11. mūtrāghātacikitsitādhyāyaḥ

Adhikarana mUtrAghAtacikitsitAdhyAyaH vAtaje mUtrakRucchre svedaH (2-1) · Śloka 1

தேநேதமாஹ அதாதோ மூத்ராகாதசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே|௨| ) கச்ச்ரே வாதக்நதைலாக்தமதோநாபேஃ ஸமீரஜே| ஸுஸ்நிக்தைஃ ஸ்வேதயேதங்கஂ பிண்டஸேகாவகாஹநைஃ||௧||

Adhikarana vAtaje dashamUlAdisiddhAH snehAH (2-3) · Śloka 3

தஶமூலபலைரண்டயவாபீருபுநர்நவைஃ| குலத்தகோலபத்தூரவஶ்சீவோபலபேதகைஃ||௨|| தைலஸர்பிர்வராஹர்க்ஷவஸாஃ க்வதிதகல்கிதைஃ| ஸபஞ்சலவணாஃ ஸித்தாஃ பீதாஃ ஶூலஹராஃ பரம்||௩||

Adhikarana vAtaje dashamUlAdInAM pAnAnnasvedeShvapyupayogaH (4) · Śloka 4

த்ரவ்யாண்யேதாநி பாநாந்நே ததா பிண்டோபநாஹநே| ஸஹ தைலபலைர்யுஞ்ஜ்யாத்ஸாம்லாநி ஸ்நேஹவந்தி ச||௪||

Adhikarana vAtaje madirA (5) · Śloka 5

ஸௌவர்சலாட்யாஂ மதிராஂ பிபேந்மூத்ரருஜாபஹாம்| |௫|

Adhikarana pittaje mUtrakRucCre sekalepAdi (5) · Śloka 5

| பைத்தே யுஞ்ஜீத ஶிஶிரஂ ஸேகலேபாவகாஹநம்||௫||

Adhikarana pittaje mUtrakRucCre shatAvaryAdikvAthaH (6) · Śloka 6

பிபேத்வரீஂ கோக்ஷுரகஂ விதாரீஂ ஸகஸேருகாம்| தணாக்யஂ பஞ்சமூலஂ ச பாக்யஂ ஸமதுஶர்கரம்||௬||

Adhikarana pittaje mUtrakRucCre vRuShakAdikalkaH (7) · Śloka 7

வஷகஂ த்ரபுஸைர்வாருலட்வாபீஜாநி குங்குமம்| த்ராக்ஷாம்போபிஃ பிபந் ஸர்வாந் மூத்ராகாதாநபோஹதி||௭||

Adhikarana pittaje mUtrakRucCre ervArubIjakalkaH, drAkShAkalkaH (8) · Śloka 8

ஏர்வாருபீஜயஷ்ட்யாஹ்வதார்வீர்வா தண்டுலாம்புநா| தோயேந கல்கஂ த்ராக்ஷாயாஃ பிபேத்பர்யுஷிதேந வா||௮||

Adhikarana kaPaje mUtrakRucCre vamanasvedAdi (9) · Śloka 9

கபஜே வமநஂ ஸ்வேதஂ தீக்ஷ்ணோஷ்ணகடுபோஜநம்| யவாநாஂ விகதீஃ க்ஷாரஂ காலஶேயஂ ச ஶீலயேத்||௯||

Adhikarana kaPaje mUtrakRucCre sUkShmailAyogaH, sArasAsthyAdiyogaH, kaNTakArIsvarasaH, kara~jjabIjacUrNam, dhavAdikvAthaH, dhavAdisiddhA peyA, pravAlacUrNam, pATalAkShAraH (10-13) · Śloka 13

பிபேந்மத்யேந ஸூக்ஷ்மைலாஂ தாத்ரீபலரஸேந வா| *ஸாரஸாஸ்திஶ்வதஂஷ்ட்ரைலாவ்யோஷஂ வா மதுமூத்ரவத்||௧௦|| ஸ்வரஸஂ கண்டகார்யா வா பாயயேந்மாக்ஷிகாந்விதம்| ஶிதிவாரகபீஜஂ வா தக்ரேண ஶ்லக்ஷ்ணசூர்ணிதம்||௧௧|| தவஸப்தாஹ்வகுடகுடூசீசதுரங்குலம்| கேம்புகைலாகரஞ்ஜஂ ச பாக்யஂ ஸமது ஸாதிதம்||௧௨|| தைர்வா பேயாஂ ப்ரவாலஂ வா சூர்ணிதஂ தண்டுலாம்புநா| ஸதைலஂ பாடலாக்ஷாரஂ ஸப்தகத்த்வோऽதவா ஸ்ருதம்||௧௩||

Adhikarana kaPaje mUtrakRucCre kShArayuktA madirA, pATalyAdikShArAH (14-15) · Śloka 15

பாடலீயாவஶூகாப்யாஂ பாரிபத்ராத்திலாதபி| க்ஷாரோதகேந மதிராஂ த்வகேலோஷகஸஂயுதாம்||௧௪|| பிபேத்குடோபதஂஶாந்வா லிஹ்யாதேதாந் *பதக் பதக்| |௧௫|

Adhikarana tridoShajamUtrakRucCrAdau yathAvastham (15-16) · Śloka 16

| ஸந்நிபாதாத்மகே ஸர்வஂ யதாவஸ்தமிதஂ ஹிதம்||௧௫|| அஶ்மந்யப்யசிரோத்தாநே வாரபஸ்த்யாதிகேஷு ச| |௧௬|

Adhikarana ashmaryAH sAdhyatvAdi (16-17) · Śloka 17

| அஶ்மரீ தாருணோ வ்யாதிரந்தகப்ரதிமோ மதஃ||௧௬|| தருணோ பேஷஜைஃ ஸாத்யஃ ப்ரவத்தஶ்சேதமர்ஹதி| |௧௭|

Adhikarana ashmaryAH pUrvarUpeShu snehAdikramaH (17) · Śloka 17

| தஸ்ய பூர்வேஷு ரூபேஷு ஸ்நேஹாதிக்ரம இஷ்யதே||௧௭||

Adhikarana vAtAshmaryA pAShANabhedAdi ghRutam (18-20) · Śloka 20

பாஷாணபேதோ வஸுகோ வஶிரோऽஶ்மந்தகோ வரீ| கபோதவங்காதிபலாபல்லூகோஶீரகச்சகம்||௧௮|| வக்ஷாதநீ ஶாகபலஂ வ்யாக்ர்யௌ குண்டஸ்த்ரிகண்டகஃ| யவாஃ குலாத்தாஃ கோலாநி வருணஃ கதகாத்பலம்||௧௯|| ஊஷகாதிப்ரதீவாபமேஷாஂ க்வாதே ஶதஂ கதம்| பிநத்தி வாதஸம்பூதாஂ தத்பீதஂ ஶீக்ரமஶ்மரீம்||௨௦||

Adhikarana vAtAshmaryAM eraNDamUlAdikalkaH (21) · Śloka 21

கந்தர்வஹஸ்தபஹதீவ்யாக்ரீகோக்ஷுரகேக்ஷுராத்| மூலகல்கஂ பிபேத்தத்நா மதுரேணாஶ்மபேதநம்||௨௧||

Adhikarana pittAshmaryAM kushAdighRutam (22-24) · Śloka 24

குஶஃ காஶஃ ஶரோ குண்ட இத்கடோ மோரடோऽஶ்மபித்| தர்போ விதாரீ வாராஹீ ஶாலிமூலஂ த்ரிகண்டகஃ||௨௨|| பல்லூகஃ பாடலீ பாடா பத்தூரஃ ஸகுரண்டகஃ| புநர்நவே ஶிரீஷஶ்ச தேஷாஂ க்வாதே பசேத்ததம்||௨௩|| பிஷ்டேந த்ரபுஸாதீநாஂ பீஜேநேந்தீவரேண ச| மதுகேந ஶிலாஜேந தத்பித்தாஶ்மரிபேதநம்||௨௪||

Adhikarana kaPAshmaryAM varUNAdighRutam (25-26) · Śloka 26

வருணாதிஃ ஸமீரக்நௌ கணாவேலாஹரேணுகா| குக்குலுர்மரிசஂ குஷ்டஂ சித்ரகஃ ஸஸுராஹ்வயஃ||௨௫|| தைஃ கல்கிதைஃ கதாவாபமூஷகாதிகணேந ச| பிநத்தி கபஜாமாஶு ஸாதிதஂ கதமஶ்மரீம்||௨௬||

Adhikarana ashmaryAM kShArakShIrayavAgvAdayaH (27) · Śloka 27

க்ஷாரக்ஷீரயவாக்வாதி த்ரவ்யைஃ ஸ்வைஃ ஸ்வைஶ்ச கல்பயேத்| |௨௭|

Adhikarana sharkarAyAM picukAdikvAthaH (27-28) · Śloka 28

| பிசுகாங்கோல்லகதஶாகேந்தீவரஜைஃ பலைஃ||௨௭|| பீதமுஷ்ணாம்பு ஸகுடஂ ஶர்கராபாதநஂ பரம்| |௨௮|

Adhikarana SarkarAyAM krau~jcAsthyAdicUrNam (28-29) · Śloka 29

| க்ரௌஞ்சோஷ்ட்ரராஸபாஸ்தீநி ஶ்வதஂஷ்ட்ரா தாலபத்ரிகா||௨௮|| அஜமோதா கதம்பஸ்ய மூலஂ விஶ்வஸ்ய சௌஷதம்| பீதாநி ஶர்கராஂ பிந்த்யுஃ ஸுரயோஷ்ணோதகேந வா||௨௯||

Adhikarana ashmaryAM nRutyakuNDakacUrNam (30) · Śloka 30

நத்யகுண்டகபீஜாநாஂ சூர்ணஂ மாக்ஷிகஸஂயுதம்| அவிக்ஷீரேண ஸப்தாஹஂ பீதமஶ்மரிபாதநம்||௩௦||

Adhikarana ashmaryAM shigrumUlakvAthaH (31) · Śloka 31

க்வாதஶ்ச ஶிக்ருமூலோத்தஃ கதுஷ்ணோऽஶ்மரீபாதநஃ| |௩௧|

Adhikarana ashmaryAM tilAdikShAraH (31-32) · Śloka 32

| திலாபாமார்ககதலீபலாஶயவஸம்பவஃ||௩௧|| க்ஷாரஃ பேயோऽவிமூத்ரேண ஶர்கராஸ்வஶ்மரீஷு ச| |௩௨|

Adhikarana ashmarIvedanAyAM kapotava~gkA cUrNam, kapotava~gkasiddhaM kShIram, harItakyasthisiddhaM kShIram, punarnavAsiddhaM kShIram, mayUrashikhAmUlacUrNam (32-34) · Śloka 34

| கபோதவங்காமூலஂ வா பிபேதேகஂ ஸுராதிபிஃ||௩௨|| தத்ஸித்தஂ வா பிபேத்க்ஷீரஂ வேதநாபிருபத்ருதஃ| ஹரீதக்யஸ்திஸித்தஂ வா ஸாதிதஂ வா புநர்நவைஃ||௩௩|| க்ஷீராந்நபுக்பர்ஹிஶிகாமூலஂ வா தண்டுலாம்புநா| |௩௪|

Adhikarana mUtrAghAteShu kriyAviBAgaH (34) · Śloka 34

| முத்ராகாதேஷு விபஜேததஃ ஶேஷேஷ்வபி க்ரியாம்||௩௪||

Adhikarana mUtrAghAteShu bRuhatyAdigaNasya kvAthAdi (35) · Śloka 35

பஹத்யாதிகணே ஸித்தஂ த்விகுணீகதகோக்ஷுரே| தோயஂ பயோ வா ஸர்பிர்வா ஸர்வமூத்ரவிகாரஜித்||௩௫||

Adhikarana mUtrAghAteShu devadArvAdicUrNam (36) · Śloka 36

தேவதாருஂ கநஂ மூர்வாஂ யஷ்டீமது ஹரீதகீம்| மூத்ரகாதேஷு ஸர்வேஷு ஸுராக்ஷீரஜலைஃ பிபேத்||௩௬||

Adhikarana mUtrAghAteShu dhanvayAsasvarasaH, kakuBakvAthaH, triPalAkalkaH, yavAgUH vyAghryAdisiddhA, vIratarAdisiddhA, tAmracUDarasasiddhA, shilAjatu vIratarAdi BAvitam (37-39) · Śloka 39

ரஸஂ வா தந்வயாஸஸ்ய கஷாயஂ குகுபஸ்ய வா| ஸுகாம்பஸா வா த்ரிபலாஂ பிஷ்டாஂ ஸைந்தவஸஂயுதாம்||௩௭|| வ்யாக்ரீகோக்ஷுரகக்வாதே யவாகூஂ வா ஸபாணிதாம்| க்வாதே வீரதராதேர்வா தாம்ரசூடரஸேऽபி வா||௩௮|| அத்யாத்வீரதராத்யேந பாவிதஂ வா ஶிலாஜது| |௩௯|

Adhikarana ashmarIcyutau rathAdigamanam (39-40) · Śloka 40

| மத்யஂ வா நிகதஂ பீத்வா ரதேநாஶ்வேந வா வ்ரஜேத்||௩௯|| ஶீக்ரவேகேந ஸங்க்ஷோபாத்ததாऽஸ்ய ச்யவதேऽஶ்மரீ| |௪௦|

Adhikarana mUtrAghAteShu vIratarAdiH, virecanArthaM tailvakaM sarpiH, bastikarma (40-41) · Śloka 41

| ஸர்வதா சோபயோக்தவ்யோ வர்கோ வீரதராதிகஃ||௪௦|| ரேகார்தே தைல்வகஂ ஸர்பிர்பஸ்திகர்ம ச ஶீலயேத்| விஶேஷாதுத்தராந் பஸ்தீந்|௪௧|

Adhikarana mUtrAghAteShu uttarabastirvisheShataH, shukrAshmaryAM pramadAsevanam (41-43) · Śloka 43

| ஶுக்ராஶ்மர்யாஂ து ஶோதிதே||௪௧|| தைர்மூத்ரமார்கே பலவாந் ஶுக்ராஶயவிஶுத்தயே| புமாந் ஸுதப்தோ வஷ்யாணாஂ மாஂஸாநாஂ குக்குடஸ்ய ச||௪௨|| காமஂ ஸகாமாஃ ஸேவேத ப்ரமதா மததாயிநீஃ| |௪௩|

Adhikarana evamupashamABAve rAj~jaH prashrnapUrvakaM shastrAvacAraNam (43-44) · Śloka 44

| ஸித்தைருபக்ரமைரேபிர்ந சேச்சாந்திஸ்ததா பிஷக்||௪௩|| இதி ராஜாநமாபச்ச்ய ஶஸ்த்ரஂ ஸாத்வவசாரயேத்| |௪௪|

Adhikarana prashrnaprakAraH (44-45) · Śloka 45

கிமாபச்ச்ய ? இத்யாஹ | அக்ரியாயாஂ த்ருவோ மத்யுஃ க்ரியாயாஂ ஸஂஶயோ பவேத்||௪௪|| நிஶ்சிதஸ்யாபி வைத்யஸ்ய பஹுஶஃ ஸித்தகர்மணஃ| |௪௫|

Adhikarana shastrakarmavidhiH (45-55) · Śloka 55

| அதாதுரமுபஸ்நிக்தஶுத்தமீஷச்ச கர்ஶிதம்||௪௫|| அப்யக்தஸ்விந்நவபுஷமபுக்தஂ கதமங்கலம்| ஆஜாநுபலகஸ்தஸ்ய நரஸ்யாங்க்கே வ்யாபாஶ்ரிதம்||௪௬|| பூர்வேண காயேநோத்தாநஂ நிஷண்ணஂ வஸ்த்ரசும்பலே| ததோऽஸ்யாகுஞ்சிதே ஜாநுகூர்பரே வாஸஸா தடம்||௪௭|| ஸஹாஶ்ரயமநுஷ்யேண பத்தஸ்யாஶ்வாஸிதஸ்ய ச| நாபேஃ ஸமந்தாதப்யஜ்யாததஸ்தஸ்யாஶ்ச வாமதஃ||௪௮|| மதித்வா முஷ்டிநாऽऽக்ராமேத்யாவதஶ்மர்யதோகதா| தைலாக்தே வர்திதநகே தர்ஜநீமத்யமே ததஃ||௪௯|| அதக்ஷிணே குதேऽங்குல்யௌ ப்ரணிதாயாநுஸேவநி| ஆஸாத்ய பலயத்நாப்யாமஶ்மரீஂ குதமேட்ரயோஃ||௫௦|| கத்வாऽந்தரே ததா பஸ்திஂ நிர்வலீகமநாயதம்| உத்பீடயேதங்குலிப்யாஂ யாவத்க்ரந்திரிவோந்நதம்||௫௧|| ஶல்யஂ ஸ்யாத்ஸேவநீஂ முக்த்வா யவமாத்ரேண பாடயேத்| அஶ்மமாநேந ந யதா பித்யதே ஸா ததாऽऽஹரேத்||௫௨|| ஸமக்ரஂ ஸர்பவக்ரேண, ஸ்த்ரீணாஂ பஸ்திஸ்து பார்ஶ்வகஃ| கர்பாஶயாஶ்ரயஸ்தாஸாஂ ஶஸ்த்ரமுத்ஸங்கவத்ததஃ||௫௩|| ந்யஸேததோऽந்யதா ஹ்யாஸாஂ மூத்ரஸ்ராவீ வ்ரணோ பவேத்| மூத்ரப்ரஸேகக்ஷணநாந்நரஸ்யாப்யபி சைகதா||௫௪|| பஸ்திபேதோऽஶ்மரீஹேதுஃ ஸித்திஂ யாதி ந து த்விதா| |௫௫|

Adhikarana vishalyasya vidhiH (55-56) · Śloka 56

| விஶல்யமுஷ்ணபாநீயத்ரோண்யாஂ தமவகாஹயேத்||௫௫|| ததா ந பூர்யதேऽஸ்த்ரேண பஸ்திஃ, பூர்ணே து பீடயேத்| மேட்ராந்தஃ க்ஷீரிவக்ஷாம்பு|௫௬|

Adhikarana mUtrasaMshuddhau guDasauhityam, yavAgUH, odanam, mAMsarasAH (56-58) · Śloka 58

| மூத்ரஸஂஶுத்தயே ததஃ||௫௬|| குர்யாட்குடஸ்ய ஸௌஹித்யஂ மத்வாஜ்யாக்தவ்ரணஃ பிபேத்| த்வௌ காலௌ ஸகதாஂ கோஷ்ணாஂ யவாகூஂ மூத்ரஶோதநைஃ||௫௭|| த்ர்யஹஂ, தஶாஹஂ பயஸா குடாட்யேநால்பமோதநம்| புஞ்ஜீதோர்த்வஂ பலாம்லைஶ்ச ரஸைர்ஜாங்கலசாரிணாம்||௫௮||

Adhikarana ashmarIvraNe prakShAlanam, lepaH, tailam (59-60) · Śloka 60

க்ஷீரிவக்ஷகஷாயேண வ்ரணஂ ப்ரக்ஷால்ய லேபயேத்| ப்ரபௌண்டரீகமஞ்ஜிஷ்டாயஷ்ட்யாஹ்வநயநௌஷதைஃ||௫௯|| வ்ரணாப்யங்கே பசேத்தைலமேபிரேவ நிஶாந்விதைஃ| |௬௦|

Adhikarana ashmarI vraNe svedaH, agacCati mUtre dAhaH, gacCatimUtre bastayaH (60-62) · Śloka 62

| தஶாஹஂ ஸ்வேதயேச்சைநஂ, ஸ்வமார்கஂ ஸப்தராத்ரதஃ||௬௦|| மூத்ரே த்வகச்சதி தஹேதஶ்மரீவ்ரணமக்நிநா| ஸ்வமார்கப்ரதிபத்தௌ து ஸ்வாதுப்ராயைருபாசரேத்||௬௧|| தஂ பஸ்திபிஃ| |௬௨|

Adhikarana rUDhavraNe~api varShaparyantaM nagAdyArohaNaniShedhaH (62) · Śloka 62

ந சாரோஹேத்வர்ஷஂ ரூடவ்ரணோऽபி ஸஃ| நகநாகாஶ்வவக்ஷஸ்த்ரீரதாந்நாப்ஸு ப்லவேத ச||௬௨||

Adhikarana shastrakarmaNi varjyAni marmANi (11) · Śloka 11

மூத்ரஶுக்ரவஹௌ பஸ்திவஷணௌ ஸேவநீஂ குதம்| மூத்ரப்ரஸேகஂ யோநிஂ ச ஶஸ்த்ரேணாஷ்டௌ விவர்ஜயேத்||௬௩|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ சதுர்தே சிகித்ஸிதஸ்தாநே மூத்ராகாதசிகித்ஸிதஂ நாமைகாதஶோऽத்யாயஃ||௧௧||