Adhikarana madAtyayAdicikitsitAdhyAyaH madAtyaye cikitsAprakAraH (2-1) · Śloka 1
ఆథాతో మదాత్యయాదిచికిత్సితం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః| (గద్యసూత్రే|2| ) యం దోషమధికం పశ్యేత్తస్యాదౌ ప్రతికారయేత్| కఫస్థానానుపూర్వ్యా చ తుల్యదోషే మదాత్యయే||1||
आथातो मदात्ययादिचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) यं दोषमधिकं पश्येत्तस्यादौ प्रतिकारयेत्| कफस्थानानुपूर्व्या च तुल्यदोषे मदात्यये||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatra hetuH (2) · Śloka 2
పిత్తమారుతపర్యంతః ప్రాయేణ హి మదాత్యయః| |2|
पित्तमारुतपर्यन्तः प्रायेण हि मदात्ययः| |२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyotpannavyAdhermadyamevauShadham (2-3) · Śloka 3
| హీనమిథ్యాతిపీతేన యో వ్యాధిరుపజాయతే||2|| సమపీతేన తేనైవ స మద్యేనోపశామ్యతి| |3|
| हीनमिथ्यातिपीतेन यो व्याधिरुपजायते||२|| समपीतेन तेनैव स मद्येनोपशाम्यति| |३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyasya viShasAdRuSyam (3) · Śloka 3
| మద్యస్య విషసాదృశ్యాత్|3|
| मद्यस्य विषसादृश्यात्|३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ataH viShajavyAdherapi viShAntaramauShadham (3-4) · Śloka 4
| విషం తూత్కర్షవృత్తిభిః||3|| తీక్ష్ణాదిభిర్గుణైర్యోగాద్విషాంతరమపేక్షతే| |4|
| विषं तूत्कर्षवृत्तिभिः||३|| तीक्ष्णादिभिर्गुणैर्योगाद्विषान्तरमपेक्षते| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyotpannavyAdhermadyauShadhatve upapattiH (4-7) · Śloka 7
| తీక్ష్ణోష్ణేనాతిమాత్రేణ పీతేనామ్లవిదాహినా||4|| మద్యేనాన్నరసక్లేదో విదగ్ధః క్షారతాం గతః| యాన్ కుర్యాన్మదతృణ్మోహజ్వరాంతర్దాహవిభ్రమాన్||5|| మద్యోత్క్లిష్టేన దోషేణ రుద్ధః స్రోతఃసు మారుతః| సుతీవ్రా వేదనా యాశ్చ శిరస్యస్థిషు సంధిషు||6|| జీర్ణామమద్యదోషస్య ప్రకాంక్షాలాఘవే సతి| యౌగికం విధివద్యుక్తం మద్యమేవ నిహంతి తాన్||7||
| तीक्ष्णोष्णेनातिमात्रेण पीतेनाम्लविदाहिना||४|| मद्येनान्नरसक्लेदो विदग्धः क्षारतां गतः| यान् कुर्यान्मदतृण्मोहज्वरान्तर्दाहविभ्रमान्||५|| मद्योत्क्लिष्टेन दोषेण रुद्धः स्रोतःसु मारुतः| सुतीव्रा वेदना याश्च शिरस्यस्थिषु सन्धिषु||६|| जीर्णाममद्यदोषस्य प्रकाङ्क्षालाघवे सति| यौगिकं विधिवद्युक्तं मद्यमेव निहन्ति तान्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atra hetuH (8) · Śloka 8
క్షారో హి యాతి మాధుర్యం శీఘ్రమమ్లోపసంహితః| మద్యమమ్లేషు చ శ్రేష్ఠం దోషవిష్యందనాదలం||8||
क्षारो हि याति माधुर्यं शीघ्रमम्लोपसंहितः| मद्यमम्लेषु च श्रेष्ठं दोषविष्यन्दनादलम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana guNayuktaM madyaM dhAtusAmyakaram (9) · Śloka 9
తీక్ష్ణోష్ణాద్యైః పురా ప్రోక్తైర్దీపనాద్యైస్తథా గుణైః| సాత్మ్యత్వాచ్చ తదేవాస్య ధాతుసామ్యకరం పరం||9||
तीक्ष्णोष्णाद्यैः पुरा प्रोक्तैर्दीपनाद्यैस्तथा गुणैः| सात्म्यत्वाच्च तदेवास्य धातुसाम्यकरं परम्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnAtyayauShadhakAlaH (10) · Śloka 10
సప్తాహమష్టరాత్రం వా కుర్యాత్పానాత్యయౌషధం| జీర్యత్యేతావతా పానం కాలేన విపథాశ్రితం||10||
सप्ताहमष्टरात्रं वा कुर्यात्पानात्ययौषधम्| जीर्यत्येतावता पानं कालेन विपथाश्रितम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tataH paraM yathAyathaM rogauShadham (11) · Śloka 11
పరం తతోఽనుబధ్నాతి యో రోగస్తస్య భేషజం| యథాయథం ప్రయుంజీత కృతపానాత్యయౌషధః||11||
परं ततोऽनुबध्नाति यो रोगस्तस्य भेषजम्| यथायथं प्रयुञ्जीत कृतपानात्ययौषधः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAdike madAtaye piShTakRutaM madyam vAtAdike madAtaye mAMsarasAH vAtAdike madAtaye rAgaShADavAH vAtAdike madAtaye godhUmamAShAnnam vAtAdike madAtaye acCavArUNI vAtAdike madAtaye svarasakkAthAH vAtAdike madAtaye mastvAdi vAtAdike madAtaye aBya~ggAdi vAtAdike madAtaye prAvaraNam vAtAdike madAtaye dhUmo~anulepanaM ca vAtAdike madAtaye stryaH (12-19) · Śloka 19
తత్ర వాతోల్బణే మద్యం దధాతిపిష్టకృతం యుతం| బీజపూరకవ్రుక్షామ్లకోలదాడిమదీప్యకైః||12|| యవానీహపుషాజాజీవ్యోషత్రిలవణార్ద్రకైః| శుల్యిర్మాంసైర్హరితకైః స్నేహవద్భిశ్చ సకుభిః||13|| ఉష్ణస్నిగ్ధామ్లలవణా మేద్యమాంసరసా హితాః| ఆమ్రామ్రాతకపేశీభిః సంస్కృతా రాగషాడవాః||14|| గోధూమమాషవికృతిర్మృదుశ్చిత్రా ముఖప్రియా| ఆర్ద్రికార్ద్రకకుల్మాషసుక్తమాంసాదిగర్భిణీ||15|| సురభిర్లవణా శీతా నిర్గదా వాఽచ్ఛ్హవారుణీ| సరసో దాడిమాత్ క్వాథః పంచమూలాత్కనీయసః||16|| శుంఠీధాన్యాత్తథా ముస్తుసుక్తాంభోచ్ఛ్హామ్లకాంజికం అభ్యంగోద్వర్తనస్నానముష్ణం ప్రావరణం ఘనం||17|| ఘనశ్చాగురుజో ధూపః పంకశ్చాగురుకుంకుమః| కుచోరుశ్రోణిశాలిన్యో యౌవనోష్ణాంగయష్టయః||18|| హర్షేణాలింగనే యుక్తాః ప్రియాః సంవాహనేషు చ| |19|
तत्र वातोल्बणे मद्यं दधातिपिष्टकृतं युतम्| बीजपूरकव्रुक्षाम्लकोलदाडिमदीप्यकैः||१२|| यवानीहपुषाजाजीव्योषत्रिलवणार्द्रकैः| शुल्यिर्मांसैर्हरितकैः स्नेहवद्भिश्च सकुभिः||१३|| उष्णस्निग्धाम्ललवणा मेद्यमांसरसा हिताः| आम्राम्रातकपेशीभिः संस्कृता रागषाडवाः||१४|| गोधूममाषविकृतिर्मृदुश्चित्रा मुखप्रिया| आर्द्रिकार्द्रककुल्माषसुक्तमांसादिगर्भिणी||१५|| सुरभिर्लवणा शीता निर्गदा वाऽच्छवारुणी| सरसो दाडिमात् क्वाथः पञ्चमूलात्कनीयसः||१६|| शुण्ठीधान्यात्तथा मुस्तुसुक्ताम्भोच्छाम्लकाञ्जिकम् अभ्यङ्गोद्वर्तनस्नानमुष्णं प्रावरणं घनम्||१७|| घनश्चागुरुजो धूपः पङ्कश्चागुरुकुङ्कुमः| कुचोरुश्रोणिशालिन्यो यौवनोष्णाङ्गयष्टयः||१८|| हर्षेणालिङ्गने युक्ताः प्रियाः संवाहनेषु च| |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike shArkarAdimadyam pittAdhike pAnakam (19-21) · Śloka 21
| పిత్తోల్బణే బహుజలం శార్కరం మధు వా యుతం||19|| రసైర్దాడిమఖర్జూరభవ్యద్రాక్షాపరూషజైః| సుశీతం ససితాసక్తు యోజ్యం తాదృక్ చ పానకం||20|| స్వాదువర్గకషాయైర్వా యుక్తం మద్యం సమాక్షికం| |21|
| पित्तोल्बणे बहुजलं शार्करं मधु वा युतम्||१९|| रसैर्दाडिमख़र्जूरभव्यद्राक्षापरूषजैः| सुशीतं ससितासक्तु योज्यं तादृक् च पानकम्||२०|| स्वादुवर्गकषायैर्वा युक्तं मद्यं समाक्षिकम्| |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike shAlyAdyannam (21-22) · Śloka 22
| శాలిషష్టికమశ్నీయాచ్ఛశాజైణకపింజలైః||21|| సతీనముద్గామలకపటోలీదాడిమై రసైః| |22|
| शालिषष्टिकमश्नीयाच्छशाजैणकपिञ्जलैः||२१|| सतीनमुद्गामलकपटोलीदाडिमै रसैः| |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike samutlkiShTakaPapitte vamanam,pittAdhike tataH saMsargIkramaH (22-24) · Śloka 24
| కఫపిత్తం సముక్త్లిష్టముల్లిఖేత్తృడ్విదాహవాన్||22|| పీత్వాఽంబు శీతం మద్యం వా భూరీక్షురససంయుతం| ద్రాక్షారసం వా సంసర్గీ తర్పణాదిః పరం హితః||23|| తథాఽగ్నిర్దీప్యతే తస్య దోషశేషాన్నపాచనః| |24|
| कफपित्तं समुक्त्लिष्टमुल्लिखेत्तृड्विदाहवान्||२२|| पीत्वाऽम्बु शीतं मद्यं वा भूरीक्षुरससंयुतम्| द्राक्षारसं वा संसर्गी तर्पणादिः परं हितः||२३|| तथाऽग्निर्दीप्यते तस्य दोषशेषान्नपाचनः| |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike saraktaniShThIvakAsAdau auShadham (24-26) · Śloka 26
| కాసే సరక్తనిష్ఠీవే పార్శ్వస్తనరుజాసు చ||24|| తృష్ణాయాం సవిదాహాయాం సోత్క్లేశే హృదయోరసి| గుడూచీభద్రముస్తానాం పటోలస్యాథవ రసం||25|| సశృంగబేరం యుంజీత తిత్తిరిప్రతిభోజనం| |26|
| कासे सरक्तनिष्ठीवे पार्श्वस्तनरुजासु च||२४|| तृष्णायां सविदाहायां सोत्क्लेशे हृदयोरसि| गुडूचीभद्रमुस्तानां पटोलस्याथव रसम्||२५|| सशृङ्गबेरं युञ्जीत तित्तिरिप्रतिभोजनम्| |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike atitRuShNAdau pAnamannaM ca (26-27) · Śloka 27
| తృష్యతే చాతి బలవద్వాతపిత్తే సముద్ధతే||26|| దద్యాద్ ద్రాక్షారసం పానం శీతం దోషానులోమనం| జీర్ణేఽద్యాన్మధురామ్లేన ఛాగమాంసరసేన చ||27||
| तृष्यते चाति बलवद्वातपित्ते समुद्धते||२६|| दद्याद् द्राक्षारसं पानं शीतं दोषानुलोमनम्| जीर्णेऽद्यान्मधुराम्लेन छागमांसरसेन च||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike tRuShNAyAM pAnam (28-29) · Śloka 29
తృష్యల్పశః పిబేన్మద్యం మదం రక్షన్ బహూదకం| ముస్తదాడిమలాజాంబు జలం వా పర్ణినీశృతం||28|| పాటల్యుత్పలకందైర్వా స్వభావాదేవ వా హిమం| |29|
तृष्यल्पशः पिबेन्मद्यं मदं रक्षन् बहूदकम्| मुस्तदाडिमलाजाम्बु जलं वा पर्णिनीशृतम्||२८|| पाटल्युत्पलकन्दैर्वा स्वभावादेव वा हिमम्| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike abdhAtukShINAdau pAnam (29-30) · Śloka 30
| మద్యాతిపానాదబ్ధాతౌ క్షీణే తేజసి చోద్ధతే||29|| యః శుష్కగలతాలోవ్ష్ఠో జిహ్వాం నిష్కృష్య చేష్టతే| పాయయేత్కామతోఽంభస్తం నిశీథపవనాహతం||30||
| मद्यातिपानादब्धातौ क्षीणे तेजसि चोद्धते||२९|| यः शुष्कगलतालोव्ष्ठो जिह्वां निष्कृष्य चेष्टते| पाययेत्कामतोऽम्भस्तं निशीथपवनाहतम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike tRu~aNAnAshako mukhAlepaH (31) · Śloka 31
కోలదాడిమవృక్షామ్లచుక్రీకాచుక్రికారసః| పంచామ్లకో ముఖాలేపః సద్యస్తృష్ణం నియచ్ఛతి||31||
कोलदाडिमवृक्षाम्लचुक्रीकाचुक्रिकारसः| पञ्चाम्लको मुख़ालेपः सद्यस्तृष्णं नियच्छति||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhike dAhe~atishishiro vidhiH pittAdhike dAhe~arohiNIshirAvedhaH (32-33) · Śloka 33
త్వచం ప్రాప్తశ్చ పానోష్మా పిత్తరక్తాభిమూర్చ్ఛితః| దాహం ప్రకురుతే ఘోరం తత్రాతిశిశిరో విధిః||32|| అశామ్యతి రసైస్తృప్తే రోహిణీం వ్యధయేచ్ఛిరాం| |33|
त्वचं प्राप्तश्च पानोष्मा पित्तरक्ताभिमूर्च्छितः| दाहं प्रकुरुते घोरं तत्रातिशिशिरो विधिः||३२|| अशाम्यति रसैस्तृप्ते रोहिणीं व्यधयेच्छिराम्| |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPAdhike vamanopavAsau,kaPAdike shuNThyAdishItakashAyaH (33-34) · Śloka 34
| ఉల్లేఖనోపవాసాభ్యాం జయేచ్ఛ్లేష్మోల్బణం పిబేత్||33|| శీతం శుంఠీస్థిరోదీచ్యదుఃస్పర్శాన్యతమోదకం| |34|
| उल्लेख़नोपवासाभ्यां जयेच्छ्लेष्मोल्बणं पिबेत्||३३|| शीतं शुण्ठीस्थिरोदीच्यदुःस्पर्शान्यतमोदकम्| |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPAdhike nirAmakShudhite shArkarAdimadyam (34-35) · Śloka 35
| నిరామం క్షుధితం కాలే పాయయేద్వహుమాక్షికం||34|| శార్కరం మధు వా జీర్ణమరిష్టం సీధుమేవ వా| రూక్షతర్పణసంయుక్తం యవానీనాగరాన్వితం||35||
| निरामं क्षुधितं काले पाययेद्वहुमाक्षिकम्||३४|| शार्करं मधु वा जीर्णमरिष्टं सीधुमेव वा| रूक्षतर्पणसंयुक्तं यवानीनागरान्वितम्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPAdike yavagodhUmAdyannaM mAMsarasaSca (36-37) · Śloka 37
యూషేణ యవగోధూమం తనునాఽల్పేన భోజయేత్| ఉష్ణామ్లకటుతిక్తేన కౌలత్థేనాల్పసర్పిషా||36|| శుష్కమూలకజైశ్చ్ఛాగై రసైర్వా ధన్వచారిణాం| సామ్లవేతసవృక్షామ్లపటోలీవ్యోషదాడిమైః||37||
यूषेण यवगोधूमं तनुनाऽल्पेन भोजयेत्| उष्णाम्लकटुतिक्तेन कौलत्थेनाल्पसर्पिषा||३६|| शुष्कमूलकजैश्च्छागै रसैर्वा धन्वचारिणाम्| साम्लवेतसवृक्षाम्लपटोलीव्योषदाडिमैः||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPAdike mAMsaM mAdhavapAnaM ca (38-40) · Śloka 40
ప్రభూతశుంఠీమరిచహరితార్ద్రకపేశికం| బీజపూరరసాద్యమ్లభృష్టనీరసర్వతితం||38|| కరీరకరమర్దాది రోచిష్ణు బహుశాలనం| ప్రవ్యక్తాష్టాంగలవణం వికల్పితనిమర్దకం||39|| యథాగ్ని భక్షయన్ మాంసం మాధవం నిగదం పిబేత్| |40|
प्रभूतशुण्ठीमरिचहरितार्द्रकपेशिकम्| बीजपूररसाद्यम्लभृष्टनीरसर्वतितम्||३८|| करीरकरमर्दादि रोचिष्णु बहुशालनम्| प्रव्यक्ताष्टाङ्गलवणं विकल्पितनिमर्दकम्||३९|| यथाग्नि भक्षयन् मांसं माधवं निगदं पिबेत्| |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPAdike aShTA~ggalavaNam (40-41) · Śloka 41
| సితాసౌవర్చలాజాజీతిత్తిడీకామ్లవేతసం||40|| త్వగేలామరిచార్ధాంశమష్టాంగలవణం హితం| స్రోతోవిశుద్ధ్యగ్నికరం కఫప్రాయే మదాత్యయే||41||
| सितासौवर्चलाजाजीतित्तिडीकाम्लवेतसम्||४०|| त्वगेलामरिचार्धांशमष्टाङ्गलवणं हितम्| स्रोतोविशुद्ध्यग्निकरं कफप्राये मदात्यये||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPAdike rUkShoShNodvartanAdi kaPAdike sakAmastrIBiryuttayAjAgaraNam (42-43) · Śloka 43
రూక్షోష్ణోద్వర్తనోద్ధర్షస్నానభోజనలంఘనైః| సకామాభిః సహ స్త్రీభిర్యుక్త్యా జాగరణేన చ||42|| మదాత్యయః కఫప్రాయః శీఘ్రం సముపశామ్యతి| |43|
रूक्षोष्णोद्वर्तनोद्धर्षस्नानभोजनलङ्घनैः| सकामाभिः सह स्त्रीभिर्युक्त्या जागरणेन च||४२|| मदात्ययः कफप्रायः शीघ्रं समुपशाम्यति| |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAte dashavidhe cikitsA (43-44) · Śloka 44
| యదిదం కర్మ నిర్దిష్టం పృథగ్దోషబలం ప్రతి||43|| సన్నిపాతే దశవిధే తచ్ఛ్హేషేఽపి వికల్పయేత్| |44|
| यदिदं कर्म निर्दिष्टं पृथग्दोषबलं प्रति||४३|| सन्निपाते दशविधे तच्छ्हेषेऽपि विकल्पयेत्| |४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAte tvAgAdi pAnakam (44-46) · Śloka 46
| త్వఙ్నాగపుష్పమగధామరిచాజాజిధాన్యకైః||44|| పరుషకమధూకైలాసురాహ్వైశ్చ సితాన్వితైః| సకపిత్థరసం హృద్యం పానకం శశిబోవితం||45|| మదాత్యయేషు సర్వేషు పేయం రుచ్యగ్నిదీపనం| |46|
| त्वङ्नागपुष्पमगधामरिचाजाजिधान्यकैः||४४|| परुषकमधूकैलासुराह्वैश्च सितान्वितैः| सकपित्थरसं हृद्यं पानकं शशिबोवितम्||४५|| मदात्ययेषु सर्वेषु पेयं रुच्यग्निदीपनम्| |४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAte harShaNI kriyA (46-47) · Śloka 47
| నావిక్షోభ్య మనో మద్యం శరీరమవిహన్య వా||46|| కుర్యాన్మదాత్యయం తస్మాదిష్యత హర్షణీ క్రియా| |47|
| नाविक्षोभ्य मनो मद्यं शरीरमविहन्य वा||४६|| कुर्यान्मदात्ययं तस्मादिष्यत हर्षणी क्रिया| |४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAte eBirashAnte payaH pAnam (47-49) · Śloka 49
| సంశుద్ధిశమనాద్యేషు మదదోషః కృతేష్వపి||47|| న చేచ్ఛామ్యేత్కఫే క్షీణే జాతే దౌర్వల్యలాఘవే| తస్య మద్యవిదగ్ధస్య వాతపిత్తాధికస్య చ||48|| గ్రీష్మోపతప్తస్య తరోర్యథా వర్షం తథా పయః| |49|
| संशुद्धिशमनाद्येषु मददोषः कृतेष्वपि||४७|| न चेच्छाम्येत्कफे क्षीणे जाते दौर्वल्यलाघवे| तस्य मद्यविदग्धस्य वातपित्ताधिकस्य च||४८|| ग्रीष्मोपतप्तस्य तरोर्यथा वर्षं तथा पयः| |४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana payaH pAne upapattiH (49-50) · Śloka 50
మద్యక్షీణస్య హి క్షీణం క్షీరమాశ్వేవ పుష్యతి||49|| ఓజస్తుల్యం గుణైః సర్వైర్విపరీతం చ మద్యతః|50|
मद्यक्षीणस्य हि क्षीणं क्षीरमाश्वेव पुष्यति||४९|| ओजस्तुल्यं गुणैः सर्वैर्विपरीतं च मद्यतः|५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana payasAvihate roge madyapAnam (50-51) · Śloka 51
| పయసా విహతే రోగే బలే జాతే నివర్తయేత్||50|| క్షీరప్రయోగం, మద్యం చ క్రమేణాల్పాల్పమాచరేత్| న విక్షయధ్వంసకోత్థైః స్పృశేతోపద్రవైర్యథా||51||
| पयसा विहते रोगे बले जाते निवर्तयेत्||५०|| क्षीरप्रयोगं, मद्यं च क्रमेणाल्पाल्पमाचरेत्| न विक्षयध्वंसकोत्थैः स्पृशेतोपद्रवैर्यथा||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vikShayadhvaMsakayoScikitsA (52-53) · Śloka 53
తయోస్తు స్యాద్ధృ క్షీరం బస్తయో బృంహణాః శివాః| అభ్యంగోద్వర్తనస్నానాన్యన్నపానం చ వాతజిత్||52|| యుక్తమద్యస్య మద్యోత్థో న వ్యాధిరుపాజాయతే| అతోఽస్య వక్ష్యతే యోగో యః సుఖాయైవ కేవలం||53||
तयोस्तु स्याद्धृ क्षीरं बस्तयो बृंहणाः शिवाः| अभ्यङ्गोद्वर्तनस्नानान्यन्नपानं च वातजित्||५२|| युक्तमद्यस्य मद्योत्थो न व्याधिरुपाजायते| अतोऽस्य वक्ष्यते योगो यः सुख़ायैव केवलम्||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana surApAnasya guNAH stutiSca (54-67) · Śloka 67
ఆశ్వినం యా మహత్తేజో బలం సారస్వతం చ యా| దధాత్యైంద్రం చ యా వీర్యం ప్రభావం వైష్ణవం చ యా||54|| అస్త్రం మకరకేతోర్యా పురుషార్థో బలస్య యా| సౌత్రామణ్యాం ద్విజముఖే యా హుతాశే చ హూయతే||55|| యా సర్వౌషధిసంపూర్ణాన్మథ్యమానాత్సురాసురైః| మహోదధేః సముద్భూతా శ్రీశశాంకామృతైః సహ||56|| మధుమాధవమైరేయసీధుగౌడాసవాదిభిః| మదశక్తిమనుజ్ఝంతీ యా రూపైర్బహుభిః స్థితా||57|| యామాస్వాద్య విలాసిన్యో యథార్థం నామ బిభ్రతి| కులాంగనాఽపి యాం పీత్వా నయత్యుద్ధతమానసా||58|| అనంగాలింగితైరంగైః క్వాపి చేతో మునేరపి| తరంగభంగభ్రుకుటీతర్జనైర్మానినీమనః||59|| ఏకం ప్రసాద్య కురుతే యా ద్వయోరపి నిర్వృతిం| యథాకామం భటావాప్తిపరిహృష్టాప్సరోగణే||60|| తృణవత్పురుషా యుద్ధే యామాస్వాద్య త్యజంత్యసూన్| యాం శీలయిత్వాఽపి చిరం బహుధా బహువిగ్రహాం||61|| నిత్యం హర్షాతివేగేన తత్పూర్వమివ సేవతే| శోకోద్వేగారతిభయైర్యాం దృష్ట్వా నాభిభూయతే||62|| గోష్ఠీమహోత్సవోద్యానం న యస్యాః శోభతే వినా| స్మృత్వా స్మృత్వా చ బహుశో వియుక్తః శోచతే యయా||63|| అప్రసన్నాఽపి యా ప్రీత్యై ప్రసన్నా స్వర్గ ఏవ యా| అపీంద్రం మన్యతే దుఃస్థం హృదయస్థితయా యయా||64|| అనిర్దేశ్యసుఖాస్వాదా స్వయంవేద్యైవ యా పరం| ఇతి చిత్రాస్వవస్థాసు ప్రియామనుకరోతి యా||65|| ప్రియాఽతిప్రియతాం యాతి యత్ప్రియస్య విశేషతః| యా ప్రీతిర్యా రతిర్వా వాగ్యా పుష్టిరితి చ స్తుతా||66|| దేవదానవగంధర్వయక్షరాక్షసమానుషైః| పానప్రవృత్తౌ సత్యాం తు తాం సురాం విధినా పిబేత్||67||
आश्विनं या महत्तेजो बलं सारस्वतं च या| दधात्यैन्द्रं च या वीर्यं प्रभावं वैष्णवं च या||५४|| अस्त्रं मकरकेतोर्या पुरुषार्थो बलस्य या| सौत्रामण्यां द्विजमुख़े या हुताशे च हूयते||५५|| या सर्वौषधिसम्पूर्णान्मथ्यमानात्सुरासुरैः| महोदधेः समुद्भूता श्रीशशाङ्कामृतैः सह||५६|| मधुमाधवमैरेयसीधुगौडासवादिभिः| मदशक्तिमनुज्ज़न्ती या रूपैर्बहुभिः स्थिता||५७|| यामास्वाद्य विलासिन्यो यथार्थं नाम बिभ्रति| कुलाङ्गनाऽपि यां पीत्वा नयत्युद्धतमानसा||५८|| अनङ्गालिङ्गितैरङ्गैः क्वापि चेतो मुनेरपि| तरङ्गभङ्गभ्रुकुटीतर्जनैर्मानिनीमनः||५९|| एकं प्रसाद्य कुरुते या द्वयोरपि निर्वृतिम्| यथाकामं भटावाप्तिपरिहृष्टाप्सरोगणे||६०|| तृणवत्पुरुषा युद्धे यामास्वाद्य त्यजन्त्यसून्| यां शीलयित्वाऽपि चिरं बहुधा बहुविग्रहाम्||६१|| नित्यं हर्षातिवेगेन तत्पूर्वमिव सेवते| शोकोद्वेगारतिभयैर्यां दृष्ट्वा नाभिभूयते||६२|| गोष्ठीमहोत्सवोद्यानं न यस्याः शोभते विना| स्मृत्वा स्मृत्वा च बहुशो वियुक्तः शोचते यया||६३|| अप्रसन्नाऽपि या प्रीत्यै प्रसन्ना स्वर्ग एव या| अपीन्द्रं मन्यते दुःस्थं हृदयस्थितया यया||६४|| अनिर्देश्यसुख़ास्वादा स्वयंवेद्यैव या परम्| इति चित्रास्ववस्थासु प्रियामनुकरोति या||६५|| प्रियाऽतिप्रियतां याति यत्प्रियस्य विशेषतः| या प्रीतिर्या रतिर्वा वाग्या पुष्टिरिति च स्तुता||६६|| देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसमानुषैः| पानप्रवृत्तौ सत्यां तु तां सुरां विधिना पिबेत्||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyasya medonilakaPajaroganAshakatvam (68) · Śloka 68
సంభవంతి న తే రోగా మేదోనిలకఫోద్భవాః| విధియుక్తాదృతే మద్యాద్యే న సిధ్యంతి దారుణాః||68||
सम्भवन्ति न ते रोगा मेदोनिलकफोद्भवाः| विधियुक्तादृते मद्याद्ये न सिध्यन्ति दारुणाः||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyasyAvashyakatvam (69) · Śloka 69
అస్తి దేహస్య సాఽవస్థా యస్యాం పానం నిర్వాయతే| అన్యత్ర మద్యాన్నిగదాద్వివిధౌషధసంస్కృతాత్||69||
अस्ति देहस्य साऽवस्था यस्यां पानं निर्वायते| अन्यत्र मद्यान्निगदाद्विविधौषधसंस्कृतात्||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyaMvinA AnUpAdimAMsaM kathaM pariNamet (70) · Śloka 70
ఆనూపం జాంగలం మాంసం విధినాఽప్యుపకల్పితం| మద్యం సహాయమప్రాప్య సమ్యక్ పరిణమేత్కథం||70||
आनूपं जाङ्गलं मांसं विधिनाऽप्युपकल्पितम्| मद्यं सहायमप्राप्य सम्यक् परिणमेत्कथम्||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyaMvinA lashunaprayoge kiyAn guNaH (71) · Śloka 71
సుతీవ్రమారుతవ్యాధిఘాతినో లశునస్య చ| మద్యమాంసవియుక్తస్య ప్రయోగే స్యాత్కియాన్ గుణః||71||
सुतीव्रमारुतव्याधिघातिनो लशुनस्य च| मद्यमांसवियुक्तस्य प्रयोगे स्यात्कियान् गुणः||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shastrAdikarmaNi madasyAvasyAvasyakatA (72) · Śloka 72
నిగూఢశల్యాహరణే శస్త్రక్షారాగ్నికర్మణి| పీతమద్యో విషహతే సుఖం వైద్యవికత్థనాం||72||
निगूढशल्याहरणे शस्त्रक्षाराग्निकर्मणि| पीतमद्यो विषहते सुख़ं वैद्यविकत्थनाम्||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyasya shreShThatA (73) · Śloka 73
అనలోత్తేజనం రుచ్యం శోకశ్రమవినోదకం| న చాతః పరమస్త్యన్యదారోగ్యబలపుష్టికృత్||73||
अनलोत्तेजनं रुच्यं शोकश्रमविनोदकम्| न चातः परमस्त्यन्यदारोग्यबलपुष्टिकृत्||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tasmAdAtmavatA madyaM peyam (74) · Śloka 74
రక్షతా జీవితం తస్మాత్పేయమాత్మబతా సదా| ఆశ్రితోపాశ్రితహితం పరమం ధర్మసాధనం||74||
रक्षता जीवितं तस्मात्पेयमात्मबता सदा| आश्रितोपाश्रितहितं परमं धर्मसाधनम्||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyasya pAne vidhiH (75-85) · Śloka 85
స్రాతః ప్రణమ్య సురవిప్రగురూన్ యథాస్వం వృత్తిం విధాయ చ సమస్తపరిగ్రహస్య| ఆపానభూమిమథ గంధజలాభిషీక్తా- మాహారమండపసమీపగతాం శ్రయేత||75|| స్వాస్త్రూతేఽథ శయనే కమనీయే మిత్రభృత్యరమణీసమవేతః| స్వం యశః కథకచారణసంఘై రుద్ధతం నిశమయన్నతిలోకం||76|| విలాసినీనాం చ విలాసశోభి గీతం సనృత్యం కలతూర్యఘోషైః| కాంచీకలాపైశ్చలకింకిణీకైః క్రీడావిహంగైశ్చ కృతానునాదం||77|| మణికనకసముత్థైరావనేయైర్విచిత్రైః సజలవివిధలేఖక్షో-మవస్త్రావృతాంగైః| అపి మునిజనచిత్తక్షోభసంపాదినీభి- శ్చకితహరిణలోలప్రేక్షణీభిః ప్రియాభిః||78|| స్తననితంబకృతాదతిగౌరవా- దలసమాకులమీశ్వరసంభ్రమాత్| ఇతి గతం దధతీభిరసంస్థితం తరుణచిత్తవిలోభనకార్మణం||79|| యౌవనాసవమత్తాభిర్విలాసాధిష్ఠితాత్మభిః| సంచార్యమాణం యుగపత్తన్వంగీభిరితస్తతః||80|| తాలవృంతనలినీదలానిలైః శీతలీకృతమతీబ శీతలైః| దర్శనేఽపి విదధద్వశానుగం స్వాదితం కిముత చిత్తజన్మనః||81|| చూతరసేందుమృగైః కృతవాసం మల్లికయోజ్జ్వలయా చ సనాథం| స్ఫాటికశుక్తిగతం సతరంగం కాంతమనంగమివోద్వహదంగం||82|| తాలీసాద్యం చూర్ణమేలాదికం వా హృద్యం ప్రాశ్య ప్రాగ్వయఃస్థాపనం వా| తత్ప్రార్థిభ్యో భూమిభాగే సుమృష్టే తోయోన్మిశ్రం దాపయిత్వా తతశ్చ||83|| ఘృతిమాన్ స్మృతిమాన్నిత్యమనూనాధికమాచరన్| ఉచితేనోపచారేణ సర్వమేవోపపాదయన్||84|| జితవికసితాసితసరో జనయనసంక్రాంతివర్ధితశ్రీకం| కాంటముఖమివ సౌరభ- హృతమధుపగణం పిబేన్మద్యం||85||
स्रातः प्रणम्य सुरविप्रगुरून् यथास्वं वृत्तिं विधाय च समस्तपरिग्रहस्य| आपानभूमिमथ गन्धजलाभिषीक्ता- माहारमण्डपसमीपगतां श्रयेत||७५|| स्वास्त्रूतेऽथ शयने कमनीये मित्रभृत्यरमणीसमवेतः| स्वं यशः कथकचारणसङ्घै रुद्धतं निशमयन्नतिलोकम्||७६|| विलासिनीनां च विलासशोभि गीतं सनृत्यं कलतूर्यघोषैः| काञ्चीकलापैश्चलकिङ्किणीकैः क्रीडाविहङ्गैश्च कृतानुनादम्||७७|| मणिकनकसमुत्थैरावनेयैर्विचित्रैः सजलविविधलेखक्षो-मवस्त्रावृताङ्गैः| अपि मुनिजनचित्तक्षोभसम्पादिनीभि- श्चकितहरिणलोलप्रेक्षणीभिः प्रियाभिः||७८|| स्तननितम्बकृतादतिगौरवा- दलसमाकुलमीश्वरसम्भ्रमात्| इति गतं दधतीभिरसंस्थितं तरुणचित्तविलोभनकार्मणम्||७९|| यौवनासवमत्ताभिर्विलासाधिष्ठितात्मभिः| सञ्चार्यमाणं युगपत्तन्वङ्गीभिरितस्ततः||८०|| तालवृन्तनलिनीदलानिलैः शीतलीकृतमतीब शीतलैः| दर्शनेऽपि विदधद्वशानुगं स्वादितं किमुत चित्तजन्मनः||८१|| चूतरसेन्दुमृगैः कृतवासं मल्लिकयोज्ज्वलया च सनाथम्| स्फाटिकशुक्तिगतं सतरङ्गं कान्तमनङ्गमिवोद्वहदङ्गम्||८२|| तालीसाद्यं चूर्णमेलादिकं वा हृद्यं प्राश्य प्राग्वयःस्थापनं वा| तत्प्रार्थिभ्यो भूमिभागे सुमृष्टे तोयोन्मिश्रं दापयित्वा ततश्च||८३|| घृतिमान् स्मृतिमान्नित्यमनूनाधिकमाचरन्| उचितेनोपचारेण सर्वमेवोपपादयन्||८४|| जितविकसितासितसरो जनयनसङ्क्रान्तिवर्धितश्रीकम्| कान्टमुखमिव सौरभ- हृतमधुपगणं पिबेन्मद्यम्||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnAnantaraM Bojanam BojanAnantaraM punH pAnam nishi madyapAnamalpameva (86) · Śloka 86
పీత్వైవం చషకద్వయం పరిజనం సన్మాన్య సర్వం తతో గత్వాఽఽహారభువం పురః సుభిషజో భుంజీత భూయోఽత్ర చ| మాంసాపూపఘృతార్ద్రకాదిహరితైర్యుక్తం ససౌవర్చలై- ర్ద్విస్త్రిర్వా నిశి చాల్పమేవ వనితాసంవల్గనార్థం పిబేత్||86||
पीत्वैवं चषकद्वयं परिजनं सन्मान्य सर्वं ततो गत्वाऽऽहारभुवं पुरः सुभिषजो भुञ्जीत भूयोऽत्र च| मांसापूपघृतार्द्रकादिहरितैर्युक्तं ससौवर्चलै- र्द्विस्त्रिर्वा निशि चाल्पमेव वनितासंवल्गनार्थं पिबेत्||८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dayitAyA madyApAne prashaMsA (87-88) · Śloka 88
రహసి దయితామంకే కృత్వా భుజాంతరపీడనా- త్పులకితతనుం జాతస్వేదాం సకంపపయోధరాం| యది సరభసం శీధోర్వారం న పాయయతే కృతీ కిమనుభవతి క్లేశప్Rయం తతో గృహతంత్రతాం||87|| వరతనువక్రసంగతిసుగంధితరం సరకం ద్రుతమివ పద్మరాగమణిమాసవరూపధరం| భవతి రతిశ్రమేణ చ మదః పిబతోఽల్పమపి క్షయమత ఓజసః పరిహరన్ స శయీత పరం||88||
रहसि दयितामङ्के कृत्वा भुजान्तरपीडना- त्पुलकिततनुं जातस्वेदां सकम्पपयोधराम्| यदि सरभसं शीधोर्वारं न पाययते कृती किमनुभवति क्लेशप्ऱ्यं ततो गृहतन्त्रताम्||८७|| वरतनुवक्रसङ्गतिसुगन्धितरं सरकं द्रुतमिव पद्मरागमणिमासवरूपधरम्| भवति रतिश्रमेण च मदः पिबतोऽल्पमपि क्षयमत ओजसः परिहरन् स शयीत परम्||८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyapAnasukhasya surairapi spRuhaNIyatvam (89-90) · Śloka 90
ఇత్థం యుక్త్యా పిబన్మద్యం న త్రివర్గాద్విహీయతే| అసారసంసారసుఖం పరమం చాధిగచ్ఛతి||89|| ఏశ్వర్యస్యోపభోగోఽయం స్పృహణీయః సురైరపి| |90|
इत्थं युक्त्या पिबन्मद्यं न त्रिवर्गाद्विहीयते| असारसंसारसुख़ं परमं चाधिगच्छति||८९|| एश्वर्यस्योपभोगोऽयं स्पृहणीयः सुरैरपि| |९०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyapAnarahitasya nindA,tasmAdvyavasthayA pAnaM hitam (90-92) · Śloka 92
| అన్యథా హి విపత్సు స్యాత్పశ్చాత్తాపేంధనం ధనం||90|| ఉపభోగేన రహితో భోగావానితి నింద్యతే| నిర్మితోఽతికదర్యోఽయం విధినా నిధిపాలకః||91|| తస్మాహ్యవస్థయా పానం పానస్య సతతం హితం| జిత్వా విషయలుబ్ధానామింద్రియాణాం స్వతంత్రతాం||92||
| अन्यथा हि विपत्सु स्यात्पश्चात्तापेन्धनं धनम्||९०|| उपभोगेन रहितो भोगावानिति निन्द्यते| निर्मितोऽतिकदर्योऽयं विधिना निधिपालकः||९१|| तस्माह्यवस्थया पानं पानस्य सततं हितम्| जित्वा विषयलुब्धानामिन्द्रियाणां स्वतन्त्रताम्||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana eSha dhaninAM vidhiH (93) · Śloka 93
విధిర్వసుమతామేష భవిష్యద్వసవస్తు యే| యథోపపత్తి తైర్మద్యం పాతవ్యం మాత్రయా హితం||93||
विधिर्वसुमतामेष भविष्यद्वसवस्तु ये| यथोपपत्ति तैर्मद्यं पातव्यं मात्रया हितम्||९३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana draridrANAM vidhiH madyapAnasya samayogaH (14) · Śloka 14
యావద్ దృష్టేర్న సంభ్రాంతిర్యావన్న క్షోభతే మనః| తావదేవ విరంతవ్యం మద్యాదాత్మవతా సదా||14||
यावद् दृष्टेर्न सम्भ्रान्तिर्यावन्न क्षोभते मनः| तावदेव विरन्तव्यं मद्यादात्मवता सदा||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAdhikasya madyapAnaprakAraH (15) · Śloka 15
అభ్యంగోద్వర్తనస్నానవాసధూపానులేపనైః| స్నిగ్ధోష్ణైర్భావితశ్చాన్నైః పానం వాతోత్తరః పిబేత్||15||
अभ्यङ्गोद्वर्तनस्नानवासधूपानुलेपनैः| स्निग्धोष्णैर्भावितश्चान्नैः पानं वातोत्तरः पिबेत्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittikasya madyapAnaprakAraH (16) · Śloka 16
శీతోపచారైర్వివిధైర్మధురస్నిగ్ధశీతలైః| పైత్తికో భవితశ్చాన్నైః పిబన్మద్యం న సీదతి||16||
शीतोपचारैर्विविधैर्मधुरस्निग्धशीतलैः| पैत्तिको भवितश्चान्नैः पिबन्मद्यं न सीदति||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikasya madyapAnaprakAraH (17) · Śloka 17
ఉపచారైరశిశిరైర్యవగోధూమభుక్ పిబేత్| ష్లైష్మికో ధన్వజైర్మాంసైర్మద్యం మారిచికైః సహ||17||
उपचारैरशिशिरैर्यवगोधूमभुक् पिबेत्| ष्लैष्मिको धन्वजैर्मांसैर्मद्यं मारिचिकैः सह||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAte hitaM madyam,pitte hitaM madyam,kaPe hitaM madyam (98) · Śloka 98
తత్ర వాతే హితం మద్యం ప్రాయః పైష్టికగౌడికం| పిత్తే సాంభోమధు, కాఫే మార్ద్వీకారిష్టమధవం||98||
तत्र वाते हितं मद्यं प्रायः पैष्टिकगौडिकम्| पित्ते साम्भोमधु, काफे मार्द्वीकारिष्टमधवम्||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikasya madyapAnakAlaH paittikasya madyapAnakAlaH vAtikasya madyapAnakAlaH samadoShasya madyapAnakAlaH (19-2) · Śloka 2
ప్రాక్ పిబేచ్ఛ్లైష్మికో మద్యం, భుక్తస్యోపరి పైత్తికః| వాతికస్తు పిబేన్మధ్యే, సమదోషో యథేచ్ఛయా||19|| ఇతి మదాత్యయచికిత్సితం||2||
प्राक् पिबेच्छ्लैष्मिको मद्यं, भुक्तस्योपरि पैत्तिकः| वातिकस्तु पिबेन्मध्ये, समदोषो यथेच्छया||१९|| इति मदात्ययचिकित्सितम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrcCAyeShu sAmAnyacikitsA (100) · Śloka 100
అథ మదమూర్చ్ఛాయచికిత్సితం| మదేషు వాతపిత్తఘ్నం ప్రాయో మూర్చ్ఛాసు చేష్యతే| సర్వత్రాపి విశేషేణ పిత్తమేవోపలక్షయేత్||100||
अथ मदमूर्च्छायचिकित्सितम्| मदेषु वातपित्तघ्नं प्रायो मूर्च्छासु चेष्यते| सर्वत्रापि विशेषेण पित्तमेवोपलक्षयेत्||१००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrcCAyeShu sAmAnyacikitsAvistaraH (101-104) · Śloka 104
శీతాః ప్రదేహా మణయః సేకా వ్యజనమారుతాః| సితా ద్రాక్షేక్షుఖర్జూరకాశ్మర్యస్వరసాః పయః||101|| సిద్ధం మధురవర్గేణ రసా యూషాః సదాడిమాః| షష్టికాః శాలయో రక్తా యవాః సర్పిశ్చ జీవనం||102|| కల్యాణకం మహాతిక్తం షట్పలం పయసాఽగ్నికః| పిప్పల్యో వా శిలాహ్వం వా రసాయనవిధానతః||103|| త్రిఫలా వా ప్రయోక్తవ్యా సఋతక్షౌద్రశర్కరా| |104|
शीताः प्रदेहा मणयः सेका व्यजनमारुताः| सिता द्राक्षेक्षुखर्जूरकाश्मर्यस्वरसाः पयः||१०१|| सिद्धं मधुरवर्गेण रसा यूषाः सदाडिमाः| षष्टिकाः शालयो रक्ता यवाः सर्पिश्च जीवनम्||१०२|| कल्याणकं महातिक्तं षट्पलं पयसाऽग्निकः| पिप्पल्यो वा शिलाह्वं वा रसायनविधानतः||१०३|| त्रिफला वा प्रयोक्तव्या सऋतक्षौद्रशर्करा| |१०४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prasaktavegeShu visheShaH (104-107) · Śloka 107
| ప్రసక్తవేగేషు హితం ముఖనాసావరోధనం||104|| పిబేద్వా మానుషీక్షీరం తేన దద్యాచ్చ నావనం| మృణాలబిసకృష్ణా వా లిహ్యాత్ఖౌద్రేణ సాభయాః||105|| దురాలభాం వా ముస్తం వా శీతేన సలిలేన వా| పిబేన్మరిచకోలాస్థిమజ్జోశీరాహికేసరం||106|| ధాత్రీఫలరసే సిద్ధం పథ్యాక్వాథేన వా ఘృతం| |107|
| प्रसक्तवेगेषु हितं मुखनासावरोधनम्||१०४|| पिबेद्वा मानुषीक्षीरं तेन दद्याच्च नावनम्| मृणालबिसकृष्णा वा लिह्यात्खौद्रेण साभयाः||१०५|| दुरालभां वा मुस्तं वा शीतेन सलिलेन वा| पिबेन्मरिचकोलास्थिमज्जोशीराहिकेसरम्||१०६|| धात्रीफलरसे सिद्धं पथ्याक्वाथेन वा घृतम्| |१०७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrcCAyeShu visheShacikitsA (107) · Śloka 107
| కుర్యాత్క్రియాం యథోక్తాం చ యథాదోషబలోదయం||107||
| कुर्यात्क्रियां यथोक्तां च यथादोषबलोदयम्||१०७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrcCAyeShu shodhanam (108) · Śloka 108
పంచకర్మాణి చేష్టాని సేచనం శోణితస్య చ| |108|
पञ्चकर्माणि चेष्टानि सेचनं शोणितस्य च| |१०८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrcCAyeShu satvAvajayaH (108) · Śloka 108
| సత్త్వస్యాలంబనం జ్ఞానమగృద్ధిర్విషయేషు చ||108||
| सत्त्वस्यालम्बनं ज्ञानमगृद्धिर्विषयेषु च||१०८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrcCAyeShu atipravRuddheShu auShadham (109) · Śloka 109
మదేష్వతిప్రవృద్ధేషు మూర్చ్ఛాయేషు చ యోజయేత్| తీక్ష్ణం సన్న్యాసవిహితం|109|
मदेष्वतिप्रवृद्धेषु मूर्च्छायेषु च योजयेत्| तीक्ष्णं सन्न्यासविहितं|१०९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrcCAyeShu viShajeShu auShadam (109-3) · Śloka 3
| విషఘ్నం విషజేషు చ||109|| ఇతి మదమూర్చ్ఛాయచికిత్సితం||3||
| विषघ्नं विषजेषु च||१०९|| इति मदमूर्च्छायचिकित्सितम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMnyAse auShadham (110-113) · Śloka 113
అథ సన్న్యాసచికిత్సితం| ఆశు ప్రయోజ్యం సన్న్యాసే సుతీక్ష్ణం నస్యమంజనం| ధూమః ప్రధమనం తోదః సూచీభిశ్చ నఖాంతరే||110|| కేశానాం లుంచనం దాహో దంశో దశనవృశ్చికైః| కట్వమ్లగాలనం వక్రే కపికచ్ఛ్వవఘర్షణం||111|| ఉత్థితో లబ్ధసంజ్ఞశ్చ లశునస్వరసం పిబేత్| ఖాదేత్సవ్యోషలవణం బీజపూరకకేసరం||112|| లఘ్వన్నప్రతి తీక్ష్ణోష్ణమద్యాత్స్రోతోవిశుద్ధయే| |113|
अथ सन्न्यासचिकित्सितम्| आशु प्रयोज्यं सन्न्यासे सुतीक्ष्णं नस्यमञ्जनम्| धूमः प्रधमनं तोदः सूचीभिश्च नखान्तरे||११०|| केशानां लुञ्चनं दाहो दंशो दशनवृश्चिकैः| कट्वम्लगालनं वक्रे कपिकच्छ्ववघर्षणम्||१११|| उत्थितो लब्धसंज्ञश्च लशुनस्वरसं पिबेत्| खादेत्सव्योषलवणं बीजपूरककेसरम्||११२|| लघ्वन्नप्रति तीक्ष्णोष्णमद्यात्स्रोतोविशुद्धये| |११३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manasaH saMrakShaNam (7) · Śloka 7
విస్మాపనైః సంస్మరణైః ప్రియశ్రవణదర్శనైః||113|| పటుభిర్గీతవాదిత్రశబ్దైర్వ్యాయామశీలనైః| స్రంసనోల్లేఖనైర్ధూమైః శోణితస్యావసేచనైః||114|| ఉపాచరేత్తం ప్రతతమనుబంధభయాత్పునః| తస్య సంరక్షితవ్యం చ మనః ప్రలయహేతుతః||115|| ఇతి శ్రీవైద్యపతిసింహగుప్తసూనుశ్రీమద్వాగ్భటవిరచితా- యామష్టాంగహృదయసఈహితాయాం చతుర్థే చికిత్సిత- స్థానే మదాత్యయాదిచికిత్సితం నామ సప్తమోఽధ్యాయః||7||
विस्मापनैः संस्मरणैः प्रियश्रवणदर्शनैः||११३|| पटुभिर्गीतवादित्रशब्दैर्व्यायामशीलनैः| स्रंसनोल्लेख़नैर्धूमैः शोणितस्यावसेचनैः||११४|| उपाचरेत्तं प्रततमनुबन्धभयात्पुनः| तस्य संरक्षितव्यं च मनः प्रलयहेतुतः||११५|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता- यामष्टाङ्गहृदयसईहितायां चतुर्थे चिकित्सित- स्थाने मदात्ययादिचिकित्सितं नाम सप्तमोऽध्यायः||७||
🔊 Audio coming soon