Adhikarana udaracikitsitAdhyAyaH udare nityaM virecanam (2-1) · Śloka 1
అథాత ఉదరచికిత్సితం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః| (గద్యసూత్రే|2| ) దోషాతిమాత్రోపచయాత్స్రోతోమార్గనిరోధనాత్| సంభవత్యుదరం తస్మాన్నిత్యమేనం విరేచయేత్||1||
अथात उदरचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) दोषातिमात्रोपचयात्स्रोतोमार्गनिरोधनात्| सम्भवत्युदरं तस्मान्नित्यमेनं विरेचयेत्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare eraNDatailam udare gavyaM mAhiShaM vA udare gokaraBIkShIravRuttiH (2-3) · Śloka 3
పాయయేత్తైలమైరండం సమూత్రం సపయోఽపి వా| మాసం ద్వౌ వాఽథవా గవ్యం మూత్రం మాహిషమేవ వా||2|| పిబేద్గోక్షీరభుక్ స్యాద్వా కరభీక్షీరవర్తనః| దాహానాహాతితృణ్మూర్చ్ఛాపరీతస్తు విశేషతః||3||
पाययेत्तैलमैरण्डं समूत्रं सपयोऽपि वा| मासं द्वौ वाऽथवा गव्यं मूत्रं माहिषमेव वा||२|| पिबेद्गोक्षीरभुक् स्याद्वा करभीक्षीरवर्तनः| दाहानाहातितृण्मूर्च्छापरीतस्तु विशेषतः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare rUkShatvAdiyute ghRutAni (4) · Śloka 4
రూక్షాణాం బహువాతానాం దోషసంశుద్ధికాంక్షిణాం| స్నేహనీయాని సర్పీంషి జఠరఘ్నాని యోజయేత్||4||
रूक्षाणां बहुवातानां दोषसंशुद्धिकाङ्क्षिणाम्| स्नेहनीयानि सर्पींषि जठरघ्नानि योजयेत्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare ShaTPalaM dashamUlAdisiddham (5) · Śloka 5
షట్పలం దశమూలాంబుమస్తుహ్యాఢకసాధితం| |5|
षट्पलं दशमूलाम्बुमस्तुह्याढकसाधितम्| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare nAgarAdi ghRutatailam (5-6) · Śloka 6
| నాగరత్రిపలం ప్రస్థం ఘృతతైలాత్తథాఽఽఢకం||5|| మస్తునః సాధయిత్వైతత్పిబేత్సర్వోదరాపహం| కఫమారుతసంభూతే గుల్మే చ పరమం హితం||6||
| नागरत्रिपलं प्रस्थं घृततैलात्तथाऽऽढकम्||५|| मस्तुनः साधयित्वैतत्पिबेत्सर्वोदरापहम्| कफमारुतसम्भूते गुल्मे च परमं हितम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare gomUtra ghRutam (7) · Śloka 7
చతుర్గుణే జలే మూత్రే ద్విగుణే చిత్రకాత్పలే| కల్కే సిద్ధం ఘృతప్రస్థం సక్షారం జఠరీ పిబేత్||7||
चतुर्गुणे जले मूत्रे द्विगुणे चित्रकात्पले| कल्के सिद्धं घृतप्रस्थं सक्षारं जठरी पिबेत्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare yavAdisiddhaM ghRutam (8) · Śloka 8
యవకోలకులత్థానాం పంచమూలస్య చాంభసా| సురాసౌవీరకాభ్యాం చ సిద్ధం వా పాయయేద్ధృతం||8||
यवकोलकुलत्थानां पञ्चमूलस्य चाम्भसा| सुरासौवीरकाभ्यां च सिद्धं वा पाययेद्धृतम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare snigdhAya alpoktaM virecanam (9) · Śloka 9
ఏభిః స్నిగ్ధాయ సంజాతే బలే శాంతే చ మారుతే| స్రస్తే దోషాశయే దద్యాత్కల్పదృష్టం విరేచనం||9||
एभिः स्निग्धाय सञ्जाते बले शान्ते च मारुते| स्रस्ते दोषाशये दद्यात्कल्पदृष्टं विरेचनम्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare paTolamUlAdicUrNam (10-12) · Śloka 12
పటోలమూలం త్రిఫలాం నిశాం వేల్లం చ కార్షికం| కంపిల్లనీలినీకుంభభాగాన్ ద్విత్రిచతుర్గుణాన్||10|| పిబేత్సంచూర్ణ్య మూత్రేణ పేయాపూర్వం తతో రసైః| విరిక్తో జాంగలైరద్యాత్తతః షడ్దివసం పయః||11|| శృతం పిబేద్వ్యోషయుతం పీతమేవం పునఃపునః| హంతి సర్వోదరాణ్యేతచ్చూర్ణం జాతోదకాన్యపి||12||
पटोलमूलं त्रिफलां निशां वेल्लं च कार्षिकम्| कम्पिल्लनीलिनीकुम्भभागान् द्वित्रिचतुर्गुणान्||१०|| पिबेत्सञ्चूर्ण्य मूत्रेण पेयापूर्वं ततो रसैः| विरिक्तो जाङ्गलैरद्यात्ततः षड्दिवसं पयः||११|| शृतं पिबेद्व्योषयुतं पीतमेवं पुनःपुनः| हन्ति सर्वोदराण्येतच्चूर्णं जातोदकान्यपि||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare gavAkShyAdi cUrNam (13) · Śloka 13
గవాక్షీం శంఖినీం దంతీం తిల్వకస్య త్వచం వచాం| పిబేత్కర్కంధుమృద్వీకాకోలాంభోమూత్రసీధుభిః||13||
गवाक्षीं शङ्ख़िनीं दन्तीं तिल्वकस्य त्वचं वचाम्| पिबेत्कर्कन्धुमृद्वीकाकोलाम्भोमूत्रसीधुभिः||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare nArAyaNacUrNam (14-21) · Śloka 21
యవాని హపుషా ధాన్యం శతపుష్పోపకుంచికా| కారవీ పిప్పలీమూలమజగంధా శఠీ వచా||14|| చిత్రకోఽజాజికం వ్యోషం స్వర్ణక్షీరీ ఫలత్రయం| ద్వౌ క్షారౌ పౌష్కరం మూలం కుష్ఠం లవణపంచకం||15|| విడంగం చ సమాంశాని దంత్యా భాగత్రయం తథా| త్రివృద్విశాలే ద్విగుణే సాతలా చ చతుర్గుణా||16|| ఏష నారాయణో నామ చూర్ణో రోగగణాపహః| నైనం ప్రాప్యాభివర్ధంతే రోగా విష్ణుమివాసురాః||17|| తక్రేణోదరిభిః పేయో గుల్మిభిర్బదరాంబునా| ఆనాహవాతే సురయా వాతరోగే ప్రసన్నయా||18|| దధిమండేన విట్సంగే దాడిమాంభోభిరర్శసైః| పరికర్తే సవృక్షామ్లైరుష్ణాంబుభిరజీర్ణకే||19|| భగందరే పాండురోగే కాసే శ్వాసే గలగ్రహే| హృద్రోగే గ్రహణీదోషే కుష్ఠే మందేఽనలే జ్వరే||20|| దంష్ట్రావిషే మూలవిషే సగరే కృత్రిమే విషే| యథార్హం స్నిగ్ధకోష్ఠేన పేయమేతద్విరేచనం||21||
यवानि हपुषा धान्यं शतपुष्पोपकुञ्चिका| कारवी पिप्पलीमूलमजगन्धा शठी वचा||१४|| चित्रकोऽजाजिकं व्योषं स्वर्णक्षीरी फलत्रयम्| द्वौ क्षारौ पौष्करं मूलं कुष्ठं लवणपञ्चकम्||१५|| विडङ्गं च समांशानि दन्त्या भागत्रयं तथा| त्रिवृद्विशाले द्विगुणे सातला च चतुर्गुणा||१६|| एष नारायणो नाम चूर्णो रोगगणापहः| नैनं प्राप्याभिवर्धन्ते रोगा विष्णुमिवासुराः||१७|| तक्रेणोदरिभिः पेयो गुल्मिभिर्बदराम्बुना| आनाहवाते सुरया वातरोगे प्रसन्नया||१८|| दधिमण्डेन विट्सङ्गे दाडिमाम्भोभिरर्शसैः| परिकर्ते सवृक्षाम्लैरुष्णाम्बुभिरजीर्णके||१९|| भगन्दरे पाण्डुरोगे कासे श्वासे गलग्रहे| हृद्रोगे ग्रहणीदोषे कुष्ठे मन्देऽनले ज्वरे||२०|| दंष्ट्राविषे मूलविषे सगरे कृत्रिमे विषे| यथार्हं स्निग्धकोष्ठेन पेयमेतद्विरेचनम्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare hapuShAdicUrNam (22-25) · Śloka 25
హపుషాం కాంచనక్షీరీం త్రిఫలాం నీలినీఫలం| త్రాయంతీం రోహిణీం తిక్తాం సాతలాం త్రివృతాం వచాం||22|| సైంధవం కాలలవణం పిప్పలీం చేతి చూర్ణయేత్| దాడిమత్రిఫలామాంసరసమూత్రసుఖోదకైః||23|| పేయోఽయం సర్వగుల్మేషు ప్లీహ్ని సర్వోదరేషు చ| శ్విత్రే కుష్ఠేష్వజరకే సదనే విషమేఽనలే||24|| శోఫార్శఃపాండురోగేషు కామలాయాం హలీమకే| వాతపిత్తకఫాంశ్చాశు విరేకేణ ప్రసాధయేత్||25||
हपुषां काञ्चनक्षीरीं त्रिफलां नीलिनीफलम्| त्रायन्तीं रोहिणीं तिक्तां सातलां त्रिवृतां वचाम्||२२|| सैन्धवं काललवणं पिप्पलीं चेति चूर्णयेत्| दाडिमत्रिफलामांसरसमूत्रसुख़ोदकैः||२३|| पेयोऽयं सर्वगुल्मेषु प्लीह्नि सर्वोदरेषु च| श्वित्रे कुष्ठेष्वजरके सदने विषमेऽनले||२४|| शोफार्शःपाण्डुरोगेषु कामलायां हलीमके| वातपित्तकफांश्चाशु विरेकेण प्रसाधयेत्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare nIlinyAdi cUrNam (26) · Śloka 26
నీలినీం నిచులం వ్యోషం క్షారౌ లవణపంచకం| చిత్రకం చ పిబేచ్చూర్ణం సర్పిషోదరగుల్మనుత్||26||
नीलिनीं निचुलं व्योषं क्षारौ लवणपञ्चकम्| चित्रकं च पिबेच्चूर्णं सर्पिषोदरगुल्मनुत्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare Atyayike snehavirecakaH (27-28) · Śloka 28
పూర్వవచ్చ పిబేద్దుగ్ధం క్షామః శుద్ధోఽంతరాఽంతరా| కారభం గవ్యమాజం వాదద్యాదాత్యయికే గదే||27|| స్నేహానేవ విరేకార్థే దుర్బలేభ్యో విశేషతః| |28|
पूर्ववच्च पिबेद्दुग्धं क्षामः शुद्धोऽन्तराऽन्तरा| कारभं गव्यमाजं वादद्यादात्ययिके गदे||२७|| स्नेहानेव विरेकार्थे दुर्बलेभ्यो विशेषतः| |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare Atyayike harItakIghRutam (28-31) · Śloka 31
| హరీతకీసూక్ష్మరజఃప్రస్థయుక్తం ఘృతాఢకం||28|| అగ్నౌ విలాప్య మథితం ఖజేన యవపల్లకే| నిధాపయేత్తతో మాసాదుద్ధృతం గాలితం పచేత్||29|| హరీతకీనాం క్వాథేన దధ్నా చామ్లేన సంయుతం| ఉదరం గరమష్ఠీలామానాహం గుల్మవిద్రధీ||30|| హంత్యేతత్కుష్ఠమున్మాదమపస్మారం చ పానతః| |31|
| हरीतकीसूक्ष्मरजःप्रस्थयुक्तं घृताढकम्||२८|| अग्नौ विलाप्य मथितं खजेन यवपल्लके| निधापयेत्ततो मासादुद्धृतं गालितं पचेत्||२९|| हरीतकीनां क्वाथेन दध्ना चाम्लेन संयुतम्| उदरं गरमष्ठीलामानाहं गुल्मविद्रधी||३०|| हन्त्येतत्कुष्ठमुन्मादमपस्मारं च पानतः| |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare Atyayike snukkShIraghRutam (31-32) · Śloka 32
| స్నుక్ఽఽక్షీరయుక్తాద్గోక్షీరాచ్ఛృతశీతాత్ ఖజేనాహతాత్||31|| యజ్జాతమాజ్యం స్నుక్ఽఽక్షీరసిద్ధం తచ్చ తథాగుణం| |32|
| स्नुक्ऽऽक्षीरयुक्ताद्गोक्षीराच्छृतशीतात् ख़जेनाहतात्||३१|| यज्जातमाज्यं स्नुक्ऽऽक्षीरसिद्धं तच्च तथागुणम्| |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare Atyayike trivRutsiddhaM ghRutam (32-33) · Śloka 33
| క్షీరద్రోణం సుధాక్షీరప్రస్థార్ధసహితం దధి||32|| జాతం మథిత్వా తత్సర్పిస్త్రివృత్సిద్ధం చ తద్గుణం| |33|
| क्षीरद्रोणं सुधाक्षीरप्रस्थार्धसहितं दधि||३२|| जातं मथित्वा तत्सर्पिस्त्रिवृत्सिद्धं च तद्गुणम्| |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare Atyayike payaH siddhaM ghRutam (33-34) · Śloka 34
| తథా సిద్ధం ఘృతప్రస్థం పయస్యష్టగుణే పిబేత్||33|| స్నుక్క్షీరపలకల్కేన త్రివృతాషట్పలేన చ| |34|
| तथा सिद्धं घृतप्रस्थं पयस्यष्टगुणे पिबेत्||३३|| स्नुक्क्षीरपलकल्केन त्रिवृताषट्पलेन च| |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare Atyayike ghRutAdInAM paScAt peyAdipAnam (34) · Śloka 34
| ఏషాం చాను పిబేత్పేయాం రసం స్వాదు పయోఽథవా||34||
| एषां चानु पिबेत्पेयां रसं स्वादु पयोऽथवा||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare jIrNe ghRute viriktasya SuNThI jalAdi pAnam (35) · Śloka 35
ఘృతే జీర్ణే విరిక్తశ్చ కోష్ణం నాగరసాధితం| పిబేదంబు తతః పేయాం తతో యూషం కులత్థజం||35||
घृते जीर्णे विरिक्तश्च कोष्णं नागरसाधितम्| पिबेदम्बु ततः पेयां ततो यूषं कुलत्थजम्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare evaM tryahaM rUkShatve punaH punaH sarpiShpAnam (36) · Śloka 36
పిబేద్రూక్షస్త్ర్యహం త్వేవం భూయో వా ప్రతిభోజితః| పునఃపునః పిబేత్సర్పిరానుపూర్వ్యాఽనయైవ చ||36||
पिबेद्रूक्षस्त्र्यहं त्वेवं भूयो वा प्रतिभोजितः| पुनःपुनः पिबेत्सर्पिरानुपूर्व्याऽनयैव च||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare etAni ghRutAni gulmAdInAM shAntaye (37) · Śloka 37
ఘృతాన్యేతాని సిద్ధాని విదధ్యాత్కుశలో భిషక్| గుల్మానాం గరదోషాణాముదరాణాం చ శాంతయే||37||
घृतान्येतानि सिद्धानि विदध्यात्कुशलो भिषक्| गुल्मानां गरदोषाणामुदराणां च शान्तये||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare AnAhaBedanaM ghRutam (38) · Śloka 38
పీలుకల్కోపసిద్ధం వా ఘృతమానాహభేదనం| తైల్వకం నీలినీసర్పిః స్నేహం వా మిశ్రకం పిబేత్||38||
पीलुकल्कोपसिद्धं वा घृतमानाहभेदनम्| तैल्वकं नीलिनीसर्पिः स्नेहं वा मिश्रकं पिबेत्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare hRutadoShe shAlyodanam (39) · Śloka 39
హృతదోషః క్రమాదశ్నన్ లఘుశాల్యోదనప్రతి| |39|
हृतदोषः क्रमादश्नन् लघुशाल्योदनप्रति| |३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare doSha SeShanivRuttaye harItakIsahasram udare doSha pippalIsahasram udare doSha pippalIvardhamAnam udare doSha shilAjatuH udare doSha gugguluH udare doSha tulyArdrakarasaM kShIram (39-41) · Śloka 41
| ఉపయుంజీత జఠరీ దోషశేషనివృత్తయే||39|| హరీతకీసహస్రం వా గోమూత్రేణ పయోనుపః| సహస్రం పిప్పలీనాం వా స్నుక్ఽఽక్షీరేణ సుభావితం||40|| పిప్పలీవర్ధమానం వా క్షీరాశీ వా శిలాజతు| తద్వద్వా గుగ్గులుం క్షీరం తుల్యార్ద్రకరసం తథా||41||
| उपयुञ्जीत जठरी दोषशेषनिवृत्तये||३९|| हरीतकीसहस्रं वा गोमूत्रेण पयोनुपः| सहस्रं पिप्पलीनां वा स्नुक्ऽऽक्षीरेण सुभावितम्||४०|| पिप्पलीवर्धमानं वा क्षीराशी वा शिलाजतु| तद्वद्वा गुग्गुलुं क्षीरं तुल्यार्द्रकरसं तथा||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare doSha citrakadevadArUkalkaH (42) · Śloka 42
చిత్రకామరదారుభ్యాం కల్కం క్షీరేణ వా పిబేత్| మాసం యుక్తస్తథా హస్తిపిప్పలీవిశ్వభేషజం||42||
चित्रकामरदारुभ्यां कल्कं क्षीरेण वा पिबेत्| मासं युक्तस्तथा हस्तिपिप्पलीविश्वभेषजम्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare viDa~ggAdikalkayuktaM payaH (43) · Śloka 43
విడంగం చిత్రకో దంతి చవ్యం వ్యోషం చ తై పయః| కల్కైః కోలసమైః పీత్వా ప్రవృద్ధముదరం జయేత్||43||
विडङ्गं चित्रको दन्ति चव्यं व्योषं च तै पयः| कल्कैः कोलसमैः पीत्वा प्रवृद्धमुदरं जयेत्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare snuhIkShIrAdiyuktamnnam udare snuhIkShIrAdikRutA utkArikA (44) · Śloka 44
భోజ్యం భుఞీత వా మాసం స్నుహీక్షీరఘృతాన్వితం| ఉత్కారికాం వా స్నుక్క్షీరపీతపథ్యాకణాకృతాం||44||
भोज्यं भुञीत वा मासं स्नुहीक्षीरघृतान्वितम्| उत्कारिकां वा स्नुक्क्षीरपीतपथ्याकणाकृताम्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare pArshvashUlAdau bilvakShAstailamudare pArshva TiNkAdikShAratailam (45-46) · Śloka 46
పార్శ్వశూలముపస్తంభం హృద్గ్రహం చ సమీరణః| యది కుర్యాత్ తతస్తైలం బిల్వక్షారాన్వితం పిబేత్||45|| పక్వం వా టింటుకబలాపలాశతిలనాలజైః| క్షారైః కదల్యపమార్గతర్కారీజైః పృథక్కృతైః||46||
पार्श्वशूलमुपस्तम्भं हृद्ग्रहं च समीरणः| यदि कुर्यात् ततस्तैलं बिल्वक्षारान्वितं पिबेत्||४५|| पक्वं वा टिण्टुकबलापलाशतिलनालजैः| क्षारैः कदल्यपमार्गतर्कारीजैः पृथक्कृतैः||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare vAtAvRute kaPAdau eraNDatailam (47) · Śloka 47
కఫే వాతేన పిత్తే వా తాభ్యాం వాఽప్యావృతేఽనిలే| బలినః స్వౌషధయుతం తైలమేరండజం హితం||47||
कफे वातेन पित्ते वा ताभ्यां वाऽप्यावृतेऽनिले| बलिनः स्वौषधयुतं तैलमेरण्डजं हितम्||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare vAtAvRute kaPAdau devadArvAdilepaH (48) · Śloka 48
దేవదారుపలాశార్కహస్తిపిప్పలిశిగ్రుకైః| సాశ్వకర్ణైః సగోమూత్రైః ప్రదిహ్యాదుదరం బహిః||48||
देवदारुपलाशार्कहस्तिपिप्पलिशिग्रुकैः| साश्वकर्णैः सगोमूत्रैः प्रदिह्यादुदरं बहिः||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare vAtAvRute vRuScikAlyAdi kvAthasecanam (49) · Śloka 49
వృశ్చికాలీవచాశుంఠీపంచమూలపునర్నవాత్| వర్షాభూధాన్యకుష్ఠాచ్చ క్వాథైర్మూత్రైశ్చ సేచయేత్||49||
वृश्चिकालीवचाशुण्ठीपञ्चमूलपुनर्नवात्| वर्षाभूधान्यकुष्ठाच्च क्वाथैर्मूत्रैश्च सेचयेत्||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare viriktamlAne svedo veShTanaM ca (50) · Śloka 50
విరిక్తమ్లానముదరం స్వేదితం సాల్వణాదిభిః| వాససా వేష్టయేదేవం వాయుర్నాధ్మాపయేత్పునః||50||
विरिक्तम्लानमुदरं स्वेदितं साल्वणादिभिः| वाससा वेष्टयेदेवं वायुर्नाध्मापयेत्पुनः||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare punarAdhmAne snigdhA nirUhAH (51) · Śloka 51
సువిరిక్తస్య యస్య స్యాదాధ్మానం పునరేవ తం| సుస్నిగ్ధైరమ్లలవణైర్నిరూహైః సముపాచరేత్||51||
सुविरिक्तस्य यस्य स्यादाध्मानं पुनरेव तम्| सुस्निग्धैरम्ललवणैर्निरूहैः समुपाचरेत्||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare sAvaraNe tIkShNA nirUhAH (52) · Śloka 52
సోపస్తంభోఽపి వా వాయురాధ్మాపయతి యం నరం| తీక్ష్ణాః సక్షారగోమూత్రాః శస్యంతే తస్య బస్తయః||52||
सोपस्तम्भोऽपि वा वायुराध्मापयति यं नरम्| तीक्ष्णाः सक्षारगोमूत्राः शस्यन्ते तस्य बस्तयः||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare iti sAmAnyacikitsA (53) · Śloka 53
ఇతి సామాన్యతః ప్రోక్తాః సిద్ధా జఠరిణాం క్రియాః| |53|
इति सामान्यतः प्रोक्ताः सिद्धा जठरिणां क्रियाः| |५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtodare vidAryAdighRutena snigdhaM sveditaM tailvakAdinA virecayet (53-54) · Śloka 54
| వాతోదరేఽథ బలినం విదార్యాదిశృతం ఘృతం||53|| పాయయేత తతః స్నిగ్ధం స్వేదితాంగం విరేచయేత్| బహుశస్తైల్వకేనైనం సర్పిషా మిశ్రకేణ వా||54||
| वातोदरेऽथ बलिनं विदार्यादिशृतं घृतम्||५३|| पाययेत ततः स्निग्धं स्वेदिताङ्गं विरेचयेत्| बहुशस्तैल्वकेनैनं सर्पिषा मिश्रकेण वा||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare saMsarjane kRute balArthaM kShIram,udare labdhe bale kShIravarjanam (55) · Śloka 55
కృతే సంసర్జనే క్షీరం బలార్థమవచారయేత్| ప్రాగుత్క్లేశాన్నివర్త్యం చ బలే లబ్ధే క్రమాత్పయః||55||
कृते संसर्जने क्षीरं बलार्थमवचारयेत्| प्रागुत्क्लेशान्निवर्त्यं च बले लब्धे क्रमात्पयः||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare tato yUShAdiBiragnivardhanam udare sodAvartai AsthApanam (56-57) · Śloka 57
యూషై రసైర్వా మందామ్లలవణైరేధితానలం| సోదావర్తం పునః స్నిగ్ధస్విన్నమాస్థాపయేత్తతః||56|| తీక్ష్ణాధోభాగయుక్తేన దాశమూలికబస్తినా| |57|
यूषै रसैर्वा मन्दाम्ललवणैरेधितानलम्| सोदावर्तं पुनः स्निग्धस्विन्नमास्थापयेत्ततः||५६|| तीक्ष्णाधोभागयुक्तेन दाशमूलिकबस्तिना| |५७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udare rUkShatvAdiyukte anuvAsanam udare avirecyatve shamanA bastvAdayaH (57-59) · Śloka 59
| తిలోరుబూకతైలేన వాతఘ్నామ్లశృతేన చ||57|| స్ఫురణాక్షేపసంధ్యస్థిపార్శ్వపృష్ఠత్రికార్తిషు| రూక్షం బద్ధశకృద్వాతం దీప్తాగ్నిమనువాసయేత్||58|| అవిరేచ్యస్య శమనా బస్తిక్షీరఘృతాదయః| |59|
| तिलोरुबूकतैलेन वातघ्नाम्लशृतेन च||५७|| स्फुरणाक्षेपसन्ध्यस्थिपार्श्वपृष्ठत्रिकार्तिषु| रूक्षं बद्धशकृद्वातं दीप्ताग्निमनुवासयेत्||५८|| अविरेच्यस्य शमना बस्तिक्षीरघृतादयः| |५९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittodare svAdusiddhaghRutena snehanam pittodare syAmAdighRutena virecanam pittodare nyagrodhAdikAthena virecanam pittodare nyagrodhAdisnehena anuvAsanam (59-61) · Śloka 61
| బలినం స్వాదుసిద్ధేన పైత్తే సంస్నేహ్య సర్పిషా||59|| శ్యామాత్రిభండీత్రిఫలావిపక్వేన విరేచయేత్| సితామధుఘృతాఢ్యేన నిరూహోఽస్య తతో హితః||60|| న్యగ్రోధాదికషాయేణ స్నేహబస్తిశ్చ తచ్ఛృతః| |61|
| बलिनं स्वादुसिद्धेन पैत्ते संस्नेह्य सर्पिषा||५९|| श्यामात्रिभण्डीत्रिफलाविपक्वेन विरेचयेत्| सितामधुघृताढ्येन निरूहोऽस्य ततो हितः||६०|| न्यग्रोधादिकषायेण स्नेहबस्तिश्च तच्छृतः| |६१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittodare durbalasya pUrvamanuvAsya kShIrabastiBiH shodhanam (61) · Śloka 61
| దుర్బలం త్వనువాస్యాదౌ శోధయేత్క్షీరబస్తిభిః||61||
| दुर्बलं त्वनुवास्यादौ शोधयेत्क्षीरबस्तिभिः||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittodareagnibale jAte punaH punaH trivRutkalkakShIrAdi nA virecanam pittodare sakaPe samUtrakShIreNa pittodare savAtesatiktAjya kShIreNa pittodare eShAmanyatamakShIreNAnnaBojanam pittodare pAyasena jaTharopanAhaH (62-64) · Śloka 64
జాతే చాగ్నిబలే స్నిగ్ధం భూయో భూయో విరేచయేత్| క్షీరేణ సత్రివృత్కల్కేనోరుబూకశృతేన వా||62|| సాతలాత్రాయమాణాభ్యాం శృతేనారగ్వధేన వా| సకఫే వా సమూత్రేణ సతిక్తాజ్యేన సానిలే||63|| పయసాఽన్యతమేనైషాం విదార్యాదిశృతేన వా| భుంజీత జఠరం చాస్య పాయసేనోపనాహయేత్||64||
जाते चाग्निबले स्निग्धं भूयो भूयो विरेचयेत्| क्षीरेण सत्रिवृत्कल्केनोरुबूकशृतेन वा||६२|| सातलात्रायमाणाभ्यां शृतेनारग्वधेन वा| सकफे वा समूत्रेण सतिक्ताज्येन सानिले||६३|| पयसाऽन्यतमेनैषां विदार्यादिशृतेन वा| भुञ्जीत जठरं चास्य पायसेनोपनाहयेत्||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittodare kShIrabastivirecanani punaHpunaH (65) · Śloka 65
పునః క్షీరం పునర్బస్తిం పునరేవ విరేచనం| క్రమేణ ధ్రువమాతిష్ఠన్ యత్తః పిత్తోదరం జయేత్||65||
पुनः क्षीरं पुनर्बस्तिं पुनरेव विरेचनम्| क्रमेण ध्रुवमातिष्ठन् यत्तः पित्तोदरं जयेत्||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPodare vatsakAdighRutenasnehanam kaPodare svigne snukShIraghRutena virecanam kaPodare kaTukShArayuktairannaiH saMsarjanam (66-67) · Śloka 67
వత్సకాదివిపక్వేన కఫే సంస్నేహ్య సర్పిషా| స్విన్నం స్నుక్షీరసిద్ధేన బలవంతం విరేచితం||66|| సంసర్జయేత్కటుక్షారయుక్తైరన్నైః కఫాపహైః| |67|
वत्सकादिविपक्वेन कफे संस्नेह्य सर्पिषा| स्विन्नं स्नुक्षीरसिद्धेन बलवन्तं विरेचितम्||६६|| संसर्जयेत्कटुक्षारयुक्तैरन्नैः कफापहैः| |६७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPodare muShkakAdikvAthena nirUhaH kaPodare etaCRutasnehena anuvAsanam kaPodare vyoShadugdhAdinA Bojanam (67-68) · Śloka 68
| మూత్రత్ర్యూషణతైలాఢ్యో నిరూహోఽస్య తతో హితః||67|| ముష్కకాదికషాయేణ స్నేహబస్తిశ్చ తచ్ఛృతః| భోజనం వ్యోషదుగ్ధేన కౌలత్థేన రసేన వా||68||
| मूत्रत्र्यूषणतैलाढ्यो निरूहोऽस्य ततो हितः||६७|| मुष्ककादिकषायेण स्नेहबस्तिश्च तच्छृतः| भोजनं व्योषदुग्धेन कौलत्थेन रसेन वा||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPodare staimityAdau ariShTakShArAH (69) · Śloka 69
స్తైమిత్యారుచిహృల్లాసే మందేఽగ్నౌ మద్యపాయ చ| దద్యాదరిష్టాన్ క్షారాంశ్చ కఫస్త్యానస్థిరోదరే||69||
स्तैमित्यारुचिहृल्लासे मन्देऽग्नौ मद्यपाय च| दद्यादरिष्टान् क्षारांश्च कफस्त्यानस्थिरोदरे||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphodare staimityAdau hi~ggvAdikShArAHau (70-73) · Śloka 73
హింగూపకుల్యే త్రిఫలాం దేవదారు నిశాద్వయం| భల్లాతకం శిగ్రుఫలం కటుకాం తిక్తకం వచాం||70|| శుంఠీం మాద్రీం ఘనం కుష్ఠం సరలం పటుపంచకం| దాహయేజ్జర్జరీకృత్య దధిస్నేహచతుష్కవత్||71|| అంతర్ధూమం తతః క్షారాద్బిడాలపదకం పిబేత్| మదిరాదధిమండోష్ణజలారిష్టసురాసవైః||72|| ఉదరం గుల్మమష్ఠీలాం తూన్యౌ శోఫం విసూచికాం| ప్లీహహృద్రోగగుదజానుదావర్తం చ నాశయేత్||73||
हिङ्गूपकुल्ये त्रिफलां देवदारु निशाद्वयम्| भल्लातकं शिग्रुफलं कटुकां तिक्तकं वचाम्||७०|| शुण्ठीं माद्रीं घनं कुष्ठं सरलं पटुपञ्चकम्| दाहयेज्जर्जरीकृत्य दधिस्नेहचतुष्कवत्||७१|| अन्तर्धूमं ततः क्षाराद्बिडालपदकं पिबेत्| मदिरादधिमण्डोष्णजलारिष्टसुरासवैः||७२|| उदरं गुल्ममष्ठीलां तून्यौ शोफं विसूचिकाम्| प्लीहहृद्रोगगुदजानुदावर्तं च नाशयेत्||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPodare ariShTagomUtrAdayaH (74) · Śloka 74
జయేదరిష్టగోమూత్రచూర్ణాయస్కృతిపానతః| సక్షారతైలపానైశ్చ దుర్బలస్య కఫోదరం||74||
जयेदरिष्टगोमूत्रचूर्णायस्कृतिपानतः| सक्षारतैलपानैश्च दुर्बलस्य कफोदरम्||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPodare mUlakabIjAdiBirUpanAhaH kaPodare aBIkShNaM svedaH (75) · Śloka 75
ఉపనాహ్యం ససిద్ధార్థకిణ్వైర్బీజైశ్చ మూలకాత్| కల్కితైరుదరం స్వేదమభీక్ష్ణం చాత్ర యోజయేత్||75||
उपनाह्यं ससिद्धार्थकिण्वैर्बीजैश्च मूलकात्| कल्कितैरुदरं स्वेदमभीक्ष्णं चात्र योजयेत्||७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sanipAtodare pratyAkhyAyakriyA (76) · Śloka 76
సన్నిపాతోదరే కుర్యాన్నాతిక్షీణబలానలే| దోషోద్రేకానురోధేన ప్రత్యాఖ్యాయ క్రియామిమాం||76||
सन्निपातोदरे कुर्यान्नातिक्षीणबलानले| दोषोद्रेकानुरोधेन प्रत्याख़्याय क्रियामिमाम्||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sanipAtodare dantIdravantItailapAnam (77) · Śloka 77
దంతీద్రవంతీఫలజం తైలం పానే చ శస్యతే| |77|
दन्तीद्रवन्तीफलजं तैलं पाने च शस्यते| |७७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sanipAtodare kriyAnivRutte kAkAdanyAdikalkaH (77-78) · Śloka 78
| క్రియానివృత్తే జఠరే త్రిదోషే తు విశేషతః||77|| దద్యాదాపృచ్ఛ్య తజ్జ్ఞాతీన్ పాతుం మద్యేన కల్కితం| మూలం కాకాదనీగుంజాకరవీరకసంభవం||78||
| क्रियानिवृत्ते जठरे त्रिदोषे तु विशेषतः||७७|| दद्यादापृच्छ्य तज्ज्ञातीन् पातुं मद्येन कल्कितम्| मूलं काकादनीगुञ्जाकरवीरकसम्भवम्||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sanipAtodare kriyAsthAvaraM viShaM sarpaviShaM vA (79-81) · Śloka 81
పానభోజనసంయుక్తం దద్యాద్వా స్థావరం విషం| యస్మిన్ వా కుపితః సర్పో విముంచతి ఫలే విషం||79|| తేనాస్య దోషసంఘాతః స్థిరో లీనో విమార్గగః| బహిః ప్రవర్తతే భిన్నో విషేణాశు ప్రమాథినా||80|| తథా వ్రజత్యగదతాం శరీరాంతరమేవ వా| |81|
पानभोजनसंयुक्तं दद्याद्वा स्थावरं विषम्| यस्मिन् वा कुपितः सर्पो विमुञ्चति फले विषम्||७९|| तेनास्य दोषसङ्घातः स्थिरो लीनो विमार्गगः| बहिः प्रवर्तते भिन्नो विषेणाशु प्रमाथिना||८०|| तथा व्रजत्यगदतां शरीरान्तरमेव वा| |८१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sanipAtodare hRutadoSha shItAmbusnAnaM payaH pAnaM peyAM vAtetrivRucCAkA diBakShaNaM (81-83) · Śloka 83
| హృతదోషం తు శీతాంబుస్నాతం తం పాయయేత్పయః||81|| పేయాం వా త్రివృతః శాకం మండూక్యా వాస్తుకస్య వా| కాలశాకం యవాఖ్యం వా ఖాదేత్స్వరససాధితం||82|| నిరమ్లలవణస్నేహం స్విన్నాస్విన్నమనన్నభుక్| మాసమేకం తతశ్చైవ తృషితః స్వరసం పిబేత్||83||
| हृतदोषं तु शीताम्बुस्नातं तं पाययेत्पयः||८१|| पेयां वा त्रिवृतः शाकं मण्डूक्या वास्तुकस्य वा| कालशाकं यवाख़्यं वा ख़ादेत्स्वरससाधितम्||८२|| निरम्ललवणस्नेहं स्विन्नास्विन्नमनन्नभुक्| मासमेकं ततश्चैव तृषितः स्वरसं पिबेत्||८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sanipAtodare evaM nirhate doShe auShTraM kShIram (84) · Śloka 84
ఏవం వినిర్హృతే శాకైర్దోషే మాసాత్ పరం తతః| దుర్బలాయ ప్రయుంజీత ప్రాణభృత్కారభం పయః||84||
एवं विनिर्हृते शाकैर्दोषे मासात् परं ततः| दुर्बलाय प्रयुञ्जीत प्राणभृत्कारभं पयः||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodare vAmabAhau sirAmokShaH (85) · Śloka 85
ప్లీహోదరే యథాదోష స్నిగ్ధస్య స్వేదితస్య చ| సిరాం భుక్తవతో దధ్నా వామబాహౌ విమోక్షయేత్||85||
प्लीहोदरे यथादोष स्निग्धस्य स्वेदितस्य च| सिरां भुक्तवतो दध्ना वामबाहौ विमोक्षयेत्||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodare labdhabale samudrashuktikShAraH plIhodare labdhakara~jjakShAraH plIhodare labdha shigrukvAthaH plIhodare labdhahi~ggvAdicUrNakShArAjyam (86-88) · Śloka 88
లబ్ధే బలే చ భూయోఽపి స్నేహపీతం విశోధితం| సముద్రశుక్తిజం క్షారం పయసా పాయయేత్తథా||86|| అమ్లస్రుతం బిడకణాచూర్ణాఢ్యం నక్తమాలజం| సౌభాంజనస్య వా క్వాథం సైంధవాగ్నికణాన్వితం||87|| హిడ్గ్వాదిచూర్ణం క్షారాజ్యం యుంజీత చ యథాబలం| |88|
लब्धे बले च भूयोऽपि स्नेहपीतं विशोधितम्| समुद्रशुक्तिजं क्षारं पयसा पाययेत्तथा||८६|| अम्लस्रुतं बिडकणाचूर्णाढ्यं नक्तमालजम्| सौभाञ्जनस्य वा क्वाथं सैन्धवाग्निकणान्वितम्||८७|| हिड्ग्वादिचूर्णं क्षाराज्यं युञ्जीत च यथाबलम्| |८८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodare labdhabale pippalyAdicUrNam (88-89) · Śloka 89
| పిప్పలీనాగరం దంతీసమాంశం ద్విగుణాభయం||88|| బిడార్ధాంశయుతం చూర్ణమిదముష్ణాంబునా పిబేత్| |89|
| पिप्पलीनागरं दन्तीसमांशं द्विगुणाभयम्||८८|| बिडार्धांशयुतं चूर्णमिदमुष्णाम्बुना पिबेत्| |८९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodarelabdhabale viDa~ggAdiBUtiH (89-90) · Śloka 90
| విడంగం చిత్రకం సక్తూన్ సఘృతాన్ సైంధవం వచాం||89|| దగ్ధ్వా కపాలే పయసా గుల్మప్లీహాపహం పిబేత్| |90|
| विडङ्गं चित्रकं सक्तून् सग़ृतान् सैन्धवं वचाम्||८९|| दग्ध्वा कपाले पयसा गुल्मप्लीहापहं पिबेत्| |९०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodare labdhabale badarakapatralepaH (90-91) · Śloka 91
| తైలోన్మిశ్రైర్బదరకపత్రైః సమ్మార్దితైః సముపనద్ధః||90|| ముసలేన పీడితోఽను చ యాతి ప్లీహా పయోభుజో నాశం| |91|
| तैलोन्मिश्रैर्बदरकपत्रैः सम्मार्दितैः समुपनद्धः||९०|| मुसलेन पीडितोऽनु च याति प्लीहा पयोभुजो नाशम्| |९१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodarelabdhabale rohItakalatAyogaH (91-92) · Śloka 92
| రోహీతకలతాః క్లృప్తాః ఖండశః సాభయా జలే||91|| మూత్రే వాఽఽసునుయాత్తచ్చ సప్తరాత్రస్థితం పిబేత్| కామలాప్లీహగుల్మార్శః కృమిమేహోదరాపహం||92||
| रोहीतकलताः क्लृप्ताः ख़ण्डशः साभया जले||९१|| मूत्रे वाऽऽसुनुयात्तच्च सप्तरात्रस्थितं पिबेत्| कामलाप्लीहगुल्मार्शः कृमिमेहोदरापहम्||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodarelabdhabale rohItakaghRutam (93-95) · Śloka 95
రోహీతకత్వచః కృత్వా పలానాం పంచవింశతీం| కోలద్విప్రస్థసంయుక్తం కషాయముపకల్పయేత్||93|| పాలికైః పంచకోలైస్తు తైః సమస్తైశ్చ తుల్యయా| రోహీతకత్వచా పిష్టైర్ఘృతప్రస్థం విపాచయేత్||94|| ప్లీహాభివృద్ధిం శమయత్యేతదాశు ప్రయోజితం| |95|
रोहीतकत्वचः कृत्वा पलानां पञ्चविंशतीम्| कोलद्विप्रस्थसंयुक्तं कषायमुपकल्पयेत्||९३|| पालिकैः पञ्चकोलैस्तु तैः समस्तैश्च तुल्यया| रोहीतकत्वचा पिष्टैर्घृतप्रस्थं विपाचयेत्||९४|| प्लीहाभिवृद्धिं शमयत्येतदाशु प्रयोजितम्| |९५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodarelabdhabale kadalyAditailam (95-96) · Śloka 96
| కదల్యాస్తిలనాలానాం క్షారేణ క్షురకస్య చ||95|| తైలం పక్వం జయేత్పానాత్ప్లీహానం కఫవాతజం| |96|
| कदल्यास्तिलनालानां क्षारेण क्षुरकस्य च||९५|| तैलं पक्वं जयेत्पानात्प्लीहानं कफवातजम्| |९६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodarelabdhabale vAtakaPolbaNe gulmavadagnikarma (96-97) · Śloka 97
| అశాంతౌ గుల్మవిధినా యోజయేదగ్నికర్మ చ||96|| అప్రాప్తపిచ్ఛాసలిలే ప్లీహ్ని వాతకఫోల్బణే| |97|
| अशान्तौ गुल्मविधिना योजयेदग्निकर्म च||९६|| अप्राप्तपिच्छासलिले प्लीह्नि वातकफोल्बणे| |९७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodare labdhabale pittolbaNe jIvanIyasarpirAdi (97-98) · Śloka 98
| పైత్తికే జీవనీయాని సర్పీంషి క్షీరబస్తయః||97|| రక్తావసేకః సంశుద్ధిః క్షీరపానం చ శస్యతే| |98|
| पैत्तिके जीवनीयानि सर्पींषि क्षीरबस्तयः||९७|| रक्तावसेकः संशुद्धिः क्षीरपानं च शस्यते| |९८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yakRududare dakShiNabhuje sirAmokShaH (98) · Śloka 98
| యకృతి ప్లీహవత్కర్మ దక్షిణే తు భుజే సిరాం||98||
| यकृति प्लीहवत्कर्म दक्षिणे तु भुजे सिराम्||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yakRududare anyatsarvaM plIhavat baddhodare svedA nrUho~anuvAsanaM ca baddhodare paristraMsInyannAni baddho tIkShNaM virecanam baddho udAvartaharaM vAtandhaM ca karma (99-100) · Śloka 100
స్విన్నాయ బద్ధోదరిణే మూత్రతీక్ష్ణౌషధాన్వితం| సతైలలవణం దద్యాన్నిరూహం సానువాసనం||99|| పరీస్రంసీని చాన్నాని తీక్ష్ణం చాస్మై విరేచనం| ఉదావర్తహరం కర్మ కార్యం యచ్చానిలాపహం||100||
स्विन्नाय बद्धोदरिणे मूत्रतीक्ष्णौषधान्वितम्| सतैललवणं दद्यान्निरूहं सानुवासनम्||९९|| परीस्रंसीनि चान्नानि तीक्ष्णं चास्मै विरेचनम्| उदावर्तहरं कर्म कार्यं यच्चानिलापहम्||१००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Cidrodare svedaM vinA kaPo daravat Cidro jAtaM jAtaM jalaM svAvyam (101) · Śloka 101
ఛిద్రోదరమృతే స్వేదాచ్ఛ్లేష్మోదరవదాచరేత్| జాతం జాతం జలం స్రావ్యమేవం తద్యాపయేద్భిషక్||101||
छिद्रोदरमृते स्वेदाच्छ्लेष्मोदरवदाचरेत्| जातं जातं जलं स्राव्यमेवं तद्यापयेद्भिषक्||१०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udakodare abdoShaharANi udakodaredIpanIyaH kaPaghnaScAhAraH (102-103) · Śloka 103
అపాం దోషహరాణ్యాదౌ యోజయేదుదకోదరే| మూత్రయుక్తాని తీక్ష్ణాని వివిధక్షారవంతి చ||102|| దీపనీయైః కఫఘ్నైశ్చ తమాహారైరుపాచరేత్| |103|
अपां दोषहराण्यादौ योजयेदुदकोदरे| मूत्रयुक्तानि तीक्ष्णानि विविधक्षारवन्ति च||१०२|| दीपनीयैः कफघ्नैश्च तमाहारैरुपाचरेत्| |१०३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udakodare chAgakarIShakShArAdiguTikAo (103-106) · Śloka 106
| క్షారం ఛ్Oగకరీషాణాం స్రుతం మూత్రేఽగ్నినా పచేత్||103|| ఘనీభవతి తస్మింశ్చ కర్షాంశం చూర్ణితం క్షిపేత్| పిప్పలీ పిప్పలీమూలం శుంఠీ లవణపంచకం||104|| నికుంభకుంభత్రిఫలాస్వర్ణక్షీరీవిషాణికాః| స్వర్జికాక్షారషడ్గ్రంథాసాతలాయవశూకజం||105|| కోలాభా గుటికాః కృత్వా తతః సౌవీరకాప్లుతాః| పిబేదజరకే శోఫే ప్రవృద్ధే చోదకోదరే||106||
| क्षारं छोगकरीषाणां स्रुतं मूत्रेऽग्निना पचेत्||१०३|| घनीभवति तस्मिंश्च कर्षांशं चूर्णितं क्षिपेत्| पिप्पली पिप्पलीमूलं शुण्ठी लवणपञ्चकम्||१०४|| निकुम्भकुम्भत्रिफलास्वर्णक्षीरीविषाणिकाः| स्वर्जिकाक्षारषड्ग्रन्थासातलायवशूकजम्||१०५|| कोलाभा गुटिकाः कृत्वा ततः सौवीरकाप्लुताः| पिबेदजरके शोफे प्रवृद्धे चोदकोदरे||१०६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana baddhacCidrodakodareShu auShadhairaprashameShu shastrakarma (107) · Śloka 107
ఇత్యౌషధైరప్రశమే త్రిషు బద్ధోదరాదిషు| ప్రయుంజీత భిషక్ శస్త్రమార్తబంధునృపార్థితః||107||
इत्यौषधैरप्रशमे त्रिषु बद्धोदरादिषु| प्रयुञ्जीत भिषक् शस्त्रमार्तबन्धुनृपार्थितः||१०७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana baddhacCidrodakodareShu shastrakarma vidhiH (108-112) · Śloka 112
స్నిగ్ధస్విన్నతనోర్నాభేరధో బద్ధక్షతాంత్రయోః| పాటయేదుదరం ముక్త్వా వామతశ్చతురంగులాత్||108|| చతురంగులమానం తు నిష్కాస్యాంత్రాణి తేన చ| నిరీక్ష్యాపనయేద్బాలమలలేపోపలాదికం||109|| ఛిద్రే తు శల్యముద్ధృత్య విశోధ్యాంత్రపరిస్రవం| మర్కోటైర్దంశయేచ్ఛిద్రం తేషు లగ్నేషు చాహరేత్||110|| కాయం మూర్ధ్నోఽను చాంత్రాణి యథాస్థానం నివేశయేత్| అక్తాని మధుసర్పిర్భ్యామథ సీవ్యేద్బహిర్వ్రణం||111|| తతః కృష్ణమృదాఽఽలిప్య బధ్నీయాద్యష్టిమిశ్రయా| నివాతస్థః పయోవృత్తిః స్నేహద్రోణ్యాం వసేత్తతః||112||
स्निग्धस्विन्नतनोर्नाभेरधो बद्धक्षतान्त्रयोः| पाटयेदुदरं मुक्त्वा वामतश्चतुरङ्गुलात्||१०८|| चतुरङ्गुलमानं तु निष्कास्यान्त्राणि तेन च| निरीक्ष्यापनयेद्बालमललेपोपलादिकम्||१०९|| छिद्रे तु शल्यमुद्धृत्य विशोध्यान्त्रपरिस्रवम्| मर्कोटैर्दंशयेच्छिद्रं तेषु लग्नेषु चाहरेत्||११०|| कायं मूर्ध्नोऽनु चान्त्राणि यथास्थानं निवेशयेत्| अक्तानि मधुसर्पिर्भ्यामथ सीव्येद्बहिर्व्रणम्||१११|| ततः कृष्णमृदाऽऽलिप्य बध्नीयाद्यष्टिमिश्रया| निवातस्थः पयोवृत्तिः स्नेहद्रोण्यां वसेत्ततः||११२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sajale udare jalasrAvaNavidhiH sajale niHsrute peyA (113-117) · Śloka 117
సజలే జఠరే తైలైరభ్యక్తస్యానిలాపహైః| స్విన్నస్యోష్ణాంబునాఽఽకక్షముదరే పట్టవేష్టితే||113|| బద్ధచ్ఛిద్రోదితస్థానే విధ్యేదంగులమాత్రకం| నిధాయ తస్మిన్నాడీం చ స్రావయేదర్ధమంభసః||114|| అథాస్య నాడీమాకృష్య తైలేన లవణేన చ| వ్రణమభ్యజ్య బధ్వా చ వేష్టయేద్వాససోదరం||115|| తృతీయేఽహ్ని చతుర్థే వా యావదాషోడశం దినం| తస్య విశ్రమ్య విశ్రమ్య స్రావయేదల్పశో జలం||116|| వివేష్టయేద్గాఢతరం జఠరం వాససా శ్లథం| నిఃస్రుతే లంఘితః పేయామస్నేహలవణాం పిబేత్||117||
सजले जठरे तैलैरभ्यक्तस्यानिलापहैः| स्विन्नस्योष्णाम्बुनाऽऽकक्षमुदरे पट्टवेष्टिते||११३|| बद्धच्छिद्रोदितस्थाने विध्येदङ्गुलमात्रकम्| निधाय तस्मिन्नाडीं च स्रावयेदर्धमम्भसः||११४|| अथास्य नाडीमाकृष्य तैलेन लवणेन च| व्रणमभ्यज्य बध्वा च वेष्टयेद्वाससोदरम्||११५|| तृतीयेऽह्नि चतुर्थे वा यावदाषोडशं दिनम्| तस्य विश्रम्य विश्रम्य स्रावयेदल्पशो जलम्||११६|| विवेष्टयेद्गाढतरं जठरं वाससा श्लथम्| निःस्रुते लङ्घितः पेयामस्नेहलवणां पिबेत्||११७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sajale udare AsaMvatsaraM vartanakramaH (118-119) · Śloka 119
స్యాత్క్షీరవృత్తిః షణ్మాసాంస్త్రీన్ పేయాం పయసా పిబేత్| త్రీంశ్చాన్యాన్ పయసైవాద్యాత్ ఫలామ్లేన రసేన వా||118|| అల్పశోఽస్నేహలవణం జీర్ణం శ్యామాకకోద్రవం| ప్రయతో వత్సరేణైవం విజయేత జలోదరం||119||
स्यात्क्षीरवृत्तिः षण्मासांस्त्रीन् पेयां पयसा पिबेत्| त्रींश्चान्यान् पयसैवाद्यात् फलाम्लेन रसेन वा||११८|| अल्पशोऽस्नेहलवणं जीर्णं श्यामाककोद्रवम्| प्रयतो वत्सरेणैवं विजयेत जलोदरम्||११९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sajale udare pathye yantrito jitendriyashcaudare (120) · Śloka 120
వర్జ్యేషు యంత్రితో దిష్టే నాత్యదిష్టే జితేంద్రియః| |120|
वर्ज्येषु यन्त्रितो दिष्टे नात्यदिष्टे जितेन्द्रियः| |१२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvodare vAtAdishamanI kriyA (120-121) · Śloka 121
| సర్వమేవోదరం ప్రాయో దోషసంఘాతజం యతః||120|| అతో వాతాదిశమనీ క్రియా సర్వత్ర శస్యతే| |121|
| सर्वमेवोदरं प्रायो दोषसङ्घातजं यतः||१२०|| अतो वातादिशमनी क्रिया सर्वत्र शस्यते| |१२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvodare dIpano laghushcAhAraH (121-122) · Śloka 122
| వహ్నిర్మందత్వమాయాతి దోషైః కుక్షౌ ప్రపూరితే||121|| తస్మాద్భోజ్యాని భోజ్యాని దీపనాని లఘూని చ| సపంచమూలాన్యల్పామ్లపటుస్నేహకటూని చ||122||
| वह्निर्मन्दत्वमायाति दोषैः कुक्षौ प्रपूरिते||१२१|| तस्माद्भोज्यानि भोज्यानि दीपनानि लघूनि च| सपञ्चमूलान्यल्पाम्लपटुस्नेहकटूनि च||१२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvodare gomUtraBAvitaShaShTikataNDulayavAgUBojanam (123-124) · Śloka 124
భావితానాం గవాం మూత్రే షష్టికానాం చ తండులైః| యవాగూం పయసా సిద్ధాం ప్రకామం భోజయేన్నరం||123|| పిబేదిక్షురసం చాను జఠరాణాం నివృత్తయే| స్వం స్వం స్థానం వ్రజంత్యేషాం వాతపిత్తకఫాస్తథా||124||
भावितानां गवां मूत्रे षष्टिकानां च तण्डुलैः| यवागूं पयसा सिद्धां प्रकामं भोजयेन्नरम्||१२३|| पिबेदिक्षुरसं चानु जठराणां निवृत्तये| स्वं स्वं स्थानं व्रजन्त्येषां वातपित्तकफास्तथा||१२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvodare tadanu dakShurasapAnam sarvo varjyAni (125-126) · Śloka 126
అత్యర్థోష్ణామ్లలవణం రూక్షం గ్రాహి హిమం గురు| గుడం తైలకృతం శాకం వారి పానావగాహయోః||125|| ఆయాసాధ్వదివాస్వప్నయానాని చ పరిత్యజేత్| |126|
अत्यर्थोष्णाम्ललवणं रूक्षं ग्राहि हिमं गुरु| गुडं तैलकृतं शाकं वारि पानावगाहयोः||१२५|| आयासाध्वदिवास्वप्नयानानि च परित्यजेत्| |१२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvodare takrapAnam aShTodareShu takravisheShaH (126-129) · Śloka 129
| నాత్యచ్ఛసాంద్రమధురం తక్రం పానే ప్రశస్యతే||126|| సకణాలవణం వాతే, పిత్తే సోషణశర్కరం| యవానీసైంధవాజాజీమధువ్యోషైః కఫోదరే||127|| త్ర్యూషణక్షారలవణైః సంయుతం నిచయోదరే| మధుతైలవచాశుంఠీశతహ్వాకుష్ఠసైంధవైః||128|| ప్లీహ్ని, బద్ధే తు హపుషాయవానీపట్వజాజిభిః| సకృష్ణామాక్షికం ఛిద్రే, వ్యోషవత్సలిలోదరే||129||
| नात्यच्छसान्द्रमधुरं तक्रं पाने प्रशस्यते||१२६|| सकणालवणं वाते, पित्ते सोषणशर्करम्| यवानीसैन्धवाजाजीमधुव्योषैः कफोदरे||१२७|| त्र्यूषणक्षारलवणैः संयुतं निचयोदरे| मधुतैलवचाशुण्ठीशतह्वाकुष्ठसैन्धवैः||१२८|| प्लीह्नि, बद्धे तु हपुषायवानीपट्वजाजिभिः| सकृष्णामाक्षिकं छिद्रे, व्योषवत्सलिलोदरे||१२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTodareShu gauravAdiyuktAnAM vAtakaPArtAnAM takrAmRUtam (130) · Śloka 130
గౌరవారోచకానాహమందవహ్న్యతిసారిణాం| తక్రం వాతకఫార్తానామమృతత్వాయ కల్పతే||130||
गौरवारोचकानाहमन्दवह्न्यतिसारिणाम्| तक्रं वातकफार्तानाममृतत्वाय कल्पते||१३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTodareShu sarveShAM prayogANAmanu kShIram (131) · Śloka 131
ప్రయోగాణాం చ సర్వేషామను క్షీరం ప్రయోజయేత్| స్థైర్యకృత్సర్వధాతూనాం బల్యం దోషానుబంధహృత్||131||
प्रयोगाणां च सर्वेषामनु क्षीरं प्रयोजयेत्| स्थैर्यकृत्सर्वधातूनां बल्यं दोषानुबन्धहृत्||१३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTodareShu BeShajakShINA~ggAnAM kShIraM amRutam (15) · Śloka 15
భేషజాపచితాంగానాం క్షీరమేవామృతాయతే| 131 1/2| ఇతి శ్రీవైద్యపతిసింహగుప్తసూనుశ్రీమద్వాగ్భటవిరచితాయామష్టాంగహృదయసంహితాయాం చతుర్థే చికిత్సితస్థానే ఉదరచికిత్సితం నామ పంచదశోఽధ్యాయః||15||
भेषजापचिताङ्गानां क्षीरमेवामृतायते| १३१ १/२| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां चतुर्थे चिकित्सितस्थाने उदरचिकित्सितं नाम पञ्चदशोऽध्यायः||१५||
🔊 Audio coming soon