Adhikarana pANDurogacikitsitAdhyAyaH pANDuroge Adau kalyANakA sarpiH pAnam (2-1) · Śloka 1
অথাতঃ পাণ্ডুরোগচিকিত্সিতং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ| (গদ্যসূত্রে|২| ) পাণ্ড্বামযী পিবেত্সর্পিরাদৌ কল্যাণকাহ্বযম্| পঞ্চগব্যং মহাতিক্তং শৃতং বাঽঽরগ্বধাদিনা||১||
अथातः पाण्डुरोगचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) पाण्ड्वामयी पिबेत्सर्पिरादौ कल्याणकाह्वयम्| पञ्चगव्यं महातिक्तं शृतं वाऽऽरग्वधादिना||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDuroge dADimAdisiddhaM ghRutam pANDurogesnehite vamanam (2-4) · Śloka 4
দাডিমাত্কুডবো ধান্যাত্কুডবার্ধং পলং পলম্| চিত্রকাচ্ছৃঙ্গবেরাচ্চ পিপ্পল্যর্ধপলং চ তৈঃ||২|| কল্কিতৈর্বিংশতিপলং ঘৃতস্য সলিলাঢকে| সিদ্ধং হৃত্পাণ্ডুগুল্মার্শঃপ্লীহবাতকফার্তিনুত্||৩|| দীপনং শ্বাসকাসঘ্নং মূঢবাতানুলোমনম্| দুঃখপ্রসবিনীনাং চ বন্ধ্যানাং চ প্রশস্যতে||৪||
दाडिमात्कुडवो धान्यात्कुडवार्धं पलं पलम्| चित्रकाच्छृङ्गबेराच्च पिप्पल्यर्धपलं च तैः||२|| कल्कितैर्विंशतिपलं घृतस्य सलिलाढके| सिद्धं हृत्पाण्डुगुल्मार्शःप्लीहवातकफार्तिनुत्||३|| दीपनं श्वासकासघ्नं मूढवातानुलोमनम्| दुःखप्रसविनीनां च बन्ध्यानां च प्रशस्यते||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDurogepunaH snigdhe virecanam (5) · Śloka 5
স্নেহিতং বামযেত্তীক্ষ্ণৈঃ পুনঃ স্নিগ্ধং চ শোধযেত্| পযসা মূত্রযুক্তেন বহুশঃ কেবলেন বা||৫||
स्नेहितं वामयेत्तीक्ष्णैः पुनः स्निग्धं च शोधयेत्| पयसा मूत्रयुक्तेन बहुशः केवलेन वा||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDurogedantIPalAsAdayo virecanayogAH (6-7) · Śloka 7
দন্তীফলরসে কোষ্ণে কাশ্মর্যাঞ্জলিমাসুতম্| দ্রাক্ষাঞ্জলিং বা মৃদিতং তত্ পিবেত্ পাণ্ডুরোগজিত্||৬|| মূত্রেণ পিষ্টাং পথ্যাং বা তত্সিদ্ধং বা ফলত্রযম্| |৭|
दन्तीफलरसे कोष्णे काश्मर्याञ्जलिमासुतम्| द्राक्षाञ्जलिं वा मृदितं तत् पिबेत् पाण्डुरोगजित्||६|| मूत्रेण पिष्टां पथ्यां वा तत्सिद्धं वा फलत्रयम्| |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDurogesvarNakShIryAdayaH (7-8) · Śloka 8
| স্বর্ণক্ষীরীত্রিবৃচ্ছ্যামাভদ্রদারুমহৌষধম্||৭|| গোমূত্রাঞ্জলিনা পিষ্টং শ্রৃতং তেনৈব বা পিবেত্| সাধিতং ক্ষীরমেভির্বা পিবেদ্দোষানুলোমনম্||৮||
| स्वर्णक्षीरीत्रिवृच्छ्यामाभद्रदारुमहौषधम्||७|| गोमूत्राञ्जलिना पिष्टं श्रृतं तेनैव वा पिबेत्| साधितं क्षीरमेभिर्वा पिबेद्दोषानुलोमनम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDurogegomUtraBAvitamayorajaH (9) · Śloka 9
মূত্রে স্থিতং বা সপ্তাহং পযসাঽযোরজঃ পিবেত্| জীর্ণে ক্ষীরেণ ভুঞ্জীত রসেন মধুরেণ বা||৯||
मूत्रे स्थितं वा सप्ताहं पयसाऽयोरजः पिबेत्| जीर्णे क्षीरेण भुञ्जीत रसेन मधुरेण वा||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDuroge shodhite pathyA (10) · Śloka 10
শুদ্ধশ্চোভযতো লিহ্যাত্পথ্যাং মধুঘৃতদ্রুতাম্| |১০|
शुद्धश्चोभयतो लिह्यात्पथ्यां मधुघृतद्रुताम्| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDuroge vishAlAdi cUrNam (10-12) · Śloka 12
| বিশালাকটুকামুস্তাকুষ্ঠদারুকলিঙ্গকাঃ||১০|| কর্ষাংশা দ্বিপিচুর্মূর্বা কর্ষার্ধাংশা ঘুণপ্রিযা| পীত্বা তচ্চূর্ণমম্ভোভিঃ সুখৈর্লিহ্যাত্ততো মধু||১১|| পাণ্ডুরোগং জ্বরং দাহং কাসং শ্বাসমরোচকম্| গুল্মানাহামবাতাংশ্চ রক্তপিত্তং চ তজ্জযেত্||১২||
| विशालाकटुकामुस्ताकुष्ठदारुकलिङ्गकाः||१०|| कर्षांशा द्विपिचुर्मूर्वा कर्षार्धांशा घुणप्रिया| पीत्वा तच्चूर्णमम्भोभिः सुखैर्लिह्यात्ततो मधु||११|| पाण्डुरोगं ज्वरं दाहं कासं श्वासमरोचकम्| गुल्मानाहामवातांश्च रक्तपित्तं च तज्जयेत्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDuroge vAsAdikvAthaH (13) · Śloka 13
বাসাগুডূচীত্রিফলাকট্বীভূনিম্বনিম্বহঃ| ক্বাথঃ ক্ষৌদ্রযুতো হন্তি পাণ্ডুপিত্তাস্রকামলাঃ||১৩||
वासागुडूचीत्रिफलाकट्वीभूनिम्बनिम्बहः| क्वाथः क्षौद्रयुतो हन्ति पाण्डुपित्तास्रकामलाः||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDuroge vyoShAdi cUrNam (14-15) · Śloka 15
ব্যোষাগ্নিবেল্লত্রিফলামুস্তৈস্তুল্যমযোরজঃ| চূর্ণিতং তক্রমধ্বাজ্যকোষ্ণাম্ভোভিঃ প্রযোজিতম্||১৪|| কামলাপাণ্ডুহৃদ্রোগকুষ্ঠার্শোমেহনাশনম্| |১৫|
व्योषाग्निवेल्लत्रिफलामुस्तैस्तुल्यमयोरजः| चूर्णितं तक्रमध्वाज्यकोष्णाम्भोभिः प्रयोजितम्||१४|| कामलापाण्डुहृद्रोगकुष्ठार्शोमेहनाशनम्| |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDuroge guDAdi guTikA (15-16) · Śloka 16
| গুডনাগরমণ্ডূরতিলাংশান্ মানতঃ সমান্||১৫|| পিপ্পলীদ্বিগুণান্ দদ্যাদ্গুটিকাং পাণ্ডুরোগিণে| |১৬|
| गुडनागरमण्डूरतिलांशान् मानतः समान्||१५|| पिप्पलीद्विगुणान् दद्याद्गुटिकां पाण्डुरोगिणे| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDuroge maNDUravaTakAH (16-20) · Śloka 20
| তাপ্যং দার্ব্যাস্ত্বচং চব্যং গ্রন্থিকং দেবদারু চ||১৬|| ব্যোষাদিনবকং চৈতচ্চূর্ণযেদ্ দ্বিগুণং ততঃ| মণ্ডূরং চাঞ্জননিভং সর্বতোঽষ্টগুণেঽথ তত্||১৭|| পৃথগ্বিপক্বে গোমূত্রে বটকীকরণক্ষমে| প্রক্ষিপ্য বটকান্ কুর্যাত্তান্ খাদেত্তক্রভোজনঃ||১৮|| এতে মণ্ডূরবটকাঃ প্রাণদাঃ পাণ্ডুরোগিণাং| কুষ্ঠান্যজরকং শোফমূরুস্তম্ভরোচকম্||১৯|| অর্শাংসি কামলাং মেহান্ প্লীহানং শমযন্তি চ| |২০|
| ताप्यं दार्व्यास्त्वचं चव्यं ग्रन्थिकं देवदारु च||१६|| व्योषादिनवकं चैतच्चूर्णयेद् द्विगुणं ततः| मण्डूरं चाञ्जननिभं सर्वतोऽष्टगुणेऽथ तत्||१७|| पृथग्विपक्वे गोमूत्रे वटकीकरणक्षमे| प्रक्षिप्य वटकान् कुर्यात्तान् ख़ादेत्तक्रभोजनः||१८|| एते मण्डूरवटकाः प्राणदाः पाण्डुरोगिणां| कुष्ठान्यजरकं शोफमूरुस्तम्भरोचकम्||१९|| अर्शांसि कामलां मेहान् प्लीहानं शमयन्ति च| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDuroge tApyAdicUrNam (20-23) · Śloka 23
| তাপ্যাদ্রিজতুরৌপ্যাযোমলাঃ পঞ্চপলাঃ পৃথক্||২০|| চিত্রকত্রিফলাব্যোষবিডঙ্গৈঃ পালিকৈঃ সহ| শর্করাষ্টপলোন্মিশ্রাশ্চূর্ণিতা মধুনা দ্রুতাঃ||২১|| পাণ্ডুরোগং বিষং কাসং যক্ষ্মাণং বিষমং জ্বরম্| কুষ্ঠান্যজরকং মেহং শোফং শ্বাসমরোচকম্||২২|| বিশেষাদ্ধন্ত্যপস্মারং কামলাং গুদজানি চ| |২৩|
| ताप्याद्रिजतुरौप्यायोमलाः पञ्चपलाः पृथक्||२०|| चित्रकत्रिफलाव्योषविडङ्गैः पालिकैः सह| शर्कराष्टपलोन्मिश्राश्चूर्णिता मधुना द्रुताः||२१|| पाण्डुरोगं विषं कासं यक्ष्माणं विषमं ज्वरम्| कुष्ठान्यजरकं मेहं शोफं श्वासमरोचकम्||२२|| विशेषाद्धन्त्यपस्मारं कामलां गुदजानि च| |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDuroge kauTajAdiguDAH (23-29) · Śloka 29
| কৌটজত্রিফলানিম্বপটোলঘননাগরৈঃ||২৩|| ভাবিতানি দশাহানি রসৈর্দ্বিত্রিগুণানি বা| শিলাজতুপলান্যষ্টৌ তাবতী সিতশর্করা||২৪|| ত্বক্ঽঽক্ষীরীপিপ্পলীধাত্রীকর্কটাখ্যাঃ পলোন্মিতাঃ| নিদিগ্ধ্যাঃ ফলমূলাভ্যাং পলং যুক্ত্যা ত্রিজাতকম্||২৫|| মধুত্রিপলসংযুক্তান্ কুর্যাদক্ষসমান্ গুডান্| দাডিমাম্বুপযঃ পক্ষিরসতোযসুরাসবান্||২৬|| তান্ ভক্ষযিত্বাঽনু পিবেন্নিরন্নো ভুক্ত এব বা| পাণ্ডুকুষ্ঠজ্বরপ্লীহতমকার্শোভগন্দরম্||২৭|| হৃন্মূত্রপূতিশুক্রাগ্নিদোষশোষগরোদরম্| কাসাসৃগ্দরপিত্তাসৃক্শোফগুল্মগলামযান্||২৮|| মেহবর্ধ্মভ্রমান্ হন্যুঃ সর্বদোষহরাঃ শিবাঃ| |২৯|
| कौटजत्रिफलानिम्बपटोलघननागरैः||२३|| भावितानि दशाहानि रसैर्द्वित्रिगुणानि वा| शिलाजतुपलान्यष्टौ तावती सितशर्करा||२४|| त्वक्ऽऽक्षीरीपिप्पलीधात्रीकर्कटाख्याः पलोन्मिताः| निदिग्ध्याः फलमूलाभ्यां पलं युक्त्या त्रिजातकम्||२५|| मधुत्रिपलसंयुक्तान् कुर्यादक्षसमान् गुडान्| दाडिमाम्बुपयः पक्षिरसतोयसुरासवान्||२६|| तान् भक्षयित्वाऽनु पिबेन्निरन्नो भुक्त एव वा| पाण्डुकुष्ठज्वरप्लीहतमकार्शोभगन्दरम्||२७|| हृन्मूत्रपूतिशुक्राग्निदोषशोषगरोदरम्| कासासृग्दरपित्तासृक्शोफगुल्मगलामयान्||२८|| मेहवर्ध्मभ्रमान् हन्युः सर्वदोषहराः शिवाः| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDuroge drAkShAdilehaH (29-31) · Śloka 31
| দ্রাক্ষাপ্রস্থং কণাপ্রম্থং শর্করার্ধতুলাং তথা||২৯|| দ্বিপলং মধুকং শুণ্ঠীং ত্বক্ষীরীং চ বিচূর্ণিতম্| ধাত্রীফলরসদ্রোণে তত্ক্ষিপ্ত্বা লেহবত্পচেত্||৩০|| শীতান্মধুপ্রস্থযুতাদ্ লিহ্যাত্পাণিতলং ততঃ| হলীমকং পাণ্ডুরোগং কামলাং চ নিযচ্ছতি||৩১||
| द्राक्षाप्रस्थं कणाप्रम्थं शर्करार्धतुलां तथा||२९|| द्विपलं मधुकं शुण्ठीं त्वक्षीरीं च विचूर्णितम्| धात्रीफलरसद्रोणे तत्क्षिप्त्वा लेहवत्पचेत्||३०|| शीतान्मधुप्रस्थयुताद् लिह्यात्पाणितलं ततः| हलीमकं पाण्डुरोगं कामलां च नियच्छति||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDuroge pAnaBojane hRusvapa~jjamUlajalam pANDuroge kAmAlAyAM hRusvadrakShAmalakarasaH (32) · Śloka 32
কনীযঃপঞ্চমূলাম্বু শস্যতে পানভোজনে| পাণ্ডূনাং, কামলার্তানাং মৃদ্বীকামলকাদ্রসঃ||৩২||
कनीयःपञ्चमूलाम्बु शस्यते पानभोजने| पाण्डूनां, कामलार्तानां मृद्वीकामलकाद्रसः||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDuroge sAmAnyamauShadham (33) · Śloka 33
ইতি সামান্যতঃ প্রোক্তং পাণ্ডুরোগে ভিষগ্ঽঽজিতম্| বিকল্প্য যোজ্যং বিদুষা পৃথগ্দোষবলং প্রতি||৩৩||
इति सामान्यतः प्रोक्तं पाण्डुरोगे भिषग्ऽऽजितम्| विकल्प्य योज्यं विदुषा पृथग्दोषबलं प्रति||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDuroge vAtaje snehaprAyam pANDuroge pittaje tiktashItam pANDuroge kaPaje kaTurUkShoShNam pANDuroge tridoShaje miSram (34) · Śloka 34
স্নেহপ্রাযং পবনজে তিক্তশীতং তু পৈত্তিকে| শ্লৈষ্মিকে কটুরূক্ষোষ্ণং বিমিশ্রং সান্নিপাতিকে||৩৪||
स्नेहप्रायं पवनजे तिक्तशीतं तु पैत्तिके| श्लैष्मिके कटुरूक्षोष्णं विमिश्रं सान्निपातिके||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDuroge mRuttikAje tIkShNaM virecanam pANDuroge mRutti shuddhakoShThe ghRutani (35) · Śloka 35
মৃদং নির্যাপযেত্কাযাত্তীক্ষ্ণৈঃ সংশোধনৈঃ পুরঃ| বলাধানানি সর্পীংষি শুদ্ধে কোষ্ঠে তু যোজযেত্||৩৫||
मृदं निर्यापयेत्कायात्तीक्ष्णैः संशोधनैः पुरः| बलाधानानि सर्पींषि शुद्धे कोष्ठे तु योजयेत्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDuroge mRuttikAje vyoShAdighRutam (36-37) · Śloka 37
ব্যোষবিল্বদ্বিরজনীত্রিফলাদ্বিপুনর্নবম্| মুস্তান্যযোরজঃ পাঠা বিডঙ্গং দেবদারু চ||৩৬|| বৃশ্চিকালী চ ভার্গী চ সক্ষীরেস্তৈঃ শৃতং ঘৃতম্| সর্বান্ প্রশমযত্যাশু বিকারান্ মৃত্তিকাকৃতান্||৩৭||
व्योषबिल्वद्विरजनीत्रिफलाद्विपुनर्नवम्| मुस्तान्ययोरजः पाठा विडङ्गं देवदारु च||३६|| वृश्चिकाली च भार्गी च सक्षीरेस्तैः शृतं घृतम्| सर्वान् प्रशमयत्याशु विकारान् मृत्तिकाकृतान्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDuroge mRuttikAje kesarAdi ghRutam (38) · Śloka 38
তদ্বত্কেসরযষ্ট্যাহ্বপিপ্পলীক্ষীরশাড্বলৈঃ| |৩৮|
तद्वत्केसरयष्ट्याह्वपिप्पलीक्षीरशाड्वलैः| |३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDuroge mRuddheShaNaya vellAdiBAvitA mRut (38-39) · Śloka 39
| মৃদ্দ্বেষণায তল্লোল্যে বিতরেদ্ভাবিতাং মৃদম্||৩৮|| বেল্লাগ্নিনিম্বপ্রসবৈঃ পাঠযা মূর্বযাঽথবা| |৩৯|
| मृद्द्वेषणाय तल्लोल्ये वितरेद्भावितां मृदम्||३८|| वेल्लाग्निनिम्बप्रसवैः पाठया मूर्वयाऽथवा| |३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDuroge mRuddhedoShAnunugamAdBeShajam (39) · Śloka 39
| মৃদ্ভেদভিন্নদোষানুগমাদ্যোজ্যং চ ভেষজম্||৩৯||
| मृद्भेदभिन्नदोषानुगमाद्योज्यं च भेषजम्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDuroge kAmalAyAM pittaghnam (40) · Śloka 40
কামলাযাং তু পিত্তঘ্নং পাণ্ডুরোগাবিরোধি যত্| |৪০|
कामलायां तु पित्तघ्नं पाण्डुरोगाविरोधि यत्| |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDuroge pathyAghRutam (40-41) · Śloka 41
| পথ্যাশতরসে পথ্যাবৃন্তার্ধশতকল্কিতঃ||৪০|| প্রস্থঃ সিদ্ধো ঘৃতাদ্গুল্মকামলাপাণ্ডুরোগনুত্| |৪১|
| पथ्याशतरसे पथ्यावृन्तार्धशतकल्कितः||४०|| प्रस्थः सिद्धो घृताद्गुल्मकामलापाण्डुरोगनुत्| |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDuroge AragvadhayogaH (41-42) · Śloka 42
| আরগ্বধং রসেনেক্ষোর্বিদার্যামলকস্য বা||৪১|| সত্র্যূষণং বিল্বমাত্রং পাযযেত্কামলাপহম্| |৪২|
| आरग्वधं रसेनेक्षोर्विदार्यामलकस्य वा||४१|| सत्र्यूषणं बिल्वमात्रं पाययेत्कामलापहम्| |४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDuroge dantIkalkaH pANDuroge dravantIcUrNam (42-43) · Śloka 43
| পিবেন্নিকুম্ভকল্কং বা দ্বিগুডং শীতবারিণা||৪২|| কুম্ভস্য চূর্ণং সক্ষৌদ্রং ত্রৈফলেন রসেন বা| |৪৩|
| पिबेन्निकुम्भकल्कं वा द्विगुडं शीतवारिणा||४२|| कुम्भस्य चूर्णं सक्षौद्रं त्रैफलेन रसेन वा| |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDuroge triPalAdirasaH (43-44) · Śloka 44
| ত্রিফলাযা গুডূচ্যা বা দার্ব্যা নিম্বস্য বা রসম্||৪৩|| প্রাতঃ প্রাতর্মধুযুতং কামলার্তায যোজযেত্| |৪৪|
| त्रिफलाया गुडूच्या वा दार्व्या निम्बस्य वा रसम्||४३|| प्रातः प्रातर्मधुयुतं कामलार्ताय योजयेत्| |४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDuroge nishAdya~jjanam (44) · Śloka 44
| নিশাগৈরিকধাত্রীভিঃ কামলাপহমঞ্জনম্||৪৪||
| निशागैरिकधात्रीभिः कामलापहमञ्जनम्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDuroge tilapiShTaniBemale kaPaharam (45) · Śloka 45
তিলপিষ্টনিভং যস্তু কামলাবান্ সৃজেন্মলম্| কফরুদ্ধপথং তস্য পিত্তং কফহরৈর্জযেত্||৪৫||
तिलपिष्टनिभं यस्तु कामलावान् सृजेन्मलम्| कफरुद्धपथं तस्य पित्तं कफहरैर्जयेत्||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDuroge shAkhAshrayakAraNaM li~ggacikitsA ca (46-52) · Śloka 52
রূক্ষশীতগুরুস্বাদুব্যাযামবলনিগ্রহৈঃ| কফসম্মূর্চ্ছিতো বাযুর্যদা পিত্তং বহিঃ ক্ষিপেত্||৪৬|| হারিদ্রনেত্রমূত্রত্বক্ঽঽশ্বেতবর্চস্তদা নরঃ| ভবেত্সাটোপবিষ্টম্ভো গুরুণা হৃদযেন চ||৪৭|| দৌর্বল্যাল্পাগ্নিপার্শ্বার্তিহিধ্মাশ্বাসারুচিজ্বরৈঃ| ক্রমেণাল্পেঽনুষজ্যেত পিত্তে শাখাসমাশ্রিতে||৪৮|| রসৈস্তং রূক্ষকট্বমলিঃ শিখিতিত্তিরিদক্ষজৈঃ| শুষ্কমূলকজৈর্যূষৈঃ কুলত্থোত্থৈশ্চ ভোজযেত্||৪৯|| ভৃশাম্লতীক্ষ্ণকটুকলবণোষ্ণং চ শস্যতে| সবীজপূরকরসং লিহ্যাদ্ব্যোষং তথাঽঽশযম্||৫০|| স্বং পিত্তমেতি তেনাস্য শকৃদপ্যনুরজ্যতে| বাযুশ্চ যাতি প্রশমং সহাটোপাদ্যুপদ্রবৈঃ||৫১|| নিবৃত্তোপদ্রবস্যাস্য কার্যঃ কামলিকো বিধিঃ| |৫২|
रूक्षशीतगुरुस्वादुव्यायामबलनिग्रहैः| कफसम्मूर्च्छितो वायुर्यदा पित्तं बहिः क्षिपेत्||४६|| हारिद्रनेत्रमूत्रत्वक्ऽऽश्वेतवर्चस्तदा नरः| भवेत्साटोपविष्टम्भो गुरुणा हृदयेन च||४७|| दौर्बल्याल्पाग्निपार्श्वार्तिहिध्माश्वासारुचिज्वरैः| क्रमेणाल्पेऽनुषज्येत पित्ते शाख़ासमाश्रिते||४८|| रसैस्तं रूक्षकट्वमलिः शिख़ितित्तिरिदक्षजैः| शुष्कमूलकजैर्यूषैः कुलत्थोत्थैश्च भोजयेत्||४९|| भृशाम्लतीक्ष्णकटुकलवणोष्णं च शस्यते| सबीजपूरकरसं लिह्याद्व्योषं तथाऽऽशयम्||५०|| स्वं पित्तमेति तेनास्य शकृदप्यनुरज्यते| वायुश्च याति प्रशमं सहाटोपाद्युपद्रवैः||५१|| निवृत्तोपद्रवस्यास्य कार्यः कामलिको विधिः| |५२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kumBakamalAyAM shilAjatu kumBa mAkShikadhAtuH suvarNaM vA (52-53) · Śloka 53
| গোমূত্রেণ পিবেত্কুম্ভকামলাযাং শিলাজতু||৫২|| মাসং মাক্ষিকধাতুং বা কিট্টং বাঽথ হিরণ্যজম্| |৫৩|
| गोमूत्रेण पिबेत्कुम्भकामलायां शिलाजतु||५२|| मासं माक्षिकधातुं वा किट्टं वाऽथ हिरण्यजम्| |५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana halImake guDucIghRutena snehanam halItato trivRutayA viretayA virecatam halIvirikte madhuraM vAtapittandhaM cAdyAt halIdrAkShAleho madhuradhRutAni halIyApanAH kShIrabastayo sAnuvAsanAH halI agnivRuddhaye mArddhIkAriShTayogAH halIaBayAlehAdi sarvaM yathAdoShabalam (53-57) · Śloka 57
| গুডূচীস্বরসক্ষীরসাধিতেন হলীমকী||৫৩|| মহিষীহবিষা স্নিগ্ধঃ পিবেদ্ধাত্রীরসেন তু| ত্রিবৃতাং তদ্বিরিক্তোঽদ্যাত্স্বাদু পিত্তানিলাপহম্||৫৪|| দ্রাক্ষালেহং চ পূর্বোক্তং সর্পীংষি মধুরাণি চ| যাপনান্ ক্ষীরবস্তীংশ্চ শীলযেত্সানুবাসনান্||৫৫|| মার্দ্বীকারিষ্টযোগাংশ্চ পিবেদ্যুক্ত্যাঽগ্নিবৃদ্ধযে| কাসিকং চাভযালেহং পিপ্পলীং মধুকং বলাম্||৫৬|| পযসা চ প্রযুঞ্জীত যথা দোষং যথা বলম্| |৫৭|
| गुडूचीस्वरसक्षीरसाधितेन हलीमकी||५३|| महिषीहविषा स्निग्धः पिबेद्धात्रीरसेन तु| त्रिवृतां तद्विरिक्तोऽद्यात्स्वादु पित्तानिलापहम्||५४|| द्राक्षालेहं च पूर्वोक्तं सर्पींषि मधुराणि च| यापनान् क्षीरबस्तींश्च शीलयेत्सानुवासनान्||५५|| मार्द्वीकारिष्टयोगांश्च पिबेद्युक्त्याऽग्निवृद्धये| कासिकं चाभयालेहं पिप्पलीं मधुकं बलाम्||५६|| पयसा च प्रयुञ्जीत यथा दोषं यथा बलम्| |५७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDurogeShu shophoktashca kriyAkramaH (16) · Śloka 16
| পাণ্ডুরোগেষু কুশলঃ শোফোক্তং চ ক্রিযাক্রমম্||৫৭|| ইতি শ্রীবৈদ্যপতিসিংহগুপ্তসূনুশ্রীমদ্বাগ্ভটবিরচিতাযামষ্টাঙ্গহৃদযসংহিতাযাং চতুর্থে চিকিত্সিতস্থানে পাণ্ডুরোগচিকিত্সিতং নাম ষোডশোঽধ্যাযঃ||১৬||
| पाण्डुरोगेषु कुशलः शोफोक्तं च क्रियाक्रमम्||५७|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां चतुर्थे चिकित्सितस्थाने पाण्डुरोगचिकित्सितं नाम षोडशोऽध्यायः||१६||
🔊 Audio coming soon