Adhikarana udaracikitsitAdhyAyaH udare nityaM virecanam (2-1) · Śloka 1
অথাত উদরচিকিত্সিতং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ| (গদ্যসূত্রে|২| ) দোষাতিমাত্রোপচযাত্স্রোতোমার্গনিরোধনাত্| সম্ভবত্যুদরং তস্মান্নিত্যমেনং বিরেচযেত্||১||
अथात उदरचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) दोषातिमात्रोपचयात्स्रोतोमार्गनिरोधनात्| सम्भवत्युदरं तस्मान्नित्यमेनं विरेचयेत्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare eraNDatailam udare gavyaM mAhiShaM vA udare gokaraBIkShIravRuttiH (2-3) · Śloka 3
পাযযেত্তৈলমৈরণ্ডং সমূত্রং সপযোঽপি বা| মাসং দ্বৌ বাঽথবা গব্যং মূত্রং মাহিষমেব বা||২|| পিবেদ্গোক্ষীরভুক্ স্যাদ্বা করভীক্ষীরবর্তনঃ| দাহানাহাতিতৃণ্মূর্চ্ছাপরীতস্তু বিশেষতঃ||৩||
पाययेत्तैलमैरण्डं समूत्रं सपयोऽपि वा| मासं द्वौ वाऽथवा गव्यं मूत्रं माहिषमेव वा||२|| पिबेद्गोक्षीरभुक् स्याद्वा करभीक्षीरवर्तनः| दाहानाहातितृण्मूर्च्छापरीतस्तु विशेषतः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare rUkShatvAdiyute ghRutAni (4) · Śloka 4
রূক্ষাণাং বহুবাতানাং দোষসংশুদ্ধিকাঙ্ক্ষিণাম্| স্নেহনীযানি সর্পীংষি জঠরঘ্নানি যোজযেত্||৪||
रूक्षाणां बहुवातानां दोषसंशुद्धिकाङ्क्षिणाम्| स्नेहनीयानि सर्पींषि जठरघ्नानि योजयेत्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare ShaTPalaM dashamUlAdisiddham (5) · Śloka 5
ষট্পলং দশমূলাম্বুমস্তুহ্যাঢকসাধিতম্| |৫|
षट्पलं दशमूलाम्बुमस्तुह्याढकसाधितम्| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare nAgarAdi ghRutatailam (5-6) · Śloka 6
| নাগরত্রিপলং প্রস্থং ঘৃততৈলাত্তথাঽঽঢকম্||৫|| মস্তুনঃ সাধযিত্বৈতত্পিবেত্সর্বোদরাপহম্| কফমারুতসম্ভূতে গুল্মে চ পরমং হিতম্||৬||
| नागरत्रिपलं प्रस्थं घृततैलात्तथाऽऽढकम्||५|| मस्तुनः साधयित्वैतत्पिबेत्सर्वोदरापहम्| कफमारुतसम्भूते गुल्मे च परमं हितम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare gomUtra ghRutam (7) · Śloka 7
চতুর্গুণে জলে মূত্রে দ্বিগুণে চিত্রকাত্পলে| কল্কে সিদ্ধং ঘৃতপ্রস্থং সক্ষারং জঠরী পিবেত্||৭||
चतुर्गुणे जले मूत्रे द्विगुणे चित्रकात्पले| कल्के सिद्धं घृतप्रस्थं सक्षारं जठरी पिबेत्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare yavAdisiddhaM ghRutam (8) · Śloka 8
যবকোলকুলত্থানাং পঞ্চমূলস্য চাম্ভসা| সুরাসৌবীরকাভ্যাং চ সিদ্ধং বা পাযযেদ্ধৃতম্||৮||
यवकोलकुलत्थानां पञ्चमूलस्य चाम्भसा| सुरासौवीरकाभ्यां च सिद्धं वा पाययेद्धृतम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare snigdhAya alpoktaM virecanam (9) · Śloka 9
এভিঃ স্নিগ্ধায সঞ্জাতে বলে শান্তে চ মারুতে| স্রস্তে দোষাশযে দদ্যাত্কল্পদৃষ্টং বিরেচনম্||৯||
एभिः स्निग्धाय सञ्जाते बले शान्ते च मारुते| स्रस्ते दोषाशये दद्यात्कल्पदृष्टं विरेचनम्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare paTolamUlAdicUrNam (10-12) · Śloka 12
পটোলমূলং ত্রিফলাং নিশাং বেল্লং চ কার্ষিকম্| কম্পিল্লনীলিনীকুম্ভভাগান্ দ্বিত্রিচতুর্গুণান্||১০|| পিবেত্সঞ্চূর্ণ্য মূত্রেণ পেযাপূর্বং ততো রসৈঃ| বিরিক্তো জাঙ্গলৈরদ্যাত্ততঃ ষড্দিবসং পযঃ||১১|| শৃতং পিবেদ্ব্যোষযুতং পীতমেবং পুনঃপুনঃ| হন্তি সর্বোদরাণ্যেতচ্চূর্ণং জাতোদকান্যপি||১২||
पटोलमूलं त्रिफलां निशां वेल्लं च कार्षिकम्| कम्पिल्लनीलिनीकुम्भभागान् द्वित्रिचतुर्गुणान्||१०|| पिबेत्सञ्चूर्ण्य मूत्रेण पेयापूर्वं ततो रसैः| विरिक्तो जाङ्गलैरद्यात्ततः षड्दिवसं पयः||११|| शृतं पिबेद्व्योषयुतं पीतमेवं पुनःपुनः| हन्ति सर्वोदराण्येतच्चूर्णं जातोदकान्यपि||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare gavAkShyAdi cUrNam (13) · Śloka 13
গবাক্ষীং শঙ্খিনীং দন্তীং তিল্বকস্য ত্বচং বচাম্| পিবেত্কর্কন্ধুমৃদ্বীকাকোলাম্ভোমূত্রসীধুভিঃ||১৩||
गवाक्षीं शङ्ख़िनीं दन्तीं तिल्वकस्य त्वचं वचाम्| पिबेत्कर्कन्धुमृद्वीकाकोलाम्भोमूत्रसीधुभिः||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare nArAyaNacUrNam (14-21) · Śloka 21
যবানি হপুষা ধান্যং শতপুষ্পোপকুঞ্চিকা| কারবী পিপ্পলীমূলমজগন্ধা শঠী বচা||১৪|| চিত্রকোঽজাজিকং ব্যোষং স্বর্ণক্ষীরী ফলত্রযম্| দ্বৌ ক্ষারৌ পৌষ্করং মূলং কুষ্ঠং লবণপঞ্চকম্||১৫|| বিডঙ্গং চ সমাংশানি দন্ত্যা ভাগত্রযং তথা| ত্রিবৃদ্বিশালে দ্বিগুণে সাতলা চ চতুর্গুণা||১৬|| এষ নারাযণো নাম চূর্ণো রোগগণাপহঃ| নৈনং প্রাপ্যাভিবর্ধন্তে রোগা বিষ্ণুমিবাসুরাঃ||১৭|| তক্রেণোদরিভিঃ পেযো গুল্মিভির্বদরাম্বুনা| আনাহবাতে সুরযা বাতরোগে প্রসন্নযা||১৮|| দধিমণ্ডেন বিট্সঙ্গে দাডিমাম্ভোভিরর্শসৈঃ| পরিকর্তে সবৃক্ষাম্লৈরুষ্ণাম্বুভিরজীর্ণকে||১৯|| ভগন্দরে পাণ্ডুরোগে কাসে শ্বাসে গলগ্রহে| হৃদ্রোগে গ্রহণীদোষে কুষ্ঠে মন্দেঽনলে জ্বরে||২০|| দংষ্ট্রাবিষে মূলবিষে সগরে কৃত্রিমে বিষে| যথার্হং স্নিগ্ধকোষ্ঠেন পেযমেতদ্বিরেচনম্||২১||
यवानि हपुषा धान्यं शतपुष्पोपकुञ्चिका| कारवी पिप्पलीमूलमजगन्धा शठी वचा||१४|| चित्रकोऽजाजिकं व्योषं स्वर्णक्षीरी फलत्रयम्| द्वौ क्षारौ पौष्करं मूलं कुष्ठं लवणपञ्चकम्||१५|| विडङ्गं च समांशानि दन्त्या भागत्रयं तथा| त्रिवृद्विशाले द्विगुणे सातला च चतुर्गुणा||१६|| एष नारायणो नाम चूर्णो रोगगणापहः| नैनं प्राप्याभिवर्धन्ते रोगा विष्णुमिवासुराः||१७|| तक्रेणोदरिभिः पेयो गुल्मिभिर्बदराम्बुना| आनाहवाते सुरया वातरोगे प्रसन्नया||१८|| दधिमण्डेन विट्सङ्गे दाडिमाम्भोभिरर्शसैः| परिकर्ते सवृक्षाम्लैरुष्णाम्बुभिरजीर्णके||१९|| भगन्दरे पाण्डुरोगे कासे श्वासे गलग्रहे| हृद्रोगे ग्रहणीदोषे कुष्ठे मन्देऽनले ज्वरे||२०|| दंष्ट्राविषे मूलविषे सगरे कृत्रिमे विषे| यथार्हं स्निग्धकोष्ठेन पेयमेतद्विरेचनम्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare hapuShAdicUrNam (22-25) · Śloka 25
হপুষাং কাঞ্চনক্ষীরীং ত্রিফলাং নীলিনীফলম্| ত্রাযন্তীং রোহিণীং তিক্তাং সাতলাং ত্রিবৃতাং বচাম্||২২|| সৈন্ধবং কাললবণং পিপ্পলীং চেতি চূর্ণযেত্| দাডিমত্রিফলামাংসরসমূত্রসুখোদকৈঃ||২৩|| পেযোঽযং সর্বগুল্মেষু প্লীহ্নি সর্বোদরেষু চ| শ্বিত্রে কুষ্ঠেষ্বজরকে সদনে বিষমেঽনলে||২৪|| শোফার্শঃপাণ্ডুরোগেষু কামলাযাং হলীমকে| বাতপিত্তকফাংশ্চাশু বিরেকেণ প্রসাধযেত্||২৫||
हपुषां काञ्चनक्षीरीं त्रिफलां नीलिनीफलम्| त्रायन्तीं रोहिणीं तिक्तां सातलां त्रिवृतां वचाम्||२२|| सैन्धवं काललवणं पिप्पलीं चेति चूर्णयेत्| दाडिमत्रिफलामांसरसमूत्रसुख़ोदकैः||२३|| पेयोऽयं सर्वगुल्मेषु प्लीह्नि सर्वोदरेषु च| श्वित्रे कुष्ठेष्वजरके सदने विषमेऽनले||२४|| शोफार्शःपाण्डुरोगेषु कामलायां हलीमके| वातपित्तकफांश्चाशु विरेकेण प्रसाधयेत्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare nIlinyAdi cUrNam (26) · Śloka 26
নীলিনীং নিচুলং ব্যোষং ক্ষারৌ লবণপঞ্চকম্| চিত্রকং চ পিবেচ্চূর্ণং সর্পিষোদরগুল্মনুত্||২৬||
नीलिनीं निचुलं व्योषं क्षारौ लवणपञ्चकम्| चित्रकं च पिबेच्चूर्णं सर्पिषोदरगुल्मनुत्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare Atyayike snehavirecakaH (27-28) · Śloka 28
পূর্ববচ্চ পিবেদ্দুগ্ধং ক্ষামঃ শুদ্ধোঽন্তরাঽন্তরা| কারভং গব্যমাজং বাদদ্যাদাত্যযিকে গদে||২৭|| স্নেহানেব বিরেকার্থে দুর্বলেভ্যো বিশেষতঃ| |২৮|
पूर्ववच्च पिबेद्दुग्धं क्षामः शुद्धोऽन्तराऽन्तरा| कारभं गव्यमाजं वादद्यादात्ययिके गदे||२७|| स्नेहानेव विरेकार्थे दुर्बलेभ्यो विशेषतः| |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare Atyayike harItakIghRutam (28-31) · Śloka 31
| হরীতকীসূক্ষ্মরজঃপ্রস্থযুক্তং ঘৃতাঢকম্||২৮|| অগ্নৌ বিলাপ্য মথিতং খজেন যবপল্লকে| নিধাপযেত্ততো মাসাদুদ্ধৃতং গালিতং পচেত্||২৯|| হরীতকীনাং ক্বাথেন দধ্না চাম্লেন সংযুতম্| উদরং গরমষ্ঠীলামানাহং গুল্মবিদ্রধী||৩০|| হন্ত্যেতত্কুষ্ঠমুন্মাদমপস্মারং চ পানতঃ| |৩১|
| हरीतकीसूक्ष्मरजःप्रस्थयुक्तं घृताढकम्||२८|| अग्नौ विलाप्य मथितं खजेन यवपल्लके| निधापयेत्ततो मासादुद्धृतं गालितं पचेत्||२९|| हरीतकीनां क्वाथेन दध्ना चाम्लेन संयुतम्| उदरं गरमष्ठीलामानाहं गुल्मविद्रधी||३०|| हन्त्येतत्कुष्ठमुन्मादमपस्मारं च पानतः| |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare Atyayike snukkShIraghRutam (31-32) · Śloka 32
| স্নুক্ঽঽক্ষীরযুক্তাদ্গোক্ষীরাচ্ছৃতশীতাত্ খজেনাহতাত্||৩১|| যজ্জাতমাজ্যং স্নুক্ঽঽক্ষীরসিদ্ধং তচ্চ তথাগুণম্| |৩২|
| स्नुक्ऽऽक्षीरयुक्ताद्गोक्षीराच्छृतशीतात् ख़जेनाहतात्||३१|| यज्जातमाज्यं स्नुक्ऽऽक्षीरसिद्धं तच्च तथागुणम्| |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare Atyayike trivRutsiddhaM ghRutam (32-33) · Śloka 33
| ক্ষীরদ্রোণং সুধাক্ষীরপ্রস্থার্ধসহিতং দধি||৩২|| জাতং মথিত্বা তত্সর্পিস্ত্রিবৃত্সিদ্ধং চ তদ্গুণম্| |৩৩|
| क्षीरद्रोणं सुधाक्षीरप्रस्थार्धसहितं दधि||३२|| जातं मथित्वा तत्सर्पिस्त्रिवृत्सिद्धं च तद्गुणम्| |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare Atyayike payaH siddhaM ghRutam (33-34) · Śloka 34
| তথা সিদ্ধং ঘৃতপ্রস্থং পযস্যষ্টগুণে পিবেত্||৩৩|| স্নুক্ক্ষীরপলকল্কেন ত্রিবৃতাষট্পলেন চ| |৩৪|
| तथा सिद्धं घृतप्रस्थं पयस्यष्टगुणे पिबेत्||३३|| स्नुक्क्षीरपलकल्केन त्रिवृताषट्पलेन च| |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare Atyayike ghRutAdInAM paScAt peyAdipAnam (34) · Śloka 34
| এষাং চানু পিবেত্পেযাং রসং স্বাদু পযোঽথবা||৩৪||
| एषां चानु पिबेत्पेयां रसं स्वादु पयोऽथवा||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare jIrNe ghRute viriktasya SuNThI jalAdi pAnam (35) · Śloka 35
ঘৃতে জীর্ণে বিরিক্তশ্চ কোষ্ণং নাগরসাধিতম্| পিবেদম্বু ততঃ পেযাং ততো যূষং কুলত্থজম্||৩৫||
घृते जीर्णे विरिक्तश्च कोष्णं नागरसाधितम्| पिबेदम्बु ततः पेयां ततो यूषं कुलत्थजम्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare evaM tryahaM rUkShatve punaH punaH sarpiShpAnam (36) · Śloka 36
পিবেদ্রূক্ষস্ত্র্যহং ত্বেবং ভূযো বা প্রতিভোজিতঃ| পুনঃপুনঃ পিবেত্সর্পিরানুপূর্ব্যাঽনযৈব চ||৩৬||
पिबेद्रूक्षस्त्र्यहं त्वेवं भूयो वा प्रतिभोजितः| पुनःपुनः पिबेत्सर्पिरानुपूर्व्याऽनयैव च||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare etAni ghRutAni gulmAdInAM shAntaye (37) · Śloka 37
ঘৃতান্যেতানি সিদ্ধানি বিদধ্যাত্কুশলো ভিষক্| গুল্মানাং গরদোষাণামুদরাণাং চ শান্তযে||৩৭||
घृतान्येतानि सिद्धानि विदध्यात्कुशलो भिषक्| गुल्मानां गरदोषाणामुदराणां च शान्तये||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare AnAhaBedanaM ghRutam (38) · Śloka 38
পীলুকল্কোপসিদ্ধং বা ঘৃতমানাহভেদনম্| তৈল্বকং নীলিনীসর্পিঃ স্নেহং বা মিশ্রকং পিবেত্||৩৮||
पीलुकल्कोपसिद्धं वा घृतमानाहभेदनम्| तैल्वकं नीलिनीसर्पिः स्नेहं वा मिश्रकं पिबेत्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare hRutadoShe shAlyodanam (39) · Śloka 39
হৃতদোষঃ ক্রমাদশ্নন্ লঘুশাল্যোদনপ্রতি| |৩৯|
हृतदोषः क्रमादश्नन् लघुशाल्योदनप्रति| |३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare doSha SeShanivRuttaye harItakIsahasram udare doSha pippalIsahasram udare doSha pippalIvardhamAnam udare doSha shilAjatuH udare doSha gugguluH udare doSha tulyArdrakarasaM kShIram (39-41) · Śloka 41
| উপযুঞ্জীত জঠরী দোষশেষনিবৃত্তযে||৩৯|| হরীতকীসহস্রং বা গোমূত্রেণ পযোনুপঃ| সহস্রং পিপ্পলীনাং বা স্নুক্ঽঽক্ষীরেণ সুভাবিতম্||৪০|| পিপ্পলীবর্ধমানং বা ক্ষীরাশী বা শিলাজতু| তদ্বদ্বা গুগ্গুলুং ক্ষীরং তুল্যার্দ্রকরসং তথা||৪১||
| उपयुञ्जीत जठरी दोषशेषनिवृत्तये||३९|| हरीतकीसहस्रं वा गोमूत्रेण पयोनुपः| सहस्रं पिप्पलीनां वा स्नुक्ऽऽक्षीरेण सुभावितम्||४०|| पिप्पलीवर्धमानं वा क्षीराशी वा शिलाजतु| तद्वद्वा गुग्गुलुं क्षीरं तुल्यार्द्रकरसं तथा||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare doSha citrakadevadArUkalkaH (42) · Śloka 42
চিত্রকামরদারুভ্যাং কল্কং ক্ষীরেণ বা পিবেত্| মাসং যুক্তস্তথা হস্তিপিপ্পলীবিশ্বভেষজম্||৪২||
चित्रकामरदारुभ्यां कल्कं क्षीरेण वा पिबेत्| मासं युक्तस्तथा हस्तिपिप्पलीविश्वभेषजम्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare viDa~ggAdikalkayuktaM payaH (43) · Śloka 43
বিডঙ্গং চিত্রকো দন্তি চব্যং ব্যোষং চ তৈ পযঃ| কল্কৈঃ কোলসমৈঃ পীত্বা প্রবৃদ্ধমুদরং জযেত্||৪৩||
विडङ्गं चित्रको दन्ति चव्यं व्योषं च तै पयः| कल्कैः कोलसमैः पीत्वा प्रवृद्धमुदरं जयेत्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare snuhIkShIrAdiyuktamnnam udare snuhIkShIrAdikRutA utkArikA (44) · Śloka 44
ভোজ্যং ভুঞীত বা মাসং স্নুহীক্ষীরঘৃতান্বিতম্| উত্কারিকাং বা স্নুক্ক্ষীরপীতপথ্যাকণাকৃতাম্||৪৪||
भोज्यं भुञीत वा मासं स्नुहीक्षीरघृतान्वितम्| उत्कारिकां वा स्नुक्क्षीरपीतपथ्याकणाकृताम्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare pArshvashUlAdau bilvakShAstailamudare pArshva TiNkAdikShAratailam (45-46) · Śloka 46
পার্শ্বশূলমুপস্তম্ভং হৃদ্গ্রহং চ সমীরণঃ| যদি কুর্যাত্ ততস্তৈলং বিল্বক্ষারান্বিতং পিবেত্||৪৫|| পক্বং বা টিণ্টুকবলাপলাশতিলনালজৈঃ| ক্ষারৈঃ কদল্যপমার্গতর্কারীজৈঃ পৃথক্কৃতৈঃ||৪৬||
पार्श्वशूलमुपस्तम्भं हृद्ग्रहं च समीरणः| यदि कुर्यात् ततस्तैलं बिल्वक्षारान्वितं पिबेत्||४५|| पक्वं वा टिण्टुकबलापलाशतिलनालजैः| क्षारैः कदल्यपमार्गतर्कारीजैः पृथक्कृतैः||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare vAtAvRute kaPAdau eraNDatailam (47) · Śloka 47
কফে বাতেন পিত্তে বা তাভ্যাং বাঽপ্যাবৃতেঽনিলে| বলিনঃ স্বৌষধযুতং তৈলমেরণ্ডজং হিতম্||৪৭||
कफे वातेन पित्ते वा ताभ्यां वाऽप्यावृतेऽनिले| बलिनः स्वौषधयुतं तैलमेरण्डजं हितम्||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare vAtAvRute kaPAdau devadArvAdilepaH (48) · Śloka 48
দেবদারুপলাশার্কহস্তিপিপ্পলিশিগ্রুকৈঃ| সাশ্বকর্ণৈঃ সগোমূত্রৈঃ প্রদিহ্যাদুদরং বহিঃ||৪৮||
देवदारुपलाशार्कहस्तिपिप्पलिशिग्रुकैः| साश्वकर्णैः सगोमूत्रैः प्रदिह्यादुदरं बहिः||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare vAtAvRute vRuScikAlyAdi kvAthasecanam (49) · Śloka 49
বৃশ্চিকালীবচাশুণ্ঠীপঞ্চমূলপুনর্নবাত্| বর্ষাভূধান্যকুষ্ঠাচ্চ ক্বাথৈর্মূত্রৈশ্চ সেচযেত্||৪৯||
वृश्चिकालीवचाशुण्ठीपञ्चमूलपुनर्नवात्| वर्षाभूधान्यकुष्ठाच्च क्वाथैर्मूत्रैश्च सेचयेत्||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare viriktamlAne svedo veShTanaM ca (50) · Śloka 50
বিরিক্তম্লানমুদরং স্বেদিতং সাল্বণাদিভিঃ| বাসসা বেষ্টযেদেবং বাযুর্নাধ্মাপযেত্পুনঃ||৫০||
विरिक्तम्लानमुदरं स्वेदितं साल्वणादिभिः| वाससा वेष्टयेदेवं वायुर्नाध्मापयेत्पुनः||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare punarAdhmAne snigdhA nirUhAH (51) · Śloka 51
সুবিরিক্তস্য যস্য স্যাদাধ্মানং পুনরেব তম্| সুস্নিগ্ধৈরম্ললবণৈর্নিরূহৈঃ সমুপাচরেত্||৫১||
सुविरिक्तस्य यस्य स्यादाध्मानं पुनरेव तम्| सुस्निग्धैरम्ललवणैर्निरूहैः समुपाचरेत्||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare sAvaraNe tIkShNA nirUhAH (52) · Śloka 52
সোপস্তম্ভোঽপি বা বাযুরাধ্মাপযতি যং নরম্| তীক্ষ্ণাঃ সক্ষারগোমূত্রাঃ শস্যন্তে তস্য বস্তযঃ||৫২||
सोपस्तम्भोऽपि वा वायुराध्मापयति यं नरम्| तीक्ष्णाः सक्षारगोमूत्राः शस्यन्ते तस्य बस्तयः||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare iti sAmAnyacikitsA (53) · Śloka 53
ইতি সামান্যতঃ প্রোক্তাঃ সিদ্ধা জঠরিণাং ক্রিযাঃ| |৫৩|
इति सामान्यतः प्रोक्ताः सिद्धा जठरिणां क्रियाः| |५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtodare vidAryAdighRutena snigdhaM sveditaM tailvakAdinA virecayet (53-54) · Śloka 54
| বাতোদরেঽথ বলিনং বিদার্যাদিশৃতং ঘৃতম্||৫৩|| পাযযেত ততঃ স্নিগ্ধং স্বেদিতাঙ্গং বিরেচযেত্| বহুশস্তৈল্বকেনৈনং সর্পিষা মিশ্রকেণ বা||৫৪||
| वातोदरेऽथ बलिनं विदार्यादिशृतं घृतम्||५३|| पाययेत ततः स्निग्धं स्वेदिताङ्गं विरेचयेत्| बहुशस्तैल्वकेनैनं सर्पिषा मिश्रकेण वा||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare saMsarjane kRute balArthaM kShIram,udare labdhe bale kShIravarjanam (55) · Śloka 55
কৃতে সংসর্জনে ক্ষীরং বলার্থমবচারযেত্| প্রাগুত্ক্লেশান্নিবর্ত্যং চ বলে লব্ধে ক্রমাত্পযঃ||৫৫||
कृते संसर्जने क्षीरं बलार्थमवचारयेत्| प्रागुत्क्लेशान्निवर्त्यं च बले लब्धे क्रमात्पयः||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare tato yUShAdiBiragnivardhanam udare sodAvartai AsthApanam (56-57) · Śloka 57
যূষৈ রসৈর্বা মন্দাম্ললবণৈরেধিতানলম্| সোদাবর্তং পুনঃ স্নিগ্ধস্বিন্নমাস্থাপযেত্ততঃ||৫৬|| তীক্ষ্ণাধোভাগযুক্তেন দাশমূলিকবস্তিনা| |৫৭|
यूषै रसैर्वा मन्दाम्ललवणैरेधितानलम्| सोदावर्तं पुनः स्निग्धस्विन्नमास्थापयेत्ततः||५६|| तीक्ष्णाधोभागयुक्तेन दाशमूलिकबस्तिना| |५७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare rUkShatvAdiyukte anuvAsanam udare avirecyatve shamanA bastvAdayaH (57-59) · Śloka 59
| তিলোরুবূকতৈলেন বাতঘ্নাম্লশৃতেন চ||৫৭|| স্ফুরণাক্ষেপসন্ধ্যস্থিপার্শ্বপৃষ্ঠত্রিকার্তিষু| রূক্ষং বদ্ধশকৃদ্বাতং দীপ্তাগ্নিমনুবাসযেত্||৫৮|| অবিরেচ্যস্য শমনা বস্তিক্ষীরঘৃতাদযঃ| |৫৯|
| तिलोरुबूकतैलेन वातघ्नाम्लशृतेन च||५७|| स्फुरणाक्षेपसन्ध्यस्थिपार्श्वपृष्ठत्रिकार्तिषु| रूक्षं बद्धशकृद्वातं दीप्ताग्निमनुवासयेत्||५८|| अविरेच्यस्य शमना बस्तिक्षीरघृतादयः| |५९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittodare svAdusiddhaghRutena snehanam pittodare syAmAdighRutena virecanam pittodare nyagrodhAdikAthena virecanam pittodare nyagrodhAdisnehena anuvAsanam (59-61) · Śloka 61
| বলিনং স্বাদুসিদ্ধেন পৈত্তে সংস্নেহ্য সর্পিষা||৫৯|| শ্যামাত্রিভণ্ডীত্রিফলাবিপক্বেন বিরেচযেত্| সিতামধুঘৃতাঢ্যেন নিরূহোঽস্য ততো হিতঃ||৬০|| ন্যগ্রোধাদিকষাযেণ স্নেহবস্তিশ্চ তচ্ছৃতঃ| |৬১|
| बलिनं स्वादुसिद्धेन पैत्ते संस्नेह्य सर्पिषा||५९|| श्यामात्रिभण्डीत्रिफलाविपक्वेन विरेचयेत्| सितामधुघृताढ्येन निरूहोऽस्य ततो हितः||६०|| न्यग्रोधादिकषायेण स्नेहबस्तिश्च तच्छृतः| |६१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittodare durbalasya pUrvamanuvAsya kShIrabastiBiH shodhanam (61) · Śloka 61
| দুর্বলং ত্বনুবাস্যাদৌ শোধযেত্ক্ষীরবস্তিভিঃ||৬১||
| दुर्बलं त्वनुवास्यादौ शोधयेत्क्षीरबस्तिभिः||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittodareagnibale jAte punaH punaH trivRutkalkakShIrAdi nA virecanam pittodare sakaPe samUtrakShIreNa pittodare savAtesatiktAjya kShIreNa pittodare eShAmanyatamakShIreNAnnaBojanam pittodare pAyasena jaTharopanAhaH (62-64) · Śloka 64
জাতে চাগ্নিবলে স্নিগ্ধং ভূযো ভূযো বিরেচযেত্| ক্ষীরেণ সত্রিবৃত্কল্কেনোরুবূকশৃতেন বা||৬২|| সাতলাত্রাযমাণাভ্যাং শৃতেনারগ্বধেন বা| সকফে বা সমূত্রেণ সতিক্তাজ্যেন সানিলে||৬৩|| পযসাঽন্যতমেনৈষাং বিদার্যাদিশৃতেন বা| ভুঞ্জীত জঠরং চাস্য পাযসেনোপনাহযেত্||৬৪||
जाते चाग्निबले स्निग्धं भूयो भूयो विरेचयेत्| क्षीरेण सत्रिवृत्कल्केनोरुबूकशृतेन वा||६२|| सातलात्रायमाणाभ्यां शृतेनारग्वधेन वा| सकफे वा समूत्रेण सतिक्ताज्येन सानिले||६३|| पयसाऽन्यतमेनैषां विदार्यादिशृतेन वा| भुञ्जीत जठरं चास्य पायसेनोपनाहयेत्||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittodare kShIrabastivirecanani punaHpunaH (65) · Śloka 65
পুনঃ ক্ষীরং পুনর্বস্তিং পুনরেব বিরেচনম্| ক্রমেণ ধ্রুবমাতিষ্ঠন্ যত্তঃ পিত্তোদরং জযেত্||৬৫||
पुनः क्षीरं पुनर्बस्तिं पुनरेव विरेचनम्| क्रमेण ध्रुवमातिष्ठन् यत्तः पित्तोदरं जयेत्||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPodare vatsakAdighRutenasnehanam kaPodare svigne snukShIraghRutena virecanam kaPodare kaTukShArayuktairannaiH saMsarjanam (66-67) · Śloka 67
বত্সকাদিবিপক্বেন কফে সংস্নেহ্য সর্পিষা| স্বিন্নং স্নুক্ষীরসিদ্ধেন বলবন্তং বিরেচিতম্||৬৬|| সংসর্জযেত্কটুক্ষারযুক্তৈরন্নৈঃ কফাপহৈঃ| |৬৭|
वत्सकादिविपक्वेन कफे संस्नेह्य सर्पिषा| स्विन्नं स्नुक्षीरसिद्धेन बलवन्तं विरेचितम्||६६|| संसर्जयेत्कटुक्षारयुक्तैरन्नैः कफापहैः| |६७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPodare muShkakAdikvAthena nirUhaH kaPodare etaCRutasnehena anuvAsanam kaPodare vyoShadugdhAdinA Bojanam (67-68) · Śloka 68
| মূত্রত্র্যূষণতৈলাঢ্যো নিরূহোঽস্য ততো হিতঃ||৬৭|| মুষ্ককাদিকষাযেণ স্নেহবস্তিশ্চ তচ্ছৃতঃ| ভোজনং ব্যোষদুগ্ধেন কৌলত্থেন রসেন বা||৬৮||
| मूत्रत्र्यूषणतैलाढ्यो निरूहोऽस्य ततो हितः||६७|| मुष्ककादिकषायेण स्नेहबस्तिश्च तच्छृतः| भोजनं व्योषदुग्धेन कौलत्थेन रसेन वा||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPodare staimityAdau ariShTakShArAH (69) · Śloka 69
স্তৈমিত্যারুচিহৃল্লাসে মন্দেঽগ্নৌ মদ্যপায চ| দদ্যাদরিষ্টান্ ক্ষারাংশ্চ কফস্ত্যানস্থিরোদরে||৬৯||
स्तैमित्यारुचिहृल्लासे मन्देऽग्नौ मद्यपाय च| दद्यादरिष्टान् क्षारांश्च कफस्त्यानस्थिरोदरे||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphodare staimityAdau hi~ggvAdikShArAHau (70-73) · Śloka 73
হিঙ্গূপকুল্যে ত্রিফলাং দেবদারু নিশাদ্বযম্| ভল্লাতকং শিগ্রুফলং কটুকাং তিক্তকং বচাম্||৭০|| শুণ্ঠীং মাদ্রীং ঘনং কুষ্ঠং সরলং পটুপঞ্চকম্| দাহযেজ্জর্জরীকৃত্য দধিস্নেহচতুষ্কবত্||৭১|| অন্তর্ধূমং ততঃ ক্ষারাদ্বিডালপদকং পিবেত্| মদিরাদধিমণ্ডোষ্ণজলারিষ্টসুরাসবৈঃ||৭২|| উদরং গুল্মমষ্ঠীলাং তূন্যৌ শোফং বিসূচিকাম্| প্লীহহৃদ্রোগগুদজানুদাবর্তং চ নাশযেত্||৭৩||
हिङ्गूपकुल्ये त्रिफलां देवदारु निशाद्वयम्| भल्लातकं शिग्रुफलं कटुकां तिक्तकं वचाम्||७०|| शुण्ठीं माद्रीं घनं कुष्ठं सरलं पटुपञ्चकम्| दाहयेज्जर्जरीकृत्य दधिस्नेहचतुष्कवत्||७१|| अन्तर्धूमं ततः क्षाराद्बिडालपदकं पिबेत्| मदिरादधिमण्डोष्णजलारिष्टसुरासवैः||७२|| उदरं गुल्ममष्ठीलां तून्यौ शोफं विसूचिकाम्| प्लीहहृद्रोगगुदजानुदावर्तं च नाशयेत्||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPodare ariShTagomUtrAdayaH (74) · Śloka 74
জযেদরিষ্টগোমূত্রচূর্ণাযস্কৃতিপানতঃ| সক্ষারতৈলপানৈশ্চ দুর্বলস্য কফোদরম্||৭৪||
जयेदरिष्टगोमूत्रचूर्णायस्कृतिपानतः| सक्षारतैलपानैश्च दुर्बलस्य कफोदरम्||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPodare mUlakabIjAdiBirUpanAhaH kaPodare aBIkShNaM svedaH (75) · Śloka 75
উপনাহ্যং সসিদ্ধার্থকিণ্বৈর্বীজৈশ্চ মূলকাত্| কল্কিতৈরুদরং স্বেদমভীক্ষ্ণং চাত্র যোজযেত্||৭৫||
उपनाह्यं ससिद्धार्थकिण्वैर्बीजैश्च मूलकात्| कल्कितैरुदरं स्वेदमभीक्ष्णं चात्र योजयेत्||७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sanipAtodare pratyAkhyAyakriyA (76) · Śloka 76
সন্নিপাতোদরে কুর্যান্নাতিক্ষীণবলানলে| দোষোদ্রেকানুরোধেন প্রত্যাখ্যায ক্রিযামিমাম্||৭৬||
सन्निपातोदरे कुर्यान्नातिक्षीणबलानले| दोषोद्रेकानुरोधेन प्रत्याख़्याय क्रियामिमाम्||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sanipAtodare dantIdravantItailapAnam (77) · Śloka 77
দন্তীদ্রবন্তীফলজং তৈলং পানে চ শস্যতে| |৭৭|
दन्तीद्रवन्तीफलजं तैलं पाने च शस्यते| |७७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sanipAtodare kriyAnivRutte kAkAdanyAdikalkaH (77-78) · Śloka 78
| ক্রিযানিবৃত্তে জঠরে ত্রিদোষে তু বিশেষতঃ||৭৭|| দদ্যাদাপৃচ্ছ্য তজ্জ্ঞাতীন্ পাতুং মদ্যেন কল্কিতম্| মূলং কাকাদনীগুঞ্জাকরবীরকসম্ভবম্||৭৮||
| क्रियानिवृत्ते जठरे त्रिदोषे तु विशेषतः||७७|| दद्यादापृच्छ्य तज्ज्ञातीन् पातुं मद्येन कल्कितम्| मूलं काकादनीगुञ्जाकरवीरकसम्भवम्||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sanipAtodare kriyAsthAvaraM viShaM sarpaviShaM vA (79-81) · Śloka 81
পানভোজনসংযুক্তং দদ্যাদ্বা স্থাবরং বিষম্| যস্মিন্ বা কুপিতঃ সর্পো বিমুঞ্চতি ফলে বিষম্||৭৯|| তেনাস্য দোষসঙ্ঘাতঃ স্থিরো লীনো বিমার্গগঃ| বহিঃ প্রবর্ততে ভিন্নো বিষেণাশু প্রমাথিনা||৮০|| তথা ব্রজত্যগদতাং শরীরান্তরমেব বা| |৮১|
पानभोजनसंयुक्तं दद्याद्वा स्थावरं विषम्| यस्मिन् वा कुपितः सर्पो विमुञ्चति फले विषम्||७९|| तेनास्य दोषसङ्घातः स्थिरो लीनो विमार्गगः| बहिः प्रवर्तते भिन्नो विषेणाशु प्रमाथिना||८०|| तथा व्रजत्यगदतां शरीरान्तरमेव वा| |८१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sanipAtodare hRutadoSha shItAmbusnAnaM payaH pAnaM peyAM vAtetrivRucCAkA diBakShaNaM (81-83) · Śloka 83
| হৃতদোষং তু শীতাম্বুস্নাতং তং পাযযেত্পযঃ||৮১|| পেযাং বা ত্রিবৃতঃ শাকং মণ্ডূক্যা বাস্তুকস্য বা| কালশাকং যবাখ্যং বা খাদেত্স্বরসসাধিতম্||৮২|| নিরম্ললবণস্নেহং স্বিন্নাস্বিন্নমনন্নভুক্| মাসমেকং ততশ্চৈব তৃষিতঃ স্বরসং পিবেত্||৮৩||
| हृतदोषं तु शीताम्बुस्नातं तं पाययेत्पयः||८१|| पेयां वा त्रिवृतः शाकं मण्डूक्या वास्तुकस्य वा| कालशाकं यवाख़्यं वा ख़ादेत्स्वरससाधितम्||८२|| निरम्ललवणस्नेहं स्विन्नास्विन्नमनन्नभुक्| मासमेकं ततश्चैव तृषितः स्वरसं पिबेत्||८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sanipAtodare evaM nirhate doShe auShTraM kShIram (84) · Śloka 84
এবং বিনির্হৃতে শাকৈর্দোষে মাসাত্ পরং ততঃ| দুর্বলায প্রযুঞ্জীত প্রাণভৃত্কারভং পযঃ||৮৪||
एवं विनिर्हृते शाकैर्दोषे मासात् परं ततः| दुर्बलाय प्रयुञ्जीत प्राणभृत्कारभं पयः||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodare vAmabAhau sirAmokShaH (85) · Śloka 85
প্লীহোদরে যথাদোষ স্নিগ্ধস্য স্বেদিতস্য চ| সিরাং ভুক্তবতো দধ্না বামবাহৌ বিমোক্ষযেত্||৮৫||
प्लीहोदरे यथादोष स्निग्धस्य स्वेदितस्य च| सिरां भुक्तवतो दध्ना वामबाहौ विमोक्षयेत्||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodare labdhabale samudrashuktikShAraH plIhodare labdhakara~jjakShAraH plIhodare labdha shigrukvAthaH plIhodare labdhahi~ggvAdicUrNakShArAjyam (86-88) · Śloka 88
লব্ধে বলে চ ভূযোঽপি স্নেহপীতং বিশোধিতম্| সমুদ্রশুক্তিজং ক্ষারং পযসা পাযযেত্তথা||৮৬|| অম্লস্রুতং বিডকণাচূর্ণাঢ্যং নক্তমালজম্| সৌভাঞ্জনস্য বা ক্বাথং সৈন্ধবাগ্নিকণান্বিতম্||৮৭|| হিড্গ্বাদিচূর্ণং ক্ষারাজ্যং যুঞ্জীত চ যথাবলম্| |৮৮|
लब्धे बले च भूयोऽपि स्नेहपीतं विशोधितम्| समुद्रशुक्तिजं क्षारं पयसा पाययेत्तथा||८६|| अम्लस्रुतं बिडकणाचूर्णाढ्यं नक्तमालजम्| सौभाञ्जनस्य वा क्वाथं सैन्धवाग्निकणान्वितम्||८७|| हिड्ग्वादिचूर्णं क्षाराज्यं युञ्जीत च यथाबलम्| |८८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodare labdhabale pippalyAdicUrNam (88-89) · Śloka 89
| পিপ্পলীনাগরং দন্তীসমাংশং দ্বিগুণাভযম্||৮৮|| বিডার্ধাংশযুতং চূর্ণমিদমুষ্ণাম্বুনা পিবেত্| |৮৯|
| पिप्पलीनागरं दन्तीसमांशं द्विगुणाभयम्||८८|| बिडार्धांशयुतं चूर्णमिदमुष्णाम्बुना पिबेत्| |८९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodarelabdhabale viDa~ggAdiBUtiH (89-90) · Śloka 90
| বিডঙ্গং চিত্রকং সক্তূন্ সঘৃতান্ সৈন্ধবং বচাম্||৮৯|| দগ্ধ্বা কপালে পযসা গুল্মপ্লীহাপহং পিবেত্| |৯০|
| विडङ्गं चित्रकं सक्तून् सग़ृतान् सैन्धवं वचाम्||८९|| दग्ध्वा कपाले पयसा गुल्मप्लीहापहं पिबेत्| |९०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodare labdhabale badarakapatralepaH (90-91) · Śloka 91
| তৈলোন্মিশ্রৈর্বদরকপত্রৈঃ সম্মার্দিতৈঃ সমুপনদ্ধঃ||৯০|| মুসলেন পীডিতোঽনু চ যাতি প্লীহা পযোভুজো নাশম্| |৯১|
| तैलोन्मिश्रैर्बदरकपत्रैः सम्मार्दितैः समुपनद्धः||९०|| मुसलेन पीडितोऽनु च याति प्लीहा पयोभुजो नाशम्| |९१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodarelabdhabale rohItakalatAyogaH (91-92) · Śloka 92
| রোহীতকলতাঃ ক্লৃপ্তাঃ খণ্ডশঃ সাভযা জলে||৯১|| মূত্রে বাঽঽসুনুযাত্তচ্চ সপ্তরাত্রস্থিতং পিবেত্| কামলাপ্লীহগুল্মার্শঃ কৃমিমেহোদরাপহম্||৯২||
| रोहीतकलताः क्लृप्ताः ख़ण्डशः साभया जले||९१|| मूत्रे वाऽऽसुनुयात्तच्च सप्तरात्रस्थितं पिबेत्| कामलाप्लीहगुल्मार्शः कृमिमेहोदरापहम्||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodarelabdhabale rohItakaghRutam (93-95) · Śloka 95
রোহীতকত্বচঃ কৃত্বা পলানাং পঞ্চবিংশতীম্| কোলদ্বিপ্রস্থসংযুক্তং কষাযমুপকল্পযেত্||৯৩|| পালিকৈঃ পঞ্চকোলৈস্তু তৈঃ সমস্তৈশ্চ তুল্যযা| রোহীতকত্বচা পিষ্টৈর্ঘৃতপ্রস্থং বিপাচযেত্||৯৪|| প্লীহাভিবৃদ্ধিং শমযত্যেতদাশু প্রযোজিতম্| |৯৫|
रोहीतकत्वचः कृत्वा पलानां पञ्चविंशतीम्| कोलद्विप्रस्थसंयुक्तं कषायमुपकल्पयेत्||९३|| पालिकैः पञ्चकोलैस्तु तैः समस्तैश्च तुल्यया| रोहीतकत्वचा पिष्टैर्घृतप्रस्थं विपाचयेत्||९४|| प्लीहाभिवृद्धिं शमयत्येतदाशु प्रयोजितम्| |९५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodarelabdhabale kadalyAditailam (95-96) · Śloka 96
| কদল্যাস্তিলনালানাং ক্ষারেণ ক্ষুরকস্য চ||৯৫|| তৈলং পক্বং জযেত্পানাত্প্লীহানং কফবাতজম্| |৯৬|
| कदल्यास्तिलनालानां क्षारेण क्षुरकस्य च||९५|| तैलं पक्वं जयेत्पानात्प्लीहानं कफवातजम्| |९६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodarelabdhabale vAtakaPolbaNe gulmavadagnikarma (96-97) · Śloka 97
| অশান্তৌ গুল্মবিধিনা যোজযেদগ্নিকর্ম চ||৯৬|| অপ্রাপ্তপিচ্ছাসলিলে প্লীহ্নি বাতকফোল্বণে| |৯৭|
| अशान्तौ गुल्मविधिना योजयेदग्निकर्म च||९६|| अप्राप्तपिच्छासलिले प्लीह्नि वातकफोल्बणे| |९७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodare labdhabale pittolbaNe jIvanIyasarpirAdi (97-98) · Śloka 98
| পৈত্তিকে জীবনীযানি সর্পীংষি ক্ষীরবস্তযঃ||৯৭|| রক্তাবসেকঃ সংশুদ্ধিঃ ক্ষীরপানং চ শস্যতে| |৯৮|
| पैत्तिके जीवनीयानि सर्पींषि क्षीरबस्तयः||९७|| रक्तावसेकः संशुद्धिः क्षीरपानं च शस्यते| |९८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yakRududare dakShiNabhuje sirAmokShaH (98) · Śloka 98
| যকৃতি প্লীহবত্কর্ম দক্ষিণে তু ভুজে সিরাম্||৯৮||
| यकृति प्लीहवत्कर्म दक्षिणे तु भुजे सिराम्||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yakRududare anyatsarvaM plIhavat baddhodare svedA nrUho~anuvAsanaM ca baddhodare paristraMsInyannAni baddho tIkShNaM virecanam baddho udAvartaharaM vAtandhaM ca karma (99-100) · Śloka 100
স্বিন্নায বদ্ধোদরিণে মূত্রতীক্ষ্ণৌষধান্বিতম্| সতৈললবণং দদ্যান্নিরূহং সানুবাসনম্||৯৯|| পরীস্রংসীনি চান্নানি তীক্ষ্ণং চাস্মৈ বিরেচনম্| উদাবর্তহরং কর্ম কার্যং যচ্চানিলাপহম্||১০০||
स्विन्नाय बद्धोदरिणे मूत्रतीक्ष्णौषधान्वितम्| सतैललवणं दद्यान्निरूहं सानुवासनम्||९९|| परीस्रंसीनि चान्नानि तीक्ष्णं चास्मै विरेचनम्| उदावर्तहरं कर्म कार्यं यच्चानिलापहम्||१००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Cidrodare svedaM vinA kaPo daravat Cidro jAtaM jAtaM jalaM svAvyam (101) · Śloka 101
ছিদ্রোদরমৃতে স্বেদাচ্ছ্লেষ্মোদরবদাচরেত্| জাতং জাতং জলং স্রাব্যমেবং তদ্যাপযেদ্ভিষক্||১০১||
छिद्रोदरमृते स्वेदाच्छ्लेष्मोदरवदाचरेत्| जातं जातं जलं स्राव्यमेवं तद्यापयेद्भिषक्||१०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udakodare abdoShaharANi udakodaredIpanIyaH kaPaghnaScAhAraH (102-103) · Śloka 103
অপাং দোষহরাণ্যাদৌ যোজযেদুদকোদরে| মূত্রযুক্তানি তীক্ষ্ণানি বিবিধক্ষারবন্তি চ||১০২|| দীপনীযৈঃ কফঘ্নৈশ্চ তমাহারৈরুপাচরেত্| |১০৩|
अपां दोषहराण्यादौ योजयेदुदकोदरे| मूत्रयुक्तानि तीक्ष्णानि विविधक्षारवन्ति च||१०२|| दीपनीयैः कफघ्नैश्च तमाहारैरुपाचरेत्| |१०३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udakodare chAgakarIShakShArAdiguTikAo (103-106) · Śloka 106
| ক্ষারং ছোগকরীষাণাং স্রুতং মূত্রেঽগ্নিনা পচেত্||১০৩|| ঘনীভবতি তস্মিংশ্চ কর্ষাংশং চূর্ণিতং ক্ষিপেত্| পিপ্পলী পিপ্পলীমূলং শুণ্ঠী লবণপঞ্চকম্||১০৪|| নিকুম্ভকুম্ভত্রিফলাস্বর্ণক্ষীরীবিষাণিকাঃ| স্বর্জিকাক্ষারষড্গ্রন্থাসাতলাযবশূকজম্||১০৫|| কোলাভা গুটিকাঃ কৃত্বা ততঃ সৌবীরকাপ্লুতাঃ| পিবেদজরকে শোফে প্রবৃদ্ধে চোদকোদরে||১০৬||
| क्षारं छोगकरीषाणां स्रुतं मूत्रेऽग्निना पचेत्||१०३|| घनीभवति तस्मिंश्च कर्षांशं चूर्णितं क्षिपेत्| पिप्पली पिप्पलीमूलं शुण्ठी लवणपञ्चकम्||१०४|| निकुम्भकुम्भत्रिफलास्वर्णक्षीरीविषाणिकाः| स्वर्जिकाक्षारषड्ग्रन्थासातलायवशूकजम्||१०५|| कोलाभा गुटिकाः कृत्वा ततः सौवीरकाप्लुताः| पिबेदजरके शोफे प्रवृद्धे चोदकोदरे||१०६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana baddhacCidrodakodareShu auShadhairaprashameShu shastrakarma (107) · Śloka 107
ইত্যৌষধৈরপ্রশমে ত্রিষু বদ্ধোদরাদিষু| প্রযুঞ্জীত ভিষক্ শস্ত্রমার্তবন্ধুনৃপার্থিতঃ||১০৭||
इत्यौषधैरप्रशमे त्रिषु बद्धोदरादिषु| प्रयुञ्जीत भिषक् शस्त्रमार्तबन्धुनृपार्थितः||१०७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana baddhacCidrodakodareShu shastrakarma vidhiH (108-112) · Śloka 112
স্নিগ্ধস্বিন্নতনোর্নাভেরধো বদ্ধক্ষতান্ত্রযোঃ| পাটযেদুদরং মুক্ত্বা বামতশ্চতুরঙ্গুলাত্||১০৮|| চতুরঙ্গুলমানং তু নিষ্কাস্যান্ত্রাণি তেন চ| নিরীক্ষ্যাপনযেদ্বালমললেপোপলাদিকম্||১০৯|| ছিদ্রে তু শল্যমুদ্ধৃত্য বিশোধ্যান্ত্রপরিস্রবম্| মর্কোটৈর্দংশযেচ্ছিদ্রং তেষু লগ্নেষু চাহরেত্||১১০|| কাযং মূর্ধ্নোঽনু চান্ত্রাণি যথাস্থানং নিবেশযেত্| অক্তানি মধুসর্পির্ভ্যামথ সীব্যেদ্বহির্ব্রণম্||১১১|| ততঃ কৃষ্ণমৃদাঽঽলিপ্য বধ্নীযাদ্যষ্টিমিশ্রযা| নিবাতস্থঃ পযোবৃত্তিঃ স্নেহদ্রোণ্যাং বসেত্ততঃ||১১২||
स्निग्धस्विन्नतनोर्नाभेरधो बद्धक्षतान्त्रयोः| पाटयेदुदरं मुक्त्वा वामतश्चतुरङ्गुलात्||१०८|| चतुरङ्गुलमानं तु निष्कास्यान्त्राणि तेन च| निरीक्ष्यापनयेद्बालमललेपोपलादिकम्||१०९|| छिद्रे तु शल्यमुद्धृत्य विशोध्यान्त्रपरिस्रवम्| मर्कोटैर्दंशयेच्छिद्रं तेषु लग्नेषु चाहरेत्||११०|| कायं मूर्ध्नोऽनु चान्त्राणि यथास्थानं निवेशयेत्| अक्तानि मधुसर्पिर्भ्यामथ सीव्येद्बहिर्व्रणम्||१११|| ततः कृष्णमृदाऽऽलिप्य बध्नीयाद्यष्टिमिश्रया| निवातस्थः पयोवृत्तिः स्नेहद्रोण्यां वसेत्ततः||११२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sajale udare jalasrAvaNavidhiH sajale niHsrute peyA (113-117) · Śloka 117
সজলে জঠরে তৈলৈরভ্যক্তস্যানিলাপহৈঃ| স্বিন্নস্যোষ্ণাম্বুনাঽঽকক্ষমুদরে পট্টবেষ্টিতে||১১৩|| বদ্ধচ্ছিদ্রোদিতস্থানে বিধ্যেদঙ্গুলমাত্রকম্| নিধায তস্মিন্নাডীং চ স্রাবযেদর্ধমম্ভসঃ||১১৪|| অথাস্য নাডীমাকৃষ্য তৈলেন লবণেন চ| ব্রণমভ্যজ্য বধ্বা চ বেষ্টযেদ্বাসসোদরম্||১১৫|| তৃতীযেঽহ্নি চতুর্থে বা যাবদাষোডশং দিনম্| তস্য বিশ্রম্য বিশ্রম্য স্রাবযেদল্পশো জলম্||১১৬|| বিবেষ্টযেদ্গাঢতরং জঠরং বাসসা শ্লথম্| নিঃস্রুতে লঙ্ঘিতঃ পেযামস্নেহলবণাং পিবেত্||১১৭||
सजले जठरे तैलैरभ्यक्तस्यानिलापहैः| स्विन्नस्योष्णाम्बुनाऽऽकक्षमुदरे पट्टवेष्टिते||११३|| बद्धच्छिद्रोदितस्थाने विध्येदङ्गुलमात्रकम्| निधाय तस्मिन्नाडीं च स्रावयेदर्धमम्भसः||११४|| अथास्य नाडीमाकृष्य तैलेन लवणेन च| व्रणमभ्यज्य बध्वा च वेष्टयेद्वाससोदरम्||११५|| तृतीयेऽह्नि चतुर्थे वा यावदाषोडशं दिनम्| तस्य विश्रम्य विश्रम्य स्रावयेदल्पशो जलम्||११६|| विवेष्टयेद्गाढतरं जठरं वाससा श्लथम्| निःस्रुते लङ्घितः पेयामस्नेहलवणां पिबेत्||११७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sajale udare AsaMvatsaraM vartanakramaH (118-119) · Śloka 119
স্যাত্ক্ষীরবৃত্তিঃ ষণ্মাসাংস্ত্রীন্ পেযাং পযসা পিবেত্| ত্রীংশ্চান্যান্ পযসৈবাদ্যাত্ ফলাম্লেন রসেন বা||১১৮|| অল্পশোঽস্নেহলবণং জীর্ণং শ্যামাককোদ্রবম্| প্রযতো বত্সরেণৈবং বিজযেত জলোদরম্||১১৯||
स्यात्क्षीरवृत्तिः षण्मासांस्त्रीन् पेयां पयसा पिबेत्| त्रींश्चान्यान् पयसैवाद्यात् फलाम्लेन रसेन वा||११८|| अल्पशोऽस्नेहलवणं जीर्णं श्यामाककोद्रवम्| प्रयतो वत्सरेणैवं विजयेत जलोदरम्||११९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sajale udare pathye yantrito jitendriyashcaudare (120) · Śloka 120
বর্জ্যেষু যন্ত্রিতো দিষ্টে নাত্যদিষ্টে জিতেন্দ্রিযঃ| |১২০|
वर्ज्येषु यन्त्रितो दिष्टे नात्यदिष्टे जितेन्द्रियः| |१२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvodare vAtAdishamanI kriyA (120-121) · Śloka 121
| সর্বমেবোদরং প্রাযো দোষসঙ্ঘাতজং যতঃ||১২০|| অতো বাতাদিশমনী ক্রিযা সর্বত্র শস্যতে| |১২১|
| सर्वमेवोदरं प्रायो दोषसङ्घातजं यतः||१२०|| अतो वातादिशमनी क्रिया सर्वत्र शस्यते| |१२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvodare dIpano laghushcAhAraH (121-122) · Śloka 122
| বহ্নির্মন্দত্বমাযাতি দোষৈঃ কুক্ষৌ প্রপূরিতে||১২১|| তস্মাদ্ভোজ্যানি ভোজ্যানি দীপনানি লঘূনি চ| সপঞ্চমূলান্যল্পাম্লপটুস্নেহকটূনি চ||১২২||
| वह्निर्मन्दत्वमायाति दोषैः कुक्षौ प्रपूरिते||१२१|| तस्माद्भोज्यानि भोज्यानि दीपनानि लघूनि च| सपञ्चमूलान्यल्पाम्लपटुस्नेहकटूनि च||१२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvodare gomUtraBAvitaShaShTikataNDulayavAgUBojanam (123-124) · Śloka 124
ভাবিতানাং গবাং মূত্রে ষষ্টিকানাং চ তণ্ডুলৈঃ| যবাগূং পযসা সিদ্ধাং প্রকামং ভোজযেন্নরম্||১২৩|| পিবেদিক্ষুরসং চানু জঠরাণাং নিবৃত্তযে| স্বং স্বং স্থানং ব্রজন্ত্যেষাং বাতপিত্তকফাস্তথা||১২৪||
भावितानां गवां मूत्रे षष्टिकानां च तण्डुलैः| यवागूं पयसा सिद्धां प्रकामं भोजयेन्नरम्||१२३|| पिबेदिक्षुरसं चानु जठराणां निवृत्तये| स्वं स्वं स्थानं व्रजन्त्येषां वातपित्तकफास्तथा||१२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvodare tadanu dakShurasapAnam sarvo varjyAni (125-126) · Śloka 126
অত্যর্থোষ্ণাম্ললবণং রূক্ষং গ্রাহি হিমং গুরু| গুডং তৈলকৃতং শাকং বারি পানাবগাহযোঃ||১২৫|| আযাসাধ্বদিবাস্বপ্নযানানি চ পরিত্যজেত্| |১২৬|
अत्यर्थोष्णाम्ललवणं रूक्षं ग्राहि हिमं गुरु| गुडं तैलकृतं शाकं वारि पानावगाहयोः||१२५|| आयासाध्वदिवास्वप्नयानानि च परित्यजेत्| |१२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvodare takrapAnam aShTodareShu takravisheShaH (126-129) · Śloka 129
| নাত্যচ্ছসান্দ্রমধুরং তক্রং পানে প্রশস্যতে||১২৬|| সকণালবণং বাতে, পিত্তে সোষণশর্করম্| যবানীসৈন্ধবাজাজীমধুব্যোষৈঃ কফোদরে||১২৭|| ত্র্যূষণক্ষারলবণৈঃ সংযুতং নিচযোদরে| মধুতৈলবচাশুণ্ঠীশতহ্বাকুষ্ঠসৈন্ধবৈঃ||১২৮|| প্লীহ্নি, বদ্ধে তু হপুষাযবানীপট্বজাজিভিঃ| সকৃষ্ণামাক্ষিকং ছিদ্রে, ব্যোষবত্সলিলোদরে||১২৯||
| नात्यच्छसान्द्रमधुरं तक्रं पाने प्रशस्यते||१२६|| सकणालवणं वाते, पित्ते सोषणशर्करम्| यवानीसैन्धवाजाजीमधुव्योषैः कफोदरे||१२७|| त्र्यूषणक्षारलवणैः संयुतं निचयोदरे| मधुतैलवचाशुण्ठीशतह्वाकुष्ठसैन्धवैः||१२८|| प्लीह्नि, बद्धे तु हपुषायवानीपट्वजाजिभिः| सकृष्णामाक्षिकं छिद्रे, व्योषवत्सलिलोदरे||१२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTodareShu gauravAdiyuktAnAM vAtakaPArtAnAM takrAmRUtam (130) · Śloka 130
গৌরবারোচকানাহমন্দবহ্ন্যতিসারিণাম্| তক্রং বাতকফার্তানামমৃতত্বায কল্পতে||১৩০||
गौरवारोचकानाहमन्दवह्न्यतिसारिणाम्| तक्रं वातकफार्तानाममृतत्वाय कल्पते||१३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTodareShu sarveShAM prayogANAmanu kShIram (131) · Śloka 131
প্রযোগাণাং চ সর্বেষামনু ক্ষীরং প্রযোজযেত্| স্থৈর্যকৃত্সর্বধাতূনাং বল্যং দোষানুবন্ধহৃত্||১৩১||
प्रयोगाणां च सर्वेषामनु क्षीरं प्रयोजयेत्| स्थैर्यकृत्सर्वधातूनां बल्यं दोषानुबन्धहृत्||१३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTodareShu BeShajakShINA~ggAnAM kShIraM amRutam (15) · Śloka 15
ভেষজাপচিতাঙ্গানাং ক্ষীরমেবামৃতাযতে| ১৩১ ১/২| ইতি শ্রীবৈদ্যপতিসিংহগুপ্তসূনুশ্রীমদ্বাগ্ভটবিরচিতাযামষ্টাঙ্গহৃদযসংহিতাযাং চতুর্থে চিকিত্সিতস্থানে উদরচিকিত্সিতং নাম পঞ্চদশোঽধ্যাযঃ||১৫||
भेषजापचिताङ्गानां क्षीरमेवामृतायते| १३१ १/२| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां चतुर्थे चिकित्सितस्थाने उदरचिकित्सितं नाम पञ्चदशोऽध्यायः||१५||
🔊 Audio coming soon