Adhikarana udaracikitsitAdhyAyaH udare nityaM virecanam (2-1) · Śloka 1
ਅਥਾਤ ਉਦਰਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ|੨| ) ਦੋਸਾਤਿਮਾਤ੍ਰੋਪਚਯਾਤ੍ਸ੍ਰੋਤੋਮਾਰ੍ਗਨਿਰੋਧਨਾਤ੍| ਸਮ੍ਭਵਤ੍ਯੁਦਰਂ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮੇਨਂ ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍||੧||
अथात उदरचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) दोषातिमात्रोपचयात्स्रोतोमार्गनिरोधनात्| सम्भवत्युदरं तस्मान्नित्यमेनं विरेचयेत्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare eraNDatailam udare gavyaM mAhiShaM vA udare gokaraBIkShIravRuttiH (2-3) · Śloka 3
ਪਾਯਯੇਤ੍ਤੈਲਮੈਰਣ੍ਡਂ ਸਮੂਤ੍ਰਂ ਸਪਯੋਪਿ ਵਾ| ਮਾਸਂ ਦ੍ਵੌ ਵਾਥਵਾ ਗਵ੍ਯਂ ਮੂਤ੍ਰਂ ਮਾਹਿਸਮੇਵ ਵਾ||੨|| ਪਿਬੇਦ੍ਗੋਕ੍ਸੀਰਭੁਕ੍ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਕਰਭੀਕ੍ਸੀਰਵਰ੍ਤਨਃ| ਦਾਹਾਨਾਹਾਤਿਤਣ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਪਰੀਤਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ||੩||
पाययेत्तैलमैरण्डं समूत्रं सपयोऽपि वा| मासं द्वौ वाऽथवा गव्यं मूत्रं माहिषमेव वा||२|| पिबेद्गोक्षीरभुक् स्याद्वा करभीक्षीरवर्तनः| दाहानाहातितृण्मूर्च्छापरीतस्तु विशेषतः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare rUkShatvAdiyute ghRutAni (4) · Śloka 4
ਰੂਕ੍ਸਾਣਾਂ ਬਹੁਵਾਤਾਨਾਂ ਦੋਸਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕਾਙ੍ਕ੍ਸਿਣਾਮ੍| ਸ੍ਨੇਹਨੀਯਾਨਿ ਸਰ੍ਪੀਂਸਿ ਜਠਰਘ੍ਨਾਨਿ ਯੋਜਯੇਤ੍||੪||
रूक्षाणां बहुवातानां दोषसंशुद्धिकाङ्क्षिणाम्| स्नेहनीयानि सर्पींषि जठरघ्नानि योजयेत्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare ShaTPalaM dashamUlAdisiddham (5) · Śloka 5
ਸਟ੍ਪਲਂ ਦਸ਼ਮੂਲਾਮ੍ਬੁਮਸ੍ਤੁਹ੍ਯਾਢਕਸਾਧਿਤਮ੍| |੫|
षट्पलं दशमूलाम्बुमस्तुह्याढकसाधितम्| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare nAgarAdi ghRutatailam (5-6) · Śloka 6
| ਨਾਗਰਤ੍ਰਿਪਲਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਘਤਤੈਲਾਤ੍ਤਥਾਢਕਮ੍||੫|| ਮਸ੍ਤੁਨਃ ਸਾਧਯਿਤ੍ਵੈਤਤ੍ਪਿਬੇਤ੍ਸਰ੍ਵੋਦਰਾਪਹਮ੍| ਕਫਮਾਰੁਤਸਮ੍ਭੂਤੇ ਗੁਲ੍ਮੇ ਚ ਪਰਮਂ ਹਿਤਮ੍||੬||
| नागरत्रिपलं प्रस्थं घृततैलात्तथाऽऽढकम्||५|| मस्तुनः साधयित्वैतत्पिबेत्सर्वोदरापहम्| कफमारुतसम्भूते गुल्मे च परमं हितम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare gomUtra ghRutam (7) · Śloka 7
ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਜਲੇ ਮੂਤ੍ਰੇ ਦ੍ਵਿਗੁਣੇ ਚਿਤ੍ਰਕਾਤ੍ਪਲੇ| ਕਲ੍ਕੇ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸਕ੍ਸਾਰਂ ਜਠਰੀ ਪਿਬੇਤ੍||੭||
चतुर्गुणे जले मूत्रे द्विगुणे चित्रकात्पले| कल्के सिद्धं घृतप्रस्थं सक्षारं जठरी पिबेत्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare yavAdisiddhaM ghRutam (8) · Śloka 8
ਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਾਨਾਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਸ੍ਯ ਚਾਮ੍ਭਸਾ| ਸੁਰਾਸੌਵੀਰਕਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਪਾਯਯੇਦ੍ਧਤਮ੍||੮||
यवकोलकुलत्थानां पञ्चमूलस्य चाम्भसा| सुरासौवीरकाभ्यां च सिद्धं वा पाययेद्धृतम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare snigdhAya alpoktaM virecanam (9) · Śloka 9
ਏਭਿਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਯ ਸਞ੍ਜਾਤੇ ਬਲੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਚ ਮਾਰੁਤੇ| ਸ੍ਰਸ੍ਤੇ ਦੋਸਾਸ਼ਯੇ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਕਲ੍ਪਦਸ੍ਟਂ ਵਿਰੇਚਨਮ੍||੯||
एभिः स्निग्धाय सञ्जाते बले शान्ते च मारुते| स्रस्ते दोषाशये दद्यात्कल्पदृष्टं विरेचनम्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare paTolamUlAdicUrNam (10-12) · Śloka 12
ਪਟੋਲਮੂਲਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਨਿਸ਼ਾਂ ਵੇਲ੍ਲਂ ਚ ਕਾਰ੍ਸਿਕਮ੍| ਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਨੀਲਿਨੀਕੁਮ੍ਭਭਾਗਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਚਤੁਰ੍ਗੁਣਾਨ੍||੧੦|| ਪਿਬੇਤ੍ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪੇਯਾਪੂਰ੍ਵਂ ਤਤੋ ਰਸੈਃ| ਵਿਰਿਕ੍ਤੋ ਜਾਙ੍ਗਲੈਰਦ੍ਯਾਤ੍ਤਤਃ ਸਡ੍ਦਿਵਸਂ ਪਯਃ||੧੧|| ਸ਼ਤਂ ਪਿਬੇਦ੍ਵ੍ਯੋਸਯੁਤਂ ਪੀਤਮੇਵਂ ਪੁਨਃਪੁਨਃ| ਹਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੋਦਰਾਣ੍ਯੇਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਜਾਤੋਦਕਾਨ੍ਯਪਿ||੧੨||
पटोलमूलं त्रिफलां निशां वेल्लं च कार्षिकम्| कम्पिल्लनीलिनीकुम्भभागान् द्वित्रिचतुर्गुणान्||१०|| पिबेत्सञ्चूर्ण्य मूत्रेण पेयापूर्वं ततो रसैः| विरिक्तो जाङ्गलैरद्यात्ततः षड्दिवसं पयः||११|| शृतं पिबेद्व्योषयुतं पीतमेवं पुनःपुनः| हन्ति सर्वोदराण्येतच्चूर्णं जातोदकान्यपि||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare gavAkShyAdi cUrNam (13) · Śloka 13
ਗਵਾਕ੍ਸੀਂ ਸ਼ਙ੍ਖ਼ਿਨੀਂ ਦਨ੍ਤੀਂ ਤਿਲ੍ਵਕਸ੍ਯ ਤ੍ਵਚਂ ਵਚਾਮ੍| ਪਿਬੇਤ੍ਕਰ੍ਕਨ੍ਧੁਮਦ੍ਵੀਕਾਕੋਲਾਮ੍ਭੋਮੂਤ੍ਰਸੀਧੁਭਿਃ||੧੩||
गवाक्षीं शङ्ख़िनीं दन्तीं तिल्वकस्य त्वचं वचाम्| पिबेत्कर्कन्धुमृद्वीकाकोलाम्भोमूत्रसीधुभिः||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare nArAyaNacUrNam (14-21) · Śloka 21
ਯਵਾਨਿ ਹਪੁਸਾ ਧਾਨ੍ਯਂ ਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪੋਪਕੁਞ੍ਚਿਕਾ| ਕਾਰਵੀ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਮਜਗਨ੍ਧਾ ਸ਼ਠੀ ਵਚਾ||੧੪|| ਚਿਤ੍ਰਕੋਜਾਜਿਕਂ ਵ੍ਯੋਸਂ ਸ੍ਵਰ੍ਣਕ੍ਸੀਰੀ ਫਲਤ੍ਰਯਮ੍| ਦ੍ਵੌ ਕ੍ਸਾਰੌ ਪੌਸ੍ਕਰਂ ਮੂਲਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਲਵਣਪਞ੍ਚਕਮ੍||੧੫|| ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਚ ਸਮਾਂਸ਼ਾਨਿ ਦਨ੍ਤ੍ਯਾ ਭਾਗਤ੍ਰਯਂ ਤਥਾ| ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਵਿਸ਼ਾਲੇ ਦ੍ਵਿਗੁਣੇ ਸਾਤਲਾ ਚ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਾ||੧੬|| ਏਸ ਨਾਰਾਯਣੋ ਨਾਮ ਚੂਰ੍ਣੋ ਰੋਗਗਣਾਪਹਃ| ਨੈਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਭਿਵਰ੍ਧਨ੍ਤੇ ਰੋਗਾ ਵਿਸ੍ਣੁਮਿਵਾਸੁਰਾਃ||੧੭|| ਤਕ੍ਰੇਣੋਦਰਿਭਿਃ ਪੇਯੋ ਗੁਲ੍ਮਿਭਿਰ੍ਬਦਰਾਮ੍ਬੁਨਾ| ਆਨਾਹਵਾਤੇ ਸੁਰਯਾ ਵਾਤਰੋਗੇ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਯਾ||੧੮|| ਦਧਿਮਣ੍ਡੇਨ ਵਿਟ੍ਸਙ੍ਗੇ ਦਾਡਿਮਾਮ੍ਭੋਭਿਰਰ੍ਸ਼ਸੈਃ| ਪਰਿਕਰ੍ਤੇ ਸਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲੈਰੁਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਭਿਰਜੀਰ੍ਣਕੇ||੧੯|| ਭਗਨ੍ਦਰੇ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗੇ ਕਾਸੇ ਸ਼੍ਵਾਸੇ ਗਲਗ੍ਰਹੇ| ਹਦ੍ਰੋਗੇ ਗ੍ਰਹਣੀਦੋਸੇ ਕੁਸ੍ਠੇ ਮਨ੍ਦੇਨਲੇ ਜ੍ਵਰੇ||੨੦|| ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਵਿਸੇ ਮੂਲਵਿਸੇ ਸਗਰੇ ਕਤ੍ਰਿਮੇ ਵਿਸੇ| ਯਥਾਰ੍ਹਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਕੋਸ੍ਠੇਨ ਪੇਯਮੇਤਦ੍ਵਿਰੇਚਨਮ੍||੨੧||
यवानि हपुषा धान्यं शतपुष्पोपकुञ्चिका| कारवी पिप्पलीमूलमजगन्धा शठी वचा||१४|| चित्रकोऽजाजिकं व्योषं स्वर्णक्षीरी फलत्रयम्| द्वौ क्षारौ पौष्करं मूलं कुष्ठं लवणपञ्चकम्||१५|| विडङ्गं च समांशानि दन्त्या भागत्रयं तथा| त्रिवृद्विशाले द्विगुणे सातला च चतुर्गुणा||१६|| एष नारायणो नाम चूर्णो रोगगणापहः| नैनं प्राप्याभिवर्धन्ते रोगा विष्णुमिवासुराः||१७|| तक्रेणोदरिभिः पेयो गुल्मिभिर्बदराम्बुना| आनाहवाते सुरया वातरोगे प्रसन्नया||१८|| दधिमण्डेन विट्सङ्गे दाडिमाम्भोभिरर्शसैः| परिकर्ते सवृक्षाम्लैरुष्णाम्बुभिरजीर्णके||१९|| भगन्दरे पाण्डुरोगे कासे श्वासे गलग्रहे| हृद्रोगे ग्रहणीदोषे कुष्ठे मन्देऽनले ज्वरे||२०|| दंष्ट्राविषे मूलविषे सगरे कृत्रिमे विषे| यथार्हं स्निग्धकोष्ठेन पेयमेतद्विरेचनम्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare hapuShAdicUrNam (22-25) · Śloka 25
ਹਪੁਸਾਂ ਕਾਞ੍ਚਨਕ੍ਸੀਰੀਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਨੀਲਿਨੀਫਲਮ੍| ਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤੀਂ ਰੋਹਿਣੀਂ ਤਿਕ੍ਤਾਂ ਸਾਤਲਾਂ ਤ੍ਰਿਵਤਾਂ ਵਚਾਮ੍||੨੨|| ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਕਾਲਲਵਣਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਚੇਤਿ ਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਦਾਡਿਮਤ੍ਰਿਫਲਾਮਾਂਸਰਸਮੂਤ੍ਰਸੁਖ਼ੋਦਕੈਃ||੨੩|| ਪੇਯੋਯਂ ਸਰ੍ਵਗੁਲ੍ਮੇਸੁ ਪ੍ਲੀਹ੍ਨਿ ਸਰ੍ਵੋਦਰੇਸੁ ਚ| ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰੇ ਕੁਸ੍ਠੇਸ੍ਵਜਰਕੇ ਸਦਨੇ ਵਿਸਮੇਨਲੇ||੨੪|| ਸ਼ੋਫਾਰ੍ਸ਼ਃਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗੇਸੁ ਕਾਮਲਾਯਾਂ ਹਲੀਮਕੇ| ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫਾਂਸ਼੍ਚਾਸ਼ੁ ਵਿਰੇਕੇਣ ਪ੍ਰਸਾਧਯੇਤ੍||੨੫||
हपुषां काञ्चनक्षीरीं त्रिफलां नीलिनीफलम्| त्रायन्तीं रोहिणीं तिक्तां सातलां त्रिवृतां वचाम्||२२|| सैन्धवं काललवणं पिप्पलीं चेति चूर्णयेत्| दाडिमत्रिफलामांसरसमूत्रसुख़ोदकैः||२३|| पेयोऽयं सर्वगुल्मेषु प्लीह्नि सर्वोदरेषु च| श्वित्रे कुष्ठेष्वजरके सदने विषमेऽनले||२४|| शोफार्शःपाण्डुरोगेषु कामलायां हलीमके| वातपित्तकफांश्चाशु विरेकेण प्रसाधयेत्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare nIlinyAdi cUrNam (26) · Śloka 26
ਨੀਲਿਨੀਂ ਨਿਚੁਲਂ ਵ੍ਯੋਸਂ ਕ੍ਸਾਰੌ ਲਵਣਪਞ੍ਚਕਮ੍| ਚਿਤ੍ਰਕਂ ਚ ਪਿਬੇਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਸਰ੍ਪਿਸੋਦਰਗੁਲ੍ਮਨੁਤ੍||੨੬||
नीलिनीं निचुलं व्योषं क्षारौ लवणपञ्चकम्| चित्रकं च पिबेच्चूर्णं सर्पिषोदरगुल्मनुत्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare Atyayike snehavirecakaH (27-28) · Śloka 28
ਪੂਰ੍ਵਵਚ੍ਚ ਪਿਬੇਦ੍ਦੁਗ੍ਧਂ ਕ੍ਸਾਮਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧੋਨ੍ਤਰਾਨ੍ਤਰਾ| ਕਾਰਭਂ ਗਵ੍ਯਮਾਜਂ ਵਾਦਦ੍ਯਾਦਾਤ੍ਯਯਿਕੇ ਗਦੇ||੨੭|| ਸ੍ਨੇਹਾਨੇਵ ਵਿਰੇਕਾਰ੍ਥੇ ਦੁਰ੍ਬਲੇਭ੍ਯੋ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ| |੨੮|
पूर्ववच्च पिबेद्दुग्धं क्षामः शुद्धोऽन्तराऽन्तरा| कारभं गव्यमाजं वादद्यादात्ययिके गदे||२७|| स्नेहानेव विरेकार्थे दुर्बलेभ्यो विशेषतः| |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare Atyayike harItakIghRutam (28-31) · Śloka 31
| ਹਰੀਤਕੀਸੂਕ੍ਸ੍ਮਰਜਃਪ੍ਰਸ੍ਥਯੁਕ੍ਤਂ ਘਤਾਢਕਮ੍||੨੮|| ਅਗ੍ਨੌ ਵਿਲਾਪ੍ਯ ਮਥਿਤਂ ਖਜੇਨ ਯਵਪਲ੍ਲਕੇ| ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍ਤਤੋ ਮਾਸਾਦੁਦ੍ਧਤਂ ਗਾਲਿਤਂ ਪਚੇਤ੍||੨੯|| ਹਰੀਤਕੀਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਦਧ੍ਨਾ ਚਾਮ੍ਲੇਨ ਸਂਯੁਤਮ੍| ਉਦਰਂ ਗਰਮਸ੍ਠੀਲਾਮਾਨਾਹਂ ਗੁਲ੍ਮਵਿਦ੍ਰਧੀ||੩੦|| ਹਨ੍ਤ੍ਯੇਤਤ੍ਕੁਸ੍ਠਮੁਨ੍ਮਾਦਮਪਸ੍ਮਾਰਂ ਚ ਪਾਨਤਃ| |੩੧|
| हरीतकीसूक्ष्मरजःप्रस्थयुक्तं घृताढकम्||२८|| अग्नौ विलाप्य मथितं खजेन यवपल्लके| निधापयेत्ततो मासादुद्धृतं गालितं पचेत्||२९|| हरीतकीनां क्वाथेन दध्ना चाम्लेन संयुतम्| उदरं गरमष्ठीलामानाहं गुल्मविद्रधी||३०|| हन्त्येतत्कुष्ठमुन्मादमपस्मारं च पानतः| |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare Atyayike snukkShIraghRutam (31-32) · Śloka 32
| ਸ੍ਨੁਕ੍ਕ੍ਸੀਰਯੁਕ੍ਤਾਦ੍ਗੋਕ੍ਸੀਰਾਚ੍ਛਤਸ਼ੀਤਾਤ੍ ਖ਼ਜੇਨਾਹਤਾਤ੍||੩੧|| ਯਜ੍ਜਾਤਮਾਜ੍ਯਂ ਸ੍ਨੁਕ੍ਕ੍ਸੀਰਸਿਦ੍ਧਂ ਤਚ੍ਚ ਤਥਾਗੁਣਮ੍| |੩੨|
| स्नुक्ऽऽक्षीरयुक्ताद्गोक्षीराच्छृतशीतात् ख़जेनाहतात्||३१|| यज्जातमाज्यं स्नुक्ऽऽक्षीरसिद्धं तच्च तथागुणम्| |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare Atyayike trivRutsiddhaM ghRutam (32-33) · Śloka 33
| ਕ੍ਸੀਰਦ੍ਰੋਣਂ ਸੁਧਾਕ੍ਸੀਰਪ੍ਰਸ੍ਥਾਰ੍ਧਸਹਿਤਂ ਦਧਿ||੩੨|| ਜਾਤਂ ਮਥਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਸਿਦ੍ਧਂ ਚ ਤਦ੍ਗੁਣਮ੍| |੩੩|
| क्षीरद्रोणं सुधाक्षीरप्रस्थार्धसहितं दधि||३२|| जातं मथित्वा तत्सर्पिस्त्रिवृत्सिद्धं च तद्गुणम्| |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare Atyayike payaH siddhaM ghRutam (33-34) · Śloka 34
| ਤਥਾ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਯਸ੍ਯਸ੍ਟਗੁਣੇ ਪਿਬੇਤ੍||੩੩|| ਸ੍ਨੁਕ੍ਕ੍ਸੀਰਪਲਕਲ੍ਕੇਨ ਤ੍ਰਿਵਤਾਸਟ੍ਪਲੇਨ ਚ| |੩੪|
| तथा सिद्धं घृतप्रस्थं पयस्यष्टगुणे पिबेत्||३३|| स्नुक्क्षीरपलकल्केन त्रिवृताषट्पलेन च| |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare Atyayike ghRutAdInAM paScAt peyAdipAnam (34) · Śloka 34
| ਏਸਾਂ ਚਾਨੁ ਪਿਬੇਤ੍ਪੇਯਾਂ ਰਸਂ ਸ੍ਵਾਦੁ ਪਯੋਥਵਾ||੩੪||
| एषां चानु पिबेत्पेयां रसं स्वादु पयोऽथवा||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare jIrNe ghRute viriktasya SuNThI jalAdi pAnam (35) · Śloka 35
ਘਤੇ ਜੀਰ੍ਣੇ ਵਿਰਿਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕੋਸ੍ਣਂ ਨਾਗਰਸਾਧਿਤਮ੍| ਪਿਬੇਦਮ੍ਬੁ ਤਤਃ ਪੇਯਾਂ ਤਤੋ ਯੂਸਂ ਕੁਲਤ੍ਥਜਮ੍||੩੫||
घृते जीर्णे विरिक्तश्च कोष्णं नागरसाधितम्| पिबेदम्बु ततः पेयां ततो यूषं कुलत्थजम्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare evaM tryahaM rUkShatve punaH punaH sarpiShpAnam (36) · Śloka 36
ਪਿਬੇਦ੍ਰੂਕ੍ਸਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ ਤ੍ਵੇਵਂ ਭੂਯੋ ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਭੋਜਿਤਃ| ਪੁਨਃਪੁਨਃ ਪਿਬੇਤ੍ਸਰ੍ਪਿਰਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾਨਯੈਵ ਚ||੩੬||
पिबेद्रूक्षस्त्र्यहं त्वेवं भूयो वा प्रतिभोजितः| पुनःपुनः पिबेत्सर्पिरानुपूर्व्याऽनयैव च||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare etAni ghRutAni gulmAdInAM shAntaye (37) · Śloka 37
ਘਤਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਸਿਦ੍ਧਾਨਿ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍ਕੁਸ਼ਲੋ ਭਿਸਕ੍| ਗੁਲ੍ਮਾਨਾਂ ਗਰਦੋਸਾਣਾਮੁਦਰਾਣਾਂ ਚ ਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ||੩੭||
घृतान्येतानि सिद्धानि विदध्यात्कुशलो भिषक्| गुल्मानां गरदोषाणामुदराणां च शान्तये||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare AnAhaBedanaM ghRutam (38) · Śloka 38
ਪੀਲੁਕਲ੍ਕੋਪਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਘਤਮਾਨਾਹਭੇਦਨਮ੍| ਤੈਲ੍ਵਕਂ ਨੀਲਿਨੀਸਰ੍ਪਿਃ ਸ੍ਨੇਹਂ ਵਾ ਮਿਸ਼੍ਰਕਂ ਪਿਬੇਤ੍||੩੮||
पीलुकल्कोपसिद्धं वा घृतमानाहभेदनम्| तैल्वकं नीलिनीसर्पिः स्नेहं वा मिश्रकं पिबेत्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare hRutadoShe shAlyodanam (39) · Śloka 39
ਹਤਦੋਸਃ ਕ੍ਰਮਾਦਸ਼੍ਨਨ੍ ਲਘੁਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਪ੍ਰਤਿ| |੩੯|
हृतदोषः क्रमादश्नन् लघुशाल्योदनप्रति| |३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare doSha SeShanivRuttaye harItakIsahasram udare doSha pippalIsahasram udare doSha pippalIvardhamAnam udare doSha shilAjatuH udare doSha gugguluH udare doSha tulyArdrakarasaM kShIram (39-41) · Śloka 41
| ਉਪਯੁਞ੍ਜੀਤ ਜਠਰੀ ਦੋਸਸ਼ੇਸਨਿਵਤ੍ਤਯੇ||੩੯|| ਹਰੀਤਕੀਸਹਸ੍ਰਂ ਵਾ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪਯੋਨੁਪਃ| ਸਹਸ੍ਰਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਂ ਵਾ ਸ੍ਨੁਕ੍ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਸੁਭਾਵਿਤਮ੍||੪੦|| ਪਿਪ੍ਪਲੀਵਰ੍ਧਮਾਨਂ ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਾਸ਼ੀ ਵਾ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁ| ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਾ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਤੁਲ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਰਕਰਸਂ ਤਥਾ||੪੧||
| उपयुञ्जीत जठरी दोषशेषनिवृत्तये||३९|| हरीतकीसहस्रं वा गोमूत्रेण पयोनुपः| सहस्रं पिप्पलीनां वा स्नुक्ऽऽक्षीरेण सुभावितम्||४०|| पिप्पलीवर्धमानं वा क्षीराशी वा शिलाजतु| तद्वद्वा गुग्गुलुं क्षीरं तुल्यार्द्रकरसं तथा||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare doSha citrakadevadArUkalkaH (42) · Śloka 42
ਚਿਤ੍ਰਕਾਮਰਦਾਰੁਭ੍ਯਾਂ ਕਲ੍ਕਂ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਮਾਸਂ ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲੀਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜਮ੍||੪੨||
चित्रकामरदारुभ्यां कल्कं क्षीरेण वा पिबेत्| मासं युक्तस्तथा हस्तिपिप्पलीविश्वभेषजम्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare viDa~ggAdikalkayuktaM payaH (43) · Śloka 43
ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਚਿਤ੍ਰਕੋ ਦਨ੍ਤਿ ਚਵ੍ਯਂ ਵ੍ਯੋਸਂ ਚ ਤੈ ਪਯਃ| ਕਲ੍ਕੈਃ ਕੋਲਸਮੈਃ ਪੀਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਵਦ੍ਧਮੁਦਰਂ ਜਯੇਤ੍||੪੩||
विडङ्गं चित्रको दन्ति चव्यं व्योषं च तै पयः| कल्कैः कोलसमैः पीत्वा प्रवृद्धमुदरं जयेत्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare snuhIkShIrAdiyuktamnnam udare snuhIkShIrAdikRutA utkArikA (44) · Śloka 44
ਭੋਜ੍ਯਂ ਭੁਞੀਤ ਵਾ ਮਾਸਂ ਸ੍ਨੁਹੀਕ੍ਸੀਰਘਤਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਉਤ੍ਕਾਰਿਕਾਂ ਵਾ ਸ੍ਨੁਕ੍ਕ੍ਸੀਰਪੀਤਪਥ੍ਯਾਕਣਾਕਤਾਮ੍||੪੪||
भोज्यं भुञीत वा मासं स्नुहीक्षीरघृतान्वितम्| उत्कारिकां वा स्नुक्क्षीरपीतपथ्याकणाकृताम्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare pArshvashUlAdau bilvakShAstailamudare pArshva TiNkAdikShAratailam (45-46) · Śloka 46
ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲਮੁਪਸ੍ਤਮ੍ਭਂ ਹਦ੍ਗ੍ਰਹਂ ਚ ਸਮੀਰਣਃ| ਯਦਿ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਤਤਸ੍ਤੈਲਂ ਬਿਲ੍ਵਕ੍ਸਾਰਾਨ੍ਵਿਤਂ ਪਿਬੇਤ੍||੪੫|| ਪਕ੍ਵਂ ਵਾ ਟਿਣ੍ਟੁਕਬਲਾਪਲਾਸ਼ਤਿਲਨਾਲਜੈਃ| ਕ੍ਸਾਰੈਃ ਕਦਲ੍ਯਪਮਾਰ੍ਗਤਰ੍ਕਾਰੀਜੈਃ ਪਥਕ੍ਕਤੈਃ||੪੬||
पार्श्वशूलमुपस्तम्भं हृद्ग्रहं च समीरणः| यदि कुर्यात् ततस्तैलं बिल्वक्षारान्वितं पिबेत्||४५|| पक्वं वा टिण्टुकबलापलाशतिलनालजैः| क्षारैः कदल्यपमार्गतर्कारीजैः पृथक्कृतैः||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare vAtAvRute kaPAdau eraNDatailam (47) · Śloka 47
ਕਫੇ ਵਾਤੇਨ ਪਿਤ੍ਤੇ ਵਾ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾਪ੍ਯਾਵਤੇਨਿਲੇ| ਬਲਿਨਃ ਸ੍ਵੌਸਧਯੁਤਂ ਤੈਲਮੇਰਣ੍ਡਜਂ ਹਿਤਮ੍||੪੭||
कफे वातेन पित्ते वा ताभ्यां वाऽप्यावृतेऽनिले| बलिनः स्वौषधयुतं तैलमेरण्डजं हितम्||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare vAtAvRute kaPAdau devadArvAdilepaH (48) · Śloka 48
ਦੇਵਦਾਰੁਪਲਾਸ਼ਾਰ੍ਕਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲਿਸ਼ਿਗ੍ਰੁਕੈਃ| ਸਾਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣੈਃ ਸਗੋਮੂਤ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯਾਦੁਦਰਂ ਬਹਿਃ||੪੮||
देवदारुपलाशार्कहस्तिपिप्पलिशिग्रुकैः| साश्वकर्णैः सगोमूत्रैः प्रदिह्यादुदरं बहिः||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare vAtAvRute vRuScikAlyAdi kvAthasecanam (49) · Śloka 49
ਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲੀਵਚਾਸ਼ੁਣ੍ਠੀਪਞ੍ਚਮੂਲਪੁਨਰ੍ਨਵਾਤ੍| ਵਰ੍ਸਾਭੂਧਾਨ੍ਯਕੁਸ੍ਠਾਚ੍ਚ ਕ੍ਵਾਥੈਰ੍ਮੂਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਸੇਚਯੇਤ੍||੪੯||
वृश्चिकालीवचाशुण्ठीपञ्चमूलपुनर्नवात्| वर्षाभूधान्यकुष्ठाच्च क्वाथैर्मूत्रैश्च सेचयेत्||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare viriktamlAne svedo veShTanaM ca (50) · Śloka 50
ਵਿਰਿਕ੍ਤਮ੍ਲਾਨਮੁਦਰਂ ਸ੍ਵੇਦਿਤਂ ਸਾਲ੍ਵਣਾਦਿਭਿਃ| ਵਾਸਸਾ ਵੇਸ੍ਟਯੇਦੇਵਂ ਵਾਯੁਰ੍ਨਾਧ੍ਮਾਪਯੇਤ੍ਪੁਨਃ||੫੦||
विरिक्तम्लानमुदरं स्वेदितं साल्वणादिभिः| वाससा वेष्टयेदेवं वायुर्नाध्मापयेत्पुनः||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare punarAdhmAne snigdhA nirUhAH (51) · Śloka 51
ਸੁਵਿਰਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਯਾਦਾਧ੍ਮਾਨਂ ਪੁਨਰੇਵ ਤਮ੍| ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਰਮ੍ਲਲਵਣੈਰ੍ਨਿਰੂਹੈਃ ਸਮੁਪਾਚਰੇਤ੍||੫੧||
सुविरिक्तस्य यस्य स्यादाध्मानं पुनरेव तम्| सुस्निग्धैरम्ललवणैर्निरूहैः समुपाचरेत्||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare sAvaraNe tIkShNA nirUhAH (52) · Śloka 52
ਸੋਪਸ੍ਤਮ੍ਭੋਪਿ ਵਾ ਵਾਯੁਰਾਧ੍ਮਾਪਯਤਿ ਯਂ ਨਰਮ੍| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਃ ਸਕ੍ਸਾਰਗੋਮੂਤ੍ਰਾਃ ਸ਼ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਯ ਬਸ੍ਤਯਃ||੫੨||
सोपस्तम्भोऽपि वा वायुराध्मापयति यं नरम्| तीक्ष्णाः सक्षारगोमूत्राः शस्यन्ते तस्य बस्तयः||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare iti sAmAnyacikitsA (53) · Śloka 53
ਇਤਿ ਸਾਮਾਨ੍ਯਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾ ਜਠਰਿਣਾਂ ਕ੍ਰਿਯਾਃ| |੫੩|
इति सामान्यतः प्रोक्ताः सिद्धा जठरिणां क्रियाः| |५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtodare vidAryAdighRutena snigdhaM sveditaM tailvakAdinA virecayet (53-54) · Śloka 54
| ਵਾਤੋਦਰੇਥ ਬਲਿਨਂ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਸ਼ਤਂ ਘਤਮ੍||੫੩|| ਪਾਯਯੇਤ ਤਤਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਸ੍ਵੇਦਿਤਾਙ੍ਗਂ ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍| ਬਹੁਸ਼ਸ੍ਤੈਲ੍ਵਕੇਨੈਨਂ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਮਿਸ਼੍ਰਕੇਣ ਵਾ||੫੪||
| वातोदरेऽथ बलिनं विदार्यादिशृतं घृतम्||५३|| पाययेत ततः स्निग्धं स्वेदिताङ्गं विरेचयेत्| बहुशस्तैल्वकेनैनं सर्पिषा मिश्रकेण वा||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare saMsarjane kRute balArthaM kShIram,udare labdhe bale kShIravarjanam (55) · Śloka 55
ਕਤੇ ਸਂਸਰ੍ਜਨੇ ਕ੍ਸੀਰਂ ਬਲਾਰ੍ਥਮਵਚਾਰਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਾਗੁਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਨ੍ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਯਂ ਚ ਬਲੇ ਲਬ੍ਧੇ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ਪਯਃ||੫੫||
कृते संसर्जने क्षीरं बलार्थमवचारयेत्| प्रागुत्क्लेशान्निवर्त्यं च बले लब्धे क्रमात्पयः||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare tato yUShAdiBiragnivardhanam udare sodAvartai AsthApanam (56-57) · Śloka 57
ਯੂਸੈ ਰਸੈਰ੍ਵਾ ਮਨ੍ਦਾਮ੍ਲਲਵਣੈਰੇਧਿਤਾਨਲਮ੍| ਸੋਦਾਵਰ੍ਤਂ ਪੁਨਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨਮਾਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ਤਤਃ||੫੬|| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਧੋਭਾਗਯੁਕ੍ਤੇਨ ਦਾਸ਼ਮੂਲਿਕਬਸ੍ਤਿਨਾ| |੫੭|
यूषै रसैर्वा मन्दाम्ललवणैरेधितानलम्| सोदावर्तं पुनः स्निग्धस्विन्नमास्थापयेत्ततः||५६|| तीक्ष्णाधोभागयुक्तेन दाशमूलिकबस्तिना| |५७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare rUkShatvAdiyukte anuvAsanam udare avirecyatve shamanA bastvAdayaH (57-59) · Śloka 59
| ਤਿਲੋਰੁਬੂਕਤੈਲੇਨ ਵਾਤਘ੍ਨਾਮ੍ਲਸ਼ਤੇਨ ਚ||੫੭|| ਸ੍ਫੁਰਣਾਕ੍ਸੇਪਸਨ੍ਧ੍ਯਸ੍ਥਿਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਪਸ੍ਠਤ੍ਰਿਕਾਰ੍ਤਿਸੁ| ਰੂਕ੍ਸਂ ਬਦ੍ਧਸ਼ਕਦ੍ਵਾਤਂ ਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਨਿਮਨੁਵਾਸਯੇਤ੍||੫੮|| ਅਵਿਰੇਚ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਮਨਾ ਬਸ੍ਤਿਕ੍ਸੀਰਘਤਾਦਯਃ| |੫੯|
| तिलोरुबूकतैलेन वातघ्नाम्लशृतेन च||५७|| स्फुरणाक्षेपसन्ध्यस्थिपार्श्वपृष्ठत्रिकार्तिषु| रूक्षं बद्धशकृद्वातं दीप्ताग्निमनुवासयेत्||५८|| अविरेच्यस्य शमना बस्तिक्षीरघृतादयः| |५९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittodare svAdusiddhaghRutena snehanam pittodare syAmAdighRutena virecanam pittodare nyagrodhAdikAthena virecanam pittodare nyagrodhAdisnehena anuvAsanam (59-61) · Śloka 61
| ਬਲਿਨਂ ਸ੍ਵਾਦੁਸਿਦ੍ਧੇਨ ਪੈਤ੍ਤੇ ਸਂਸ੍ਨੇਹ੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਸਾ||੫੯|| ਸ਼੍ਯਾਮਾਤ੍ਰਿਭਣ੍ਡੀਤ੍ਰਿਫਲਾਵਿਪਕ੍ਵੇਨ ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍| ਸਿਤਾਮਧੁਘਤਾਢ੍ਯੇਨ ਨਿਰੂਹੋਸ੍ਯ ਤਤੋ ਹਿਤਃ||੬੦|| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਕਸਾਯੇਣ ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਤਚ੍ਛਤਃ| |੬੧|
| बलिनं स्वादुसिद्धेन पैत्ते संस्नेह्य सर्पिषा||५९|| श्यामात्रिभण्डीत्रिफलाविपक्वेन विरेचयेत्| सितामधुघृताढ्येन निरूहोऽस्य ततो हितः||६०|| न्यग्रोधादिकषायेण स्नेहबस्तिश्च तच्छृतः| |६१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittodare durbalasya pUrvamanuvAsya kShIrabastiBiH shodhanam (61) · Śloka 61
| ਦੁਰ੍ਬਲਂ ਤ੍ਵਨੁਵਾਸ੍ਯਾਦੌ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍ਕ੍ਸੀਰਬਸ੍ਤਿਭਿਃ||੬੧||
| दुर्बलं त्वनुवास्यादौ शोधयेत्क्षीरबस्तिभिः||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittodareagnibale jAte punaH punaH trivRutkalkakShIrAdi nA virecanam pittodare sakaPe samUtrakShIreNa pittodare savAtesatiktAjya kShIreNa pittodare eShAmanyatamakShIreNAnnaBojanam pittodare pAyasena jaTharopanAhaH (62-64) · Śloka 64
ਜਾਤੇ ਚਾਗ੍ਨਿਬਲੇ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਭੂਯੋ ਭੂਯੋ ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍| ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਸਤ੍ਰਿਵਤ੍ਕਲ੍ਕੇਨੋਰੁਬੂਕਸ਼ਤੇਨ ਵਾ||੬੨|| ਸਾਤਲਾਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ਤੇਨਾਰਗ੍ਵਧੇਨ ਵਾ| ਸਕਫੇ ਵਾ ਸਮੂਤ੍ਰੇਣ ਸਤਿਕ੍ਤਾਜ੍ਯੇਨ ਸਾਨਿਲੇ||੬੩|| ਪਯਸਾਨ੍ਯਤਮੇਨੈਸਾਂ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਸ਼ਤੇਨ ਵਾ| ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਜਠਰਂ ਚਾਸ੍ਯ ਪਾਯਸੇਨੋਪਨਾਹਯੇਤ੍||੬੪||
जाते चाग्निबले स्निग्धं भूयो भूयो विरेचयेत्| क्षीरेण सत्रिवृत्कल्केनोरुबूकशृतेन वा||६२|| सातलात्रायमाणाभ्यां शृतेनारग्वधेन वा| सकफे वा समूत्रेण सतिक्ताज्येन सानिले||६३|| पयसाऽन्यतमेनैषां विदार्यादिशृतेन वा| भुञ्जीत जठरं चास्य पायसेनोपनाहयेत्||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittodare kShIrabastivirecanani punaHpunaH (65) · Śloka 65
ਪੁਨਃ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪੁਨਰ੍ਬਸ੍ਤਿਂ ਪੁਨਰੇਵ ਵਿਰੇਚਨਮ੍| ਕ੍ਰਮੇਣ ਧ੍ਰੁਵਮਾਤਿਸ੍ਠਨ੍ ਯਤ੍ਤਃ ਪਿਤ੍ਤੋਦਰਂ ਜਯੇਤ੍||੬੫||
पुनः क्षीरं पुनर्बस्तिं पुनरेव विरेचनम्| क्रमेण ध्रुवमातिष्ठन् यत्तः पित्तोदरं जयेत्||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPodare vatsakAdighRutenasnehanam kaPodare svigne snukShIraghRutena virecanam kaPodare kaTukShArayuktairannaiH saMsarjanam (66-67) · Śloka 67
ਵਤ੍ਸਕਾਦਿਵਿਪਕ੍ਵੇਨ ਕਫੇ ਸਂਸ੍ਨੇਹ੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸ੍ਨੁਕ੍ਸੀਰਸਿਦ੍ਧੇਨ ਬਲਵਨ੍ਤਂ ਵਿਰੇਚਿਤਮ੍||੬੬|| ਸਂਸਰ੍ਜਯੇਤ੍ਕਟੁਕ੍ਸਾਰਯੁਕ੍ਤੈਰਨ੍ਨੈਃ ਕਫਾਪਹੈਃ| |੬੭|
वत्सकादिविपक्वेन कफे संस्नेह्य सर्पिषा| स्विन्नं स्नुक्षीरसिद्धेन बलवन्तं विरेचितम्||६६|| संसर्जयेत्कटुक्षारयुक्तैरन्नैः कफापहैः| |६७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPodare muShkakAdikvAthena nirUhaH kaPodare etaCRutasnehena anuvAsanam kaPodare vyoShadugdhAdinA Bojanam (67-68) · Śloka 68
| ਮੂਤ੍ਰਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਤੈਲਾਢ੍ਯੋ ਨਿਰੂਹੋਸ੍ਯ ਤਤੋ ਹਿਤਃ||੬੭|| ਮੁਸ੍ਕਕਾਦਿਕਸਾਯੇਣ ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਤਚ੍ਛਤਃ| ਭੋਜਨਂ ਵ੍ਯੋਸਦੁਗ੍ਧੇਨ ਕੌਲਤ੍ਥੇਨ ਰਸੇਨ ਵਾ||੬੮||
| मूत्रत्र्यूषणतैलाढ्यो निरूहोऽस्य ततो हितः||६७|| मुष्ककादिकषायेण स्नेहबस्तिश्च तच्छृतः| भोजनं व्योषदुग्धेन कौलत्थेन रसेन वा||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPodare staimityAdau ariShTakShArAH (69) · Śloka 69
ਸ੍ਤੈਮਿਤ੍ਯਾਰੁਚਿਹਲ੍ਲਾਸੇ ਮਨ੍ਦੇਗ੍ਨੌ ਮਦ੍ਯਪਾਯ ਚ| ਦਦ੍ਯਾਦਰਿਸ੍ਟਾਨ੍ ਕ੍ਸਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ਕਫਸ੍ਤ੍ਯਾਨਸ੍ਥਿਰੋਦਰੇ||੬੯||
स्तैमित्यारुचिहृल्लासे मन्देऽग्नौ मद्यपाय च| दद्यादरिष्टान् क्षारांश्च कफस्त्यानस्थिरोदरे||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphodare staimityAdau hi~ggvAdikShArAHau (70-73) · Śloka 73
ਹਿਙ੍ਗੂਪਕੁਲ੍ਯੇ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਦੇਵਦਾਰੁ ਨਿਸ਼ਾਦ੍ਵਯਮ੍| ਭਲ੍ਲਾਤਕਂ ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਫਲਂ ਕਟੁਕਾਂ ਤਿਕ੍ਤਕਂ ਵਚਾਮ੍||੭੦|| ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਂ ਮਾਦ੍ਰੀਂ ਘਨਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਸਰਲਂ ਪਟੁਪਞ੍ਚਕਮ੍| ਦਾਹਯੇਜ੍ਜਰ੍ਜਰੀਕਤ੍ਯ ਦਧਿਸ੍ਨੇਹਚਤੁਸ੍ਕਵਤ੍||੭੧|| ਅਨ੍ਤਰ੍ਧੂਮਂ ਤਤਃ ਕ੍ਸਾਰਾਦ੍ਬਿਡਾਲਪਦਕਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਮਦਿਰਾਦਧਿਮਣ੍ਡੋਸ੍ਣਜਲਾਰਿਸ੍ਟਸੁਰਾਸਵੈਃ||੭੨|| ਉਦਰਂ ਗੁਲ੍ਮਮਸ੍ਠੀਲਾਂ ਤੂਨ੍ਯੌ ਸ਼ੋਫਂ ਵਿਸੂਚਿਕਾਮ੍| ਪ੍ਲੀਹਹਦ੍ਰੋਗਗੁਦਜਾਨੁਦਾਵਰ੍ਤਂ ਚ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍||੭੩||
हिङ्गूपकुल्ये त्रिफलां देवदारु निशाद्वयम्| भल्लातकं शिग्रुफलं कटुकां तिक्तकं वचाम्||७०|| शुण्ठीं माद्रीं घनं कुष्ठं सरलं पटुपञ्चकम्| दाहयेज्जर्जरीकृत्य दधिस्नेहचतुष्कवत्||७१|| अन्तर्धूमं ततः क्षाराद्बिडालपदकं पिबेत्| मदिरादधिमण्डोष्णजलारिष्टसुरासवैः||७२|| उदरं गुल्ममष्ठीलां तून्यौ शोफं विसूचिकाम्| प्लीहहृद्रोगगुदजानुदावर्तं च नाशयेत्||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPodare ariShTagomUtrAdayaH (74) · Śloka 74
ਜਯੇਦਰਿਸ੍ਟਗੋਮੂਤ੍ਰਚੂਰ੍ਣਾਯਸ੍ਕਤਿਪਾਨਤਃ| ਸਕ੍ਸਾਰਤੈਲਪਾਨੈਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਬਲਸ੍ਯ ਕਫੋਦਰਮ੍||੭੪||
जयेदरिष्टगोमूत्रचूर्णायस्कृतिपानतः| सक्षारतैलपानैश्च दुर्बलस्य कफोदरम्||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPodare mUlakabIjAdiBirUpanAhaH kaPodare aBIkShNaM svedaH (75) · Śloka 75
ਉਪਨਾਹ੍ਯਂ ਸਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਿਣ੍ਵੈਰ੍ਬੀਜੈਸ਼੍ਚ ਮੂਲਕਾਤ੍| ਕਲ੍ਕਿਤੈਰੁਦਰਂ ਸ੍ਵੇਦਮਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਚਾਤ੍ਰ ਯੋਜਯੇਤ੍||੭੫||
उपनाह्यं ससिद्धार्थकिण्वैर्बीजैश्च मूलकात्| कल्कितैरुदरं स्वेदमभीक्ष्णं चात्र योजयेत्||७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sanipAtodare pratyAkhyAyakriyA (76) · Śloka 76
ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਦਰੇ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਾਤਿਕ੍ਸੀਣਬਲਾਨਲੇ| ਦੋਸੋਦ੍ਰੇਕਾਨੁਰੋਧੇਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਯ ਕ੍ਰਿਯਾਮਿਮਾਮ੍||੭੬||
सन्निपातोदरे कुर्यान्नातिक्षीणबलानले| दोषोद्रेकानुरोधेन प्रत्याख़्याय क्रियामिमाम्||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sanipAtodare dantIdravantItailapAnam (77) · Śloka 77
ਦਨ੍ਤੀਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀਫਲਜਂ ਤੈਲਂ ਪਾਨੇ ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| |੭੭|
दन्तीद्रवन्तीफलजं तैलं पाने च शस्यते| |७७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sanipAtodare kriyAnivRutte kAkAdanyAdikalkaH (77-78) · Śloka 78
| ਕ੍ਰਿਯਾਨਿਵਤ੍ਤੇ ਜਠਰੇ ਤ੍ਰਿਦੋਸੇ ਤੁ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ||੭੭|| ਦਦ੍ਯਾਦਾਪਚ੍ਛ੍ਯ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਤੀਨ੍ ਪਾਤੁਂ ਮਦ੍ਯੇਨ ਕਲ੍ਕਿਤਮ੍| ਮੂਲਂ ਕਾਕਾਦਨੀਗੁਞ੍ਜਾਕਰਵੀਰਕਸਮ੍ਭਵਮ੍||੭੮||
| क्रियानिवृत्ते जठरे त्रिदोषे तु विशेषतः||७७|| दद्यादापृच्छ्य तज्ज्ञातीन् पातुं मद्येन कल्कितम्| मूलं काकादनीगुञ्जाकरवीरकसम्भवम्||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sanipAtodare kriyAsthAvaraM viShaM sarpaviShaM vA (79-81) · Śloka 81
ਪਾਨਭੋਜਨਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਸ੍ਥਾਵਰਂ ਵਿਸਮ੍| ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਾ ਕੁਪਿਤਃ ਸਰ੍ਪੋ ਵਿਮੁਞ੍ਚਤਿ ਫਲੇ ਵਿਸਮ੍||੭੯|| ਤੇਨਾਸ੍ਯ ਦੋਸਸਙ੍ਘਾਤਃ ਸ੍ਥਿਰੋ ਲੀਨੋ ਵਿਮਾਰ੍ਗਗਃ| ਬਹਿਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਭਿਨ੍ਨੋ ਵਿਸੇਣਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਮਾਥਿਨਾ||੮੦|| ਤਥਾ ਵ੍ਰਜਤ੍ਯਗਦਤਾਂ ਸ਼ਰੀਰਾਨ੍ਤਰਮੇਵ ਵਾ| |੮੧|
पानभोजनसंयुक्तं दद्याद्वा स्थावरं विषम्| यस्मिन् वा कुपितः सर्पो विमुञ्चति फले विषम्||७९|| तेनास्य दोषसङ्घातः स्थिरो लीनो विमार्गगः| बहिः प्रवर्तते भिन्नो विषेणाशु प्रमाथिना||८०|| तथा व्रजत्यगदतां शरीरान्तरमेव वा| |८१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sanipAtodare hRutadoSha shItAmbusnAnaM payaH pAnaM peyAM vAtetrivRucCAkA diBakShaNaM (81-83) · Śloka 83
| ਹਤਦੋਸਂ ਤੁ ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਸ੍ਨਾਤਂ ਤਂ ਪਾਯਯੇਤ੍ਪਯਃ||੮੧|| ਪੇਯਾਂ ਵਾ ਤ੍ਰਿਵਤਃ ਸ਼ਾਕਂ ਮਣ੍ਡੂਕ੍ਯਾ ਵਾਸ੍ਤੁਕਸ੍ਯ ਵਾ| ਕਾਲਸ਼ਾਕਂ ਯਵਾਖ਼੍ਯਂ ਵਾ ਖ਼ਾਦੇਤ੍ਸ੍ਵਰਸਸਾਧਿਤਮ੍||੮੨|| ਨਿਰਮ੍ਲਲਵਣਸ੍ਨੇਹਂ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਸ੍ਵਿਨ੍ਨਮਨਨ੍ਨਭੁਕ੍| ਮਾਸਮੇਕਂ ਤਤਸ਼੍ਚੈਵ ਤਸਿਤਃ ਸ੍ਵਰਸਂ ਪਿਬੇਤ੍||੮੩||
| हृतदोषं तु शीताम्बुस्नातं तं पाययेत्पयः||८१|| पेयां वा त्रिवृतः शाकं मण्डूक्या वास्तुकस्य वा| कालशाकं यवाख़्यं वा ख़ादेत्स्वरससाधितम्||८२|| निरम्ललवणस्नेहं स्विन्नास्विन्नमनन्नभुक्| मासमेकं ततश्चैव तृषितः स्वरसं पिबेत्||८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sanipAtodare evaM nirhate doShe auShTraM kShIram (84) · Śloka 84
ਏਵਂ ਵਿਨਿਰ੍ਹਤੇ ਸ਼ਾਕੈਰ੍ਦੋਸੇ ਮਾਸਾਤ੍ ਪਰਂ ਤਤਃ| ਦੁਰ੍ਬਲਾਯ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਪ੍ਰਾਣਭਤ੍ਕਾਰਭਂ ਪਯਃ||੮੪||
एवं विनिर्हृते शाकैर्दोषे मासात् परं ततः| दुर्बलाय प्रयुञ्जीत प्राणभृत्कारभं पयः||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodare vAmabAhau sirAmokShaH (85) · Śloka 85
ਪ੍ਲੀਹੋਦਰੇ ਯਥਾਦੋਸ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਯ ਸ੍ਵੇਦਿਤਸ੍ਯ ਚ| ਸਿਰਾਂ ਭੁਕ੍ਤਵਤੋ ਦਧ੍ਨਾ ਵਾਮਬਾਹੌ ਵਿਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍||੮੫||
प्लीहोदरे यथादोष स्निग्धस्य स्वेदितस्य च| सिरां भुक्तवतो दध्ना वामबाहौ विमोक्षयेत्||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodare labdhabale samudrashuktikShAraH plIhodare labdhakara~jjakShAraH plIhodare labdha shigrukvAthaH plIhodare labdhahi~ggvAdicUrNakShArAjyam (86-88) · Śloka 88
ਲਬ੍ਧੇ ਬਲੇ ਚ ਭੂਯੋਪਿ ਸ੍ਨੇਹਪੀਤਂ ਵਿਸ਼ੋਧਿਤਮ੍| ਸਮੁਦ੍ਰਸ਼ੁਕ੍ਤਿਜਂ ਕ੍ਸਾਰਂ ਪਯਸਾ ਪਾਯਯੇਤ੍ਤਥਾ||੮੬|| ਅਮ੍ਲਸ੍ਰੁਤਂ ਬਿਡਕਣਾਚੂਰ੍ਣਾਢ੍ਯਂ ਨਕ੍ਤਮਾਲਜਮ੍| ਸੌਭਾਞ੍ਜਨਸ੍ਯ ਵਾ ਕ੍ਵਾਥਂ ਸੈਨ੍ਧਵਾਗ੍ਨਿਕਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍||੮੭|| ਹਿਡ੍ਗ੍ਵਾਦਿਚੂਰ੍ਣਂ ਕ੍ਸਾਰਾਜ੍ਯਂ ਯੁਞ੍ਜੀਤ ਚ ਯਥਾਬਲਮ੍| |੮੮|
लब्धे बले च भूयोऽपि स्नेहपीतं विशोधितम्| समुद्रशुक्तिजं क्षारं पयसा पाययेत्तथा||८६|| अम्लस्रुतं बिडकणाचूर्णाढ्यं नक्तमालजम्| सौभाञ्जनस्य वा क्वाथं सैन्धवाग्निकणान्वितम्||८७|| हिड्ग्वादिचूर्णं क्षाराज्यं युञ्जीत च यथाबलम्| |८८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodare labdhabale pippalyAdicUrNam (88-89) · Śloka 89
| ਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਗਰਂ ਦਨ੍ਤੀਸਮਾਂਸ਼ਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾਭਯਮ੍||੮੮|| ਬਿਡਾਰ੍ਧਾਂਸ਼ਯੁਤਂ ਚੂਰ੍ਣਮਿਦਮੁਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਨਾ ਪਿਬੇਤ੍| |੮੯|
| पिप्पलीनागरं दन्तीसमांशं द्विगुणाभयम्||८८|| बिडार्धांशयुतं चूर्णमिदमुष्णाम्बुना पिबेत्| |८९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodarelabdhabale viDa~ggAdiBUtiH (89-90) · Śloka 90
| ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਚਿਤ੍ਰਕਂ ਸਕ੍ਤੂਨ੍ ਸਗ਼ਤਾਨ੍ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਵਚਾਮ੍||੮੯|| ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਕਪਾਲੇ ਪਯਸਾ ਗੁਲ੍ਮਪ੍ਲੀਹਾਪਹਂ ਪਿਬੇਤ੍| |੯੦|
| विडङ्गं चित्रकं सक्तून् सग़ृतान् सैन्धवं वचाम्||८९|| दग्ध्वा कपाले पयसा गुल्मप्लीहापहं पिबेत्| |९०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodare labdhabale badarakapatralepaH (90-91) · Śloka 91
| ਤੈਲੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰੈਰ੍ਬਦਰਕਪਤ੍ਰੈਃ ਸਮ੍ਮਾਰ੍ਦਿਤੈਃ ਸਮੁਪਨਦ੍ਧਃ||੯੦|| ਮੁਸਲੇਨ ਪੀਡਿਤੋਨੁ ਚ ਯਾਤਿ ਪ੍ਲੀਹਾ ਪਯੋਭੁਜੋ ਨਾਸ਼ਮ੍| |੯੧|
| तैलोन्मिश्रैर्बदरकपत्रैः सम्मार्दितैः समुपनद्धः||९०|| मुसलेन पीडितोऽनु च याति प्लीहा पयोभुजो नाशम्| |९१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodarelabdhabale rohItakalatAyogaH (91-92) · Śloka 92
| ਰੋਹੀਤਕਲਤਾਃ ਕ੍ਲਪ੍ਤਾਃ ਖ਼ਣ੍ਡਸ਼ਃ ਸਾਭਯਾ ਜਲੇ||੯੧|| ਮੂਤ੍ਰੇ ਵਾਸੁਨੁਯਾਤ੍ਤਚ੍ਚ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਸ੍ਥਿਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਕਾਮਲਾਪ੍ਲੀਹਗੁਲ੍ਮਾਰ੍ਸ਼ਃ ਕਮਿਮੇਹੋਦਰਾਪਹਮ੍||੯੨||
| रोहीतकलताः क्लृप्ताः ख़ण्डशः साभया जले||९१|| मूत्रे वाऽऽसुनुयात्तच्च सप्तरात्रस्थितं पिबेत्| कामलाप्लीहगुल्मार्शः कृमिमेहोदरापहम्||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodarelabdhabale rohItakaghRutam (93-95) · Śloka 95
ਰੋਹੀਤਕਤ੍ਵਚਃ ਕਤ੍ਵਾ ਪਲਾਨਾਂ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤੀਮ੍| ਕੋਲਦ੍ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਥਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਕਸਾਯਮੁਪਕਲ੍ਪਯੇਤ੍||੯੩|| ਪਾਲਿਕੈਃ ਪਞ੍ਚਕੋਲੈਸ੍ਤੁ ਤੈਃ ਸਮਸ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਤੁਲ੍ਯਯਾ| ਰੋਹੀਤਕਤ੍ਵਚਾ ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍||੯੪|| ਪ੍ਲੀਹਾਭਿਵਦ੍ਧਿਂ ਸ਼ਮਯਤ੍ਯੇਤਦਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਯੋਜਿਤਮ੍| |੯੫|
रोहीतकत्वचः कृत्वा पलानां पञ्चविंशतीम्| कोलद्विप्रस्थसंयुक्तं कषायमुपकल्पयेत्||९३|| पालिकैः पञ्चकोलैस्तु तैः समस्तैश्च तुल्यया| रोहीतकत्वचा पिष्टैर्घृतप्रस्थं विपाचयेत्||९४|| प्लीहाभिवृद्धिं शमयत्येतदाशु प्रयोजितम्| |९५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodarelabdhabale kadalyAditailam (95-96) · Śloka 96
| ਕਦਲ੍ਯਾਸ੍ਤਿਲਨਾਲਾਨਾਂ ਕ੍ਸਾਰੇਣ ਕ੍ਸੁਰਕਸ੍ਯ ਚ||੯੫|| ਤੈਲਂ ਪਕ੍ਵਂ ਜਯੇਤ੍ਪਾਨਾਤ੍ਪ੍ਲੀਹਾਨਂ ਕਫਵਾਤਜਮ੍| |੯੬|
| कदल्यास्तिलनालानां क्षारेण क्षुरकस्य च||९५|| तैलं पक्वं जयेत्पानात्प्लीहानं कफवातजम्| |९६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodarelabdhabale vAtakaPolbaNe gulmavadagnikarma (96-97) · Śloka 97
| ਅਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਗੁਲ੍ਮਵਿਧਿਨਾ ਯੋਜਯੇਦਗ੍ਨਿਕਰ੍ਮ ਚ||੯੬|| ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਤਪਿਚ੍ਛਾਸਲਿਲੇ ਪ੍ਲੀਹ੍ਨਿ ਵਾਤਕਫੋਲ੍ਬਣੇ| |੯੭|
| अशान्तौ गुल्मविधिना योजयेदग्निकर्म च||९६|| अप्राप्तपिच्छासलिले प्लीह्नि वातकफोल्बणे| |९७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodare labdhabale pittolbaNe jIvanIyasarpirAdi (97-98) · Śloka 98
| ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ ਜੀਵਨੀਯਾਨਿ ਸਰ੍ਪੀਂਸਿ ਕ੍ਸੀਰਬਸ੍ਤਯਃ||੯੭|| ਰਕ੍ਤਾਵਸੇਕਃ ਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ਕ੍ਸੀਰਪਾਨਂ ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| |੯੮|
| पैत्तिके जीवनीयानि सर्पींषि क्षीरबस्तयः||९७|| रक्तावसेकः संशुद्धिः क्षीरपानं च शस्यते| |९८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yakRududare dakShiNabhuje sirAmokShaH (98) · Śloka 98
| ਯਕਤਿ ਪ੍ਲੀਹਵਤ੍ਕਰ੍ਮ ਦਕ੍ਸਿਣੇ ਤੁ ਭੁਜੇ ਸਿਰਾਮ੍||੯੮||
| यकृति प्लीहवत्कर्म दक्षिणे तु भुजे सिराम्||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yakRududare anyatsarvaM plIhavat baddhodare svedA nrUho~anuvAsanaM ca baddhodare paristraMsInyannAni baddho tIkShNaM virecanam baddho udAvartaharaM vAtandhaM ca karma (99-100) · Śloka 100
ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਯ ਬਦ੍ਧੋਦਰਿਣੇ ਮੂਤ੍ਰਤੀਕ੍ਸ੍ਣੌਸਧਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਸਤੈਲਲਵਣਂ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨਿਰੂਹਂ ਸਾਨੁਵਾਸਨਮ੍||੯੯|| ਪਰੀਸ੍ਰਂਸੀਨਿ ਚਾਨ੍ਨਾਨਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਚਾਸ੍ਮੈ ਵਿਰੇਚਨਮ੍| ਉਦਾਵਰ੍ਤਹਰਂ ਕਰ੍ਮ ਕਾਰ੍ਯਂ ਯਚ੍ਚਾਨਿਲਾਪਹਮ੍||੧੦੦||
स्विन्नाय बद्धोदरिणे मूत्रतीक्ष्णौषधान्वितम्| सतैललवणं दद्यान्निरूहं सानुवासनम्||९९|| परीस्रंसीनि चान्नानि तीक्ष्णं चास्मै विरेचनम्| उदावर्तहरं कर्म कार्यं यच्चानिलापहम्||१००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Cidrodare svedaM vinA kaPo daravat Cidro jAtaM jAtaM jalaM svAvyam (101) · Śloka 101
ਛਿਦ੍ਰੋਦਰਮਤੇ ਸ੍ਵੇਦਾਚ੍ਛ੍ਲੇਸ੍ਮੋਦਰਵਦਾਚਰੇਤ੍| ਜਾਤਂ ਜਾਤਂ ਜਲਂ ਸ੍ਰਾਵ੍ਯਮੇਵਂ ਤਦ੍ਯਾਪਯੇਦ੍ਭਿਸਕ੍||੧੦੧||
छिद्रोदरमृते स्वेदाच्छ्लेष्मोदरवदाचरेत्| जातं जातं जलं स्राव्यमेवं तद्यापयेद्भिषक्||१०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udakodare abdoShaharANi udakodaredIpanIyaH kaPaghnaScAhAraH (102-103) · Śloka 103
ਅਪਾਂ ਦੋਸਹਰਾਣ੍ਯਾਦੌ ਯੋਜਯੇਦੁਦਕੋਦਰੇ| ਮੂਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਨਿ ਵਿਵਿਧਕ੍ਸਾਰਵਨ੍ਤਿ ਚ||੧੦੨|| ਦੀਪਨੀਯੈਃ ਕਫਘ੍ਨੈਸ਼੍ਚ ਤਮਾਹਾਰੈਰੁਪਾਚਰੇਤ੍| |੧੦੩|
अपां दोषहराण्यादौ योजयेदुदकोदरे| मूत्रयुक्तानि तीक्ष्णानि विविधक्षारवन्ति च||१०२|| दीपनीयैः कफघ्नैश्च तमाहारैरुपाचरेत्| |१०३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udakodare chAgakarIShakShArAdiguTikAo (103-106) · Śloka 106
| ਕ੍ਸਾਰਂ ਛੋਗਕਰੀਸਾਣਾਂ ਸ੍ਰੁਤਂ ਮੂਤ੍ਰੇਗ੍ਨਿਨਾ ਪਚੇਤ੍||੧੦੩|| ਘਨੀਭਵਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ਂ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਲਵਣਪਞ੍ਚਕਮ੍||੧੦੪|| ਨਿਕੁਮ੍ਭਕੁਮ੍ਭਤ੍ਰਿਫਲਾਸ੍ਵਰ੍ਣਕ੍ਸੀਰੀਵਿਸਾਣਿਕਾਃ| ਸ੍ਵਰ੍ਜਿਕਾਕ੍ਸਾਰਸਡ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਾਸਾਤਲਾਯਵਸ਼ੂਕਜਮ੍||੧੦੫|| ਕੋਲਾਭਾ ਗੁਟਿਕਾਃ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤਃ ਸੌਵੀਰਕਾਪ੍ਲੁਤਾਃ| ਪਿਬੇਦਜਰਕੇ ਸ਼ੋਫੇ ਪ੍ਰਵਦ੍ਧੇ ਚੋਦਕੋਦਰੇ||੧੦੬||
| क्षारं छोगकरीषाणां स्रुतं मूत्रेऽग्निना पचेत्||१०३|| घनीभवति तस्मिंश्च कर्षांशं चूर्णितं क्षिपेत्| पिप्पली पिप्पलीमूलं शुण्ठी लवणपञ्चकम्||१०४|| निकुम्भकुम्भत्रिफलास्वर्णक्षीरीविषाणिकाः| स्वर्जिकाक्षारषड्ग्रन्थासातलायवशूकजम्||१०५|| कोलाभा गुटिकाः कृत्वा ततः सौवीरकाप्लुताः| पिबेदजरके शोफे प्रवृद्धे चोदकोदरे||१०६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana baddhacCidrodakodareShu auShadhairaprashameShu shastrakarma (107) · Śloka 107
ਇਤ੍ਯੌਸਧੈਰਪ੍ਰਸ਼ਮੇ ਤ੍ਰਿਸੁ ਬਦ੍ਧੋਦਰਾਦਿਸੁ| ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਭਿਸਕ੍ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮਾਰ੍ਤਬਨ੍ਧੁਨਪਾਰ੍ਥਿਤਃ||੧੦੭||
इत्यौषधैरप्रशमे त्रिषु बद्धोदरादिषु| प्रयुञ्जीत भिषक् शस्त्रमार्तबन्धुनृपार्थितः||१०७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana baddhacCidrodakodareShu shastrakarma vidhiH (108-112) · Śloka 112
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨਤਨੋਰ੍ਨਾਭੇਰਧੋ ਬਦ੍ਧਕ੍ਸਤਾਨ੍ਤ੍ਰਯੋਃ| ਪਾਟਯੇਦੁਦਰਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾਮਤਸ਼੍ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਾਤ੍||੧੦੮|| ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਮਾਨਂ ਤੁ ਨਿਸ੍ਕਾਸ੍ਯਾਨ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਤੇਨ ਚ| ਨਿਰੀਕ੍ਸ੍ਯਾਪਨਯੇਦ੍ਬਾਲਮਲਲੇਪੋਪਲਾਦਿਕਮ੍||੧੦੯|| ਛਿਦ੍ਰੇ ਤੁ ਸ਼ਲ੍ਯਮੁਦ੍ਧਤ੍ਯ ਵਿਸ਼ੋਧ੍ਯਾਨ੍ਤ੍ਰਪਰਿਸ੍ਰਵਮ੍| ਮਰ੍ਕੋਟੈਰ੍ਦਂਸ਼ਯੇਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਤੇਸੁ ਲਗ੍ਨੇਸੁ ਚਾਹਰੇਤ੍||੧੧੦|| ਕਾਯਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨੋਨੁ ਚਾਨ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਯਥਾਸ੍ਥਾਨਂ ਨਿਵੇਸ਼ਯੇਤ੍| ਅਕ੍ਤਾਨਿ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਮਥ ਸੀਵ੍ਯੇਦ੍ਬਹਿਰ੍ਵ੍ਰਣਮ੍||੧੧੧|| ਤਤਃ ਕਸ੍ਣਮਦਾਲਿਪ੍ਯ ਬਧ੍ਨੀਯਾਦ੍ਯਸ੍ਟਿਮਿਸ਼੍ਰਯਾ| ਨਿਵਾਤਸ੍ਥਃ ਪਯੋਵਤ੍ਤਿਃ ਸ੍ਨੇਹਦ੍ਰੋਣ੍ਯਾਂ ਵਸੇਤ੍ਤਤਃ||੧੧੨||
स्निग्धस्विन्नतनोर्नाभेरधो बद्धक्षतान्त्रयोः| पाटयेदुदरं मुक्त्वा वामतश्चतुरङ्गुलात्||१०८|| चतुरङ्गुलमानं तु निष्कास्यान्त्राणि तेन च| निरीक्ष्यापनयेद्बालमललेपोपलादिकम्||१०९|| छिद्रे तु शल्यमुद्धृत्य विशोध्यान्त्रपरिस्रवम्| मर्कोटैर्दंशयेच्छिद्रं तेषु लग्नेषु चाहरेत्||११०|| कायं मूर्ध्नोऽनु चान्त्राणि यथास्थानं निवेशयेत्| अक्तानि मधुसर्पिर्भ्यामथ सीव्येद्बहिर्व्रणम्||१११|| ततः कृष्णमृदाऽऽलिप्य बध्नीयाद्यष्टिमिश्रया| निवातस्थः पयोवृत्तिः स्नेहद्रोण्यां वसेत्ततः||११२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sajale udare jalasrAvaNavidhiH sajale niHsrute peyA (113-117) · Śloka 117
ਸਜਲੇ ਜਠਰੇ ਤੈਲੈਰਭ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਯਾਨਿਲਾਪਹੈਃ| ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਯੋਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਨਾਕਕ੍ਸਮੁਦਰੇ ਪਟ੍ਟਵੇਸ੍ਟਿਤੇ||੧੧੩|| ਬਦ੍ਧਚ੍ਛਿਦ੍ਰੋਦਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਵਿਧ੍ਯੇਦਙ੍ਗੁਲਮਾਤ੍ਰਕਮ੍| ਨਿਧਾਯ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਾਡੀਂ ਚ ਸ੍ਰਾਵਯੇਦਰ੍ਧਮਮ੍ਭਸਃ||੧੧੪|| ਅਥਾਸ੍ਯ ਨਾਡੀਮਾਕਸ੍ਯ ਤੈਲੇਨ ਲਵਣੇਨ ਚ| ਵ੍ਰਣਮਭ੍ਯਜ੍ਯ ਬਧ੍ਵਾ ਚ ਵੇਸ੍ਟਯੇਦ੍ਵਾਸਸੋਦਰਮ੍||੧੧੫|| ਤਤੀਯੇਹ੍ਨਿ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਵਾ ਯਾਵਦਾਸੋਡਸ਼ਂ ਦਿਨਮ੍| ਤਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਯ ਸ੍ਰਾਵਯੇਦਲ੍ਪਸ਼ੋ ਜਲਮ੍||੧੧੬|| ਵਿਵੇਸ੍ਟਯੇਦ੍ਗਾਢਤਰਂ ਜਠਰਂ ਵਾਸਸਾ ਸ਼੍ਲਥਮ੍| ਨਿਃਸ੍ਰੁਤੇ ਲਙ੍ਘਿਤਃ ਪੇਯਾਮਸ੍ਨੇਹਲਵਣਾਂ ਪਿਬੇਤ੍||੧੧੭||
सजले जठरे तैलैरभ्यक्तस्यानिलापहैः| स्विन्नस्योष्णाम्बुनाऽऽकक्षमुदरे पट्टवेष्टिते||११३|| बद्धच्छिद्रोदितस्थाने विध्येदङ्गुलमात्रकम्| निधाय तस्मिन्नाडीं च स्रावयेदर्धमम्भसः||११४|| अथास्य नाडीमाकृष्य तैलेन लवणेन च| व्रणमभ्यज्य बध्वा च वेष्टयेद्वाससोदरम्||११५|| तृतीयेऽह्नि चतुर्थे वा यावदाषोडशं दिनम्| तस्य विश्रम्य विश्रम्य स्रावयेदल्पशो जलम्||११६|| विवेष्टयेद्गाढतरं जठरं वाससा श्लथम्| निःस्रुते लङ्घितः पेयामस्नेहलवणां पिबेत्||११७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sajale udare AsaMvatsaraM vartanakramaH (118-119) · Śloka 119
ਸ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਸੀਰਵਤ੍ਤਿਃ ਸਣ੍ਮਾਸਾਂਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ ਪੇਯਾਂ ਪਯਸਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਤ੍ਰੀਂਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾਨ੍ ਪਯਸੈਵਾਦ੍ਯਾਤ੍ ਫਲਾਮ੍ਲੇਨ ਰਸੇਨ ਵਾ||੧੧੮|| ਅਲ੍ਪਸ਼ੋਸ੍ਨੇਹਲਵਣਂ ਜੀਰ੍ਣਂ ਸ਼੍ਯਾਮਾਕਕੋਦ੍ਰਵਮ੍| ਪ੍ਰਯਤੋ ਵਤ੍ਸਰੇਣੈਵਂ ਵਿਜਯੇਤ ਜਲੋਦਰਮ੍||੧੧੯||
स्यात्क्षीरवृत्तिः षण्मासांस्त्रीन् पेयां पयसा पिबेत्| त्रींश्चान्यान् पयसैवाद्यात् फलाम्लेन रसेन वा||११८|| अल्पशोऽस्नेहलवणं जीर्णं श्यामाककोद्रवम्| प्रयतो वत्सरेणैवं विजयेत जलोदरम्||११९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sajale udare pathye yantrito jitendriyashcaudare (120) · Śloka 120
ਵਰ੍ਜ੍ਯੇਸੁ ਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤੋ ਦਿਸ੍ਟੇ ਨਾਤ੍ਯਦਿਸ੍ਟੇ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ| |੧੨੦|
वर्ज्येषु यन्त्रितो दिष्टे नात्यदिष्टे जितेन्द्रियः| |१२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvodare vAtAdishamanI kriyA (120-121) · Śloka 121
| ਸਰ੍ਵਮੇਵੋਦਰਂ ਪ੍ਰਾਯੋ ਦੋਸਸਙ੍ਘਾਤਜਂ ਯਤਃ||੧੨੦|| ਅਤੋ ਵਾਤਾਦਿਸ਼ਮਨੀ ਕ੍ਰਿਯਾ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| |੧੨੧|
| सर्वमेवोदरं प्रायो दोषसङ्घातजं यतः||१२०|| अतो वातादिशमनी क्रिया सर्वत्र शस्यते| |१२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvodare dIpano laghushcAhAraH (121-122) · Śloka 122
| ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਮਨ੍ਦਤ੍ਵਮਾਯਾਤਿ ਦੋਸੈਃ ਕੁਕ੍ਸੌ ਪ੍ਰਪੂਰਿਤੇ||੧੨੧|| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭੋਜ੍ਯਾਨਿ ਭੋਜ੍ਯਾਨਿ ਦੀਪਨਾਨਿ ਲਘੂਨਿ ਚ| ਸਪਞ੍ਚਮੂਲਾਨ੍ਯਲ੍ਪਾਮ੍ਲਪਟੁਸ੍ਨੇਹਕਟੂਨਿ ਚ||੧੨੨||
| वह्निर्मन्दत्वमायाति दोषैः कुक्षौ प्रपूरिते||१२१|| तस्माद्भोज्यानि भोज्यानि दीपनानि लघूनि च| सपञ्चमूलान्यल्पाम्लपटुस्नेहकटूनि च||१२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvodare gomUtraBAvitaShaShTikataNDulayavAgUBojanam (123-124) · Śloka 124
ਭਾਵਿਤਾਨਾਂ ਗਵਾਂ ਮੂਤ੍ਰੇ ਸਸ੍ਟਿਕਾਨਾਂ ਚ ਤਣ੍ਡੁਲੈਃ| ਯਵਾਗੂਂ ਪਯਸਾ ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਪ੍ਰਕਾਮਂ ਭੋਜਯੇਨ੍ਨਰਮ੍||੧੨੩|| ਪਿਬੇਦਿਕ੍ਸੁਰਸਂ ਚਾਨੁ ਜਠਰਾਣਾਂ ਨਿਵਤ੍ਤਯੇ| ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤ੍ਯੇਸਾਂ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫਾਸ੍ਤਥਾ||੧੨੪||
भावितानां गवां मूत्रे षष्टिकानां च तण्डुलैः| यवागूं पयसा सिद्धां प्रकामं भोजयेन्नरम्||१२३|| पिबेदिक्षुरसं चानु जठराणां निवृत्तये| स्वं स्वं स्थानं व्रजन्त्येषां वातपित्तकफास्तथा||१२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvodare tadanu dakShurasapAnam sarvo varjyAni (125-126) · Śloka 126
ਅਤ੍ਯਰ੍ਥੋਸ੍ਣਾਮ੍ਲਲਵਣਂ ਰੂਕ੍ਸਂ ਗ੍ਰਾਹਿ ਹਿਮਂ ਗੁਰੁ| ਗੁਡਂ ਤੈਲਕਤਂ ਸ਼ਾਕਂ ਵਾਰਿ ਪਾਨਾਵਗਾਹਯੋਃ||੧੨੫|| ਆਯਾਸਾਧ੍ਵਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਯਾਨਾਨਿ ਚ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍| |੧੨੬|
अत्यर्थोष्णाम्ललवणं रूक्षं ग्राहि हिमं गुरु| गुडं तैलकृतं शाकं वारि पानावगाहयोः||१२५|| आयासाध्वदिवास्वप्नयानानि च परित्यजेत्| |१२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvodare takrapAnam aShTodareShu takravisheShaH (126-129) · Śloka 129
| ਨਾਤ੍ਯਚ੍ਛਸਾਨ੍ਦ੍ਰਮਧੁਰਂ ਤਕ੍ਰਂ ਪਾਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੧੨੬|| ਸਕਣਾਲਵਣਂ ਵਾਤੇ, ਪਿਤ੍ਤੇ ਸੋਸਣਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍| ਯਵਾਨੀਸੈਨ੍ਧਵਾਜਾਜੀਮਧੁਵ੍ਯੋਸੈਃ ਕਫੋਦਰੇ||੧੨੭|| ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਕ੍ਸਾਰਲਵਣੈਃ ਸਂਯੁਤਂ ਨਿਚਯੋਦਰੇ| ਮਧੁਤੈਲਵਚਾਸ਼ੁਣ੍ਠੀਸ਼ਤਹ੍ਵਾਕੁਸ੍ਠਸੈਨ੍ਧਵੈਃ||੧੨੮|| ਪ੍ਲੀਹ੍ਨਿ, ਬਦ੍ਧੇ ਤੁ ਹਪੁਸਾਯਵਾਨੀਪਟ੍ਵਜਾਜਿਭਿਃ| ਸਕਸ੍ਣਾਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਛਿਦ੍ਰੇ, ਵ੍ਯੋਸਵਤ੍ਸਲਿਲੋਦਰੇ||੧੨੯||
| नात्यच्छसान्द्रमधुरं तक्रं पाने प्रशस्यते||१२६|| सकणालवणं वाते, पित्ते सोषणशर्करम्| यवानीसैन्धवाजाजीमधुव्योषैः कफोदरे||१२७|| त्र्यूषणक्षारलवणैः संयुतं निचयोदरे| मधुतैलवचाशुण्ठीशतह्वाकुष्ठसैन्धवैः||१२८|| प्लीह्नि, बद्धे तु हपुषायवानीपट्वजाजिभिः| सकृष्णामाक्षिकं छिद्रे, व्योषवत्सलिलोदरे||१२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTodareShu gauravAdiyuktAnAM vAtakaPArtAnAM takrAmRUtam (130) · Śloka 130
ਗੌਰਵਾਰੋਚਕਾਨਾਹਮਨ੍ਦਵਹ੍ਨ੍ਯਤਿਸਾਰਿਣਾਮ੍| ਤਕ੍ਰਂ ਵਾਤਕਫਾਰ੍ਤਾਨਾਮਮਤਤ੍ਵਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ||੧੩੦||
गौरवारोचकानाहमन्दवह्न्यतिसारिणाम्| तक्रं वातकफार्तानाममृतत्वाय कल्पते||१३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTodareShu sarveShAM prayogANAmanu kShIram (131) · Śloka 131
ਪ੍ਰਯੋਗਾਣਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇਸਾਮਨੁ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਕਤ੍ਸਰ੍ਵਧਾਤੂਨਾਂ ਬਲ੍ਯਂ ਦੋਸਾਨੁਬਨ੍ਧਹਤ੍||੧੩੧||
प्रयोगाणां च सर्वेषामनु क्षीरं प्रयोजयेत्| स्थैर्यकृत्सर्वधातूनां बल्यं दोषानुबन्धहृत्||१३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTodareShu BeShajakShINA~ggAnAM kShIraM amRutam (15) · Śloka 15
ਭੇਸਜਾਪਚਿਤਾਙ੍ਗਾਨਾਂ ਕ੍ਸੀਰਮੇਵਾਮਤਾਯਤੇ| ੧੩੧ ੧/੨| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਉਦਰਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੫||
भेषजापचिताङ्गानां क्षीरमेवामृतायते| १३१ १/२| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां चतुर्थे चिकित्सितस्थाने उदरचिकित्सितं नाम पञ्चदशोऽध्यायः||१५||
🔊 Audio coming soon