16. pāṇḍurōgacikitsitādhyāyaḥ

Adhikarana pANDurogacikitsitAdhyAyaH pANDuroge Adau kalyANakA sarpiH pAnam (2-1) · Śloka 1

ಅಥಾತಃ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ|೨| ) ಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯೀ ಪಿಬೇತ್ಸರ್ಪಿರಾದೌ ಕಲ್ಯಾಣಕಾಹ್ವಯಮ್| ಪಞ್ಚಗವ್ಯಂ ಮಹಾತಿಕ್ತಂ ಶೃತಂ ವಾಽಽರಗ್ವಧಾದಿನಾ||೧||

Adhikarana pANDuroge dADimAdisiddhaM ghRutam pANDurogesnehite vamanam (2-4) · Śloka 4

ದಾಡಿಮಾತ್ಕುಡವೋ ಧಾನ್ಯಾತ್ಕುಡವಾರ್ಧಂ ಪಲಂ ಪಲಮ್| ಚಿತ್ರಕಾಚ್ಛೃಙ್ಗಬೇರಾಚ್ಚ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯರ್ಧಪಲಂ ಚ ತೈಃ||೨|| ಕಲ್ಕಿತೈರ್ವಿಂಶತಿಪಲಂ ಘೃತಸ್ಯ ಸಲಿಲಾಢಕೇ| ಸಿದ್ಧಂ ಹೃತ್ಪಾಣ್ಡುಗುಲ್ಮಾರ್ಶಃಪ್ಲೀಹವಾತಕಫಾರ್ತಿನುತ್||೩|| ದೀಪನಂ ಶ್ವಾಸಕಾಸಘ್ನಂ ಮೂಢವಾತಾನುಲೋಮನಮ್| ದುಃಖಪ್ರಸವಿನೀನಾಂ ಚ ಬನ್ಧ್ಯಾನಾಂ ಚ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ||೪||

Adhikarana pANDurogepunaH snigdhe virecanam (5) · Śloka 5

ಸ್ನೇಹಿತಂ ವಾಮಯೇತ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈಃ ಪುನಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಚ ಶೋಧಯೇತ್| ಪಯಸಾ ಮೂತ್ರಯುಕ್ತೇನ ಬಹುಶಃ ಕೇವಲೇನ ವಾ||೫||

Adhikarana pANDurogedantIPalAsAdayo virecanayogAH (6-7) · Śloka 7

ದನ್ತೀಫಲರಸೇ ಕೋಷ್ಣೇ ಕಾಶ್ಮರ್ಯಾಞ್ಜಲಿಮಾಸುತಮ್| ದ್ರಾಕ್ಷಾಞ್ಜಲಿಂ ವಾ ಮೃದಿತಂ ತತ್ ಪಿಬೇತ್ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಜಿತ್||೬|| ಮೂತ್ರೇಣ ಪಿಷ್ಟಾಂ ಪಥ್ಯಾಂ ವಾ ತತ್ಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಫಲತ್ರಯಮ್| |೭|

Adhikarana pANDurogesvarNakShIryAdayaH (7-8) · Śloka 8

| ಸ್ವರ್ಣಕ್ಷೀರೀತ್ರಿವೃಚ್ಛ್ಯಾಮಾಭದ್ರದಾರುಮಹೌಷಧಮ್||೭|| ಗೋಮೂತ್ರಾಞ್ಜಲಿನಾ ಪಿಷ್ಟಂ ಶ್ರೃತಂ ತೇನೈವ ವಾ ಪಿಬೇತ್| ಸಾಧಿತಂ ಕ್ಷೀರಮೇಭಿರ್ವಾ ಪಿಬೇದ್ದೋಷಾನುಲೋಮನಮ್||೮||

Adhikarana pANDurogegomUtraBAvitamayorajaH (9) · Śloka 9

ಮೂತ್ರೇ ಸ್ಥಿತಂ ವಾ ಸಪ್ತಾಹಂ ಪಯಸಾಽಯೋರಜಃ ಪಿಬೇತ್| ಜೀರ್ಣೇ ಕ್ಷೀರೇಣ ಭುಞ್ಜೀತ ರಸೇನ ಮಧುರೇಣ ವಾ||೯||

Adhikarana pANDuroge shodhite pathyA (10) · Śloka 10

ಶುದ್ಧಶ್ಚೋಭಯತೋ ಲಿಹ್ಯಾತ್ಪಥ್ಯಾಂ ಮಧುಘೃತದ್ರುತಾಮ್| |೧೦|

Adhikarana pANDuroge vishAlAdi cUrNam (10-12) · Śloka 12

| ವಿಶಾಲಾಕಟುಕಾಮುಸ್ತಾಕುಷ್ಠದಾರುಕಲಿಙ್ಗಕಾಃ||೧೦|| ಕರ್ಷಾಂಶಾ ದ್ವಿಪಿಚುರ್ಮೂರ್ವಾ ಕರ್ಷಾರ್ಧಾಂಶಾ ಘುಣಪ್ರಿಯಾ| ಪೀತ್ವಾ ತಚ್ಚೂರ್ಣಮಮ್ಭೋಭಿಃ ಸುಖೈರ್ಲಿಹ್ಯಾತ್ತತೋ ಮಧು||೧೧|| ಪಾಣ್ಡುರೋಗಂ ಜ್ವರಂ ದಾಹಂ ಕಾಸಂ ಶ್ವಾಸಮರೋಚಕಮ್| ಗುಲ್ಮಾನಾಹಾಮವಾತಾಂಶ್ಚ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಚ ತಜ್ಜಯೇತ್||೧೨||

Adhikarana pANDuroge vAsAdikvAthaH (13) · Śloka 13

ವಾಸಾಗುಡೂಚೀತ್ರಿಫಲಾಕಟ್ವೀಭೂನಿಮ್ಬನಿಮ್ಬಹಃ| ಕ್ವಾಥಃ ಕ್ಷೌದ್ರಯುತೋ ಹನ್ತಿ ಪಾಣ್ಡುಪಿತ್ತಾಸ್ರಕಾಮಲಾಃ||೧೩||

Adhikarana pANDuroge vyoShAdi cUrNam (14-15) · Śloka 15

ವ್ಯೋಷಾಗ್ನಿವೇಲ್ಲತ್ರಿಫಲಾಮುಸ್ತೈಸ್ತುಲ್ಯಮಯೋರಜಃ| ಚೂರ್ಣಿತಂ ತಕ್ರಮಧ್ವಾಜ್ಯಕೋಷ್ಣಾಮ್ಭೋಭಿಃ ಪ್ರಯೋಜಿತಮ್||೧೪|| ಕಾಮಲಾಪಾಣ್ಡುಹೃದ್ರೋಗಕುಷ್ಠಾರ್ಶೋಮೇಹನಾಶನಮ್| |೧೫|

Adhikarana pANDuroge guDAdi guTikA (15-16) · Śloka 16

| ಗುಡನಾಗರಮಣ್ಡೂರತಿಲಾಂಶಾನ್ ಮಾನತಃ ಸಮಾನ್||೧೫|| ಪಿಪ್ಪಲೀದ್ವಿಗುಣಾನ್ ದದ್ಯಾದ್ಗುಟಿಕಾಂ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಿಣೇ| |೧೬|

Adhikarana pANDuroge maNDUravaTakAH (16-20) · Śloka 20

| ತಾಪ್ಯಂ ದಾರ್ವ್ಯಾಸ್ತ್ವಚಂ ಚವ್ಯಂ ಗ್ರನ್ಥಿಕಂ ದೇವದಾರು ಚ||೧೬|| ವ್ಯೋಷಾದಿನವಕಂ ಚೈತಚ್ಚೂರ್ಣಯೇದ್ ದ್ವಿಗುಣಂ ತತಃ| ಮಣ್ಡೂರಂ ಚಾಞ್ಜನನಿಭಂ ಸರ್ವತೋಽಷ್ಟಗುಣೇಽಥ ತತ್||೧೭|| ಪೃಥಗ್ವಿಪಕ್ವೇ ಗೋಮೂತ್ರೇ ವಟಕೀಕರಣಕ್ಷಮೇ| ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯ ವಟಕಾನ್ ಕುರ್ಯಾತ್ತಾನ್ ಖಾದೇತ್ತಕ್ರಭೋಜನಃ||೧೮|| ಏತೇ ಮಣ್ಡೂರವಟಕಾಃ ಪ್ರಾಣದಾಃ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಿಣಾಂ| ಕುಷ್ಠಾನ್ಯಜರಕಂ ಶೋಫಮೂರುಸ್ತಮ್ಭರೋಚಕಮ್||೧೯|| ಅರ್ಶಾಂಸಿ ಕಾಮಲಾಂ ಮೇಹಾನ್ ಪ್ಲೀಹಾನಂ ಶಮಯನ್ತಿ ಚ| |೨೦|

Adhikarana pANDuroge tApyAdicUrNam (20-23) · Śloka 23

| ತಾಪ್ಯಾದ್ರಿಜತುರೌಪ್ಯಾಯೋಮಲಾಃ ಪಞ್ಚಪಲಾಃ ಪೃಥಕ್||೨೦|| ಚಿತ್ರಕತ್ರಿಫಲಾವ್ಯೋಷವಿಡಙ್ಗೈಃ ಪಾಲಿಕೈಃ ಸಹ| ಶರ್ಕರಾಷ್ಟಪಲೋನ್ಮಿಶ್ರಾಶ್ಚೂರ್ಣಿತಾ ಮಧುನಾ ದ್ರುತಾಃ||೨೧|| ಪಾಣ್ಡುರೋಗಂ ವಿಷಂ ಕಾಸಂ ಯಕ್ಷ್ಮಾಣಂ ವಿಷಮಂ ಜ್ವರಮ್| ಕುಷ್ಠಾನ್ಯಜರಕಂ ಮೇಹಂ ಶೋಫಂ ಶ್ವಾಸಮರೋಚಕಮ್||೨೨|| ವಿಶೇಷಾದ್ಧನ್ತ್ಯಪಸ್ಮಾರಂ ಕಾಮಲಾಂ ಗುದಜಾನಿ ಚ| |೨೩|

Adhikarana pANDuroge kauTajAdiguDAH (23-29) · Śloka 29

| ಕೌಟಜತ್ರಿಫಲಾನಿಮ್ಬಪಟೋಲಘನನಾಗರೈಃ||೨೩|| ಭಾವಿತಾನಿ ದಶಾಹಾನಿ ರಸೈರ್ದ್ವಿತ್ರಿಗುಣಾನಿ ವಾ| ಶಿಲಾಜತುಪಲಾನ್ಯಷ್ಟೌ ತಾವತೀ ಸಿತಶರ್ಕರಾ||೨೪|| ತ್ವಕ್ಽಽಕ್ಷೀರೀಪಿಪ್ಪಲೀಧಾತ್ರೀಕರ್ಕಟಾಖ್ಯಾಃ ಪಲೋನ್ಮಿತಾಃ| ನಿದಿಗ್ಧ್ಯಾಃ ಫಲಮೂಲಾಭ್ಯಾಂ ಪಲಂ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ತ್ರಿಜಾತಕಮ್||೨೫|| ಮಧುತ್ರಿಪಲಸಂಯುಕ್ತಾನ್ ಕುರ್ಯಾದಕ್ಷಸಮಾನ್ ಗುಡಾನ್| ದಾಡಿಮಾಮ್ಬುಪಯಃ ಪಕ್ಷಿರಸತೋಯಸುರಾಸವಾನ್||೨೬|| ತಾನ್ ಭಕ್ಷಯಿತ್ವಾಽನು ಪಿಬೇನ್ನಿರನ್ನೋ ಭುಕ್ತ ಏವ ವಾ| ಪಾಣ್ಡುಕುಷ್ಠಜ್ವರಪ್ಲೀಹತಮಕಾರ್ಶೋಭಗನ್ದರಮ್||೨೭|| ಹೃನ್ಮೂತ್ರಪೂತಿಶುಕ್ರಾಗ್ನಿದೋಷಶೋಷಗರೋದರಮ್| ಕಾಸಾಸೃಗ್ದರಪಿತ್ತಾಸೃಕ್ಶೋಫಗುಲ್ಮಗಲಾಮಯಾನ್||೨೮|| ಮೇಹವರ್ಧ್ಮಭ್ರಮಾನ್ ಹನ್ಯುಃ ಸರ್ವದೋಷಹರಾಃ ಶಿವಾಃ| |೨೯|

Adhikarana pANDuroge drAkShAdilehaH (29-31) · Śloka 31

| ದ್ರಾಕ್ಷಾಪ್ರಸ್ಥಂ ಕಣಾಪ್ರಮ್ಥಂ ಶರ್ಕರಾರ್ಧತುಲಾಂ ತಥಾ||೨೯|| ದ್ವಿಪಲಂ ಮಧುಕಂ ಶುಣ್ಠೀಂ ತ್ವಕ್ಷೀರೀಂ ಚ ವಿಚೂರ್ಣಿತಮ್| ಧಾತ್ರೀಫಲರಸದ್ರೋಣೇ ತತ್ಕ್ಷಿಪ್ತ್ವಾ ಲೇಹವತ್ಪಚೇತ್||೩೦|| ಶೀತಾನ್ಮಧುಪ್ರಸ್ಥಯುತಾದ್ ಲಿಹ್ಯಾತ್ಪಾಣಿತಲಂ ತತಃ| ಹಲೀಮಕಂ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಂ ಕಾಮಲಾಂ ಚ ನಿಯಚ್ಛತಿ||೩೧||

Adhikarana pANDuroge pAnaBojane hRusvapa~jjamUlajalam pANDuroge kAmAlAyAM hRusvadrakShAmalakarasaH (32) · Śloka 32

ಕನೀಯಃಪಞ್ಚಮೂಲಾಮ್ಬು ಶಸ್ಯತೇ ಪಾನಭೋಜನೇ| ಪಾಣ್ಡೂನಾಂ, ಕಾಮಲಾರ್ತಾನಾಂ ಮೃದ್ವೀಕಾಮಲಕಾದ್ರಸಃ||೩೨||

Adhikarana pANDuroge sAmAnyamauShadham (33) · Śloka 33

ಇತಿ ಸಾಮಾನ್ಯತಃ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಪಾಣ್ಡುರೋಗೇ ಭಿಷಗ್ಽಽಜಿತಮ್| ವಿಕಲ್ಪ್ಯ ಯೋಜ್ಯಂ ವಿದುಷಾ ಪೃಥಗ್ದೋಷಬಲಂ ಪ್ರತಿ||೩೩||

Adhikarana pANDuroge vAtaje snehaprAyam pANDuroge pittaje tiktashItam pANDuroge kaPaje kaTurUkShoShNam pANDuroge tridoShaje miSram (34) · Śloka 34

ಸ್ನೇಹಪ್ರಾಯಂ ಪವನಜೇ ತಿಕ್ತಶೀತಂ ತು ಪೈತ್ತಿಕೇ| ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕೇ ಕಟುರೂಕ್ಷೋಷ್ಣಂ ವಿಮಿಶ್ರಂ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕೇ||೩೪||

Adhikarana pANDuroge mRuttikAje tIkShNaM virecanam pANDuroge mRutti shuddhakoShThe ghRutani (35) · Śloka 35

ಮೃದಂ ನಿರ್ಯಾಪಯೇತ್ಕಾಯಾತ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈಃ ಸಂಶೋಧನೈಃ ಪುರಃ| ಬಲಾಧಾನಾನಿ ಸರ್ಪೀಂಷಿ ಶುದ್ಧೇ ಕೋಷ್ಠೇ ತು ಯೋಜಯೇತ್||೩೫||

Adhikarana pANDuroge mRuttikAje vyoShAdighRutam (36-37) · Śloka 37

ವ್ಯೋಷಬಿಲ್ವದ್ವಿರಜನೀತ್ರಿಫಲಾದ್ವಿಪುನರ್ನವಮ್| ಮುಸ್ತಾನ್ಯಯೋರಜಃ ಪಾಠಾ ವಿಡಙ್ಗಂ ದೇವದಾರು ಚ||೩೬|| ವೃಶ್ಚಿಕಾಲೀ ಚ ಭಾರ್ಗೀ ಚ ಸಕ್ಷೀರೇಸ್ತೈಃ ಶೃತಂ ಘೃತಮ್| ಸರ್ವಾನ್ ಪ್ರಶಮಯತ್ಯಾಶು ವಿಕಾರಾನ್ ಮೃತ್ತಿಕಾಕೃತಾನ್||೩೭||

Adhikarana pANDuroge mRuttikAje kesarAdi ghRutam (38) · Śloka 38

ತದ್ವತ್ಕೇಸರಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಪಿಪ್ಪಲೀಕ್ಷೀರಶಾಡ್ವಲೈಃ| |೩೮|

Adhikarana pANDuroge mRuddheShaNaya vellAdiBAvitA mRut (38-39) · Śloka 39

| ಮೃದ್ದ್ವೇಷಣಾಯ ತಲ್ಲೋಲ್ಯೇ ವಿತರೇದ್ಭಾವಿತಾಂ ಮೃದಮ್||೩೮|| ವೇಲ್ಲಾಗ್ನಿನಿಮ್ಬಪ್ರಸವೈಃ ಪಾಠಯಾ ಮೂರ್ವಯಾಽಥವಾ| |೩೯|

Adhikarana pANDuroge mRuddhedoShAnunugamAdBeShajam (39) · Śloka 39

| ಮೃದ್ಭೇದಭಿನ್ನದೋಷಾನುಗಮಾದ್ಯೋಜ್ಯಂ ಚ ಭೇಷಜಮ್||೩೯||

Adhikarana pANDuroge kAmalAyAM pittaghnam (40) · Śloka 40

ಕಾಮಲಾಯಾಂ ತು ಪಿತ್ತಘ್ನಂ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಾವಿರೋಧಿ ಯತ್| |೪೦|

Adhikarana pANDuroge pathyAghRutam (40-41) · Śloka 41

| ಪಥ್ಯಾಶತರಸೇ ಪಥ್ಯಾವೃನ್ತಾರ್ಧಶತಕಲ್ಕಿತಃ||೪೦|| ಪ್ರಸ್ಥಃ ಸಿದ್ಧೋ ಘೃತಾದ್ಗುಲ್ಮಕಾಮಲಾಪಾಣ್ಡುರೋಗನುತ್| |೪೧|

Adhikarana pANDuroge AragvadhayogaH (41-42) · Śloka 42

| ಆರಗ್ವಧಂ ರಸೇನೇಕ್ಷೋರ್ವಿದಾರ್ಯಾಮಲಕಸ್ಯ ವಾ||೪೧|| ಸತ್ರ್ಯೂಷಣಂ ಬಿಲ್ವಮಾತ್ರಂ ಪಾಯಯೇತ್ಕಾಮಲಾಪಹಮ್| |೪೨|

Adhikarana pANDuroge dantIkalkaH pANDuroge dravantIcUrNam (42-43) · Śloka 43

| ಪಿಬೇನ್ನಿಕುಮ್ಭಕಲ್ಕಂ ವಾ ದ್ವಿಗುಡಂ ಶೀತವಾರಿಣಾ||೪೨|| ಕುಮ್ಭಸ್ಯ ಚೂರ್ಣಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ತ್ರೈಫಲೇನ ರಸೇನ ವಾ| |೪೩|

Adhikarana pANDuroge triPalAdirasaH (43-44) · Śloka 44

| ತ್ರಿಫಲಾಯಾ ಗುಡೂಚ್ಯಾ ವಾ ದಾರ್ವ್ಯಾ ನಿಮ್ಬಸ್ಯ ವಾ ರಸಮ್||೪೩|| ಪ್ರಾತಃ ಪ್ರಾತರ್ಮಧುಯುತಂ ಕಾಮಲಾರ್ತಾಯ ಯೋಜಯೇತ್| |೪೪|

Adhikarana pANDuroge nishAdya~jjanam (44) · Śloka 44

| ನಿಶಾಗೈರಿಕಧಾತ್ರೀಭಿಃ ಕಾಮಲಾಪಹಮಞ್ಜನಮ್||೪೪||

Adhikarana pANDuroge tilapiShTaniBemale kaPaharam (45) · Śloka 45

ತಿಲಪಿಷ್ಟನಿಭಂ ಯಸ್ತು ಕಾಮಲಾವಾನ್ ಸೃಜೇನ್ಮಲಮ್| ಕಫರುದ್ಧಪಥಂ ತಸ್ಯ ಪಿತ್ತಂ ಕಫಹರೈರ್ಜಯೇತ್||೪೫||

Adhikarana pANDuroge shAkhAshrayakAraNaM li~ggacikitsA ca (46-52) · Śloka 52

ರೂಕ್ಷಶೀತಗುರುಸ್ವಾದುವ್ಯಾಯಾಮಬಲನಿಗ್ರಹೈಃ| ಕಫಸಮ್ಮೂರ್ಚ್ಛಿತೋ ವಾಯುರ್ಯದಾ ಪಿತ್ತಂ ಬಹಿಃ ಕ್ಷಿಪೇತ್||೪೬|| ಹಾರಿದ್ರನೇತ್ರಮೂತ್ರತ್ವಕ್ಽಽಶ್ವೇತವರ್ಚಸ್ತದಾ ನರಃ| ಭವೇತ್ಸಾಟೋಪವಿಷ್ಟಮ್ಭೋ ಗುರುಣಾ ಹೃದಯೇನ ಚ||೪೭|| ದೌರ್ಬಲ್ಯಾಲ್ಪಾಗ್ನಿಪಾರ್ಶ್ವಾರ್ತಿಹಿಧ್ಮಾಶ್ವಾಸಾರುಚಿಜ್ವರೈಃ| ಕ್ರಮೇಣಾಲ್ಪೇಽನುಷಜ್ಯೇತ ಪಿತ್ತೇ ಶಾಖಾಸಮಾಶ್ರಿತೇ||೪೮|| ರಸೈಸ್ತಂ ರೂಕ್ಷಕಟ್ವಮಲಿಃ ಶಿಖಿತಿತ್ತಿರಿದಕ್ಷಜೈಃ| ಶುಷ್ಕಮೂಲಕಜೈರ್ಯೂಷೈಃ ಕುಲತ್ಥೋತ್ಥೈಶ್ಚ ಭೋಜಯೇತ್||೪೯|| ಭೃಶಾಮ್ಲತೀಕ್ಷ್ಣಕಟುಕಲವಣೋಷ್ಣಂ ಚ ಶಸ್ಯತೇ| ಸಬೀಜಪೂರಕರಸಂ ಲಿಹ್ಯಾದ್ವ್ಯೋಷಂ ತಥಾಽಽಶಯಮ್||೫೦|| ಸ್ವಂ ಪಿತ್ತಮೇತಿ ತೇನಾಸ್ಯ ಶಕೃದಪ್ಯನುರಜ್ಯತೇ| ವಾಯುಶ್ಚ ಯಾತಿ ಪ್ರಶಮಂ ಸಹಾಟೋಪಾದ್ಯುಪದ್ರವೈಃ||೫೧|| ನಿವೃತ್ತೋಪದ್ರವಸ್ಯಾಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಃ ಕಾಮಲಿಕೋ ವಿಧಿಃ| |೫೨|

Adhikarana kumBakamalAyAM shilAjatu kumBa mAkShikadhAtuH suvarNaM vA (52-53) · Śloka 53

| ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ಪಿಬೇತ್ಕುಮ್ಭಕಾಮಲಾಯಾಂ ಶಿಲಾಜತು||೫೨|| ಮಾಸಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಧಾತುಂ ವಾ ಕಿಟ್ಟಂ ವಾಽಥ ಹಿರಣ್ಯಜಮ್| |೫೩|

Adhikarana halImake guDucIghRutena snehanam halItato trivRutayA viretayA virecatam halIvirikte madhuraM vAtapittandhaM cAdyAt halIdrAkShAleho madhuradhRutAni halIyApanAH kShIrabastayo sAnuvAsanAH halI agnivRuddhaye mArddhIkAriShTayogAH halIaBayAlehAdi sarvaM yathAdoShabalam (53-57) · Śloka 57

| ಗುಡೂಚೀಸ್ವರಸಕ್ಷೀರಸಾಧಿತೇನ ಹಲೀಮಕೀ||೫೩|| ಮಹಿಷೀಹವಿಷಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಪಿಬೇದ್ಧಾತ್ರೀರಸೇನ ತು| ತ್ರಿವೃತಾಂ ತದ್ವಿರಿಕ್ತೋಽದ್ಯಾತ್ಸ್ವಾದು ಪಿತ್ತಾನಿಲಾಪಹಮ್||೫೪|| ದ್ರಾಕ್ಷಾಲೇಹಂ ಚ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ ಸರ್ಪೀಂಷಿ ಮಧುರಾಣಿ ಚ| ಯಾಪನಾನ್ ಕ್ಷೀರಬಸ್ತೀಂಶ್ಚ ಶೀಲಯೇತ್ಸಾನುವಾಸನಾನ್||೫೫|| ಮಾರ್ದ್ವೀಕಾರಿಷ್ಟಯೋಗಾಂಶ್ಚ ಪಿಬೇದ್ಯುಕ್ತ್ಯಾಽಗ್ನಿವೃದ್ಧಯೇ| ಕಾಸಿಕಂ ಚಾಭಯಾಲೇಹಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಮಧುಕಂ ಬಲಾಮ್||೫೬|| ಪಯಸಾ ಚ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ಯಥಾ ದೋಷಂ ಯಥಾ ಬಲಮ್| |೫೭|

Adhikarana pANDurogeShu shophoktashca kriyAkramaH (16) · Śloka 16

| ಪಾಣ್ಡುರೋಗೇಷು ಕುಶಲಃ ಶೋಫೋಕ್ತಂ ಚ ಕ್ರಿಯಾಕ್ರಮಮ್||೫೭|| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚತುರ್ಥೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ಷೋಡಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೬||