7. madātyayādicikitsitādhyāyaḥ

Adhikarana madAtyayAdicikitsitAdhyAyaH madAtyaye cikitsAprakAraH (2-1) · Śloka 1

ஆதாதோ மதாத்யயாதிசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே|௨| ) யஂ தோஷமதிகஂ பஶ்யேத்தஸ்யாதௌ ப்ரதிகாரயேத்| கபஸ்தாநாநுபூர்வ்யா ச துல்யதோஷே மதாத்யயே||௧||

Adhikarana tatra hetuH (2) · Śloka 2

பித்தமாருதபர்யந்தஃ ப்ராயேண ஹி மதாத்யயஃ| |௨|

Adhikarana madyotpannavyAdhermadyamevauShadham (2-3) · Śloka 3

| ஹீநமித்யாதிபீதேந யோ வ்யாதிருபஜாயதே||௨|| ஸமபீதேந தேநைவ ஸ மத்யேநோபஶாம்யதி| |௩|

Adhikarana madyasya viShasAdRuSyam (3) · Śloka 3

| மத்யஸ்ய விஷஸாதஶ்யாத்|௩|

Adhikarana ataH viShajavyAdherapi viShAntaramauShadham (3-4) · Śloka 4

| விஷஂ தூத்கர்ஷவத்திபிஃ||௩|| தீக்ஷ்ணாதிபிர்குணைர்யோகாத்விஷாந்தரமபேக்ஷதே| |௪|

Adhikarana madyotpannavyAdhermadyauShadhatve upapattiH (4-7) · Śloka 7

| தீக்ஷ்ணோஷ்ணேநாதிமாத்ரேண பீதேநாம்லவிதாஹிநா||௪|| மத்யேநாந்நரஸக்லேதோ விதக்தஃ க்ஷாரதாஂ கதஃ| யாந் குர்யாந்மததண்மோஹஜ்வராந்தர்தாஹவிப்ரமாந்||௫|| மத்யோத்க்லிஷ்டேந தோஷேண ருத்தஃ ஸ்ரோதஃஸு மாருதஃ| ஸுதீவ்ரா வேதநா யாஶ்ச ஶிரஸ்யஸ்திஷு ஸந்திஷு||௬|| ஜீர்ணாமமத்யதோஷஸ்ய ப்ரகாங்க்ஷாலாகவே ஸதி| யௌகிகஂ விதிவத்யுக்தஂ மத்யமேவ நிஹந்தி தாந்||௭||

Adhikarana atra hetuH (8) · Śloka 8

க்ஷாரோ ஹி யாதி மாதுர்யஂ ஶீக்ரமம்லோபஸஂஹிதஃ| மத்யமம்லேஷு ச ஶ்ரேஷ்டஂ தோஷவிஷ்யந்தநாதலம்||௮||

Adhikarana guNayuktaM madyaM dhAtusAmyakaram (9) · Śloka 9

தீக்ஷ்ணோஷ்ணாத்யைஃ புரா ப்ரோக்தைர்தீபநாத்யைஸ்ததா குணைஃ| ஸாத்ம்யத்வாச்ச ததேவாஸ்ய தாதுஸாம்யகரஂ பரம்||௯||

Adhikarana pAnAtyayauShadhakAlaH (10) · Śloka 10

ஸப்தாஹமஷ்டராத்ரஂ வா குர்யாத்பாநாத்யயௌஷதம்| ஜீர்யத்யேதாவதா பாநஂ காலேந விபதாஶ்ரிதம்||௧௦||

Adhikarana tataH paraM yathAyathaM rogauShadham (11) · Śloka 11

பரஂ ததோऽநுபத்நாதி யோ ரோகஸ்தஸ்ய பேஷஜம்| யதாயதஂ ப்ரயுஞ்ஜீத கதபாநாத்யயௌஷதஃ||௧௧||

Adhikarana vAtAdike madAtaye piShTakRutaM madyam vAtAdike madAtaye mAMsarasAH vAtAdike madAtaye rAgaShADavAH vAtAdike madAtaye godhUmamAShAnnam vAtAdike madAtaye acCavArUNI vAtAdike madAtaye svarasakkAthAH vAtAdike madAtaye mastvAdi vAtAdike madAtaye aBya~ggAdi vAtAdike madAtaye prAvaraNam vAtAdike madAtaye dhUmo~anulepanaM ca vAtAdike madAtaye stryaH (12-19) · Śloka 19

தத்ர வாதோல்பணே மத்யஂ ததாதிபிஷ்டகதஂ யுதம்| பீஜபூரகவ்ருக்ஷாம்லகோலதாடிமதீப்யகைஃ||௧௨|| யவாநீஹபுஷாஜாஜீவ்யோஷத்ரிலவணார்த்ரகைஃ| ஶுல்யிர்மாஂஸைர்ஹரிதகைஃ ஸ்நேஹவத்பிஶ்ச ஸகுபிஃ||௧௩|| உஷ்ணஸ்நிக்தாம்லலவணா மேத்யமாஂஸரஸா ஹிதாஃ| ஆம்ராம்ராதகபேஶீபிஃ ஸஂஸ்கதா ராகஷாடவாஃ||௧௪|| கோதூமமாஷவிகதிர்மதுஶ்சித்ரா முகப்ரியா| ஆர்த்ரிகார்த்ரககுல்மாஷஸுக்தமாஂஸாதிகர்பிணீ||௧௫|| ஸுரபிர்லவணா ஶீதா நிர்கதா வாऽச்சவாருணீ| ஸரஸோ தாடிமாத் க்வாதஃ பஞ்சமூலாத்கநீயஸஃ||௧௬|| ஶுண்டீதாந்யாத்ததா முஸ்துஸுக்தாம்போச்சாம்லகாஞ்ஜிகம் அப்யங்கோத்வர்தநஸ்நாநமுஷ்ணஂ ப்ராவரணஂ கநம்||௧௭|| கநஶ்சாகுருஜோ தூபஃ பங்கஶ்சாகுருகுங்குமஃ| குசோருஶ்ரோணிஶாலிந்யோ யௌவநோஷ்ணாங்கயஷ்டயஃ||௧௮|| ஹர்ஷேணாலிங்கநே யுக்தாஃ ப்ரியாஃ ஸஂவாஹநேஷு ச| |௧௯|

Adhikarana pittAdhike shArkarAdimadyam pittAdhike pAnakam (19-21) · Śloka 21

| பித்தோல்பணே பஹுஜலஂ ஶார்கரஂ மது வா யுதம்||௧௯|| ரஸைர்தாடிமகர்ஜூரபவ்யத்ராக்ஷாபரூஷஜைஃ| ஸுஶீதஂ ஸஸிதாஸக்து யோஜ்யஂ தாதக் ச பாநகம்||௨௦|| ஸ்வாதுவர்ககஷாயைர்வா யுக்தஂ மத்யஂ ஸமாக்ஷிகம்| |௨௧|

Adhikarana pittAdhike shAlyAdyannam (21-22) · Śloka 22

| ஶாலிஷஷ்டிகமஶ்நீயாச்சஶாஜைணகபிஞ்ஜலைஃ||௨௧|| ஸதீநமுத்காமலகபடோலீதாடிமை ரஸைஃ| |௨௨|

Adhikarana pittAdhike samutlkiShTakaPapitte vamanam,pittAdhike tataH saMsargIkramaH (22-24) · Śloka 24

| கபபித்தஂ ஸமுக்த்லிஷ்டமுல்லிகேத்தட்விதாஹவாந்||௨௨|| பீத்வாऽம்பு ஶீதஂ மத்யஂ வா பூரீக்ஷுரஸஸஂயுதம்| த்ராக்ஷாரஸஂ வா ஸஂஸர்கீ தர்பணாதிஃ பரஂ ஹிதஃ||௨௩|| ததாऽக்நிர்தீப்யதே தஸ்ய தோஷஶேஷாந்நபாசநஃ| |௨௪|

Adhikarana pittAdhike saraktaniShThIvakAsAdau auShadham (24-26) · Śloka 26

| காஸே ஸரக்தநிஷ்டீவே பார்ஶ்வஸ்தநருஜாஸு ச||௨௪|| தஷ்ணாயாஂ ஸவிதாஹாயாஂ ஸோத்க்லேஶே ஹதயோரஸி| குடூசீபத்ரமுஸ்தாநாஂ படோலஸ்யாதவ ரஸம்||௨௫|| ஸஶங்கபேரஂ யுஞ்ஜீத தித்திரிப்ரதிபோஜநம்| |௨௬|

Adhikarana pittAdhike atitRuShNAdau pAnamannaM ca (26-27) · Śloka 27

| தஷ்யதே சாதி பலவத்வாதபித்தே ஸமுத்ததே||௨௬|| தத்யாத் த்ராக்ஷாரஸஂ பாநஂ ஶீதஂ தோஷாநுலோமநம்| ஜீர்ணேऽத்யாந்மதுராம்லேந சாகமாஂஸரஸேந ச||௨௭||

Adhikarana pittAdhike tRuShNAyAM pAnam (28-29) · Śloka 29

தஷ்யல்பஶஃ பிபேந்மத்யஂ மதஂ ரக்ஷந் பஹூதகம்| முஸ்ததாடிமலாஜாம்பு ஜலஂ வா பர்ணிநீஶதம்||௨௮|| பாடல்யுத்பலகந்தைர்வா ஸ்வபாவாதேவ வா ஹிமம்| |௨௯|

Adhikarana pittAdhike abdhAtukShINAdau pAnam (29-30) · Śloka 30

| மத்யாதிபாநாதப்தாதௌ க்ஷீணே தேஜஸி சோத்ததே||௨௯|| யஃ ஶுஷ்ககலதாலோவ்ஷ்டோ ஜிஹ்வாஂ நிஷ்கஷ்ய சேஷ்டதே| பாயயேத்காமதோऽம்பஸ்தஂ நிஶீதபவநாஹதம்||௩௦||

Adhikarana pittAdhike tRu~aNAnAshako mukhAlepaH (31) · Śloka 31

கோலதாடிமவக்ஷாம்லசுக்ரீகாசுக்ரிகாரஸஃ| பஞ்சாம்லகோ முகாலேபஃ ஸத்யஸ்தஷ்ணஂ நியச்சதி||௩௧||

Adhikarana pittAdhike dAhe~atishishiro vidhiH pittAdhike dAhe~arohiNIshirAvedhaH (32-33) · Śloka 33

த்வசஂ ப்ராப்தஶ்ச பாநோஷ்மா பித்தரக்தாபிமூர்ச்சிதஃ| தாஹஂ ப்ரகுருதே கோரஂ தத்ராதிஶிஶிரோ விதிஃ||௩௨|| அஶாம்யதி ரஸைஸ்தப்தே ரோஹிணீஂ வ்யதயேச்சிராம்| |௩௩|

Adhikarana kaPAdhike vamanopavAsau,kaPAdike shuNThyAdishItakashAyaH (33-34) · Śloka 34

| உல்லேகநோபவாஸாப்யாஂ ஜயேச்ச்லேஷ்மோல்பணஂ பிபேத்||௩௩|| ஶீதஂ ஶுண்டீஸ்திரோதீச்யதுஃஸ்பர்ஶாந்யதமோதகம்| |௩௪|

Adhikarana kaPAdhike nirAmakShudhite shArkarAdimadyam (34-35) · Śloka 35

| நிராமஂ க்ஷுதிதஂ காலே பாயயேத்வஹுமாக்ஷிகம்||௩௪|| ஶார்கரஂ மது வா ஜீர்ணமரிஷ்டஂ ஸீதுமேவ வா| ரூக்ஷதர்பணஸஂயுக்தஂ யவாநீநாகராந்விதம்||௩௫||

Adhikarana kaPAdike yavagodhUmAdyannaM mAMsarasaSca (36-37) · Śloka 37

யூஷேண யவகோதூமஂ தநுநாऽல்பேந போஜயேத்| உஷ்ணாம்லகடுதிக்தேந கௌலத்தேநால்பஸர்பிஷா||௩௬|| ஶுஷ்கமூலகஜைஶ்ச்சாகை ரஸைர்வா தந்வசாரிணாம்| ஸாம்லவேதஸவக்ஷாம்லபடோலீவ்யோஷதாடிமைஃ||௩௭||

Adhikarana kaPAdike mAMsaM mAdhavapAnaM ca (38-40) · Śloka 40

ப்ரபூதஶுண்டீமரிசஹரிதார்த்ரகபேஶிகம்| பீஜபூரரஸாத்யம்லபஷ்டநீரஸர்வதிதம்||௩௮|| கரீரகரமர்தாதி ரோசிஷ்ணு பஹுஶாலநம்| ப்ரவ்யக்தாஷ்டாங்கலவணஂ விகல்பிதநிமர்தகம்||௩௯|| யதாக்நி பக்ஷயந் மாஂஸஂ மாதவஂ நிகதஂ பிபேத்| |௪௦|

Adhikarana kaPAdike aShTA~ggalavaNam (40-41) · Śloka 41

| ஸிதாஸௌவர்சலாஜாஜீதித்திடீகாம்லவேதஸம்||௪௦|| த்வகேலாமரிசார்தாஂஶமஷ்டாங்கலவணஂ ஹிதம்| ஸ்ரோதோவிஶுத்த்யக்நிகரஂ கபப்ராயே மதாத்யயே||௪௧||

Adhikarana kaPAdike rUkShoShNodvartanAdi kaPAdike sakAmastrIBiryuttayAjAgaraNam (42-43) · Śloka 43

ரூக்ஷோஷ்ணோத்வர்தநோத்தர்ஷஸ்நாநபோஜநலங்கநைஃ| ஸகாமாபிஃ ஸஹ ஸ்த்ரீபிர்யுக்த்யா ஜாகரணேந ச||௪௨|| மதாத்யயஃ கபப்ராயஃ ஶீக்ரஂ ஸமுபஶாம்யதி| |௪௩|

Adhikarana sannipAte dashavidhe cikitsA (43-44) · Śloka 44

| யதிதஂ கர்ம நிர்திஷ்டஂ பதக்தோஷபலஂ ப்ரதி||௪௩|| ஸந்நிபாதே தஶவிதே தச்ச்ஹேஷேऽபி விகல்பயேத்| |௪௪|

Adhikarana sannipAte tvAgAdi pAnakam (44-46) · Śloka 46

| த்வங்நாகபுஷ்பமகதாமரிசாஜாஜிதாந்யகைஃ||௪௪|| பருஷகமதூகைலாஸுராஹ்வைஶ்ச ஸிதாந்விதைஃ| ஸகபித்தரஸஂ ஹத்யஂ பாநகஂ ஶஶிபோவிதம்||௪௫|| மதாத்யயேஷு ஸர்வேஷு பேயஂ ருச்யக்நிதீபநம்| |௪௬|

Adhikarana sannipAte harShaNI kriyA (46-47) · Śloka 47

| நாவிக்ஷோப்ய மநோ மத்யஂ ஶரீரமவிஹந்ய வா||௪௬|| குர்யாந்மதாத்யயஂ தஸ்மாதிஷ்யத ஹர்ஷணீ க்ரியா| |௪௭|

Adhikarana sannipAte eBirashAnte payaH pAnam (47-49) · Śloka 49

| ஸஂஶுத்திஶமநாத்யேஷு மததோஷஃ கதேஷ்வபி||௪௭|| ந சேச்சாம்யேத்கபே க்ஷீணே ஜாதே தௌர்வல்யலாகவே| தஸ்ய மத்யவிதக்தஸ்ய வாதபித்தாதிகஸ்ய ச||௪௮|| க்ரீஷ்மோபதப்தஸ்ய தரோர்யதா வர்ஷஂ ததா பயஃ| |௪௯|

Adhikarana payaH pAne upapattiH (49-50) · Śloka 50

மத்யக்ஷீணஸ்ய ஹி க்ஷீணஂ க்ஷீரமாஶ்வேவ புஷ்யதி||௪௯|| ஓஜஸ்துல்யஂ குணைஃ ஸர்வைர்விபரீதஂ ச மத்யதஃ|௫௦|

Adhikarana payasAvihate roge madyapAnam (50-51) · Śloka 51

| பயஸா விஹதே ரோகே பலே ஜாதே நிவர்தயேத்||௫௦|| க்ஷீரப்ரயோகஂ, மத்யஂ ச க்ரமேணால்பால்பமாசரேத்| ந விக்ஷயத்வஂஸகோத்தைஃ ஸ்பஶேதோபத்ரவைர்யதா||௫௧||

Adhikarana vikShayadhvaMsakayoScikitsA (52-53) · Śloka 53

தயோஸ்து ஸ்யாத்த க்ஷீரஂ பஸ்தயோ பஂஹணாஃ ஶிவாஃ| அப்யங்கோத்வர்தநஸ்நாநாந்யந்நபாநஂ ச வாதஜித்||௫௨|| யுக்தமத்யஸ்ய மத்யோத்தோ ந வ்யாதிருபாஜாயதே| அதோऽஸ்ய வக்ஷ்யதே யோகோ யஃ ஸுகாயைவ கேவலம்||௫௩||

Adhikarana surApAnasya guNAH stutiSca (54-67) · Śloka 67

ஆஶ்விநஂ யா மஹத்தேஜோ பலஂ ஸாரஸ்வதஂ ச யா| ததாத்யைந்த்ரஂ ச யா வீர்யஂ ப்ரபாவஂ வைஷ்ணவஂ ச யா||௫௪|| அஸ்த்ரஂ மகரகேதோர்யா புருஷார்தோ பலஸ்ய யா| ஸௌத்ராமண்யாஂ த்விஜமுகே யா ஹுதாஶே ச ஹூயதே||௫௫|| யா ஸர்வௌஷதிஸம்பூர்ணாந்மத்யமாநாத்ஸுராஸுரைஃ| மஹோததேஃ ஸமுத்பூதா ஶ்ரீஶஶாங்காமதைஃ ஸஹ||௫௬|| மதுமாதவமைரேயஸீதுகௌடாஸவாதிபிஃ| மதஶக்திமநுஜ்ஜந்தீ யா ரூபைர்பஹுபிஃ ஸ்திதா||௫௭|| யாமாஸ்வாத்ய விலாஸிந்யோ யதார்தஂ நாம பிப்ரதி| குலாங்கநாऽபி யாஂ பீத்வா நயத்யுத்ததமாநஸா||௫௮|| அநங்காலிங்கிதைரங்கைஃ க்வாபி சேதோ முநேரபி| தரங்கபங்கப்ருகுடீதர்ஜநைர்மாநிநீமநஃ||௫௯|| ஏகஂ ப்ரஸாத்ய குருதே யா த்வயோரபி நிர்வதிம்| யதாகாமஂ படாவாப்திபரிஹஷ்டாப்ஸரோகணே||௬௦|| தணவத்புருஷா யுத்தே யாமாஸ்வாத்ய த்யஜந்த்யஸூந்| யாஂ ஶீலயித்வாऽபி சிரஂ பஹுதா பஹுவிக்ரஹாம்||௬௧|| நித்யஂ ஹர்ஷாதிவேகேந தத்பூர்வமிவ ஸேவதே| ஶோகோத்வேகாரதிபயைர்யாஂ தஷ்ட்வா நாபிபூயதே||௬௨|| கோஷ்டீமஹோத்ஸவோத்யாநஂ ந யஸ்யாஃ ஶோபதே விநா| ஸ்மத்வா ஸ்மத்வா ச பஹுஶோ வியுக்தஃ ஶோசதே யயா||௬௩|| அப்ரஸந்நாऽபி யா ப்ரீத்யை ப்ரஸந்நா ஸ்வர்க ஏவ யா| அபீந்த்ரஂ மந்யதே துஃஸ்தஂ ஹதயஸ்திதயா யயா||௬௪|| அநிர்தேஶ்யஸுகாஸ்வாதா ஸ்வயஂவேத்யைவ யா பரம்| இதி சித்ராஸ்வவஸ்தாஸு ப்ரியாமநுகரோதி யா||௬௫|| ப்ரியாऽதிப்ரியதாஂ யாதி யத்ப்ரியஸ்ய விஶேஷதஃ| யா ப்ரீதிர்யா ரதிர்வா வாக்யா புஷ்டிரிதி ச ஸ்துதா||௬௬|| தேவதாநவகந்தர்வயக்ஷராக்ஷஸமாநுஷைஃ| பாநப்ரவத்தௌ ஸத்யாஂ து தாஂ ஸுராஂ விதிநா பிபேத்||௬௭||

Adhikarana madyasya medonilakaPajaroganAshakatvam (68) · Śloka 68

ஸம்பவந்தி ந தே ரோகா மேதோநிலகபோத்பவாஃ| விதியுக்தாததே மத்யாத்யே ந ஸித்யந்தி தாருணாஃ||௬௮||

Adhikarana madyasyAvashyakatvam (69) · Śloka 69

அஸ்தி தேஹஸ்ய ஸாऽவஸ்தா யஸ்யாஂ பாநஂ நிர்வாயதே| அந்யத்ர மத்யாந்நிகதாத்விவிதௌஷதஸஂஸ்கதாத்||௬௯||

Adhikarana madyaMvinA AnUpAdimAMsaM kathaM pariNamet (70) · Śloka 70

ஆநூபஂ ஜாங்கலஂ மாஂஸஂ விதிநாऽப்யுபகல்பிதம்| மத்யஂ ஸஹாயமப்ராப்ய ஸம்யக் பரிணமேத்கதம்||௭௦||

Adhikarana madyaMvinA lashunaprayoge kiyAn guNaH (71) · Śloka 71

ஸுதீவ்ரமாருதவ்யாதிகாதிநோ லஶுநஸ்ய ச| மத்யமாஂஸவியுக்தஸ்ய ப்ரயோகே ஸ்யாத்கியாந் குணஃ||௭௧||

Adhikarana shastrAdikarmaNi madasyAvasyAvasyakatA (72) · Śloka 72

நிகூடஶல்யாஹரணே ஶஸ்த்ரக்ஷாராக்நிகர்மணி| பீதமத்யோ விஷஹதே ஸுகஂ வைத்யவிகத்தநாம்||௭௨||

Adhikarana madyasya shreShThatA (73) · Śloka 73

அநலோத்தேஜநஂ ருச்யஂ ஶோகஶ்ரமவிநோதகம்| ந சாதஃ பரமஸ்த்யந்யதாரோக்யபலபுஷ்டிகத்||௭௩||

Adhikarana tasmAdAtmavatA madyaM peyam (74) · Śloka 74

ரக்ஷதா ஜீவிதஂ தஸ்மாத்பேயமாத்மபதா ஸதா| ஆஶ்ரிதோபாஶ்ரிதஹிதஂ பரமஂ தர்மஸாதநம்||௭௪||

Adhikarana madyasya pAne vidhiH (75-85) · Śloka 85

ஸ்ராதஃ ப்ரணம்ய ஸுரவிப்ரகுரூந் யதாஸ்வஂ வத்திஂ விதாய ச ஸமஸ்தபரிக்ரஹஸ்ய| ஆபாநபூமிமத கந்தஜலாபிஷீக்தா- மாஹாரமண்டபஸமீபகதாஂ ஶ்ரயேத||௭௫|| ஸ்வாஸ்த்ரூதேऽத ஶயநே கமநீயே மித்ரபத்யரமணீஸமவேதஃ| ஸ்வஂ யஶஃ கதகசாரணஸங்கை ருத்ததஂ நிஶமயந்நதிலோகம்||௭௬|| விலாஸிநீநாஂ ச விலாஸஶோபி கீதஂ ஸநத்யஂ கலதூர்யகோஷைஃ| காஞ்சீகலாபைஶ்சலகிங்கிணீகைஃ க்ரீடாவிஹங்கைஶ்ச கதாநுநாதம்||௭௭|| மணிகநகஸமுத்தைராவநேயைர்விசித்ரைஃ ஸஜலவிவிதலேகக்ஷோ-மவஸ்த்ராவதாங்கைஃ| அபி முநிஜநசித்தக்ஷோபஸம்பாதிநீபி- ஶ்சகிதஹரிணலோலப்ரேக்ஷணீபிஃ ப்ரியாபிஃ||௭௮|| ஸ்தநநிதம்பகதாததிகௌரவா- தலஸமாகுலமீஶ்வரஸம்ப்ரமாத்| இதி கதஂ தததீபிரஸஂஸ்திதஂ தருணசித்தவிலோபநகார்மணம்||௭௯|| யௌவநாஸவமத்தாபிர்விலாஸாதிஷ்டிதாத்மபிஃ| ஸஞ்சார்யமாணஂ யுகபத்தந்வங்கீபிரிதஸ்ததஃ||௮௦|| தாலவந்தநலிநீதலாநிலைஃ ஶீதலீகதமதீப ஶீதலைஃ| தர்ஶநேऽபி விததத்வஶாநுகஂ ஸ்வாதிதஂ கிமுத சித்தஜந்மநஃ||௮௧|| சூதரஸேந்துமகைஃ கதவாஸஂ மல்லிகயோஜ்ஜ்வலயா ச ஸநாதம்| ஸ்பாடிகஶுக்திகதஂ ஸதரங்கஂ காந்தமநங்கமிவோத்வஹதங்கம்||௮௨|| தாலீஸாத்யஂ சூர்ணமேலாதிகஂ வா ஹத்யஂ ப்ராஶ்ய ப்ராக்வயஃஸ்தாபநஂ வா| தத்ப்ரார்திப்யோ பூமிபாகே ஸுமஷ்டே தோயோந்மிஶ்ரஂ தாபயித்வா ததஶ்ச||௮௩|| கதிமாந் ஸ்மதிமாந்நித்யமநூநாதிகமாசரந்| உசிதேநோபசாரேண ஸர்வமேவோபபாதயந்||௮௪|| ஜிதவிகஸிதாஸிதஸரோ ஜநயநஸங்க்ராந்திவர்திதஶ்ரீகம்| காந்டமுகமிவ ஸௌரப- ஹதமதுபகணஂ பிபேந்மத்யம்||௮௫||

Adhikarana pAnAnantaraM Bojanam BojanAnantaraM punH pAnam nishi madyapAnamalpameva (86) · Śloka 86

பீத்வைவஂ சஷகத்வயஂ பரிஜநஂ ஸந்மாந்ய ஸர்வஂ ததோ கத்வாऽऽஹாரபுவஂ புரஃ ஸுபிஷஜோ புஞ்ஜீத பூயோऽத்ர ச| மாஂஸாபூபகதார்த்ரகாதிஹரிதைர்யுக்தஂ ஸஸௌவர்சலை- ர்த்விஸ்த்ரிர்வா நிஶி சால்பமேவ வநிதாஸஂவல்கநார்தஂ பிபேத்||௮௬||

Adhikarana dayitAyA madyApAne prashaMsA (87-88) · Śloka 88

ரஹஸி தயிதாமங்கே கத்வா புஜாந்தரபீடநா- த்புலகிததநுஂ ஜாதஸ்வேதாஂ ஸகம்பபயோதராம்| யதி ஸரபஸஂ ஶீதோர்வாரஂ ந பாயயதே கதீ கிமநுபவதி க்லேஶப்ற்யஂ ததோ கஹதந்த்ரதாம்||௮௭|| வரதநுவக்ரஸங்கதிஸுகந்திதரஂ ஸரகஂ த்ருதமிவ பத்மராகமணிமாஸவரூபதரம்| பவதி ரதிஶ்ரமேண ச மதஃ பிபதோऽல்பமபி க்ஷயமத ஓஜஸஃ பரிஹரந் ஸ ஶயீத பரம்||௮௮||

Adhikarana madyapAnasukhasya surairapi spRuhaNIyatvam (89-90) · Śloka 90

இத்தஂ யுக்த்யா பிபந்மத்யஂ ந த்ரிவர்காத்விஹீயதே| அஸாரஸஂஸாரஸுகஂ பரமஂ சாதிகச்சதி||௮௯|| ஏஶ்வர்யஸ்யோபபோகோऽயஂ ஸ்பஹணீயஃ ஸுரைரபி| |௯௦|

Adhikarana madyapAnarahitasya nindA,tasmAdvyavasthayA pAnaM hitam (90-92) · Śloka 92

| அந்யதா ஹி விபத்ஸு ஸ்யாத்பஶ்சாத்தாபேந்தநஂ தநம்||௯௦|| உபபோகேந ரஹிதோ போகாவாநிதி நிந்த்யதே| நிர்மிதோऽதிகதர்யோऽயஂ விதிநா நிதிபாலகஃ||௯௧|| தஸ்மாஹ்யவஸ்தயா பாநஂ பாநஸ்ய ஸததஂ ஹிதம்| ஜித்வா விஷயலுப்தாநாமிந்த்ரியாணாஂ ஸ்வதந்த்ரதாம்||௯௨||

Adhikarana eSha dhaninAM vidhiH (93) · Śloka 93

விதிர்வஸுமதாமேஷ பவிஷ்யத்வஸவஸ்து யே| யதோபபத்தி தைர்மத்யஂ பாதவ்யஂ மாத்ரயா ஹிதம்||௯௩||

Adhikarana draridrANAM vidhiH madyapAnasya samayogaH (14) · Śloka 14

யாவத் தஷ்டேர்ந ஸம்ப்ராந்திர்யாவந்ந க்ஷோபதே மநஃ| தாவதேவ விரந்தவ்யஂ மத்யாதாத்மவதா ஸதா||௧௪||

Adhikarana vAtAdhikasya madyapAnaprakAraH (15) · Śloka 15

அப்யங்கோத்வர்தநஸ்நாநவாஸதூபாநுலேபநைஃ| ஸ்நிக்தோஷ்ணைர்பாவிதஶ்சாந்நைஃ பாநஂ வாதோத்தரஃ பிபேத்||௧௫||

Adhikarana paittikasya madyapAnaprakAraH (16) · Śloka 16

ஶீதோபசாரைர்விவிதைர்மதுரஸ்நிக்தஶீதலைஃ| பைத்திகோ பவிதஶ்சாந்நைஃ பிபந்மத்யஂ ந ஸீததி||௧௬||

Adhikarana shlaiShmikasya madyapAnaprakAraH (17) · Śloka 17

உபசாரைரஶிஶிரைர்யவகோதூமபுக் பிபேத்| ஷ்லைஷ்மிகோ தந்வஜைர்மாஂஸைர்மத்யஂ மாரிசிகைஃ ஸஹ||௧௭||

Adhikarana vAte hitaM madyam,pitte hitaM madyam,kaPe hitaM madyam (98) · Śloka 98

தத்ர வாதே ஹிதஂ மத்யஂ ப்ராயஃ பைஷ்டிககௌடிகம்| பித்தே ஸாம்போமது, காபே மார்த்வீகாரிஷ்டமதவம்||௯௮||

Adhikarana shlaiShmikasya madyapAnakAlaH paittikasya madyapAnakAlaH vAtikasya madyapAnakAlaH samadoShasya madyapAnakAlaH (19-2) · Śloka 2

ப்ராக் பிபேச்ச்லைஷ்மிகோ மத்யஂ, புக்தஸ்யோபரி பைத்திகஃ| வாதிகஸ்து பிபேந்மத்யே, ஸமதோஷோ யதேச்சயா||௧௯|| இதி மதாத்யயசிகித்ஸிதம்||௨||

Adhikarana madamUrcCAyeShu sAmAnyacikitsA (100) · Śloka 100

அத மதமூர்ச்சாயசிகித்ஸிதம்| மதேஷு வாதபித்தக்நஂ ப்ராயோ மூர்ச்சாஸு சேஷ்யதே| ஸர்வத்ராபி விஶேஷேண பித்தமேவோபலக்ஷயேத்||௧௦௦||

Adhikarana madamUrcCAyeShu sAmAnyacikitsAvistaraH (101-104) · Śloka 104

ஶீதாஃ ப்ரதேஹா மணயஃ ஸேகா வ்யஜநமாருதாஃ| ஸிதா த்ராக்ஷேக்ஷுகர்ஜூரகாஶ்மர்யஸ்வரஸாஃ பயஃ||௧௦௧|| ஸித்தஂ மதுரவர்கேண ரஸா யூஷாஃ ஸதாடிமாஃ| ஷஷ்டிகாஃ ஶாலயோ ரக்தா யவாஃ ஸர்பிஶ்ச ஜீவநம்||௧௦௨|| கல்யாணகஂ மஹாதிக்தஂ ஷட்பலஂ பயஸாऽக்நிகஃ| பிப்பல்யோ வா ஶிலாஹ்வஂ வா ரஸாயநவிதாநதஃ||௧௦௩|| த்ரிபலா வா ப்ரயோக்தவ்யா ஸதக்ஷௌத்ரஶர்கரா| |௧௦௪|

Adhikarana prasaktavegeShu visheShaH (104-107) · Śloka 107

| ப்ரஸக்தவேகேஷு ஹிதஂ முகநாஸாவரோதநம்||௧௦௪|| பிபேத்வா மாநுஷீக்ஷீரஂ தேந தத்யாச்ச நாவநம்| மணாலபிஸகஷ்ணா வா லிஹ்யாத்கௌத்ரேண ஸாபயாஃ||௧௦௫|| துராலபாஂ வா முஸ்தஂ வா ஶீதேந ஸலிலேந வா| பிபேந்மரிசகோலாஸ்திமஜ்ஜோஶீராஹிகேஸரம்||௧௦௬|| தாத்ரீபலரஸே ஸித்தஂ பத்யாக்வாதேந வா கதம்| |௧௦௭|

Adhikarana madamUrcCAyeShu visheShacikitsA (107) · Śloka 107

| குர்யாத்க்ரியாஂ யதோக்தாஂ ச யதாதோஷபலோதயம்||௧௦௭||

Adhikarana madamUrcCAyeShu shodhanam (108) · Śloka 108

பஞ்சகர்மாணி சேஷ்டாநி ஸேசநஂ ஶோணிதஸ்ய ச| |௧௦௮|

Adhikarana madamUrcCAyeShu satvAvajayaH (108) · Śloka 108

| ஸத்த்வஸ்யாலம்பநஂ ஜ்ஞாநமகத்திர்விஷயேஷு ச||௧௦௮||

Adhikarana madamUrcCAyeShu atipravRuddheShu auShadham (109) · Śloka 109

மதேஷ்வதிப்ரவத்தேஷு மூர்ச்சாயேஷு ச யோஜயேத்| தீக்ஷ்ணஂ ஸந்ந்யாஸவிஹிதஂ|௧௦௯|

Adhikarana madamUrcCAyeShu viShajeShu auShadam (109-3) · Śloka 3

| விஷக்நஂ விஷஜேஷு ச||௧௦௯|| இதி மதமூர்ச்சாயசிகித்ஸிதம்||௩||

Adhikarana saMnyAse auShadham (110-113) · Śloka 113

அத ஸந்ந்யாஸசிகித்ஸிதம்| ஆஶு ப்ரயோஜ்யஂ ஸந்ந்யாஸே ஸுதீக்ஷ்ணஂ நஸ்யமஞ்ஜநம்| தூமஃ ப்ரதமநஂ தோதஃ ஸூசீபிஶ்ச நகாந்தரே||௧௧௦|| கேஶாநாஂ லுஞ்சநஂ தாஹோ தஂஶோ தஶநவஶ்சிகைஃ| கட்வம்லகாலநஂ வக்ரே கபிகச்ச்வவகர்ஷணம்||௧௧௧|| உத்திதோ லப்தஸஂஜ்ஞஶ்ச லஶுநஸ்வரஸஂ பிபேத்| காதேத்ஸவ்யோஷலவணஂ பீஜபூரககேஸரம்||௧௧௨|| லக்வந்நப்ரதி தீக்ஷ்ணோஷ்ணமத்யாத்ஸ்ரோதோவிஶுத்தயே| |௧௧௩|

Adhikarana manasaH saMrakShaNam (7) · Śloka 7

விஸ்மாபநைஃ ஸஂஸ்மரணைஃ ப்ரியஶ்ரவணதர்ஶநைஃ||௧௧௩|| படுபிர்கீதவாதித்ரஶப்தைர்வ்யாயாமஶீலநைஃ| ஸ்ரஂஸநோல்லேகநைர்தூமைஃ ஶோணிதஸ்யாவஸேசநைஃ||௧௧௪|| உபாசரேத்தஂ ப்ரததமநுபந்தபயாத்புநஃ| தஸ்ய ஸஂரக்ஷிதவ்யஂ ச மநஃ ப்ரலயஹேதுதஃ||௧௧௫|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதா- யாமஷ்டாங்கஹதயஸஈஹிதாயாஂ சதுர்தே சிகித்ஸித- ஸ்தாநே மதாத்யயாதிசிகித்ஸிதஂ நாம ஸப்தமோऽத்யாயஃ||௭||