🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
சர்த்யாதிசிகித்ஸிதாதநந்தரஂ மதாத்யயசிகித்ஸிதாரம்பஃ| சிகித்ஸாஸாமாந்யஹேதுர்யதஸ்தஷ்ணாயா யதா வாதபித்தே காரணஂ ததா மதாத்யயஸ்யாபி|
AYANAACADEMYby Dr Vijaya Dwarampudi
Open Academy navigation
௭. மதாத்யயாதிசிகித்ஸிதாத்யாயஃ
ஆதாதோ மதாத்யயாதிசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே|௨| ) யஂ தோஷமதிகஂ பஶ்யேத்தஸ்யாதௌ ப்ரதிகாரயேத்| கபஸ்தாநாநுபூர்வ்யா ச துல்யதோஷே மதாத்யயே||௧||
View original
आथातो मदात्ययादिचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) यं दोषमधिकं पश्येत्तस्यादौ प्रतिकारयेत्| कफस्थानानुपूर्व्या च तुल्यदोषे मदात्यये||१||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-யஂ தோஷஂ-தத்ர மதாத்யயே வாதாதிகஂ, உல்பணஂ பஶ்யேத்-லக்ஷயேஜ்ஜாநீயாத்| தஸ்ய-தோஷஸ்ய, ஆதௌ-ப்ரதமத ஏவ, ப்ரதிகாரயேத்-ப்ரதிகாரஂ குர்யாத்| ஏவஂ விஷமதோஷோ மதாத்யயஶ்சிகித்ஸ்யஃ| துல்யதோஷே புநர்மதாத்யயே கபஸ்தாநாநுபூர்வ்யா தோஷாந் ப்ரதிகாரயேத்| கிமேத்யேவஂ க்ரியதே ? இத்யாஹ-
பித்தமாருதபர்யந்தஃ ப்ராயேண ஹி மதாத்யயஃ| |௨|
View original
पित्तमारुतपर्यन्तः प्रायेण हि मदात्ययः| |२|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-ஹி-யஸ்மாத், காலக்ரமேண பித்தமாருதாவஸாநோ பாஹுல்யேந மதாத்யயஃ ஸ்யாத்| ப்ரதமஂ கபஸ்யாதிக்யம்| ததஃ பித்தமாருதா வதிகௌ பவதஃ| கபஸ்தாநாநுபூர்வீவ்யாக்யாநஂ ஜ்வரசிகித்ஸிதே (ஶ்லோ.௧௪௮) வ்யாக்யாதம்|
| ஹீநமித்யாதிபீதேந யோ வ்யாதிருபஜாயதே||௨|| ஸமபீதேந தேநைவ ஸ மத்யேநோபஶாம்யதி| |௩|
View original
| हीनमिथ्यातिपीतेन यो व्याधिरुपजायते||२|| समपीतेन तेनैव स मद्येनोपशाम्यति| |३|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஹீநமித்யாதிபீதேந மத்யேந யோ வ்யாதிருத்பத்யதே, ஸஃ-வ்யாதிஃ, தேநைவ மத்யேந ஸமபீதேந-ஸம்யங்மாத்ரயா பீதேந, ஶாம்யதி| "யாவத் தஷ்டேர்ந ஸம்ப்ராந்திர்யாவந்ந க்ஷோபதே மநஃ| தாவதேவ விரந்தவ்யஂ மத்யாதாத்மவதா ஸதா||" (ஶ்லோ.௧௪) இத்யேவஂ லக்ஷணஂ பாநஂ ஸமமேவ பீதம்| யேநைவ மார்த்வீகேநாதவா மாதவேந காடாதிநா வா யோ ஜாதோ வ்யாதிஃ ஸ தேநைவ மார்த்வீகாதிநா ஶாம்யதி| குத ஏவஂ ஸ்யாத் ? இத்யாஹ-
| மத்யஸ்ய விஷஸாதஶ்யாத்|௩|
View original
| मद्यस्य विषसादृश्यात्|३|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யதா தீக்ஷ்ணாதிபிர்தஶபிர்குணைர்விஷஂ யுக்தஂ ததைவ தத்ஸங்க்யா தைரேவ குணைர்மத்யமபி யுக்தம்| ததஶ்ச மத்யேநைவ ஶாந்திர்யுக்தா| நநு, யதி விஷஸாதஶ்யஂ மத்யஸ்ய, ததோ யதா விஷஸ்ய விஷாந்தரேண ஶாந்திஸ்ததா மத்யஸ்யாபி மத்யாந்தரேண ஶாந்திஃ ப்ராப்தேத்யாஶங்க்யாஹ-
| விஷஂ தூத்கர்ஷவத்திபிஃ||௩|| தீக்ஷ்ணாதிபிர்குணைர்யோகாத்விஷாந்தரமபேக்ஷதே| |௪|
View original
| विषं तूत्कर्षवृत्तिभिः||३|| तीक्ष्णादिभिर्गुणैर्योगाद्विषान्तरमपेक्षते| |४|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸத்யமேதத்| ஏவஂ ப்ராப்தம்| கிந்து குணைர்தஶபிருத்கர்ஷவத்திபிஃ-அதிகஶக்திஸ்வரூபைஃ, தீக்ஷ்ணாதிபிர்யோகாத்-ஸம்பந்தாத், விஷஂ விஷாந்தரமபேக்ஷதே| ந து தத்தீநாத்ததேவ ஸ்வோத்தே ரோகே ப்ரஶமாயாலம்| மத்யஂ து ஹீநவத்திபிர்தஶபிர்குணைர்யோகாந்ந மத்யாந்தரமபேக்ஷதே| ஏவஂ தீக்ஷ்ணாதீநாஂ குணாநாஂ ஹீநோத்கர்ஷபேதாத்விஷாந்மத்யஸ்ய வைலக்ஷண்யம்|
| தீக்ஷ்ணோஷ்ணேநாதிமாத்ரேண பீதேநாம்லவிதாஹிநா||௪|| மத்யேநாந்நரஸக்லேதோ விதக்தஃ க்ஷாரதாஂ கதஃ| யாந் குர்யாந்மததண்மோஹஜ்வராந்தர்தாஹவிப்ரமாந்||௫|| மத்யோத்க்லிஷ்டேந தோஷேண ருத்தஃ ஸ்ரோதஃஸு மாருதஃ| ஸுதீவ்ரா வேதநா யாஶ்ச ஶிரஸ்யஸ்திஷு ஸந்திஷு||௬|| ஜீர்ணாமமத்யதோஷஸ்ய ப்ரகாங்க்ஷாலாகவே ஸதி| யௌகிகஂ விதிவத்யுக்தஂ மத்யமேவ நிஹந்தி தாந்||௭||
View original
| तीक्ष्णोष्णेनातिमात्रेण पीतेनाम्लविदाहिना||४|| मद्येनान्नरसक्लेदो विदग्धः क्षारतां गतः| यान् कुर्यान्मदतृण्मोहज्वरान्तर्दाहविभ्रमान्||५|| मद्योत्क्लिष्टेन दोषेण रुद्धः स्रोतःसु मारुतः| सुतीव्रा वेदना याश्च शिरस्यस्थिषु सन्धिषु||६|| जीर्णाममद्यदोषस्य प्रकाङ्क्षालाघवे सति| यौगिकं विधिवद्युक्तं मद्यमेव निहन्ति तान्||७||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-ஸ்வபாவத ஏவ தீக்ஷ்ணோஷ்ணேந ததாऽதிமாத்ரேண ததாऽம்லவிதாஹிநா மத்யேந பீதேநாந்நரஸக்லேதோ விதக்தஃ க்ஷாரதாஂ ச கதோ யந் மதாதீந் குர்யாத்| ததா மாருதோ மத்யோத்க்லிஷ்டேந தோஷேண ஸ்ரோதஃஸுருத்தோ யா தாருணா மூர்தாதிஷு வேதநாஃ குர்யாத் தாந்-மதாதீந், தாஶ்ச வேதநாஃ மத்யமேவ யௌகிகஂ விதிநா யுக்தஂ நிஹந்தி| கிம்பூதஸ்ய புருஷஸ்ய ? ஜீர்ணாமமத்யதோஷஸ்ய, ததா ப்ரகாங்க்ஷாயாஂ லாகவேஸதி, தே ச தாஶ்ச தாந், "புமாந் ஸ்த்ரியா" இத்யேகஶேஷஃ| நநு, யதி மத்யமேவ தாந்நிஹந்தி ததஶ்சிகித்ஸாந்தராரம்போ ந யுக்தஃ| மைவம்| பஹ்வயோ ஹி சிகித்ஸாஃ ப்ரதிரோகஂ ப்ரோக்தாஃ| தஸ்மாச்சிகித்ஸாந்தரோபந்யாஸோ யுக்த ஏவ| நநு, கதஂ தாந் மத்யமேவ நிஹந்தி ? இத்யாஹ-
க்ஷாரோ ஹி யாதி மாதுர்யஂ ஶீக்ரமம்லோபஸஂஹிதஃ| மத்யமம்லேஷு ச ஶ்ரேஷ்டஂ தோஷவிஷ்யந்தநாதலம்||௮||
View original
क्षारो हि याति माधुर्यं शीघ्रमम्लोपसंहितः| मद्यमम्लेषु च श्रेष्ठं दोषविष्यन्दनादलम्||८||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யஸ்மாத் க்ஷாரோऽம்லோபஸஂஹிதோ த்ராகேவ மாதுர்யஂ யாதி| அம்லேஷு மத்யே மத்யஂ தோஷவிஷ்யந்தநாத் [அலஂ-] பர்யாப்தம்|
தீக்ஷ்ணோஷ்ணாத்யைஃ புரா ப்ரோக்தைர்தீபநாத்யைஸ்ததா குணைஃ| ஸாத்ம்யத்வாச்ச ததேவாஸ்ய தாதுஸாம்யகரஂ பரம்||௯||
View original
तीक्ष्णोष्णाद्यैः पुरा प्रोक्तैर्दीपनाद्यैस्तथा गुणैः| सात्म्यत्वाच्च तदेवास्य धातुसाम्यकरं परम्||९||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-புரா-மதாத்யயநிதாநோக்தைஸ்தீக்ஷ்ணோஷ்ணாத்யைர்குணைஃ (நி. அ. ௬/௧) ததா மத்யவர்கோக்தைர்தீபநாத்யைர்குணைஃ (ஸூ. அ. ௫/௬௨) கரணபூதைஃ, ததேவ-மத்யஂ, ஸுஷ்டு தாதுஸாம்யகரம்| தாதுஸாம்யகரமிதி ஹேதௌ டஃ|
ஸப்தாஹமஷ்டராத்ரஂ வா குர்யாத்பாநாத்யயௌஷதம்| ஜீர்யத்யேதாவதா பாநஂ காலேந விபதாஶ்ரிதம்||௧௦||
View original
सप्ताहमष्टरात्रं वा कुर्यात्पानात्ययौषधम्| जीर्यत्येतावता पानं कालेन विपथाश्रितम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸப்தாஹமதவாऽஷ்டராத்ரஂ பாநாத்யயௌஷதஂ குர்யாத்-நாதிகஂ காலம்| யத ஏதாவதா காலேந விமர்கஸ்தஂ தத் பாநஂ-மத்யபாநஂ, பரிணமதி|
பரஂ ததோऽநுபத்நாதி யோ ரோகஸ்தஸ்ய பேஷஜம்| யதாயதஂ ப்ரயுஞ்ஜீத கதபாநாத்யயௌஷதஃ||௧௧||
View original
परं ततोऽनुबध्नाति यो रोगस्तस्य भेषजम्| यथायथं प्रयुञ्जीत कृतपानात्ययौषधः||११||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ததஃ-தஸ்மாத்காலாத், பரஂ-ஊர்த்வஂ, யோ ரோகோऽநுபத்நாதி, தஸ்ய-ரோகஸ்ய, கதபாநாத்யயௌஷதஶ்ச யதாஸ்வஂ பேஷஜஂ ப்ரயுஞ்ஜீத| இதி ஸாமாந்யேந சிகித்ஸிதமுக்த்வா விஶேஷேணாஹ-
Adhikarana வாதாதிகே மதாதயே பிஷ்டகதஂ மத்யம் வாதாதிகே மதாதயே மாஂஸரஸாஃ வாதாதிகே மதாதயே ராகஷாடவாஃ வாதாதிகே மதாதயே கோதூமமாஷாந்நம் வாதாதிகே மதாதயே அச்சவாரூணீ வாதாதிகே மதாதயே ஸ்வரஸக்காதாஃ வாதாதிகே மதாதயே மஸ்த்வாதி வாதாதிகே மதாதயே அப்யங்காதி வாதாதிகே மதாதயே ப்ராவரணம் வாதாதிகே மதாதயே தூமோऽநுலேபநஂ ச வாதாதிகே மதாதயே ஸ்த்ர்யஃ (௧௨-௧௯) · Śloka ௧௯
தத்ர வாதோல்பணே மத்யஂ ததாதிபிஷ்டகதஂ யுதம்| பீஜபூரகவ்ருக்ஷாம்லகோலதாடிமதீப்யகைஃ||௧௨|| யவாநீஹபுஷாஜாஜீவ்யோஷத்ரிலவணார்த்ரகைஃ| ஶுல்யிர்மாஂஸைர்ஹரிதகைஃ ஸ்நேஹவத்பிஶ்ச ஸகுபிஃ||௧௩|| உஷ்ணஸ்நிக்தாம்லலவணா மேத்யமாஂஸரஸா ஹிதாஃ| ஆம்ராம்ராதகபேஶீபிஃ ஸஂஸ்கதா ராகஷாடவாஃ||௧௪|| கோதூமமாஷவிகதிர்மதுஶ்சித்ரா முகப்ரியா| ஆர்த்ரிகார்த்ரககுல்மாஷஸுக்தமாஂஸாதிகர்பிணீ||௧௫|| ஸுரபிர்லவணா ஶீதா நிர்கதா வாऽச்சவாருணீ| ஸரஸோ தாடிமாத் க்வாதஃ பஞ்சமூலாத்கநீயஸஃ||௧௬|| ஶுண்டீதாந்யாத்ததா முஸ்துஸுக்தாம்போச்சாம்லகாஞ்ஜிகம் அப்யங்கோத்வர்தநஸ்நாநமுஷ்ணஂ ப்ராவரணஂ கநம்||௧௭|| கநஶ்சாகுருஜோ தூபஃ பங்கஶ்சாகுருகுங்குமஃ| குசோருஶ்ரோணிஶாலிந்யோ யௌவநோஷ்ணாங்கயஷ்டயஃ||௧௮|| ஹர்ஷேணாலிங்கநே யுக்தாஃ ப்ரியாஃ ஸஂவாஹநேஷு ச| |௧௯|
View original
तत्र वातोल्बणे मद्यं दधातिपिष्टकृतं युतम्| बीजपूरकव्रुक्षाम्लकोलदाडिमदीप्यकैः||१२|| यवानीहपुषाजाजीव्योषत्रिलवणार्द्रकैः| शुल्यिर्मांसैर्हरितकैः स्नेहवद्भिश्च सकुभिः||१३|| उष्णस्निग्धाम्ललवणा मेद्यमांसरसा हिताः| आम्राम्रातकपेशीभिः संस्कृता रागषाडवाः||१४|| गोधूममाषविकृतिर्मृदुश्चित्रा मुखप्रिया| आर्द्रिकार्द्रककुल्माषसुक्तमांसादिगर्भिणी||१५|| सुरभिर्लवणा शीता निर्गदा वाऽच्छवारुणी| सरसो दाडिमात् क्वाथः पञ्चमूलात्कनीयसः||१६|| शुण्ठीधान्यात्तथा मुस्तुसुक्ताम्भोच्छाम्लकाञ्जिकम् अभ्यङ्गोद्वर्तनस्नानमुष्णं प्रावरणं घनम्||१७|| घनश्चागुरुजो धूपः पङ्कश्चागुरुकुङ्कुमः| कुचोरुश्रोणिशालिन्यो यौवनोष्णाङ्गयष्टयः||१८|| हर्षेणालिङ्गने युक्ताः प्रियाः संवाहनेषु च| |१९|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-[தத்ர-] தேஷு மதாத்யயேஷு மத்யே, வாதாதிகே மதாத்யயே பிஷ்டகதஂ மத்யஂ தத்யாத்| பீஜபூரகாதிபிர்தேஶஸாத்ம்யாதிவஶாத்யஸ்தைஃ ஸமஸ்தைர்யதாயோகயுக்தம்| ததா, மேத்யஸ்ய-மேதுரஸ்ய, மாஂஸஸ்யரஸா ஹிதாஃ| கிம்பூதாஃ ? உஷ்ணாஃ ஸ்நிக்தாமலலவணாஶ்ச| ததா, ராகாஃ ஷாடவாஶ்சாம்ராம்ராதகபேஶீபிஃ ஸஂஸ்கதா ஹிதாஃ| லக்ஷணமேஷாமதுசர்யாமுக்தம் (ஹ.ஸூ.அ.௩/௩௦)| ததா, கோதூமமாஷயோர்விகதிர்ஹிதா| கிம்பூதா ? மதுஃ-அதீக்ஷ்ணா, சித்ரா-நாநாப்ரகாரா, முகப்ரியா-வதநருசிகத்| ததா, ஆர்த்ரிகாதிகர்பிணீ| [ததா,] அச்சவாருணீ ச ஹிதா| கிம்பூதா ? ஸுரபிர்லவணா ஶீதா ச| ததா நிர்கதா-புராணா| ததா, தாடிமாத்ஸ்வரஸோ ஹிதஃ| பஞ்சமூலாத் கநீயஸோ-ஹஸ்வாத், க்வாதஃ| ஶுண்டீதாந்யாச்ச க்வாதோ ஹிதஃ| ததா, மஸ்த்வாதி ஹிதம்| ததா, அப்யஞ்ஜநாதி உஷ்ணஂ ஹிதம்| ப்ராவரணஂ-ஆச்சதநஂ, கநஂ ஹிதம், அகருஜஶ்ச தூபோ கநோ-பஹுலோ, ஹிதஃ| அகருகுங்குமபங்காநுலேபநஂ ஹிதம்| ததா, ப்ரியா ஹர்ஷேண-ப்ரீத்யா, ஆலிங்கநஂ-பரிஷ்வங்கஃ, தத்ர யுக்தாஃ, ஸஂவாஹநேஷு-ஶரீரமர்தநேஷு ச, யுக்தா ஹிதாஃ| குசாஶ்சோரவஶ்ச ஶ்ரோணயஶ்ச தேந ஶாலந்தே யாஸ்தா ஏவம்| ததா, யௌவநே நோஷ்ணாऽங்கயஷ்டிஃ-ஶரீரலதா, யாஸாஂ தா ஏவம்|
| பித்தோல்பணே பஹுஜலஂ ஶார்கரஂ மது வா யுதம்||௧௯|| ரஸைர்தாடிமகர்ஜூரபவ்யத்ராக்ஷாபரூஷஜைஃ| ஸுஶீதஂ ஸஸிதாஸக்து யோஜ்யஂ தாதக் ச பாநகம்||௨௦|| ஸ்வாதுவர்ககஷாயைர்வா யுக்தஂ மத்யஂ ஸமாக்ஷிகம்| |௨௧|
View original
| पित्तोल्बणे बहुजलं शार्करं मधु वा युतम्||१९|| रसैर्दाडिमख़र्जूरभव्यद्राक्षापरूषजैः| सुशीतं ससितासक्तु योज्यं तादृक् च पानकम्||२०|| स्वादुवर्गकषायैर्वा युक्तं मद्यं समाक्षिकम्| |२१|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-பித்தாதிகே மதாத்யயே பஹுஜலஂ ஶார்கரஂ-மத்யவிஶேஷஂ யோஜ்யம்| மது-மக்ஷிகஂ வா, ரஸைர்தாடிமாதிஜைர்யுக்தம்| தச்ச ஸுஷ்டு ஶீதஂ கத்வா யோஜ்யம்| பருஷகாண்யத்ர மதுராணி யோஜ்யாநி நாம்லாநி, தேஷாஂ கபபித்தகரத்வாத்| ததா ச முநிஃ (ச. ஸூ. அ. ௨௭/௧௩௨) "அம்லஂ பருஷகஂ த்ராக்ஷா பதராண்யாருகாணி ச| பித்தஶ்லேஷ்மப்ரகோபீணி" இதி| தாதக் ச-ஸுஶீதஂ, பநகஂ யோஜ்யம்| கிம்பூதம் ? ஸஹ ஸிதாஸக்துபிர்வததே யத்ததேவம்| ஸக்தவஶ்ச லாஜாநாஂ யோஜ்யாஃ, யோக்யதரத்வாத், ந து யவாநாம்| ததா, ஸ்வாதுவர்கஸ்ய க்வாதேந ஸஂயுக்தஂ மத்யஂ ஸமாக்ஷிகஂ யோஜ்யம்|
| ஶாலிஷஷ்டிகமஶ்நீயாச்சஶாஜைணகபிஞ்ஜலைஃ||௨௧|| ஸதீநமுத்காமலகபடோலீதாடிமை ரஸைஃ| |௨௨|
View original
| शालिषष्टिकमश्नीयाच्छशाजैणकपिञ्जलैः||२१|| सतीनमुद्गामलकपटोलीदाडिमै रसैः| |२२|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஶாலிஷஷ்டிக புஞ்ஜீத| கைஃ ஸஹ ? ஶஶாதிஜை ரஸைர்தே ஶாதிஸாத்ம்யவஶாத் ஸதீநாதிஜைஶ்ச ரஸைஃ|
| கபபித்தஂ ஸமுக்த்லிஷ்டமுல்லிகேத்தட்விதாஹவாந்||௨௨|| பீத்வாऽம்பு ஶீதஂ மத்யஂ வா பூரீக்ஷுரஸஸஂயுதம்| த்ராக்ஷாரஸஂ வா ஸஂஸர்கீ தர்பணாதிஃ பரஂ ஹிதஃ||௨௩|| ததாऽக்நிர்தீப்யதே தஸ்ய தோஷஶேஷாந்நபாசநஃ| |௨௪|
View original
| कफपित्तं समुक्त्लिष्टमुल्लिखेत्तृड्विदाहवान्||२२|| पीत्वाऽम्बु शीतं मद्यं वा भूरीक्षुरससंयुतम्| द्राक्षारसं वा संसर्गी तर्पणादिः परं हितः||२३|| तथाऽग्निर्दीप्यते तस्य दोषशेषान्नपाचनः| |२४|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தட்விதாஹவாந் மதாத்யயீ கபபித்தஂ ஸமுத்க்லிஷ்டஂ-ஸமுத்திதஂ ஸ்வஸ்தாநாச்ச்யுதாபாஸஂ, ஸம்யக்வமேத்| கிஂ கத்வா ? அம்பு ஶீதஂ பீத்வா, மத்யஂ வா பூரிணேக்ஷுரஸேந ஸஂயுதஂ பீத்வா, அதவா த்ராக்ஷாரஸஂ பீத்வா| பரஂ-அநந்தரஂ, ஸஂஸர்கீ தர்பணாதிஃ ஸுஷ்டு ஹிதஃ| கதவமநாதிகஸ்யாநந்தரஂ பேயாதிக்ரமஃ ஸஂஸர்கீத்யுச்யதே| ஏவஂ கதே ஸதி தஸ்ய-மதாத்யயிநஃ, அக்நிர்தீப்யதே| கிம்பூதஃ ? தோஷஶேஷஸ்யாந்நஸ்ய-ஆஹாரஸ்ய ச, பாசநஃ|
| காஸே ஸரக்தநிஷ்டீவே பார்ஶ்வஸ்தநருஜாஸு ச||௨௪|| தஷ்ணாயாஂ ஸவிதாஹாயாஂ ஸோத்க்லேஶே ஹதயோரஸி| குடூசீபத்ரமுஸ்தாநாஂ படோலஸ்யாதவ ரஸம்||௨௫|| ஸஶங்கபேரஂ யுஞ்ஜீத தித்திரிப்ரதிபோஜநம்| |௨௬|
View original
| कासे सरक्तनिष्ठीवे पार्श्वस्तनरुजासु च||२४|| तृष्णायां सविदाहायां सोत्क्लेशे हृदयोरसि| गुडूचीभद्रमुस्तानां पटोलस्याथव रसम्||२५|| सशृङ्गबेरं युञ्जीत तित्तिरिप्रतिभोजनम्| |२६|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-பித்தமதாத்யயே காஸே ரக்தநிஷ்டீவஸஹிதே பார்ஶ்வாதிருஜாஸு ச தஷ்ணாயாஂ விதாஹஸிதாயாஂ ஹதய உரஸி ச ஸோத்க்லேஶே ஸதி குடூச்யாதீநாஂ ரஸமதவா படோலஸ்ய ரஸஂ ஸநாகரஂ யுஞ்ஜீத| அல்பஸ்தித்திரிஸ்தித்திரிப்ரதி| "ஸுப்ப்ரதிநா மாத்ரார்தே" இத்யவ்யயீபாவஃ|
| தஷ்யதே சாதி பலவத்வாதபித்தே ஸமுத்ததே||௨௬|| தத்யாத் த்ராக்ஷாரஸஂ பாநஂ ஶீதஂ தோஷாநுலோமநம்| ஜீர்ணேऽத்யாந்மதுராம்லேந சாகமாஂஸரஸேந ச||௨௭||
View original
| तृष्यते चाति बलवद्वातपित्ते समुद्धते||२६|| दद्याद् द्राक्षारसं पानं शीतं दोषानुलोमनम्| जीर्णेऽद्यान्मधुराम्लेन छागमांसरसेन च||२७||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அதிதஷ்யதே ச புருஷாய வாதபித்தேऽதிகே ஸதி த்ராக்ஷாரஸபாநஂ தத்யாத்| கிம்பூதம் ? ஶீதலஂ ததா தோஷாநுலோமநம்| ஜீர்ணே ச தஸ்மிந் சாகமாஂஸரஸேந மதுராம்லேநாஶ்நீயாத்|
தஷ்யல்பஶஃ பிபேந்மத்யஂ மதஂ ரக்ஷந் பஹூதகம்| முஸ்ததாடிமலாஜாம்பு ஜலஂ வா பர்ணிநீஶதம்||௨௮|| பாடல்யுத்பலகந்தைர்வா ஸ்வபாவாதேவ வா ஹிமம்| |௨௯|
View original
तृष्यल्पशः पिबेन्मद्यं मदं रक्षन् बहूदकम्| मुस्तदाडिमलाजाम्बु जलं वा पर्णिनीशृतम्||२८|| पाटल्युत्पलकन्दैर्वा स्वभावादेव वा हिमम्| |२९|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தஷி ஸத்யாமல்பஂ-மந்தஂ, மதஂ ரக்ஷந் பஹூதகஂ மத்யஂ பிபேத்| முஸ்தாதிஜலஂ வா பிபேத்| பர்ணிநீபிஃ க்வதிதஂ வா படோ (பாட)ல்யாதிஶதாஂ வா ஸர்வமேதச்சீதஂ பாத்வ்யம்| யத்தோயஂ ஸ்வபாவாதேவ வா ஹிமமிதி|
| மத்யாதிபாநாதப்தாதௌ க்ஷீணே தேஜஸி சோத்ததே||௨௯|| யஃ ஶுஷ்ககலதாலோவ்ஷ்டோ ஜிஹ்வாஂ நிஷ்கஷ்ய சேஷ்டதே| பாயயேத்காமதோऽம்பஸ்தஂ நிஶீதபவநாஹதம்||௩௦||
View original
| मद्यातिपानादब्धातौ क्षीणे तेजसि चोद्धते||२९|| यः शुष्कगलतालोव्ष्ठो जिह्वां निष्कृष्य चेष्टते| पाययेत्कामतोऽम्भस्तं निशीथपवनाहतम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மத்யாதிபாநாத்தேதோரப்தாதௌ க்ஷீணே-அல்பீபூதே, தேஜஸி சோத்ததே-க்ஷோபிதே ஸதி, யஃ புருஷஃ ஶுஷ்ககலதால்வோஷ்டஃ ஸந் ஜிஹ்வாஂ நிஷ்கஷ்ய-நிஃஸார்ய, சேஷ்டதே-இதஶ்சேதஶ்ச லுட்தி, தஂ-நரஂ, காமதஃ-இச்சயா, அம்போ நிஶீதே யஃ பவநஸ்தேநாஹதஂ பாயயேத்|
கோலதாடிமவக்ஷாம்லசுக்ரீகாசுக்ரிகாரஸஃ| பஞ்சாம்லகோ முகாலேபஃ ஸத்யஸ்தஷ்ணஂ நியச்சதி||௩௧||
View original
कोलदाडिमवृक्षाम्लचुक्रीकाचुक्रिकारसः| पञ्चाम्लको मुख़ालेपः सद्यस्तृष्णं नियच्छति||३१||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-கோலாதிபிஃ பஞ்சாம்லகோ முகாலேபோ த்ராக் தஷ்ணாஂ ஶமயதி|
த்வசஂ ப்ராப்தஶ்ச பாநோஷ்மா பித்தரக்தாபிமூர்ச்சிதஃ| தாஹஂ ப்ரகுருதே கோரஂ தத்ராதிஶிஶிரோ விதிஃ||௩௨|| அஶாம்யதி ரஸைஸ்தப்தே ரோஹிணீஂ வ்யதயேச்சிராம்| |௩௩|
View original
त्वचं प्राप्तश्च पानोष्मा पित्तरक्ताभिमूर्च्छितः| दाहं प्रकुरुते घोरं तत्रातिशिशिरो विधिः||३२|| अशाम्यति रसैस्तृप्ते रोहिणीं व्यधयेच्छिराम्| |३३|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பாநஸ்ய மத்யஸ்யோஷ்மா த்வசஂ ப்ராப்தஃ பித்தரக்தாப்யாமபிமூர்ச்சிதோ-மிஶ்ரிதோ, தாஹஂ தாருணஂ ப்ரகர்ஷேண குருதே| தத்ர-தாஹே, [அதி] ஶீதோ விதிஃ கார்யஃ| ஶீதோபசாரேணாப்யஶாம்யதி ஸதி தாஹே மாஂஸரஸைஸ்தப்தே நரே ரோஹிணீஸஂஜ்ஞாஂ ஶிராஂ வ்யதயேத், வைத்ய இதி ஶேஷஃ| வ்யதயேதிதி 'கடாதித்வாந்மத்வே' ஹ்றஸ்வஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦ அத தாஹப்ரகரணம்| தஹஃ ஸப்ததா,-மத்யஜஃபித்தஜஸ்தட்ரோதஜஃ க்ஷயஜோரக்தபூர்ணஜோ மர்மாபிகாதஜஶ்சேதி| ஂஆஹ-த்வசஂ ப்ராப்தஸ்த்விதி| ஸங்க்ரஹே|
| உல்லேகநோபவாஸாப்யாஂ ஜயேச்ச்லேஷ்மோல்பணஂ பிபேத்||௩௩|| ஶீதஂ ஶுண்டீஸ்திரோதீச்யதுஃஸ்பர்ஶாந்யதமோதகம்| |௩௪|
View original
| उल्लेख़नोपवासाभ्यां जयेच्छ्लेष्मोल्बणं पिबेत्||३३|| शीतं शुण्ठीस्थिरोदीच्यदुःस्पर्शान्यतमोदकम्| |३४|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஶ்லேஷ்மாதிகஂ மதாத்யயஂ வமநோபவாஸாப்யாஂ ஜயேத்| ஶுண்ட்யாத்யந்யதமோதகஂ ஶீதகஷாயஂ பிபேத்|
| நிராமஂ க்ஷுதிதஂ காலே பாயயேத்வஹுமாக்ஷிகம்||௩௪|| ஶார்கரஂ மது வா ஜீர்ணமரிஷ்டஂ ஸீதுமேவ வா| ரூக்ஷதர்பணஸஂயுக்தஂ யவாநீநாகராந்விதம்||௩௫||
View original
| निरामं क्षुधितं काले पाययेद्वहुमाक्षिकम्||३४|| शार्करं मधु वा जीर्णमरिष्टं सीधुमेव वा| रूक्षतर्पणसंयुक्तं यवानीनागरान्वितम्||३५||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ததோ நிராமஂ ஜாதக்ஷுதஂ ஸந்தஂ, காலே-யதோசிதே, ஶார்கரஂ பஹுமாக்ஷிகஂ-பஹுக்ஷௌத்ரஂ, பாயயேத்| மது-மார்த்வீகஂ, வா பஹுக்ஷௌத்ரம்| த்வயமப்யேதத் புராணம்| ததா, அரிஷ்டஂ-அபயாதிகதஂ, பாயயேத்| ஸீதுஂ வா பாயயேத்| கிம்பூதம் ? ரூக்ஷாயே தர்பணாஸ்தைஃ ஸஂயுக்தஂ [ததா] யவாநீஶுண்டீப்யாஂ ஸஂயுக்தம்|
யூஷேண யவகோதூமஂ தநுநாऽல்பேந போஜயேத்| உஷ்ணாம்லகடுதிக்தேந கௌலத்தேநால்பஸர்பிஷா||௩௬|| ஶுஷ்கமூலகஜைஶ்ச்சாகை ரஸைர்வா தந்வசாரிணாம்| ஸாம்லவேதஸவக்ஷாம்லபடோலீவ்யோஷதாடிமைஃ||௩௭||
View original
यूषेण यवगोधूमं तनुनाऽल्पेन भोजयेत्| उष्णाम्लकटुतिक्तेन कौलत्थेनाल्पसर्पिषा||३६|| शुष्कमूलकजैश्च्छागै रसैर्वा धन्वचारिणाम्| साम्लवेतसवृक्षाम्लपटोलीव्योषदाडिमैः||३७||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ததா கௌலத்தேந யூஷேண யவகோதூமஂ போஜயேத்| கிம்பூதேந ? தநுநா-ஸ்வச்சேந| ததா, அல்பேநோஷ்ணாம்லகடுதிக்தேநால்பகதேந| அதவா, ஶுஷ்கமூலகஜை ரஸைஶ்சாரைவா ரஸைர்தந்வசாரிணாஂ வா ரஸைர்போஜயேத்| கிம்பூதைஃ ? ஸஹாம்லவேதஸதித்திடீகபடோலபத்ரத்ரிகடுகதாடிமைஃ|
ப்ரபூதஶுண்டீமரிசஹரிதார்த்ரகபேஶிகம்| பீஜபூரரஸாத்யம்லபஷ்டநீரஸர்வதிதம்||௩௮|| கரீரகரமர்தாதி ரோசிஷ்ணு பஹுஶாலநம்| ப்ரவ்யக்தாஷ்டாங்கலவணஂ விகல்பிதநிமர்தகம்||௩௯|| யதாக்நி பக்ஷயந் மாஂஸஂ மாதவஂ நிகதஂ பிபேத்| |௪௦|
View original
प्रभूतशुण्ठीमरिचहरितार्द्रकपेशिकम्| बीजपूररसाद्यम्लभृष्टनीरसर्वतितम्||३८|| करीरकरमर्दादि रोचिष्णु बहुशालनम्| प्रव्यक्ताष्टाङ्गलवणं विकल्पितनिमर्दकम्||३९|| यथाग्नि भक्षयन् मांसं माधवं निगदं पिबेत्| |४०|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மாஂஸஂ யதாக்நி-அக்ந்யநதிக்ரமேண, பக்ஷ்யந் மாதவஂ நிகதஂபுராணஂ, பிபேத்| கிம்பூதஂ மாஂஸம் ? விவிதைஃ ப்ரகாரைஃ கல்பிதோநிஷ்பாதிதோ, நிமர்தகோ யேந மாஂஸேந தத்விகல்பிதநிமர்தகம்| ததேவ விவிதப்ரகாரத்வஂ நிமர்தகஸ்யாஹ-ப்ரபூதாஃ-உத்கடாஃ, ஶுண்டீ மரீசஹரிதார்த்ரகபேஶயோ யஸ்மிஂஸ்ததேவம்| ஹரிதார்த்ரகஸ்ய ஶஸ்த்ரகதா தீர்காகாரா அவயவாஃ பேஶய உச்யந்தே| பீஜபூரரஸாதிபிரம்லஸ்ததா பஷ்டோ-யதாயதஂ ஸ்நேஹாதிநா, நீரஸஃ-ஶுஷ்கப்ராயோ, வர்திதோவ்யஞ்ஜநப்ரகாரோ, யத்ர ததேவம்| கரீராதி ரோசிஷ்ணு-ரோசநஶீலஂ, பஹு-ப்ரபூதஂ, ஶாலநஂ-ஹரிதகஂ, யஸ்மிந்| ததா, ப்ரகர்ஷேண வ்யக்தஂ ஸ்பஷ்டஂ, வக்ஷ்யமாணமஷ்டாங்கலவணஂ யத்ர| ததேவஂ விவிதஂ கல்பநஂ கதம்| க்ரியாவிஶேஷணாந்யேதாநி|
| ஸிதாஸௌவர்சலாஜாஜீதித்திடீகாம்லவேதஸம்||௪௦|| த்வகேலாமரிசார்தாஂஶமஷ்டாங்கலவணஂ ஹிதம்| ஸ்ரோதோவிஶுத்த்யக்நிகரஂ கபப்ராயே மதாத்யயே||௪௧||
View original
| सितासौवर्चलाजाजीतित्तिडीकाम्लवेतसम्||४०|| त्वगेलामरिचार्धांशमष्टाङ्गलवणं हितम्| स्रोतोविशुद्ध्यग्निकरं कफप्राये मदात्यये||४१||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸிதாத்யைரஷ்டாங்கலவணமந்வர்தஸஂஜ்ஞஂ மதாத்யயே ஹிதம்| ஸ்ரோதஃஶுத்திகதக்நிதீபநஂ ச|
ரூக்ஷோஷ்ணோத்வர்தநோத்தர்ஷஸ்நாநபோஜநலங்கநைஃ| ஸகாமாபிஃ ஸஹ ஸ்த்ரீபிர்யுக்த்யா ஜாகரணேந ச||௪௨|| மதாத்யயஃ கபப்ராயஃ ஶீக்ரஂ ஸமுபஶாம்யதி| |௪௩|
View original
रूक्षोष्णोद्वर्तनोद्धर्षस्नानभोजनलङ्घनैः| सकामाभिः सह स्त्रीभिर्युक्त्या जागरणेन च||४२|| मदात्ययः कफप्रायः शीघ्रं समुपशाम्यति| |४३|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ரூக்ஷோஷ்ணைருத்வர்தநாதிபிர்லங்கநேந ததா யுக்த்யா-தேஶகாலாத்யபேக்ஷிண்யா, ஸகாமாபிர்தயிதாபிஃ ஸஹ யஜ்ஜாகரணஂ தேந ச கபாதிகோ மதாத்யயோ த்ராகேவ ஶமஂ யாதி|
| யதிதஂ கர்ம நிர்திஷ்டஂ பதக்தோஷபலஂ ப்ரதி||௪௩|| ஸந்நிபாதே தஶவிதே தச்ச்ஹேஷேऽபி விகல்பயேத்| |௪௪|
View original
| यदिदं कर्म निर्दिष्टं पृथग्दोषबलं प्रति||४३|| सन्निपाते दशविधे तच्छ्हेषेऽपि विकल्पयेत्| |४४|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-"தத்ர வாதோல்பணே மத்யஂ" (ஶ்லோ. ௧௨) இத்யாதி| "பித்தோலபணே பஹுஜலஂ" (ஶ்லோ ௧௯) இத்யாதி, ததா "உல்லேகநோபவாஸாப்யாஂ ஜயேச்ச்லேஷ்மோல்பணஂ" (ஶ்லோ ௩௩) இத்யாதி ச த்ரிவிதஂ ஸந்நிபாதஂ பதக்தோஷபலஂ ப்ரதி லக்ஷீகத்ய கர்ம நிர்திஷ்டஂ கர்மதமுக்தம்| ந கேவலமத்ர த்ரிவிதே ஸந்நிபாதே, ஶேஷேऽபி தஶவிதே ஸந்நிபாதே விகல்பயேத்-விவிதஂ கத்வா கல்பயேத்,- குர்யாட், வைத்ய இதி ஶேஷஃ| ஏததுக்தஂ பவதி,-வாதோல்பணே மதாத்யயஜே ஸந்நிபாதே யத்கர்ம நிர்திஷ்டஂ ததா பித்தோல்பணே மதாத்யயஜே ஸந்நிபாதே யத்கர்ம நிர்திஷ்டஂ ததேவ வாதபித்தோல்பணே குர்யாத்| ஏவஂ தோஷபலமபேக்ஷ்ய ஸர்வஸ்மிந் மதாத்யயே சிகித்ஸிதஂ குர்யாட்| ஸ தஶவிதஃ ஸந்நிபாதஃ ஶிஷ்யஹிதாய பத்யேந ப்ரதர்ஶ்யதே,-"உத்கர்ஷேண த்வேகோ மத்யேந த்வௌ ததாऽऽதிமஃ| உத்கர்ஷேண யதா த்வௌ து மத்யேநைகோ த்விதீயகஃ|| ஏகோ மத்யேந தோஷஃ ஸ்யாத் த்வாவல்பேந ததீயகஃ| உத்கர்ஷேணைக ஏவ ஸ்யாதல்பேந த்வௌ சதுர்தகஃ|| உத்கர்ஷேண யதா த்வௌ து அல்பேநைகஶ்ச பஞ்சமஃ| ஏகோऽல்பேந து மத்யேந த்வௌ தோஷாவிதி ஷஷ்டகஃ|| உத்கர்ஷேண ஸமஸ்தாஃ ஸ்யுரேவஂ பவதி ஸப்தமஃ| மத்யேந ஸர்வேऽபி யதா ததா பவதி சாஷ்டமஃ|| அல்பேந ஸர்வேऽபி யதா ததா து நவமஃ ஸ்மதஃ| அல்பேநேகோ மத்யேநைகஸ்ததா த்வந்த்ய இதி ஸ்புடாஃ|| ஸந்நிபாதஸ்ய முநிநா தஶ பேதாஃ ப்ரகீர்ததாஃ|" இதி|
| த்வங்நாகபுஷ்பமகதாமரிசாஜாஜிதாந்யகைஃ||௪௪|| பருஷகமதூகைலாஸுராஹ்வைஶ்ச ஸிதாந்விதைஃ| ஸகபித்தரஸஂ ஹத்யஂ பாநகஂ ஶஶிபோவிதம்||௪௫|| மதாத்யயேஷு ஸர்வேஷு பேயஂ ருச்யக்நிதீபநம்| |௪௬|
View original
| त्वङ्नागपुष्पमगधामरिचाजाजिधान्यकैः||४४|| परुषकमधूकैलासुराह्वैश्च सितान्वितैः| सकपित्थरसं हृद्यं पानकं शशिबोवितम्||४५|| मदात्ययेषु सर्वेषु पेयं रुच्यग्निदीपनम्| |४६|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-த்வகாதிபிஃ ஶர்கராந்விதைஃ கபித்தரஸயுக்தஂ கர்பூரகதாதிவாஸஂ பாநகஂ ஸர்வேஷு மதாத்யயேஷு பாதவ்யஂ ருச்யக்நிவத்திகரம்|
| நாவிக்ஷோப்ய மநோ மத்யஂ ஶரீரமவிஹந்ய வா||௪௬|| குர்யாந்மதாத்யயஂ தஸ்மாதிஷ்யத ஹர்ஷணீ க்ரியா| |௪௭|
View original
| नाविक्षोभ्य मनो मद्यं शरीरमविहन्य वा||४६|| कुर्यान्मदात्ययं तस्मादिष्यत हर्षणी क्रिया| |४७|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மத்யஂ யஸ்மாந்மாநஸஂ நாவிக்ஷோப்ய-அபி து மநஸஃ ப்ரக்ஷோபணஂ கத்வா, ந ச ஶரீரஸ்ய விஹநநமகத்வா, ஏவமேவ யதா கதஞ்சிந்மதாத்யயஂ குர்யாத்| யதஶ்சைவஂ தஸ்மாத்தேதோர்ஹர்ஷோத்பாதிகா க்ரியா ஏஷ்டவ்யா| நாக்ஷோப்யேத்யயஂ பாடோ ந ஶ்ரேயாந், ல்யபாதேஶஸ்யாத்ர துர்லபத்வாத்|
| ஸஂஶுத்திஶமநாத்யேஷு மததோஷஃ கதேஷ்வபி||௪௭|| ந சேச்சாம்யேத்கபே க்ஷீணே ஜாதே தௌர்வல்யலாகவே| தஸ்ய மத்யவிதக்தஸ்ய வாதபித்தாதிகஸ்ய ச||௪௮|| க்ரீஷ்மோபதப்தஸ்ய தரோர்யதா வர்ஷஂ ததா பயஃ| |௪௯|
View original
| संशुद्धिशमनाद्येषु मददोषः कृतेष्वपि||४७|| न चेच्छाम्येत्कफे क्षीणे जाते दौर्वल्यलाघवे| तस्य मद्यविदग्धस्य वातपित्ताधिकस्य च||४८|| ग्रीष्मोपतप्तस्य तरोर्यथा वर्षं तथा पयः| |४९|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸஂஶுத்திஶமநாத்யேஷூபக்ரமேஷு கதேஷ்வபி யதி மததோஷோமத்யோத்தோ வ்யாதிஃ, ந ஶாம்யேத், தஸ்ய மத்யேந விதக்தஸ்யாத ஏவ ச கபே ஸௌ-யதாதௌ க்ஷீணேऽத ஏவ ஜாதே தௌர்பல்யலாகவே-அல்பப்ரமாணத்வே கார்ஶ்யே ச ஸதி, ததாநீஂ ஸாமர்த்யாத்வாதபித்தயோரதிரிக்ததா, வாதபித்ததிகஸ்ய ச க்ஷீணௌஜஸ்த்வாத்ததா பயஃ பத்யம்| யதா க்ரீஷ்மோபதப்தஸ்ய தரோர்வர்ஷம்| வர்ஷமிதி கத்விதௌ "பயாதீநாமுபஸங்க்யாநம்" இத்யச்|
மத்யக்ஷீணஸ்ய ஹி க்ஷீணஂ க்ஷீரமாஶ்வேவ புஷ்யதி||௪௯|| ஓஜஸ்துல்யஂ குணைஃ ஸர்வைர்விபரீதஂ ச மத்யதஃ|௫௦|
View original
मद्यक्षीणस्य हि क्षीणं क्षीरमाश्वेव पुष्यति||४९|| ओजस्तुल्यं गुणैः सर्वैर्विपरीतं च मद्यतः|५०|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஹி-யஸ்மாத், தஸ்ய-துல்யஂ குணைஃ ஸர்வைஃ-குர்வாதிபிரோஜஸஃ க்ஷீரஂ, மத்யாச்ச விபரீதஂ குணைஃ| ததா ச முநிஃ (ச. ஸூ. அ. ௨௭/௨௧௭)-"ஸ்வாது ஶீதஂ மது ஸ்நிக்தஂ பஹலஂ ஶ்லக்ஷ்ணபிச்சிலம்| குரு மந்தஂ ப்ரஸந்நஂ ச கவ்யஂ தஶகுணஂ பயஃ|| ததேவஂகுணமேவௌஜஃ ஸாமாந்யாதபிவர்தயேத்|" இதி| யதஶ்சைவஂ தஸ்மாந்மத்யக்ஷீணஸ்வ க்ஷீணமோஜஃ க்ஷீரமாஶ்சேவ புஷ்யதி-வத்தி ப்ராபயதி, ந த்வபரஂ, த்ரவ்யஂ, யதோக்தஹேத்வபாவாத்|
| பயஸா விஹதே ரோகே பலே ஜாதே நிவர்தயேத்||௫௦|| க்ஷீரப்ரயோகஂ, மத்யஂ ச க்ரமேணால்பால்பமாசரேத்| ந விக்ஷயத்வஂஸகோத்தைஃ ஸ்பஶேதோபத்ரவைர்யதா||௫௧||
View original
| पयसा विहते रोगे बले जाते निवर्तयेत्||५०|| क्षीरप्रयोगं, मद्यं च क्रमेणाल्पाल्पमाचरेत्| न विक्षयध्वंसकोत्थैः स्पृशेतोपद्रवैर्यथा||५१||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பயஸா ரோகே-மதாத்யயாக்யே, நிவர்திதே பலே ஜாதே ஸதி மத்யோசிதஃ புமாந் க்ஷீரப்ரயோகஂ நிவர்தயேத்| மத்யஂ சால்பால்பஂ க்ரமேணோபயுஞ்ஜீத| யதா விக்ஷயத்வஂஸகோத்பவைருபத்ரவைரஸௌ ந ஸ்பஶேத| விக்ஷயோத்பவா விகாராஃ-காயஶிரோரோகாத்யாஃ (ஹஂஇ.அ.௬/௨௨), த்வஂஸகோபத்ரவாஃ-ஶ்லேஷ்மநிஷ்டீவாதயஃ (ஹஂஇ.அ.௬/௨௨)|
தயோஸ்து ஸ்யாத்த க்ஷீரஂ பஸ்தயோ பஂஹணாஃ ஶிவாஃ| அப்யங்கோத்வர்தநஸ்நாநாந்யந்நபாநஂ ச வாதஜித்||௫௨|| யுக்தமத்யஸ்ய மத்யோத்தோ ந வ்யாதிருபாஜாயதே| அதோऽஸ்ய வக்ஷ்யதே யோகோ யஃ ஸுகாயைவ கேவலம்||௫௩||
View original
तयोस्तु स्याद्धृ क्षीरं बस्तयो बृंहणाः शिवाः| अभ्यङ्गोद्वर्तनस्नानान्यन्नपानं च वातजित्||५२|| युक्तमद्यस्य मद्योत्थो न व्याधिरुपाजायते| अतोऽस्य वक्ष्यते योगो यः सुख़ायैव केवलम्||५३||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தயோர்விக்ஷயத்வஂஸகயோர்கதஂ க்ஷீரஂ ச சிகித்ஸிதஂ ஸ்யாத்| ததா பஸ்தயோ பஂஹணாஃ ஶிவாஃ-நிரபாயாஃ| ததா, ஆப்யாங்காதீநி யச்ச வாதஜிதந்நபாநஂ தச்ச ஸ்யாத்| ஸ௦-யுக்தமத்யஸ்ய புஂஸோ மத்யோத்தோ வ்யாதிர்நோபஜாயதே, யுக்தமத்யத்வாத்| அதஃ-அஸ்மாத்தேதோஃ, அஸ்ய-மத்யஸ்ய, ஸஂயோகோ வக்ஷ்யதே| யஃ கேவலஂ ஸுகாயைவ ஸ்யாத்| அதுநா ஸுராஂ ஸம்பந்நாமாஹ-
ஆஶ்விநஂ யா மஹத்தேஜோ பலஂ ஸாரஸ்வதஂ ச யா| ததாத்யைந்த்ரஂ ச யா வீர்யஂ ப்ரபாவஂ வைஷ்ணவஂ ச யா||௫௪|| அஸ்த்ரஂ மகரகேதோர்யா புருஷார்தோ பலஸ்ய யா| ஸௌத்ராமண்யாஂ த்விஜமுகே யா ஹுதாஶே ச ஹூயதே||௫௫|| யா ஸர்வௌஷதிஸம்பூர்ணாந்மத்யமாநாத்ஸுராஸுரைஃ| மஹோததேஃ ஸமுத்பூதா ஶ்ரீஶஶாங்காமதைஃ ஸஹ||௫௬|| மதுமாதவமைரேயஸீதுகௌடாஸவாதிபிஃ| மதஶக்திமநுஜ்ஜந்தீ யா ரூபைர்பஹுபிஃ ஸ்திதா||௫௭|| யாமாஸ்வாத்ய விலாஸிந்யோ யதார்தஂ நாம பிப்ரதி| குலாங்கநாऽபி யாஂ பீத்வா நயத்யுத்ததமாநஸா||௫௮|| அநங்காலிங்கிதைரங்கைஃ க்வாபி சேதோ முநேரபி| தரங்கபங்கப்ருகுடீதர்ஜநைர்மாநிநீமநஃ||௫௯|| ஏகஂ ப்ரஸாத்ய குருதே யா த்வயோரபி நிர்வதிம்| யதாகாமஂ படாவாப்திபரிஹஷ்டாப்ஸரோகணே||௬௦|| தணவத்புருஷா யுத்தே யாமாஸ்வாத்ய த்யஜந்த்யஸூந்| யாஂ ஶீலயித்வாऽபி சிரஂ பஹுதா பஹுவிக்ரஹாம்||௬௧|| நித்யஂ ஹர்ஷாதிவேகேந தத்பூர்வமிவ ஸேவதே| ஶோகோத்வேகாரதிபயைர்யாஂ தஷ்ட்வா நாபிபூயதே||௬௨|| கோஷ்டீமஹோத்ஸவோத்யாநஂ ந யஸ்யாஃ ஶோபதே விநா| ஸ்மத்வா ஸ்மத்வா ச பஹுஶோ வியுக்தஃ ஶோசதே யயா||௬௩|| அப்ரஸந்நாऽபி யா ப்ரீத்யை ப்ரஸந்நா ஸ்வர்க ஏவ யா| அபீந்த்ரஂ மந்யதே துஃஸ்தஂ ஹதயஸ்திதயா யயா||௬௪|| அநிர்தேஶ்யஸுகாஸ்வாதா ஸ்வயஂவேத்யைவ யா பரம்| இதி சித்ராஸ்வவஸ்தாஸு ப்ரியாமநுகரோதி யா||௬௫|| ப்ரியாऽதிப்ரியதாஂ யாதி யத்ப்ரியஸ்ய விஶேஷதஃ| யா ப்ரீதிர்யா ரதிர்வா வாக்யா புஷ்டிரிதி ச ஸ்துதா||௬௬|| தேவதாநவகந்தர்வயக்ஷராக்ஷஸமாநுஷைஃ| பாநப்ரவத்தௌ ஸத்யாஂ து தாஂ ஸுராஂ விதிநா பிபேத்||௬௭||
View original
आश्विनं या महत्तेजो बलं सारस्वतं च या| दधात्यैन्द्रं च या वीर्यं प्रभावं वैष्णवं च या||५४|| अस्त्रं मकरकेतोर्या पुरुषार्थो बलस्य या| सौत्रामण्यां द्विजमुख़े या हुताशे च हूयते||५५|| या सर्वौषधिसम्पूर्णान्मथ्यमानात्सुरासुरैः| महोदधेः समुद्भूता श्रीशशाङ्कामृतैः सह||५६|| मधुमाधवमैरेयसीधुगौडासवादिभिः| मदशक्तिमनुज्ज़न्ती या रूपैर्बहुभिः स्थिता||५७|| यामास्वाद्य विलासिन्यो यथार्थं नाम बिभ्रति| कुलाङ्गनाऽपि यां पीत्वा नयत्युद्धतमानसा||५८|| अनङ्गालिङ्गितैरङ्गैः क्वापि चेतो मुनेरपि| तरङ्गभङ्गभ्रुकुटीतर्जनैर्मानिनीमनः||५९|| एकं प्रसाद्य कुरुते या द्वयोरपि निर्वृतिम्| यथाकामं भटावाप्तिपरिहृष्टाप्सरोगणे||६०|| तृणवत्पुरुषा युद्धे यामास्वाद्य त्यजन्त्यसून्| यां शीलयित्वाऽपि चिरं बहुधा बहुविग्रहाम्||६१|| नित्यं हर्षातिवेगेन तत्पूर्वमिव सेवते| शोकोद्वेगारतिभयैर्यां दृष्ट्वा नाभिभूयते||६२|| गोष्ठीमहोत्सवोद्यानं न यस्याः शोभते विना| स्मृत्वा स्मृत्वा च बहुशो वियुक्तः शोचते यया||६३|| अप्रसन्नाऽपि या प्रीत्यै प्रसन्ना स्वर्ग एव या| अपीन्द्रं मन्यते दुःस्थं हृदयस्थितया यया||६४|| अनिर्देश्यसुख़ास्वादा स्वयंवेद्यैव या परम्| इति चित्रास्ववस्थासु प्रियामनुकरोति या||६५|| प्रियाऽतिप्रियतां याति यत्प्रियस्य विशेषतः| या प्रीतिर्या रतिर्वा वाग्या पुष्टिरिति च स्तुता||६६|| देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसमानुषैः| पानप्रवृत्तौ सत्यां तु तां सुरां विधिना पिबेत्||६७||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யா-ஸுரா, அஶ்விநஂ மஹத்தேஜோ-தீப்தஂ, ததாதி| ஆஶ்விநமித்யஶ்விநோரிதமித்யண், "நஸ்தத்திதே" இதி டிலோபே ப்ராப்தே "இநண்யநபத்யே" இதி ப்ரகதிபாவஃ| யா ச ஸுரா ஸாரஸ்வதஂ பலஂ உத்ஸாஹஂ, ஏந்த்ரஂ ச வீர்யஂ-ஶக்தி, வைஷ்ணவஂ ச ப்ரபாவஂ-மாஹாத்ம்யஂ, ததாதி| யா ச மதநஸ்யாஸ்த்ரஂ-ப்ரஹரணஂ, பலபத்ரஸ்ய யா புருஷாற்தஃ-பரஂ ப்ரயோஜநம்| யா ச ஸௌத்ராமாண்யாஂ யஜ்ஞே த்விஜாஸ்யே ஹுதாஶே ச ஹூயதே| யா ச மஹோததேஃ ஸர்வௌஷதிஸம்பூர்ணாத்தேவதாநவைர்விலோட்யமாநாத் லக்ஷ்ம்யாதிபிஃ ஸஹோத்பந்நா| யா ச ஸுரா மதஶக்திமத்யஜந்தீ பஹுபிர்மத்வாதிபிராகாரைஃ ஸ்திதா| யாஂ ஸுராஂ பீத்வா விலாஸிந்யோ மகலோசநாஃ, யதார்தஂ-அந்வர்தஂ, நாம பிப்ரதி விலாஸோ வித்யதே யாஸாமிதி| யா பீத்வா குலவாமலோசநாऽப்யுத்ததமாநஸா ஸத்யநங்காலிங்கிதைரங்கைர்முநேரபி சேதஃ க்வாபி நயதி| தரங்கபங்கா-குடிலா, ப்ருகுடிஸ்தயா தர்ஜநாநி-ப்ரணயகலஹவிஶேஷாஃ, தைர்மாநித்யா மாநஸமேகஂ ப்ரஸாத்ய த்வயோரபி-ஸ்த்ரீபுஂஸயோஃ, நிர்வதிஂ-ஸௌக்யஂ, யா ஸுரா கரோதி| யாஂ ஸுராமாஸ்வாத்ய நராஃ ஸமரே தணமிவ ப்ராணாஂஸ்த்யஜந்தி| கீதஷி யுத்தே ? யதேச்சஂ படஸ்ய-ஶூரபுருஷஸ்ய, யாऽவாப்திஸ்தயா பரிஹஷ்டோ-முதிதஃ, அப்ஸரஃஸங்கோ யஸ்மிந்நாஹவே தஸ்மிந்| யாஂஸுராஂ, பஹுபிஃ ப்ரகாரைஃ-ஆஹாராதிமத்யாவஸாநலக்ஷணைஃ, ததா யாஂ பஹுவிக்ரஹாஂ-மதுமாதவாதிபிரநேகஶரீராஂ, ஶீலயித்வாऽபி நித்யஂ ஹர்ஷஸ்யாதிவேகேந தத்பூர்வமிவ-தத்ப்ரதமமிவ, ஸேவதே| யாஂ தஷ்ட்வா உபலப்யாஸ்வாதாதிநா, ஶோகாதிபிர்நாபிபூயதே| யஸ்யாஃ ஸுராயா தே கோஷ்ட்யாதிர்ந ஶோபதே| யயா ச வியுக்தஃ ஶோசதே| ஶோசத இதி நஙிப்யஸ்தங்| யா சாப்ரஸந்நா-கலுஷாऽபி ப்ரீத்யை, ப்ரஸந்நாஸ்வச்சா ஸதீ, ஸ்வர்க ஏவ ஸ்யாத்| யயா சாந்தஃஸ்திதயேந்த்ரமபி துஃஸ்திதஂ மந்யதே| அநிர்தேஶ்யஂ-அபணநீயஂ ஸுகஂ யஸ்மிந்நாஸ்வாதே ஸ ததாவித ஆஸ்வாதோ யஸ்யாஃ ஸைவம்| யா கேவலமாத்மநைவ வேத்யா| இதி-பூர்வோக்தேந ப்ரகாரேண, சித்ராஸு-நாநாவிதாஸ்வவஸ்தாஸு, ப்ரியாஂவல்லபாஂ, அநுகரோதி-அநுஹரதி| ப்ரியாபக்ஷே நர்மாதஃ-ப்ரணயகலஹார்தஃ| அப்ரஸந்நா-குபிதா| ப்ரஸந்நா-த்யக்தகோபா| அநிர்தேஶ்யஃ ஸுகாஸ்வாதஃ-ஸுகோபலம்போ, யஸ்யா இதி யோஜ்யம்| ஏவஂ "யாஂ ஶீலயித்வா" இத்யாதிஃ ஸர்வோऽபி க்ரந்தஃ ப்ரியாயாமபி யோஜ்யஃ| ததா, யத்-யஸ்மாத், ஸுரா ப்ரியா-இஷ்டா, அதிப்ரியதாஂ-ஸுஷ்டு வல்லபத்வஂ, யாதி| யத்ப்ரியஸ்ய-ப்ரகதத்வாத்ஸுராப்ரியஸ்ய, விஶேஷேண ப்ரியதாஂ யாதி| யா ஸுரா ப்ரீதிரிதி யா வாகிதி யா புஷ்டிரிதி யா ச தேவாதிபிஃ ஸ்துதா| பாநப்ரவத்தௌ ஸத்யாஂ யேஷாஂ பாநாதிகாரோऽஸ்தி தர்மஶாஸ்த்ரேஷ்வநிஷித்தத்வாத் தாஂ பூர்வோக்தகுணாஂ ஸுராஂ விதிநா-வக்ஷ்யமாணேந (ஶ்லோ. ௭௫) , பிபேத்|
ஸம்பவந்தி ந தே ரோகா மேதோநிலகபோத்பவாஃ| விதியுக்தாததே மத்யாத்யே ந ஸித்யந்தி தாருணாஃ||௬௮||
View original
सम्भवन्ति न ते रोगा मेदोनिलकफोद्भवाः| विधियुक्तादृते मद्याद्ये न सिध्यन्ति दारुणाः||६८||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தே மேதோநிலகபோத்பவா ரோகா ந ஸம்பவந்தி| தாருணாஃ துஃஸஹாஃ| யே விதியுக்தாந்மத்யாததே ந ஸித்யந்தி| விதியுக்தேந மத்யேந ஸர்வே மேதோநிலகபஜா ரோகாஃ ஸித்யந்தீதி பாவஃ|
அஸ்தி தேஹஸ்ய ஸாऽவஸ்தா யஸ்யாஂ பாநஂ நிர்வாயதே| அந்யத்ர மத்யாந்நிகதாத்விவிதௌஷதஸஂஸ்கதாத்||௬௯||
View original
अस्ति देहस्य साऽवस्था यस्यां पानं निर्वायते| अन्यत्र मद्यान्निगदाद्विविधौषधसंस्कृतात्||६९||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தேஹஸ்ய ஸாऽவஸ்தா-ப்ரக்லிந்நதேஹமேஹாதிகா (ஹ.ஸூ.அ.௮/௫௪) அஸ்தி, யஸ்யாஂ பாநஂ நிவார்யதே, மத்யாதந்யத்ர| கிம்பூதாத் ? நிகதாத், ததா விவிதௌஷதஸஂஸ்கதாத்| மத்யமேவஂவிதஂ வர்ஜயித்வா பாநஂ நிஷித்யத இத்யர்தஃ|
ஆநூபஂ ஜாங்கலஂ மாஂஸஂ விதிநாऽப்யுபகல்பிதம்| மத்யஂ ஸஹாயமப்ராப்ய ஸம்யக் பரிணமேத்கதம்||௭௦||
View original
आनूपं जाङ्गलं मांसं विधिनाऽप्युपकल्पितम्| मद्यं सहायमप्राप्य सम्यक् परिणमेत्कथम्||७०||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஆநூபஂ ஜாங்கலஂ மாஂஸஂ விதாநேநாப்யுபகல்பிதஂ மத்யஂ விநோ பயுக்தஂ கதஂ ஸம்யக் பரிணமதி ?
ஸுதீவ்ரமாருதவ்யாதிகாதிநோ லஶுநஸ்ய ச| மத்யமாஂஸவியுக்தஸ்ய ப்ரயோகே ஸ்யாத்கியாந் குணஃ||௭௧||
View original
सुतीव्रमारुतव्याधिघातिनो लशुनस्य च| मद्यमांसवियुक्तस्य प्रयोगे स्यात्कियान् गुणः||७१||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
புநரபி மத்யமேவ ஶ்லாகயந்நாஹ- ஸ௦-லஶுநஸ்ய ச தாருணதரவாதவ்யாதிவிநாஶிநஃ மத்யமாஂஸரஹிதஸ்ய ப்ரயோகே கியாந் குணஃ ஸ்யாத் ? அல்ப ஏவேத்யர்தஃ|
நிகூடஶல்யாஹரணே ஶஸ்த்ரக்ஷாராக்நிகர்மணி| பீதமத்யோ விஷஹதே ஸுகஂ வைத்யவிகத்தநாம்||௭௨||
View original
निगूढशल्याहरणे शस्त्रक्षाराग्निकर्मणि| पीतमद्यो विषहते सुख़ं वैद्यविकत्थनाम्||७२||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ததா நிகூடஸ்ய-அத்யர்தஂ ப்ரணஷ்டஸ்ய, ஶல்யஸ்யாஹரணே ஆகர்ஷணே, ததா ஶஸ்த்ராதிகர்மணி பீதமத்யோ நரஃ ஸுகஂ-அக்லேஶேந, வைத்யவிகத்தநாஂ-கதர்தநாஂ, ஸஹதே|
அநலோத்தேஜநஂ ருச்யஂ ஶோகஶ்ரமவிநோதகம்| ந சாதஃ பரமஸ்த்யந்யதாரோக்யபலபுஷ்டிகத்||௭௩||
View original
अनलोत्तेजनं रुच्यं शोकश्रमविनोदकम्| न चातः परमस्त्यन्यदारोग्यबलपुष्टिकृत्||७३||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ததா, அநலஸ்ய-அக்நேஃ உத்தேஜநஂ ஶோகாதிக்நம்| ந ச கதாசித் த(அ)ஸ்மாந்மத்யாத் பரஂ-அந்யத், ஶ்ரேஷ்டமஸ்த்யாரோக்யாதிகத்|
ரக்ஷதா ஜீவிதஂ தஸ்மாத்பேயமாத்மபதா ஸதா| ஆஶ்ரிதோபாஶ்ரிதஹிதஂ பரமஂ தர்மஸாதநம்||௭௪||
View original
रक्षता जीवितं तस्मात्पेयमात्मबता सदा| आश्रितोपाश्रितहितं परमं धर्मसाधनम्||७४||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யத ஏவஂ மஹாகுணஂ மத்யம், தஸ்மாஜ்ஜிவிதஂ ரக்ஷதா நரேண ததாऽऽத்மவதா-ஸுதீமதா, ஸதா பேயம்| ஆஶ்ரிதாநாமுபாஶ்ரிதாநாஂ ச ஹிதம்| பரமஂ தர்மஸாதநஂ-தர்மோபாயஃ| அதாஸ்ய பாநே விதிநாஹ-
ஸ்ராதஃ ப்ரணம்ய ஸுரவிப்ரகுரூந் யதாஸ்வஂ வத்திஂ விதாய ச ஸமஸ்தபரிக்ரஹஸ்ய| ஆபாநபூமிமத கந்தஜலாபிஷீக்தா- மாஹாரமண்டபஸமீபகதாஂ ஶ்ரயேத||௭௫|| ஸ்வாஸ்த்ரூதேऽத ஶயநே கமநீயே மித்ரபத்யரமணீஸமவேதஃ| ஸ்வஂ யஶஃ கதகசாரணஸங்கை ருத்ததஂ நிஶமயந்நதிலோகம்||௭௬|| விலாஸிநீநாஂ ச விலாஸஶோபி கீதஂ ஸநத்யஂ கலதூர்யகோஷைஃ| காஞ்சீகலாபைஶ்சலகிங்கிணீகைஃ க்ரீடாவிஹங்கைஶ்ச கதாநுநாதம்||௭௭|| மணிகநகஸமுத்தைராவநேயைர்விசித்ரைஃ ஸஜலவிவிதலேகக்ஷோ-மவஸ்த்ராவதாங்கைஃ| அபி முநிஜநசித்தக்ஷோபஸம்பாதிநீபி- ஶ்சகிதஹரிணலோலப்ரேக்ஷணீபிஃ ப்ரியாபிஃ||௭௮|| ஸ்தநநிதம்பகதாததிகௌரவா- தலஸமாகுலமீஶ்வரஸம்ப்ரமாத்| இதி கதஂ தததீபிரஸஂஸ்திதஂ தருணசித்தவிலோபநகார்மணம்||௭௯|| யௌவநாஸவமத்தாபிர்விலாஸாதிஷ்டிதாத்மபிஃ| ஸஞ்சார்யமாணஂ யுகபத்தந்வங்கீபிரிதஸ்ததஃ||௮௦|| தாலவந்தநலிநீதலாநிலைஃ ஶீதலீகதமதீப ஶீதலைஃ| தர்ஶநேऽபி விததத்வஶாநுகஂ ஸ்வாதிதஂ கிமுத சித்தஜந்மநஃ||௮௧|| சூதரஸேந்துமகைஃ கதவாஸஂ மல்லிகயோஜ்ஜ்வலயா ச ஸநாதம்| ஸ்பாடிகஶுக்திகதஂ ஸதரங்கஂ காந்தமநங்கமிவோத்வஹதங்கம்||௮௨|| தாலீஸாத்யஂ சூர்ணமேலாதிகஂ வா ஹத்யஂ ப்ராஶ்ய ப்ராக்வயஃஸ்தாபநஂ வா| தத்ப்ரார்திப்யோ பூமிபாகே ஸுமஷ்டே தோயோந்மிஶ்ரஂ தாபயித்வா ததஶ்ச||௮௩|| கதிமாந் ஸ்மதிமாந்நித்யமநூநாதிகமாசரந்| உசிதேநோபசாரேண ஸர்வமேவோபபாதயந்||௮௪|| ஜிதவிகஸிதாஸிதஸரோ ஜநயநஸங்க்ராந்திவர்திதஶ்ரீகம்| காந்டமுகமிவ ஸௌரப- ஹதமதுபகணஂ பிபேந்மத்யம்||௮௫||
View original
स्रातः प्रणम्य सुरविप्रगुरून् यथास्वं वृत्तिं विधाय च समस्तपरिग्रहस्य| आपानभूमिमथ गन्धजलाभिषीक्ता- माहारमण्डपसमीपगतां श्रयेत||७५|| स्वास्त्रूतेऽथ शयने कमनीये मित्रभृत्यरमणीसमवेतः| स्वं यशः कथकचारणसङ्घै रुद्धतं निशमयन्नतिलोकम्||७६|| विलासिनीनां च विलासशोभि गीतं सनृत्यं कलतूर्यघोषैः| काञ्चीकलापैश्चलकिङ्किणीकैः क्रीडाविहङ्गैश्च कृतानुनादम्||७७|| मणिकनकसमुत्थैरावनेयैर्विचित्रैः सजलविविधलेखक्षो-मवस्त्रावृताङ्गैः| अपि मुनिजनचित्तक्षोभसम्पादिनीभि- श्चकितहरिणलोलप्रेक्षणीभिः प्रियाभिः||७८|| स्तननितम्बकृतादतिगौरवा- दलसमाकुलमीश्वरसम्भ्रमात्| इति गतं दधतीभिरसंस्थितं तरुणचित्तविलोभनकार्मणम्||७९|| यौवनासवमत्ताभिर्विलासाधिष्ठितात्मभिः| सञ्चार्यमाणं युगपत्तन्वङ्गीभिरितस्ततः||८०|| तालवृन्तनलिनीदलानिलैः शीतलीकृतमतीब शीतलैः| दर्शनेऽपि विदधद्वशानुगं स्वादितं किमुत चित्तजन्मनः||८१|| चूतरसेन्दुमृगैः कृतवासं मल्लिकयोज्ज्वलया च सनाथम्| स्फाटिकशुक्तिगतं सतरङ्गं कान्तमनङ्गमिवोद्वहदङ्गम्||८२|| तालीसाद्यं चूर्णमेलादिकं वा हृद्यं प्राश्य प्राग्वयःस्थापनं वा| तत्प्रार्थिभ्यो भूमिभागे सुमृष्टे तोयोन्मिश्रं दापयित्वा ततश्च||८३|| घृतिमान् स्मृतिमान्नित्यमनूनाधिकमाचरन्| उचितेनोपचारेण सर्वमेवोपपादयन्||८४|| जितविकसितासितसरो जनयनसङ्क्रान्तिवर्धितश्रीकम्| कान्टमुखमिव सौरभ- हृतमधुपगणं पिबेन्मद्यम्||८५||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸ்ராதோ நரஃ ஸுராதீந் ப்ரணம்ய யதாஸ்வஂ-யதாயோக்யஂ, ஸமஸ்தஸ்ய பரிகரஸ்ய வத்திஂ கத்வா, அத பாநபூமிஂ கந்தஜலேந-கர்பூரோஶீராதிநா வா ஸிரேநாம்புநா, ஆபிஷிக்தாமாஶ்ரயேத்| கீதஶீம் ? ஆஹாரமண்டபஸ்ய நிகடஸ்திதாம்| பீதமத்யஸ்ய தூரஂ வ்ரஜத ஆயாஸாதி ஸ்யாத்| வஸந்ததிலகஂ வத்தம்| அத-பூமிஶ்ரயணாதநந்தரஂ, ஶயநீயே ஸ்திதோ மத்யஂ பிபேதிதி வக்ஷ்யமாணேந ஸம்பந்தஃ| கிம்பூதே ? ஸுஷ்டு ஆஸ்ததே-ப்ரதத்தப்ரச்சதபடே| ததா, கமநீயே-ரம்யே| மித்ராதிஸஹிதஃ| ஸ்வஂ யஶ இத்யாதி| கிஂ குர்வந் ? ஸ்வஂ-ஆத்மீயஂ, யஶஃ கதகாதிஸங்கைர்நிஶமயந்-ஶ்ராவயந்| கீதஶம் ? உத்ததஂ ததாऽதிலோகஂ-அத்புதருபம்| ஸ்வாகதாவத்தம்| ததா விலாஸிநீநாஂ ஸம்பந்தி கீதஂ நிஶமயந்| கிம்பூதம் ? ஸஹ நத்யேந ஸநத்யம்| த்வயமபி பிலஸஶோபி| விலாஸலக்ஷணஂ சோக்தம்-"ஸ்தாநாஸநயமநாநாஂ ஹர்ஷப்ரூநேத்ரகர்மணாஂ சைவ| உத்பத்யதே விஶேஷோ யஃ ஶ்லிஷ்டஃ ஸ து விலாஸஃ ஸ்யாத்||" இதி| ததா தத்கீதஂ மதுரதூர்யஶப்தைஸ்ததா கஞ்சீகலாபைஃ ஸ்புடாஸ்ததா ஸ்புரந்த்யஃ கிங்கிண்யஃ-ஸூக்ஷ்மகண்டிகாஃ, யேஷாஂ தைஸ்ததாவிதைஸ்ததா க்ரீடாவிஹங்கைஃ-ஸாரஸாதிபிஶ்ச, கதாநுநாதம்| உபஜாதிவத்தம்| ஆவநேயைஃ-டோலுங்ககைஃ, தந்வங்கீபிர்யுகபதிதஸ்ததஃ ஸஞ்சார்யமாணம்| ஏவஂ ஹ்யுநுபூயமாநஂ ராமணீயகஂ தத்தே| கிம்பூதைராவநேயைஃ ? மணிகநகஸமுத்தைஃ, ததா விசித்ரைஃ-நாநாவிதைஃ, ததா ஸஜலஂ நாநாப்ரகாரலேகஂ யத் க்ஷௌ-வஸ்த்ரஂ தேநாவத்தமங்கஂ யேஷாஂ தைஃ| கிம்பூதாபிஸ்தந்வங்கீபிஃ ? முநிஜநசித்தக்ஷோபஸம்பாதிநீபிஃ| ததா, சகிதஃ-த்ரஸ்தோ, யோ ஹரிணஸ்தத்வந்நேத்ரேஃ ஸாது ப்ரேக்ஷந்தே யாஸ்தாபிஃ| பாஹுலகாத் கர்தரி ல்யுட்| ததா, பல்லபாபிஃ| மாலிநீவத்தம்| ததா, கதமிதி| அஸஂஸ்திதஂ-அநவஸ்திதஸ்வரூபஂ, தததீபிஃ| யதஃ ஸ்தநாப்யாஂ நிதம்பேந ச கதாததிகஂ கௌரவாதலஸம்| ததா, ஈஶ்வரஸ்ய-ப்ரபோஃ, யஃ ஸம்ப்ரமோ-பயஂ, தஸ்மாதாகுலஂ [கதஂ-]| அத ஏவ ச தருணசித்தாநாஂ விலோபநே கார்மணஂவஶீகரணம்|" த்ருதவிலம்பிதமாஹ நபௌ பரௌ|" ததா, தந்வங்கீபிரிதஸ்ததோ யுகபத்ஸஞ்சார்யமாணம்| கிம்பூதாபிஃ ? யௌவநாஸவாப்யாஂ மத்தாபிஃ| ததா விலாஸேநாதிஷ்டித ஆத்மா-சித்தஂ, யாஸாஂ தாபிஃ| ததா ச கீதஶஂ மத்யம் ? தாலவந்தாதிபிரதிஶீதைஃ ஶீதலீகதம்| தர்ஶநேऽப்யேவஂரூபஂ மத்யஂ காமஸ்ய வஶாநுகஂ ஜநஂ விததத் கந்தர்போத்தீபநத்வாத்| கிமுத-கிஂபுநஃ, பீதஂ ஸத்காமவஶஂ ஜநஂ குர்யாத்| "ராந்நரௌ லகயுதா ரதோத்ததா|". ததா, சூதரஸாதிபிஃ கதாதிவாஸஂ-ஸுகந்தீகதம்| ததா, மல்லிகயா-புஷ்பவிஶேஷேண, உஜ்ஜவலயா-விகஸிதயா, ஸநாதஂயுக்தம்| ததா, ஸ்படிகஸ்ய விகாரா ஸ்பாடிகீ, ஸ்பாடிகீ சாஸௌ ஶுக்திஶ்ச, தஸ்யாஂ கதஂ-ஸ்திதம்| ஸ்படிகஸ்யேயஂ ஸ்பாடிகீதி வ்யுத்பத்தௌ புஂவத்பாவோ துர்நிவாரஃ ஸ்யாத்| ததா, ஸதரங்கம்| ஏவஂ ச காந்தஂ-ரம்யஂ, அங்கமுத்வஹந்| உத்ப்ரேக்ஷதே| அநங்கஂ [இவ]-பஞ்சஶரமிவ, சாருதரத்வேந காமோத்பாதகத்வாத்| தோதகவத்தம்| ப்ராக்-பூர்வஂ, தாலீஸாத்யஂ சூர்ணமேலாதிகஂ வா ஹத்யமதவ வயஃ-ஸ்தாபநஂ-ரஸாயநோக்தஂ, ப்ராஶ்ய-பக்ஷயித்வா| ததா, ஸுமஷ்டே-உபலிப்தே தத்ப்ரார்திப்யோ-மத்யபாநாதிகதேப்யோ தேவதாநவகூஷமாண்டாதிப்யஃ, தோயோந்மிஶ்ரஂ மத்யஂ தாபயித்வா பஶ்சாஜ்ஜலஂ தாபயித்வ்யமித்யர்தஃ| ததஶ்ச-அநந்தரஂ, பிபேத்| ஶாலிநீவத்தம்| கிஂ குர்வந் ? அநூநாதிகஂ-பூர்வோக்தஂ, நித்யமாசரந்| ததிமாந் ஸ்மதிமாஂஶ்ச ஸந் உசிதேந-யோக்யேந, உபசாரேண ஸர்வமேவோபபாதயேத்(யந்)| கிம்பூதஂ மத்யம் ? விகஸிதஂ ச தத் அஸிதஂ ஸரோஜஂ ச விகஸிதாஸிதஸரோஜம்| ஜிதஂ-ந்யக்கதஂ, விகஸிதாஸிதஸரோஜஂ யாப்யாஂ நயநாப்யாஂ தே ததாவிதே, தயோஃ ஸங்க்ராந்திஃ-ப்ரதிபிம்பத்வஂ, தயா ஸஂவர்திதா ஶ்ரீர்யஸ்ய ஸரகஸ்ய ததேவம்| ததா, ஸௌரபேண ஹதோ ரம்யகதித்வாத் ப்ரமரஸார்தோ யேந ததேவம்| ஸுரமேர்பாவஃ ஸௌரபம், "இகந்தாச்ச லகுபூர்வாத்" இத்யண்| தச்ச காந்தாமுகமிவ| யதோ ஜிதவிகஸிதாஸிதஸரோஜநயநயோர்யா ஸங்க்ராந்திஃ-ஸஞ்சாரஃ ஸகடாக்ஷேக்ஷிதாதிநா. தயா ஸஂவர்திதா ஶ்ரீஃ-ஶோபா, யஸ்ய ததேவம்| ஸகடாக்ஷேக்ஷிதஂ ஹி முகஂ நிதராஂ ராஜதே| ததா, உத்தமஸ்த்ரீணாஂ முகஂ ஸுகந்தி பவதீதி ஸௌரபஹதமதுபகணம்| "விபுலா து யாऽந்யதா பாதபாக்|"
பீத்வைவஂ சஷகத்வயஂ பரிஜநஂ ஸந்மாந்ய ஸர்வஂ ததோ கத்வாऽऽஹாரபுவஂ புரஃ ஸுபிஷஜோ புஞ்ஜீத பூயோऽத்ர ச| மாஂஸாபூபகதார்த்ரகாதிஹரிதைர்யுக்தஂ ஸஸௌவர்சலை- ர்த்விஸ்த்ரிர்வா நிஶி சால்பமேவ வநிதாஸஂவல்கநார்தஂ பிபேத்||௮௬||
View original
पीत्वैवं चषकद्वयं परिजनं सन्मान्य सर्वं ततो गत्वाऽऽहारभुवं पुरः सुभिषजो भुञ्जीत भूयोऽत्र च| मांसापूपघृतार्द्रकादिहरितैर्युक्तं ससौवर्चलै- र्द्विस्त्रिर्वा निशि चाल्पमेव वनितासंवल्गनार्थं पिबेत्||८६||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஏவஂ-அநேந ப்ரகாரேண, சஷகத்வயஂ பீத்வா தத-அநந்தரஂ, பரிஜநஂ ஸர்வஂ-வேஶ்யாதிகமபி, ஸந்மாந்ய ததாऽऽஹாரபுவஂ கத்வா ஸுபிஷஜஃ-ஶோபநவைத்யஸ்ய, புரஃ-அக்ரே, புஞ்ஜீத| அத்ரே ச-ஆஹாரபுவி, மாஂஸாபூபாதிபிர்யுக்தஂ த்விஸ்த்ரிர்வா ஸரகஂ பிபேத்| மாஂஸாபூரேதி கேசித் பேடுஃ| நிஶி து காந்தாயாஃ ஸஂவல்கநார்தஂ-ரஞ்ஜநார்தஂ, அல்பமேவ பிபேத்-ந து பஹு| ஶார்துலவிக்ரீடிதம்| காந்தாரஞ்ஜநபாநஂ ஶ்லாகயந்நாஹ-
ரஹஸி தயிதாமங்கே கத்வா புஜாந்தரபீடநா- த்புலகிததநுஂ ஜாதஸ்வேதாஂ ஸகம்பபயோதராம்| யதி ஸரபஸஂ ஶீதோர்வாரஂ ந பாயயதே கதீ கிமநுபவதி க்லேஶப்ற்யஂ ததோ கஹதந்த்ரதாம்||௮௭|| வரதநுவக்ரஸங்கதிஸுகந்திதரஂ ஸரகஂ த்ருதமிவ பத்மராகமணிமாஸவரூபதரம்| பவதி ரதிஶ்ரமேண ச மதஃ பிபதோऽல்பமபி க்ஷயமத ஓஜஸஃ பரிஹரந் ஸ ஶயீத பரம்||௮௮||
View original
रहसि दयितामङ्के कृत्वा भुजान्तरपीडना- त्पुलकिततनुं जातस्वेदां सकम्पपयोधराम्| यदि सरभसं शीधोर्वारं न पाययते कृती किमनुभवति क्लेशप्ऱ्यं ततो गृहतन्त्रताम्||८७|| वरतनुवक्रसङ्गतिसुगन्धितरं सरकं द्रुतमिव पद्मरागमणिमासवरूपधरम्| भवति रतिश्रमेण च मदः पिबतोऽल्पमपि क्षयमत ओजसः परिहरन् स शयीत परम्||८८||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கதீ-ப்ரவீணோ, யதி ப்ரியாஂ மதோஃ ஸரகஂ ந பாயயதே, ததஃ கிஂ-கஸ்மாத், கஹதந்த்ரதாஂ-கஹோபகரணஸம்பாதநக்லேஶஂ, அநுபவதி ? கிஂ கத்வா ? ரஹஸ்யங்கே-உத்ஸங்கே, தயிதாஂ கத்வா| கிபூதாம் ? புஜாந்தரபீடநாத் புலகிதஶரீராம், ததா ஜாதஸ்வேதாம், ததா ஸவேபதுகுசாம்| ரோமாஞ்சஸ்வேதகம்பாஃ ஸாத்விகா பாவாஃ ஶங்காரஸ்யாவிர்பாவிகாஃ| தயிதாமிதி "கதிபுத்தி" இத்யாதிநா கர்மத்வம்| பாயயதே இதி "நிகரணசலநார்தேப்யஶ்ச" இதி பரஸ்மைபதே ப்ராப்தே "ந பாதம்ய" இத்யாதிநா நிஷித்தே ச ஸ்வேத்யாத்யாத்மநேபதம்| "பவதி ஹரிணீ வ்ஸௌ ம்ரௌ ஸ்லௌ கோரஸோததிஸப்திபிஃ|" ஸஂ-கிம்பூதஂ மத்யம் ? வரதநுவதநஸஙத்யா ஸுரபிதரம்| ததா பத்மராகமணிஂ-த்ரவத்வமிவ, ப்ராப்தமாஸவரூபதரம்| யதஶ்ச ரதிஶ்ரமேணால்பமபி மத்யஂ பிபதோ மதோ பவதி, ததோ மத்யமோஜஸஶ்ச க்ஷயஹேதுஃ| ஆத ஓஜஃக்ஷயஂ பரிஹரந் ஸஃ-மத்யபாயீ, பாநாநந்தரஂ ஶயீத-ஸ்வப்யாத்| "நஜபஜஜா லகௌ ச யதி நர்குடகஂ து ததா|"
இத்தஂ யுக்த்யா பிபந்மத்யஂ ந த்ரிவர்காத்விஹீயதே| அஸாரஸஂஸாரஸுகஂ பரமஂ சாதிகச்சதி||௮௯|| ஏஶ்வர்யஸ்யோபபோகோऽயஂ ஸ்பஹணீயஃ ஸுரைரபி| |௯௦|
View original
इत्थं युक्त्या पिबन्मद्यं न त्रिवर्गाद्विहीयते| असारसंसारसुख़ं परमं चाधिगच्छति||८९|| एश्वर्यस्योपभोगोऽयं स्पृहणीयः सुरैरपि| |९०|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-இத்தஂ-ஏவஂப்ரகாரயா, யுக்த்யா மத்யஂ பிபந் புருஷஸ்த்ரிவர்காத்-தர்மார்தகாமலக்ஷணாத், யஸ்மாந்ந ஹீயதே| ஹீயத இதி கர்மகர்தரி தங்| அஸாரஸஂஸாரஸ்ய பரமஂ ஸுகஂ சாதிகச்சதிப்ராப்நோதி| அயஂ-மத்யபாநலக்ஷணஃ, ஏஶ்வ்ர்யஸ்யோபபோகஃ ஸுரைரபி ஸ்பஹணீயஃ|
| அந்யதா ஹி விபத்ஸு ஸ்யாத்பஶ்சாத்தாபேந்தநஂ தநம்||௯௦|| உபபோகேந ரஹிதோ போகாவாநிதி நிந்த்யதே| நிர்மிதோऽதிகதர்யோऽயஂ விதிநா நிதிபாலகஃ||௯௧|| தஸ்மாஹ்யவஸ்தயா பாநஂ பாநஸ்ய ஸததஂ ஹிதம்| ஜித்வா விஷயலுப்தாநாமிந்த்ரியாணாஂ ஸ்வதந்த்ரதாம்||௯௨||
View original
| अन्यथा हि विपत्सु स्यात्पश्चात्तापेन्धनं धनम्||९०|| उपभोगेन रहितो भोगावानिति निन्द्यते| निर्मितोऽतिकदर्योऽयं विधिना निधिपालकः||९१|| तस्माह्यवस्थया पानं पानस्य सततं हितम्| जित्वा विषयलुब्धानामिन्द्रियाणां स्वतन्त्रताम्||९२||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அந்யதா-ஏவமபி போகமகுர்வதோ, ஹி விபத்ஸு ஸதீஷு தநஂ-த்ரவ்யஂ, பஶ்சாத்தாபேந்தநஂ ஸ்யாத்| ஸ ஹ்யேவஂ விபதி சிந்தயதி,-கிஂ மயா தநஂ ப்ராப்யோபபோகோऽஸ்மிந் கதஃ ? உபபோகஂ விநாபோகவாநிதி ஸோல்லுண்டமுச்யமாநோ கர்ஹ்யதே| நிந்திதத்வமேவாஸ்ய ப்ரகடயதி-நிர்மித இத்யாதி| அயமதிகதர்யஃ-குஸ்வாமீ, விதிநா நிதிபாலகோ நிர்மிதஃ-கதஃ| யத ஏவஂ தஸ்மாத் பாநஸ்ய-மத்யஸ்ய, வ்யவஸ்தயா நியமேந பாநஂ ஹிதம்| நநு, கதஂ நிஸர்கதோ விஷயலுப்தேஷ்விந்த்ரியேஷு வ்யவஸ்தா பாலயிதுஂ ஶக்யதே ? இத்யாஹ-ஜித்வேத்யாதி| விஷயாபிலாஷிணாமிந்த்ரியாணாஂ ஸ்வாதந்த்ரயஂ ஜித்வா நியமேந வ்யவஸ்தயா பாநஂ கர்துஂ ஶக்யத இத்யர்தஃ|
விதிர்வஸுமதாமேஷ பவிஷ்யத்வஸவஸ்து யே| யதோபபத்தி தைர்மத்யஂ பாதவ்யஂ மாத்ரயா ஹிதம்||௯௩||
View original
विधिर्वसुमतामेष भविष्यद्वसवस्तु ये| यथोपपत्ति तैर्मद्यं पातव्यं मात्रया हितम्||९३||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-வஸுமதாஂ-தநிநாஂ, ஏஷ விதிஃ| யே து பவிஷ்யத்வஸவஸ்தேஷாஂ ச தைர்யதோபபத்தி-யதாயுக்தி, ஹிதஂ மத்யஂ மாத்ரயா பாதவ்யம்|
யாவத் தஷ்டேர்ந ஸம்ப்ராந்திர்யாவந்ந க்ஷோபதே மநஃ| தாவதேவ விரந்தவ்யஂ மத்யாதாத்மவதா ஸதா||௧௪||
View original
यावद् दृष्टेर्न सम्भ्रान्तिर्यावन्न क्षोभते मनः| तावदेव विरन्तव्यं मद्यादात्मवता सदा||१४||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யாவதேவ தஷ்டேர்ந ஸம்ப்ராந்திர்யாவதேவ மநோ ந க்ஷோபஂ யாதி, தாவதேவ மத்யாத் தீமதா ஸர்வதா விரந்தவ்யஂ-நிவத்திஃ கார்யா| ஏஷ ஏவ ஸமயோகஃ| ஏதததிக்ரமோऽதியோகஃ| யதோக்தாத்ஸமயோகாத்தீநஸ்வலக்ஷணோ ஹீநயோகஃ| தோஷதேஶப்ரகத்யாதீநபரீக்ஷய மித்யாயோகஃ|
அப்யங்கோத்வர்தநஸ்நாநவாஸதூபாநுலேபநைஃ| ஸ்நிக்தோஷ்ணைர்பாவிதஶ்சாந்நைஃ பாநஂ வாதோத்தரஃ பிபேத்||௧௫||
View original
अभ्यङ्गोद्वर्तनस्नानवासधूपानुलेपनैः| स्निग्धोष्णैर्भावितश्चान्नैः पानं वातोत्तरः पिबेत्||१५||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-வாதாதிகோ நரோऽப்யங்கோத்வர்தநாதிபிஃ ஸ்நிக்தோஷ்ணைர்பாவிதோऽந்நைஶ்ச மத்யஂ பிபேத்|
ஶீதோபசாரைர்விவிதைர்மதுரஸ்நிக்தஶீதலைஃ| பைத்திகோ பவிதஶ்சாந்நைஃ பிபந்மத்யஂ ந ஸீததி||௧௬||
View original
शीतोपचारैर्विविधैर्मधुरस्निग्धशीतलैः| पैत्तिको भवितश्चान्नैः पिबन्मद्यं न सीदति||१६||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பைத்திகோ விவிதைஃ ஶீதோபசாரைஃ-சந்தநாநுலேபநாதிபிஃ, மதுரஸ்நிக்தஶீதலைஶ்சாந்நைஃ ஸஹ மத்யஂ பிபந் ந ஸீததி|
உபசாரைரஶிஶிரைர்யவகோதூமபுக் பிபேத்| ஷ்லைஷ்மிகோ தந்வஜைர்மாஂஸைர்மத்யஂ மாரிசிகைஃ ஸஹ||௧௭||
View original
उपचारैरशिशिरैर्यवगोधूमभुक् पिबेत्| ष्लैष्मिको धन्वजैर्मांसैर्मद्यं मारिचिकैः सह||१७||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஶ்லைஷ்மிகோ யவகோதூமபுக் ஸந் மத்யமஶிஶிரைருபசாரைஸ்ததா மாஂஸைர்தந்வோத்பவைர்மரிசஸஂஸ்கதைஃ ஸஹ பிபேத்|
தத்ர வாதே ஹிதஂ மத்யஂ ப்ராயஃ பைஷ்டிககௌடிகம்| பித்தே ஸாம்போமது, காபே மார்த்வீகாரிஷ்டமதவம்||௯௮||
View original
तत्र वाते हितं मद्यं प्रायः पैष्टिकगौडिकम्| पित्ते साम्भोमधु, काफे मार्द्वीकारिष्टमधवम्||९८||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தத்ர-தேஷு மத்யேஷு மத்யே, வாதாதிகே நரே ப்ராயோ-பாஹுல்யேந, மத்யஂ பைஷ்டிகஂ கௌடிகஂ ச ஹிதம்| பித்தே ஸஜலஂ ஸமாக்ஷிகஂ ச மத்யஂ ஹிதம்| கபே மார்த்வீகாரிஷ்டமாதவஂ ஹிதம்|
Adhikarana ஶ்லைஷ்மிகஸ்ய மத்யபாநகாலஃ பைத்திகஸ்ய மத்யபாநகாலஃ வாதிகஸ்ய மத்யபாநகாலஃ ஸமதோஷஸ்ய மத்யபாநகாலஃ (௧௯-௨) · Śloka ௨
ப்ராக் பிபேச்ச்லைஷ்மிகோ மத்யஂ, புக்தஸ்யோபரி பைத்திகஃ| வாதிகஸ்து பிபேந்மத்யே, ஸமதோஷோ யதேச்சயா||௧௯|| இதி மதாத்யயசிகித்ஸிதம்||௨||
View original
प्राक् पिबेच्छ्लैष्मिको मद्यं, भुक्तस्योपरि पैत्तिकः| वातिकस्तु पिबेन्मध्ये, समदोषो यथेच्छया||१९|| इति मदात्ययचिकित्सितम्||२||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஶ்லைஷ்மிகஃ ப்ராக்பக்தஂ மத்யஂ பிபேத்| பிபேத் பக்தஂ புக்த்வா பிபேத்| வாதோத்தரஃ புநர்மத்யே பக்தஸ்ய பிபேத்| ஸமதோஷோ யதேச்சயா-பக்தஸ்ய பூர்வஂ மத்யேऽந்தே வா, பிபேத்|
அத மதமூர்ச்சாயசிகித்ஸிதம்| மதேஷு வாதபித்தக்நஂ ப்ராயோ மூர்ச்சாஸு சேஷ்யதே| ஸர்வத்ராபி விஶேஷேண பித்தமேவோபலக்ஷயேத்||௧௦௦||
View original
अथ मदमूर्च्छायचिकित्सितम्| मदेषु वातपित्तघ्नं प्रायो मूर्च्छासु चेष्यते| सर्वत्रापि विशेषेण पित्तमेवोपलक्षयेत्||१००||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மதேஷு ப்ராயேண வாதபித்தக்நஂ சிகித்ஸிதம், மூர்ச்சாஸு-மூர்ச்சாயேஷு சேஷ்யதே| ஸர்வத்ரைவ-மதே மூர்ச்சாயே ச, பித்தமேவாதிகஂ ஜாநீயாத்| அத ஏவ தேஷாமுபக்ரமஃ-
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அத மதாதிசிகித்ஸிதம்| தத்ர மதமூர்ச்சயோராஹ-மதேஷ்விதி| ஸர்வத்ராபி-கபஜாதிஷ்வபி| வாதபித்தக்நேऽபி பித்தக்நஂ விஶேஷதஃ|
ஶீதாஃ ப்ரதேஹா மணயஃ ஸேகா வ்யஜநமாருதாஃ| ஸிதா த்ராக்ஷேக்ஷுகர்ஜூரகாஶ்மர்யஸ்வரஸாஃ பயஃ||௧௦௧|| ஸித்தஂ மதுரவர்கேண ரஸா யூஷாஃ ஸதாடிமாஃ| ஷஷ்டிகாஃ ஶாலயோ ரக்தா யவாஃ ஸர்பிஶ்ச ஜீவநம்||௧௦௨|| கல்யாணகஂ மஹாதிக்தஂ ஷட்பலஂ பயஸாऽக்நிகஃ| பிப்பல்யோ வா ஶிலாஹ்வஂ வா ரஸாயநவிதாநதஃ||௧௦௩|| த்ரிபலா வா ப்ரயோக்தவ்யா ஸதக்ஷௌத்ரஶர்கரா| |௧௦௪|
View original
शीताः प्रदेहा मणयः सेका व्यजनमारुताः| सिता द्राक्षेक्षुखर्जूरकाश्मर्यस्वरसाः पयः||१०१|| सिद्धं मधुरवर्गेण रसा यूषाः सदाडिमाः| षष्टिकाः शालयो रक्ता यवाः सर्पिश्च जीवनम्||१०२|| कल्याणकं महातिक्तं षट्पलं पयसाऽग्निकः| पिप्पल्यो वा शिलाह्वं वा रसायनविधानतः||१०३|| त्रिफला वा प्रयोक्तव्या सऋतक्षौद्रशर्करा| |१०४|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஶீதாஃ ப்ரதேஹாஃ| பயோ மதுரவர்கேண-த்ராக்ஷாதிநா, ஸித்தம்| ததா,ரஸாஃ-மாஂஸரஸாதயஃ| யூஷாஶ்ச தாடிமாந்விதாஃ| ததா, ஶாலயோ-ரக்தஶாலய இத்யர்தஃ| ஷஷ்டிகாதயஶ்ச| ததா, கதஂ கல்யாணகாதிகம்| [கல்யாணகஂ-] உந்மாதப்ரதிஷேதோக்தம் (ஹ.உ.அ.)| மஹாதிக்தஂ-குஷ்டசிகித்ஸிதோக்தம் (ஹ.உ.அ.௬/௨௬)| மஹாதிக்தஂ-குஷ்டசிகித்ஸிதோக்தம் (ஹ.சி.அ.௧௯/௮)| ஷட்பலஂ-ராஜயக்ஷ்மசிகித்ஸிதோக்தம் (ஹ.சி.அ.௫/௨௨)| ததா, க்ஷீரேண சித்ரகம்| ததா, பிப்பல்யோ ரஸாயநவிதாநேந| அதவா, ஶிலாஜது ரஸாயநவிதாநேந| அதவா, த்ரிபலா ஸக்ருதக்ஷௌத்ரஶர்கரா ப்ரயோக்தவ்யா|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ததேவ ப்ரபஞ்சயதி-ப்ரதேஹா இதி| ஜீவநாதீநி சத்வாஇ ஸர்பிஷி| அக்நிகாதீநி சத்வாரி ரஸாயநாநி| அக்நிகஃ-சித்ரகஃ| தத்ர த்ரீணி பயஸா| த்ரிபலா கதாதிபிஃ|
| ப்ரஸக்தவேகேஷு ஹிதஂ முகநாஸாவரோதநம்||௧௦௪|| பிபேத்வா மாநுஷீக்ஷீரஂ தேந தத்யாச்ச நாவநம்| மணாலபிஸகஷ்ணா வா லிஹ்யாத்கௌத்ரேண ஸாபயாஃ||௧௦௫|| துராலபாஂ வா முஸ்தஂ வா ஶீதேந ஸலிலேந வா| பிபேந்மரிசகோலாஸ்திமஜ்ஜோஶீராஹிகேஸரம்||௧௦௬|| தாத்ரீபலரஸே ஸித்தஂ பத்யாக்வாதேந வா கதம்| |௧௦௭|
View original
| प्रसक्तवेगेषु हितं मुखनासावरोधनम्||१०४|| पिबेद्वा मानुषीक्षीरं तेन दद्याच्च नावनम्| मृणालबिसकृष्णा वा लिह्यात्खौद्रेण साभयाः||१०५|| दुरालभां वा मुस्तं वा शीतेन सलिलेन वा| पिबेन्मरिचकोलास्थिमज्जोशीराहिकेसरम्||१०६|| धात्रीफलरसे सिद्धं पथ्याक्वाथेन वा घृतम्| |१०७|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ப்ரஸக்தவேகேஷு மதாதிஷு முகஸ்ய நாஸாயாஶ்ச பாண்யாதிநாऽவரோதநஂ ஹிதம்| மாநுஷ்யா வா க்ஷீரஂ பிபேத்| தேந ச மாநுஷீக்ஷீரேண, நஸ்யஂ தத்யாத்| மணாலாதீந் ஸஹரீதகீந் மாக்ஷிகேண வா லிஹ்யாத்| அதவா தந்வயவாஸஂ முஸ்தஂ வா மதுநா லிஹ்யாத்| அதவா ஶீதேந ஜலேந மரிசாதீந் பிபேத்| அஹிகேஸரஂ-நாககேஸரம்| அதவா, ஆமலகரஸே ஸித்தஂ கதஂ ஹரீத கீக்காதேந வா ஸித்தஂ பிபேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦ ப்ரஸக்தவேகேஷு விஶேஷமாஹ-ப்ரஸக்தவேகேஷ்விதி| மரிசாதிசதுஷ்கஂ ஶீதோதகேந பிபேத்| வங்கஸேநே (மூர்ச்சாதிகாரே ஶ்லோ. ௩௨)-"மஹௌஷதாமதாக்ஷுத்ராபௌஷ்கரக்ரந்திகோத்பவம்| பிபேத்கணாயுதஂ க்வாதஂ மூர்ச்சாஸு ஸ மதேஷு ச|| ஸ்விந்நமாமலகஂ பிஷ்ட்வா த்ராக்ஷயா ஸஹ ஸஂஸஜந்| விஶ்வபேஷஜஸஂயுக்தஂ மதுநா ஸஹ லேஹயேத்| தேநாஸ்ய ஶாம்யதே மூர்ச்சா காஸஃ ஶ்வாஸஸ்ததைவ ச|| பஞ்சமூலீகஷாயஂ ச மதுநா ஸிதயாऽபி வா| யதாஸ்வஂ ச ஜ்வரக்நாநி கஶாயாணி ப்ரயோஜயேத்|| ரக்தஜாயாஂ து மூர்ச்சாயாஂ ஹிதஃ ஶீதக்ரியாவிதிஃ| மத்யஜாயாஂ பிபேந்மத்யஂ நித்ராஂ ஸேவேத வா ஸுகம்|| த்ரிபலாயாஃ ப்ரயோகோ வா ப்ரயோகஃ பயஸோऽபி வா| ரஸாயநாநாஂ கௌம்பஸ்ய ஸர்பிஷோ வா ப்ரஶஸ்யதே|| அஞ்ஜநாந்யவபீடாஶ்ச தூமாஃ ப்ரதமநாநி ச| பிபேத்துராலபாக்வாதஂ ஸகதஂ ப்ரமஶாந்தயே|| கஷ்ணாஶதாஹ்வாஶுண்டீநாஂ ப்ரத்யேகஂ து பலஂ பலம்| குடாத்பலாநி சத்வாரி குடிகாஂ ப்ரமநாஶிநீம்|| கஷ்ணாஶதாஹ்வாஶுண்டீநாமபயாநாஂ பலஂ பலம்| குடஸ்ய ஷட்பலாந்யேஷா குடிகா ப்ரமநாஶிநீ||' இதி| யோகரத்நே-"மதுநா ஹந்த்யுபயுக்தா த்ரிபலா ராத்ரௌ குடார்த்ரகஂ ப்ராதஃ| ஸப்தாஹாத்பத்யபுஜோ மதமூர்ச்சா[காஸ]காமலோந்மாதாந்|| ஶீதேந தோயேந பிபேந்மணாலஂ க்ஷௌத்ரேண கஷ்ணாஂ ஸிதயா ச பத்யாம்|" இதி|
| குர்யாத்க்ரியாஂ யதோக்தாஂ ச யதாதோஷபலோதயம்||௧௦௭||
View original
| कुर्यात्क्रियां यथोक्तां च यथादोषबलोदयम्||१०७||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யதோக்தாஂ ச க்ரியாஂ தோஷபலோதயாநுஸாரேண குர்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-விஶேஷசிகித்ஸாமாஹ-குர்யாத்க்ரியாமிதி| ஸாமாந்யஶக்திஂ விசார்ய விஶேஷஂ ப்ரயுஞ்ஜீத|
பஞ்சகர்மாணி சேஷ்டாநி ஸேசநஂ ஶோணிதஸ்ய ச| |௧௦௮|
View original
पञ्चकर्माणि चेष्टानि सेचनं शोणितस्य च| |१०८|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பஞ்சகர்மாணீ-வமநவிரேகாஸ்தாபநாவ்வாஸநநஸ்யாக்யாநி, சேஷ்டாநி ரக்தமோக்ஷஶ்ச|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஶோதநமாஹ-பஞ்சகர்மாணி சேதி|
| ஸத்த்வஸ்யாலம்பநஂ ஜ்ஞாநமகத்திர்விஷயேஷு ச||௧௦௮||
View original
| सत्त्वस्यालम्बनं ज्ञानमगृद्धिर्विषयेषु च||१०८||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸத்த்வஸ்யாலம்பநஂ-ஆஶ்ரயணம்| ததா, ஜ்ஞாநஂ-மஹாபூதேந்த்ரியதந்மாத்ரமநோபுத்த்யஹங்காரபுருஷாதீநாம்| விஷயேஷ்வகத்திஃ அநபிலாஷஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஸத்த்வாவஜயமாஹ-ஸத்த்வஸ்யாலம்பநமிதி|
மதேஷ்வதிப்ரவத்தேஷு மூர்ச்சாயேஷு ச யோஜயேத்| தீக்ஷ்ணஂ ஸந்ந்யாஸவிஹிதஂ|௧௦௯|
View original
मदेष्वतिप्रवृद्धेषु मूर्च्छायेषु च योजयेत्| तीक्ष्णं सन्न्यासविहितं|१०९|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மதேஷு மூர்ச்சாயேஷு அதிப்ரவத்தேஷு தீக்ஷ்ணஂ நஸ்யாதி ஸந்ந்யா ஸோக்தஂ யோஜயேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அதிப்ரவத்தாநாமௌஷதமாஹ-மதேஷ்வதிப்ரவத்தேஷ்விதி|
| விஷக்நஂ விஷஜேஷு ச||௧௦௯|| இதி மதமூர்ச்சாயசிகித்ஸிதம்||௩||
View original
| विषघ्नं विषजेषु च||१०९|| इति मदमूर्च्छायचिकित्सितम्||३||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ததா விஷஜேஷு மதேஷு விஷக்நஂ சிகித்ஸிதஂ யோஜயேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-விஷஜாநாமௌஷதமாஹ-விஷக்நஂ விஷஜேஷு சேதி|
அத ஸந்ந்யாஸசிகித்ஸிதம்| ஆஶு ப்ரயோஜ்யஂ ஸந்ந்யாஸே ஸுதீக்ஷ்ணஂ நஸ்யமஞ்ஜநம்| தூமஃ ப்ரதமநஂ தோதஃ ஸூசீபிஶ்ச நகாந்தரே||௧௧௦|| கேஶாநாஂ லுஞ்சநஂ தாஹோ தஂஶோ தஶநவஶ்சிகைஃ| கட்வம்லகாலநஂ வக்ரே கபிகச்ச்வவகர்ஷணம்||௧௧௧|| உத்திதோ லப்தஸஂஜ்ஞஶ்ச லஶுநஸ்வரஸஂ பிபேத்| காதேத்ஸவ்யோஷலவணஂ பீஜபூரககேஸரம்||௧௧௨|| லக்வந்நப்ரதி தீக்ஷ்ணோஷ்ணமத்யாத்ஸ்ரோதோவிஶுத்தயே| |௧௧௩|
View original
अथ सन्न्यासचिकित्सितम्| आशु प्रयोज्यं सन्न्यासे सुतीक्ष्णं नस्यमञ्जनम्| धूमः प्रधमनं तोदः सूचीभिश्च नखान्तरे||११०|| केशानां लुञ्चनं दाहो दंशो दशनवृश्चिकैः| कट्वम्लगालनं वक्रे कपिकच्छ्ववघर्षणम्||१११|| उत्थितो लब्धसंज्ञश्च लशुनस्वरसं पिबेत्| खादेत्सव्योषलवणं बीजपूरककेसरम्||११२|| लघ्वन्नप्रति तीक्ष्णोष्णमद्यात्स्रोतोविशुद्धये| |११३|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸந்ந்யாஸே ஶீக்ரஂ ஸுஷ்டு நஸ்யமஞ்ஜநஂ தூமஃ ப்ரதமநஂ ச ப்ரயோஜ்யம்| ஸூசீதோதாதிகஂ ச நகமத்யே| ததா, வக்ரே கடூநாஂ மரீசாதீநாஂ, அம்லாநாஂ-மாதுலுங்காதீநாஂ, ச காலநஂ ப்ரயோஜ்யம்| ததா| கபிகச்ச்வவகர்ஷணம்| ஏவமுபக்ராந்தஃ ஸமுத்திதோ லப்தசேதநஶ்ச ஸந் லஶுநஸ்வரஸஂ பிபேத்| ததா, பீஜபூரககேஸரஂ ஸவ்யோஷலவணஂ பக்ஷயேத்| ஸ்ரோதோவிஶோதநார்தஂ லக்வந்நப்ரதி புஞ்ஜீத| கீதஶம் ? தீக்ஷ்ணோஷ்ணம்| லக்வந்நப்ரதீதி அல்பலக்வந்நம்| "ஸுப்ப்ரதிநா மாத்ரார்தே" இதி ஸமாஸஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஸந்நயாஸஸ்யௌஷதமாஹ-ஆஶு ப்ரயோஜ்யமிதி|
விஸ்மாபநைஃ ஸஂஸ்மரணைஃ ப்ரியஶ்ரவணதர்ஶநைஃ||௧௧௩|| படுபிர்கீதவாதித்ரஶப்தைர்வ்யாயாமஶீலநைஃ| ஸ்ரஂஸநோல்லேகநைர்தூமைஃ ஶோணிதஸ்யாவஸேசநைஃ||௧௧௪|| உபாசரேத்தஂ ப்ரததமநுபந்தபயாத்புநஃ| தஸ்ய ஸஂரக்ஷிதவ்யஂ ச மநஃ ப்ரலயஹேதுதஃ||௧௧௫|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதா- யாமஷ்டாங்கஹதயஸஈஹிதாயாஂ சதுர்தே சிகித்ஸித- ஸ்தாநே மதாத்யயாதிசிகித்ஸிதஂ நாம ஸப்தமோऽத்யாயஃ||௭||
View original
विस्मापनैः संस्मरणैः प्रियश्रवणदर्शनैः||११३|| पटुभिर्गीतवादित्रशब्दैर्व्यायामशीलनैः| स्रंसनोल्लेख़नैर्धूमैः शोणितस्यावसेचनैः||११४|| उपाचरेत्तं प्रततमनुबन्धभयात्पुनः| तस्य संरक्षितव्यं च मनः प्रलयहेतुतः||११५|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता- यामष्टाङ्गहृदयसईहितायां चतुर्थे चिकित्सित- स्थाने मदात्ययादिचिकित्सितं नाम सप्तमोऽध्यायः||७||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தஂ-மதாதிமந்தஂ, உபாசரேத்| கைஃ ? ஸஂஸ்மரணைஃ| விஸ்மாபநைஃ-விஸ்மயகாரிபிஃ| விபூர்வாத் ஸ்மிஙோ ணிசி "நித்யஂ ஸ்மயதேஃ" இத்யாத்வே புகி ல்யுடி ச விஸ்மாபநைரிதி ரூபம்| ததா, ப்ரியஸ்ய ஶ்ரவணேந தர்ஶநேந ச கீதவாதித்ரஶப்தைஃ படுபிஃ-மநோஹரைஃ| ததா, வ்யாயாமஶீலநைஃ| ததா வமநவிரேசநாப்யாஂ தூமேந ஶோணிதஸ்ராவேண சாநுபந்தபயாச்ச காரணாத் தஸ்ய-ஆதுரஸ்ய, ப்ரலேயஹேதுதோ மநஃ ஸம்யக்ரக்ஷிதவ்யஂ-தத இதஂ கார்யமிதி| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயடீ- காயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ சதுர்தே சிகித்ஸிதஸ்தாநே மதா- த்யயாதிசிகித்ஸிதஂ நாம ஸப்தமோऽத்யாயஃ ஸமாப்தஃ|| ௭||
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- இதி ஹேமாத்ரிடீகாயாமாயுர்வேதரஸாயநே| மதமூர்ச்சாயஸத்ர்யாஸாஃ ஸாமஸ்த்யேந நிரூபிதாஃ|| ௭||