜਾਤਸ੍ਵੇਦਾਂ ਸਕਮ੍ਪਪਯੋਧਰਾਮ੍| ਯਦਿ ਸਰਭਸਂ ਸ਼ੀਧੋਰ੍ਵਾਰਂ ਨ ਪਾਯਯਤੇ ਕਤੀ ਕਿਮਨੁਭਵਤਿ ਕ੍ਲੇਸ਼ਪ੍ੜ੍ਯਂ ਤਤੋ ਗਹਤਨ੍ਤ੍ਰਤਾਮ੍||੮੭|| ਵਰਤਨੁਵਕ੍ਰਸਙ੍ਗਤਿਸੁਗਨ੍ਧਿਤਰਂ ਸਰਕਂ ਦ੍ਰੁਤਮਿਵ ਪਦ੍ਮਰਾਗਮਣਿਮਾਸਵਰੂਪਧਰਮ੍| ਭਵਤਿ ਰਤਿਸ਼੍ਰਮੇਣ ਚ ਮਦਃ ਪਿਬਤੋਲ੍ਪਮਪਿ ਕ੍ਸਯਮਤ ਓਜਸਃ ਪਰਿਹਰਨ੍ ਸ ਸ਼ਯੀਤ ਪਰਮ੍||੮੮||
रहसि दयितामङ्के कृत्वा भुजान्तरपीडना- त्पुलकिततनुं जातस्वेदां सकम्पपयोधराम्| यदि सरभसं शीधोर्वारं न पाययते कृती किमनुभवति क्लेशप्ऱ्यं ततो गृहतन्त्रताम्||८७|| वरतनुवक्रसङ्गतिसुगन्धितरं सरकं द्रुतमिव पद्मरागमणिमासवरूपधरम्| भवति रतिश्रमेण च मदः पिबतोऽल्पमपि क्षयमत ओजसः परिहरन् स शयीत परम्||८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyapAnasukhasya surairapi spRuhaNIyatvam (89-90) · Śloka 90
ਇਤ੍ਥਂ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਿਬਨ੍ਮਦ੍ਯਂ ਨ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਾਦ੍ਵਿਹੀਯਤੇ| ਅਸਾਰਸਂਸਾਰਸੁਖ਼ਂ ਪਰਮਂ ਚਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ||੮੯|| ਏਸ਼੍ਵਰ੍ਯਸ੍ਯੋਪਭੋਗੋਯਂ ਸ੍ਪਹਣੀਯਃ ਸੁਰੈਰਪਿ| |੯੦|
इत्थं युक्त्या पिबन्मद्यं न त्रिवर्गाद्विहीयते| असारसंसारसुख़ं परमं चाधिगच्छति||८९|| एश्वर्यस्योपभोगोऽयं स्पृहणीयः सुरैरपि| |९०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyapAnarahitasya nindA,tasmAdvyavasthayA pAnaM hitam (90-92) · Śloka 92
| ਅਨ੍ਯਥਾ ਹਿ ਵਿਪਤ੍ਸੁ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਾਪੇਨ੍ਧਨਂ ਧਨਮ੍||੯੦|| ਉਪਭੋਗੇਨ ਰਹਿਤੋ ਭੋਗਾਵਾਨਿਤਿ ਨਿਨ੍ਦ੍ਯਤੇ| ਨਿਰ੍ਮਿਤੋਤਿਕਦਰ੍ਯੋਯਂ ਵਿਧਿਨਾ ਨਿਧਿਪਾਲਕਃ||੯੧|| ਤਸ੍ਮਾਹ੍ਯਵਸ੍ਥਯਾ ਪਾਨਂ ਪਾਨਸ੍ਯ ਸਤਤਂ ਹਿਤਮ੍| ਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸਯਲੁਬ੍ਧਾਨਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਤਾਮ੍||੯੨||
| अन्यथा हि विपत्सु स्यात्पश्चात्तापेन्धनं धनम्||९०|| उपभोगेन रहितो भोगावानिति निन्द्यते| निर्मितोऽतिकदर्योऽयं विधिना निधिपालकः||९१|| तस्माह्यवस्थया पानं पानस्य सततं हितम्| जित्वा विषयलुब्धानामिन्द्रियाणां स्वतन्त्रताम्||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana eSha dhaninAM vidhiH (93) · Śloka 93
ਵਿਧਿਰ੍ਵਸੁਮਤਾਮੇਸ ਭਵਿਸ੍ਯਦ੍ਵਸਵਸ੍ਤੁ ਯੇ| ਯਥੋਪਪਤ੍ਤਿ ਤੈਰ੍ਮਦ੍ਯਂ ਪਾਤਵ੍ਯਂ ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਹਿਤਮ੍||੯੩||
विधिर्वसुमतामेष भविष्यद्वसवस्तु ये| यथोपपत्ति तैर्मद्यं पातव्यं मात्रया हितम्||९३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana draridrANAM vidhiH madyapAnasya samayogaH (14) · Śloka 14
ਯਾਵਦ੍ ਦਸ੍ਟੇਰ੍ਨ ਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ਯਾਵਨ੍ਨ ਕ੍ਸੋਭਤੇ ਮਨਃ| ਤਾਵਦੇਵ ਵਿਰਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਮਦ੍ਯਾਦਾਤ੍ਮਵਤਾ ਸਦਾ||੧੪||
यावद् दृष्टेर्न सम्भ्रान्तिर्यावन्न क्षोभते मनः| तावदेव विरन्तव्यं मद्यादात्मवता सदा||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAdhikasya madyapAnaprakAraH (15) · Śloka 15
ਅਭ੍ਯਙ੍ਗੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨਸ੍ਨਾਨਵਾਸਧੂਪਾਨੁਲੇਪਨੈਃ| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋਸ੍ਣੈਰ੍ਭਾਵਿਤਸ਼੍ਚਾਨ੍ਨੈਃ ਪਾਨਂ ਵਾਤੋਤ੍ਤਰਃ ਪਿਬੇਤ੍||੧੫||
अभ्यङ्गोद्वर्तनस्नानवासधूपानुलेपनैः| स्निग्धोष्णैर्भावितश्चान्नैः पानं वातोत्तरः पिबेत्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittikasya madyapAnaprakAraH (16) · Śloka 16
ਸ਼ੀਤੋਪਚਾਰੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਮਧੁਰਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ਼ੀਤਲੈਃ| ਪੈਤ੍ਤਿਕੋ ਭਵਿਤਸ਼੍ਚਾਨ੍ਨੈਃ ਪਿਬਨ੍ਮਦ੍ਯਂ ਨ ਸੀਦਤਿ||੧੬||
शीतोपचारैर्विविधैर्मधुरस्निग्धशीतलैः| पैत्तिको भवितश्चान्नैः पिबन्मद्यं न सीदति||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikasya madyapAnaprakAraH (17) · Śloka 17
ਉਪਚਾਰੈਰਸ਼ਿਸ਼ਿਰੈਰ੍ਯਵਗੋਧੂਮਭੁਕ੍ ਪਿਬੇਤ੍| ਸ੍ਲੈਸ੍ਮਿਕੋ ਧਨ੍ਵਜੈਰ੍ਮਾਂਸੈਰ੍ਮਦ੍ਯਂ ਮਾਰਿਚਿਕੈਃ ਸਹ||੧੭||
उपचारैरशिशिरैर्यवगोधूमभुक् पिबेत्| ष्लैष्मिको धन्वजैर्मांसैर्मद्यं मारिचिकैः सह||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAte hitaM madyam,pitte hitaM madyam,kaPe hitaM madyam (98) · Śloka 98
ਤਤ੍ਰ ਵਾਤੇ ਹਿਤਂ ਮਦ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਯਃ ਪੈਸ੍ਟਿਕਗੌਡਿਕਮ੍| ਪਿਤ੍ਤੇ ਸਾਮ੍ਭੋਮਧੁ, ਕਾਫੇ ਮਾਰ੍ਦ੍ਵੀਕਾਰਿਸ੍ਟਮਧਵਮ੍||੯੮||
तत्र वाते हितं मद्यं प्रायः पैष्टिकगौडिकम्| पित्ते साम्भोमधु, काफे मार्द्वीकारिष्टमधवम्||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikasya madyapAnakAlaH paittikasya madyapAnakAlaH vAtikasya madyapAnakAlaH samadoShasya madyapAnakAlaH (19-2) · Śloka 2
ਪ੍ਰਾਕ੍ ਪਿਬੇਚ੍ਛ੍ਲੈਸ੍ਮਿਕੋ ਮਦ੍ਯਂ, ਭੁਕ੍ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਪੈਤ੍ਤਿਕਃ| ਵਾਤਿਕਸ੍ਤੁ ਪਿਬੇਨ੍ਮਧ੍ਯੇ, ਸਮਦੋਸੋ ਯਥੇਚ੍ਛਯਾ||੧੯|| ਇਤਿ ਮਦਾਤ੍ਯਯਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍||੨||
प्राक् पिबेच्छ्लैष्मिको मद्यं, भुक्तस्योपरि पैत्तिकः| वातिकस्तु पिबेन्मध्ये, समदोषो यथेच्छया||१९|| इति मदात्ययचिकित्सितम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrcCAyeShu sAmAnyacikitsA (100) · Śloka 100
ਅਥ ਮਦਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਯਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍| ਮਦੇਸੁ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨਂ ਪ੍ਰਾਯੋ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਸੁ ਚੇਸ੍ਯਤੇ| ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਪਿ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਪਿਤ੍ਤਮੇਵੋਪਲਕ੍ਸਯੇਤ੍||੧੦੦||
अथ मदमूर्च्छायचिकित्सितम्| मदेषु वातपित्तघ्नं प्रायो मूर्च्छासु चेष्यते| सर्वत्रापि विशेषेण पित्तमेवोपलक्षयेत्||१००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrcCAyeShu sAmAnyacikitsAvistaraH (101-104) · Śloka 104
ਸ਼ੀਤਾਃ ਪ੍ਰਦੇਹਾ ਮਣਯਃ ਸੇਕਾ ਵ੍ਯਜਨਮਾਰੁਤਾਃ| ਸਿਤਾ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸੇਕ੍ਸੁਖਰ੍ਜੂਰਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਸ੍ਵਰਸਾਃ ਪਯਃ||੧੦੧|| ਸਿਦ੍ਧਂ ਮਧੁਰਵਰ੍ਗੇਣ ਰਸਾ ਯੂਸਾਃ ਸਦਾਡਿਮਾਃ| ਸਸ੍ਟਿਕਾਃ ਸ਼ਾਲਯੋ ਰਕ੍ਤਾ ਯਵਾਃ ਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚ ਜੀਵਨਮ੍||੧੦੨|| ਕਲ੍ਯਾਣਕਂ ਮਹਾਤਿਕ੍ਤਂ ਸਟ੍ਪਲਂ ਪਯਸਾਗ੍ਨਿਕਃ| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯੋ ਵਾ ਸ਼ਿਲਾਹ੍ਵਂ ਵਾ ਰਸਾਯਨਵਿਧਾਨਤਃ||੧੦੩|| ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਵਾ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਾ ਸਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਾ| |੧੦੪|
शीताः प्रदेहा मणयः सेका व्यजनमारुताः| सिता द्राक्षेक्षुखर्जूरकाश्मर्यस्वरसाः पयः||१०१|| सिद्धं मधुरवर्गेण रसा यूषाः सदाडिमाः| षष्टिकाः शालयो रक्ता यवाः सर्पिश्च जीवनम्||१०२|| कल्याणकं महातिक्तं षट्पलं पयसाऽग्निकः| पिप्पल्यो वा शिलाह्वं वा रसायनविधानतः||१०३|| त्रिफला वा प्रयोक्तव्या सऋतक्षौद्रशर्करा| |१०४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prasaktavegeShu visheShaH (104-107) · Śloka 107
| ਪ੍ਰਸਕ੍ਤਵੇਗੇਸੁ ਹਿਤਂ ਮੁਖਨਾਸਾਵਰੋਧਨਮ੍||੧੦੪|| ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਮਾਨੁਸੀਕ੍ਸੀਰਂ ਤੇਨ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਨਾਵਨਮ੍| ਮਣਾਲਬਿਸਕਸ੍ਣਾ ਵਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਖੌਦ੍ਰੇਣ ਸਾਭਯਾਃ||੧੦੫|| ਦੁਰਾਲਭਾਂ ਵਾ ਮੁਸ੍ਤਂ ਵਾ ਸ਼ੀਤੇਨ ਸਲਿਲੇਨ ਵਾ| ਪਿਬੇਨ੍ਮਰਿਚਕੋਲਾਸ੍ਥਿਮਜ੍ਜੋਸ਼ੀਰਾਹਿਕੇਸਰਮ੍||੧੦੬|| ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਰਸੇ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਥ੍ਯਾਕ੍ਵਾਥੇਨ ਵਾ ਘਤਮ੍| |੧੦੭|
| प्रसक्तवेगेषु हितं मुखनासावरोधनम्||१०४|| पिबेद्वा मानुषीक्षीरं तेन दद्याच्च नावनम्| मृणालबिसकृष्णा वा लिह्यात्खौद्रेण साभयाः||१०५|| दुरालभां वा मुस्तं वा शीतेन सलिलेन वा| पिबेन्मरिचकोलास्थिमज्जोशीराहिकेसरम्||१०६|| धात्रीफलरसे सिद्धं पथ्याक्वाथेन वा घृतम्| |१०७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrcCAyeShu visheShacikitsA (107) · Śloka 107
| ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਯਥੋਕ੍ਤਾਂ ਚ ਯਥਾਦੋਸਬਲੋਦਯਮ੍||੧੦੭||
| कुर्यात्क्रियां यथोक्तां च यथादोषबलोदयम्||१०७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrcCAyeShu shodhanam (108) · Śloka 108
ਪਞ੍ਚਕਰ੍ਮਾਣਿ ਚੇਸ੍ਟਾਨਿ ਸੇਚਨਂ ਸ਼ੋਣਿਤਸ੍ਯ ਚ| |੧੦੮|
पञ्चकर्माणि चेष्टानि सेचनं शोणितस्य च| |१०८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrcCAyeShu satvAvajayaH (108) · Śloka 108
| ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯਾਲਮ੍ਬਨਂ ਜ੍ਞਾਨਮਗਦ੍ਧਿਰ੍ਵਿਸਯੇਸੁ ਚ||੧੦੮||
| सत्त्वस्यालम्बनं ज्ञानमगृद्धिर्विषयेषु च||१०८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrcCAyeShu atipravRuddheShu auShadham (109) · Śloka 109
ਮਦੇਸ੍ਵਤਿਪ੍ਰਵਦ੍ਧੇਸੁ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਯੇਸੁ ਚ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਸਨ੍ਨ੍ਯਾਸਵਿਹਿਤਂ|੧੦੯|
मदेष्वतिप्रवृद्धेषु मूर्च्छायेषु च योजयेत्| तीक्ष्णं सन्न्यासविहितं|१०९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrcCAyeShu viShajeShu auShadam (109-3) · Śloka 3
| ਵਿਸਘ੍ਨਂ ਵਿਸਜੇਸੁ ਚ||੧੦੯|| ਇਤਿ ਮਦਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਯਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍||੩||
| विषघ्नं विषजेषु च||१०९|| इति मदमूर्च्छायचिकित्सितम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMnyAse auShadham (110-113) · Śloka 113
ਅਥ ਸਨ੍ਨ੍ਯਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍| ਆਸ਼ੁ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਂ ਸਨ੍ਨ੍ਯਾਸੇ ਸੁਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਨਸ੍ਯਮਞ੍ਜਨਮ੍| ਧੂਮਃ ਪ੍ਰਧਮਨਂ ਤੋਦਃ ਸੂਚੀਭਿਸ਼੍ਚ ਨਖਾਨ੍ਤਰੇ||੧੧੦|| ਕੇਸ਼ਾਨਾਂ ਲੁਞ੍ਚਨਂ ਦਾਹੋ ਦਂਸ਼ੋ ਦਸ਼ਨਵਸ਼੍ਚਿਕੈਃ| ਕਟ੍ਵਮ੍ਲਗਾਲਨਂ ਵਕ੍ਰੇ ਕਪਿਕਚ੍ਛ੍ਵਵਘਰ੍ਸਣਮ੍||੧੧੧|| ਉਤ੍ਥਿਤੋ ਲਬ੍ਧਸਂਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਲਸ਼ੁਨਸ੍ਵਰਸਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਖਾਦੇਤ੍ਸਵ੍ਯੋਸਲਵਣਂ ਬੀਜਪੂਰਕਕੇਸਰਮ੍||੧੧੨|| ਲਘ੍ਵਨ੍ਨਪ੍ਰਤਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਮਦ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਰੋਤੋਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ| |੧੧੩|
अथ सन्न्यासचिकित्सितम्| आशु प्रयोज्यं सन्न्यासे सुतीक्ष्णं नस्यमञ्जनम्| धूमः प्रधमनं तोदः सूचीभिश्च नखान्तरे||११०|| केशानां लुञ्चनं दाहो दंशो दशनवृश्चिकैः| कट्वम्लगालनं वक्रे कपिकच्छ्ववघर्षणम्||१११|| उत्थितो लब्धसंज्ञश्च लशुनस्वरसं पिबेत्| खादेत्सव्योषलवणं बीजपूरककेसरम्||११२|| लघ्वन्नप्रति तीक्ष्णोष्णमद्यात्स्रोतोविशुद्धये| |११३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manasaH saMrakShaNam (7) · Śloka 7
ਵਿਸ੍ਮਾਪਨੈਃ ਸਂਸ੍ਮਰਣੈਃ ਪ੍ਰਿਯਸ਼੍ਰਵਣਦਰ੍ਸ਼ਨੈਃ||੧੧੩|| ਪਟੁਭਿਰ੍ਗੀਤਵਾਦਿਤ੍ਰਸ਼ਬ੍ਦੈਰ੍ਵ੍ਯਾਯਾਮਸ਼ੀਲਨੈਃ| ਸ੍ਰਂਸਨੋਲ੍ਲੇਖ਼ਨੈਰ੍ਧੂਮੈਃ ਸ਼ੋਣਿਤਸ੍ਯਾਵਸੇਚਨੈਃ||੧੧੪|| ਉਪਾਚਰੇਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਤਮਨੁਬਨ੍ਧਭਯਾਤ੍ਪੁਨਃ| ਤਸ੍ਯ ਸਂਰਕ੍ਸਿਤਵ੍ਯਂ ਚ ਮਨਃ ਪ੍ਰਲਯਹੇਤੁਤਃ||੧੧੫|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾ- ਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਈਹਿਤਾਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤ- ਸ੍ਥਾਨੇ ਮਦਾਤ੍ਯਯਾਦਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੭||
विस्मापनैः संस्मरणैः प्रियश्रवणदर्शनैः||११३|| पटुभिर्गीतवादित्रशब्दैर्व्यायामशीलनैः| स्रंसनोल्लेख़नैर्धूमैः शोणितस्यावसेचनैः||११४|| उपाचरेत्तं प्रततमनुबन्धभयात्पुनः| तस्य संरक्षितव्यं च मनः प्रलयहेतुतः||११५|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता- यामष्टाङ्गहृदयसईहितायां चतुर्थे चिकित्सित- स्थाने मदात्ययादिचिकित्सितं नाम सप्तमोऽध्यायः||७||
🔊 Audio coming soon