Adhikarana visarpacikitsitAdhyAyaH visarpe pUrvaM la~gghanaM raktAvaseko shuddhiSca (2-1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਵਿਸਰ੍ਪਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ|੨| ) ਆਦਾਵੇਵ ਵਿਸਰ੍ਪੇਸੁ ਹਿਤਂ ਲਙ੍ਘਨਰੂਕ੍ਸਣਮ੍| ਰਕ੍ਤਾਵਸੇਕੋ ਵਮਨਂ ਵਿਰੇਕਃ, ਸ੍ਨੇਹਨਂ ਨ ਤੁ||੧||
अथातो विसर्पचिकित्सितं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) आदावेव विसर्पेषु हितं लङ्घनरूक्षणम्| रक्तावसेको वमनं विरेकः, स्नेहनं न तु||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana visarpe madanaPalAdi vamanam (2) · Śloka 2
ਪ੍ਰਚ੍ਛਰ੍ਦਨਂ ਵਿਸਰ੍ਪਘ੍ਨਂ ਸਯਸ੍ਟੀਨ੍ਦ੍ਰਯਵਂ ਫਲਮ੍| ਪਟੋਲਪਿਪ੍ਪਲੀਨਿਮ੍ਬਪਲ੍ਲਵੈਰ੍ਵਾ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍||੨||
प्रच्छर्दनं विसर्पघ्नं सयष्टीन्द्रयवं फलम्| पटोलपिप्पलीनिम्बपल्लवैर्वा समन्वितम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana visarpe trivRuccUrNAdi virecanam,visarpe koShThage doShe visheSheNa shodhanam (3-4) · Śloka 4
ਰਸੇਨ ਯੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤ੍ਯਾ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਯਾਸ੍ਤ੍ਰੈਫਲੇਨ ਵਾ| ਵਿਰੇਚਨਂ ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਪਯਸਾ ਸਰ੍ਪਿਸਾਥਵਾ||੩|| ਯੋਜ੍ਯਂ, ਕੋਸ੍ਠਗਤੇ ਦੋਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਵਿਸ਼ੋਧਨਮ੍| |੪|
रसेन युक्तं त्रायन्त्या द्राक्षायास्त्रैफलेन वा| विरेचनं त्रिवृच्चूर्णं पयसा सर्पिषाऽथवा||३|| योज्यं, कोष्ठगते दोषे विशेषेण विशोधनम्| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana visarpe alpe doShe shamanAH candanotpalAdikvAthAH (4-5) · Śloka 5
| ਅਵਿਸ਼ੋਧਸ੍ਯ ਦੋਸੇਲ੍ਪੇ ਸ਼ਮਨਂ ਚਨ੍ਦਨੋਤ੍ਪਲਮ੍||੪|| ਮੁਸ੍ਤਨਿਮ੍ਬਪਟੋਲਂ ਵਾ ਪਟੋਲਾਦਿਕਮੇਵ ਵਾ| ਸਾਰਿਵਾਮਲਕੋਸ਼ੀਰਮੁਸ੍ਤਂ ਵਾ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਜਲੇ||੫||
| अविशोधस्य दोषेऽल्पे शमनं चन्दनोत्पलम्||४|| मुस्तनिम्बपटोलं वा पटोलादिकमेव वा| सारिवामलकोशीरमुस्तं वा क्वथितं जले||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana visarpe tRuShNAyAM durAlaBAdi kvAthaH visarpe tRuShNAyAM dArvyAdikvAthaH (6-7) · Śloka 7
ਦੁਰਾਲਭਾਂ ਪਰ੍ਪਟਕਂ ਗੁਡੂਚੀਂ ਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜਮ੍| ਪਾਕ੍ਯਂ ਸ਼ੀਤਕਸਾਯਂ ਵਾ ਤਸ੍ਣਾਵੀਸਰ੍ਪਵਾਨ੍ ਪਿਬੇਤ੍||੬|| ਦਾਰ੍ਵੀਪਟੋਲਕਟੁਕਾਮਸੂਰਤ੍ਰਿਫਲਾਸ੍ਤਥਾ| ਸਨਿਮ੍ਬਯਸ੍ਟੀਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤੀਃ ਕ੍ਵਥਿਤਾ ਘਤਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾਃ||੭||
दुरालभां पर्पटकं गुडूचीं विश्वभेषजम्| पाक्यं शीतकषायं वा तृष्णावीसर्पवान् पिबेत्||६|| दार्वीपटोलकटुकामसूरत्रिफलास्तथा| सनिम्बयष्टीत्रायन्तीः क्वथिता घृतमूर्च्छिताः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana visarpe shAkhAduShTe rakte raktaharaNam (8) · Śloka 8
ਸ਼ਾਖ਼ਾਦੁਸ੍ਟੇ ਤੁ ਰੁਧਿਰੇ ਰਕ੍ਤਮੇਵਾਦਿਤੋ ਹਰੇਤ੍| ਤ੍ਵਙ੍ਮਾਂਸਸ੍ਨਾਯੁਸਂਕ੍ਲੇਦੋ ਰਕ੍ਤਕ੍ਲੇਦਾਦ੍ਧਿ ਜਾਯਤੇ||੮||
शाख़ादुष्टे तु रुधिरे रक्तमेवादितो हरेत्| त्वङ्मांसस्नायुसंक्लेदो रक्तक्लेदाद्धि जायते||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana visarpe vAtapittottare nirAme tiktAdighRutAni (9) · Śloka 9
ਨਿਰਾਮੇ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਕ੍ਸੀਣੇ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਤਰੇ ਹਿਤਮ੍| ਘਤਂ ਤਿਕ੍ਤਂ ਮਹਾਤਿਕ੍ਤਂ ਸ਼ਤਂ ਵਾ ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਯਾ||੯||
निरामे श्लेष्मणि क्षीणे वातपित्तोत्तरे हितम्| घृतं तिक्तं महातिक्तं शृतं वा त्रायमाणया||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana visarpe vishuddhe~antardauShe lepAdyAH kriyAH (10) · Śloka 10
ਨਿਰ੍ਹਤੇਸ੍ਰੇ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧੇਨ੍ਤਰ੍ਦੋਸੇ ਤ੍ਵਙ੍ਮਾਂਸਸਨ੍ਧਿਗੇ| ਬਹਿਃਕ੍ਰਿਯਾਃ ਪ੍ਰਦੇਹਾਦ੍ਯਾਃ ਸਦ੍ਯੋ ਵੀਸਰ੍ਪਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ||੧੦||
निर्हृतेऽस्रे विशुद्धेऽन्तर्दोषे त्वङ्मांससन्धिगे| बहिःक्रियाः प्रदेहाद्याः सद्यो वीसर्पशान्तये||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaje visarpe shatAhvAlepaH (11) · Śloka 11
ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਮੁਸ੍ਤਵਾਰਾਹੀਵਂਸ਼ਾਰ੍ਤਗਲਧਾਨ੍ਯਕਮ੍| ਸੁਰਾਹ੍ਵਾ ਕਸ੍ਣਗਨ੍ਧਾ ਚ ਕੁਸ੍ਠਂ ਚਾਲੇਪਨਂ ਚਲੇ||੧੧||
शताह्वमुस्तवाराहीवंशार्तगलधान्यकम्| सुराह्वा कृष्णगन्धा च कुष्ठं चालेपनं चले||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittaje visarpe nyagrodhAdilepAH (12) · Śloka 12
ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਗਣਃ ਪਿਤ੍ਤੇ ਤਥਾ ਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਾਦਿਕਮ੍| |੧੨|
न्यग्रोधादिगणः पित्ते तथा पद्मोत्पलादिकम्| |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittaje visarpe nyagrodhapAdAdilepAH (12-14) · Śloka 14
ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਪਾਦਾਸ੍ਤਰੁਣਾਃ ਕਦਲੀਗਰ੍ਭਸਂਯੁਤਾਃ||੧੨|| ਬਿਸਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸ਼੍ਚ ਲੇਪਃ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛਤਧੌਤਘਤਾਪ੍ਲੁਤਃ| ਪਦ੍ਮਿਨੀਕਰ੍ਦਮਃ ਸ਼ੀਤਃ ਪਿਸ੍ਟਂ ਮੌਕ੍ਤਿਕਮੇਵ ਵਾ||੧੩|| ਸ਼ਙ੍ਖਃ ਪ੍ਰਵਾਲਂ ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਰ੍ਵਾ ਗੈਰਿਕਂ ਵਾ ਘਤਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| |੧੪|
न्यग्रोधपादास्तरुणाः कदलीगर्भसंयुताः||१२|| बिसग्रन्थिश्च लेपः स्याच्छतधौतघृताप्लुतः| पद्मिनीकर्दमः शीतः पिष्टं मौक्तिकमेव वा||१३|| शङ्खः प्रवालं शुक्तिर्वा गैरिकं वा घृतान्वितम्| |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPaje visarpe triPalAdilepaH (14-15) · Śloka 15
| ਤ੍ਰਿਫਲਾਪਦ੍ਮਕੋਸ਼ੀਰਸਮਙ੍ਗਾਕਰਵੀਰਕਮ੍||੧੪|| ਨਲਮੂਲਾਨ੍ਯਨਨ੍ਤਾ ਚ ਲੇਪਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਵਿਸਰ੍ਪਹਾ| |੧੫|
| त्रिफलापद्मकोशीरसमङ्गाकरवीरकम्||१४|| नलमूलान्यनन्ता च लेपः श्लेष्मविसर्पहा| |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPaje visarpe dhavAdilepAH (15-17) · Śloka 17
| ਧਵਸਪ੍ਤਾਹ੍ਵਖ਼ਦਿਰਦੇਵਦਾਰੁਕੁਰਣ੍ਟਕਮ੍||੧੫|| ਸਮੁਸ੍ਤਾਰਗ੍ਵਧਂ ਲੇਪੋ ਵਰ੍ਗੋ ਵਾ ਵਰੁਣਾਦਿਕਃ| ਆਰਗ੍ਵਧਸ੍ਯ ਪਤ੍ਰਾਣਿ ਤ੍ਵਚਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਤਕੋਦ੍ਭਵਾਃ||੧੬|| ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਿਸ਼ਾਕਂ ਕਾਕਾਹ੍ਵਾ ਸ਼ਿਰੀਸਕੁਸੁਮਾਨਿ ਚ| |੧੭|
| धवसप्ताह्वख़दिरदेवदारुकुरण्टकम्||१५|| समुस्तारग्वधं लेपो वर्गो वा वरुणादिकः| आरग्वधस्य पत्राणि त्वचः श्लेष्मातकोद्भवाः||१६|| इन्द्राणिशाकं काकाह्वा शिरीषकुसुमानि च| |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPaje visarpe eBirevauShadhaiH sekavraNABya~ggAdayaH vAtaje visarpe ghRutAdhikA lepAH (17-18) · Śloka 18
| ਸੇਕਵ੍ਰਣਾਭ੍ਯਙ੍ਗਹਵਿਰ੍ਲੇਪਚੂਰ੍ਣਾਨ੍ ਯਥਾਯਥਮ੍||੧੭|| ਏਤੈਰੇਵੌਸਧੈਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਾਯੌ ਲੇਪਾ ਘਤਾਧਿਕਾਃ| |੧੮|
| सेकव्रणाभ्यङ्गहविर्लेपचूर्णान् यथायथम्||१७|| एतैरेवौषधैः कुर्याद्वायौ लेपा घृताधिकाः| |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaje sAme ashItoShNA rUkShASca raktapitte ghRutAnvitA atyartha shItAdayaSca lepAH (18-20) · Śloka 20
| ਕਫਸ੍ਥਾਨਗਤੇ ਸਾਮੇ ਪਿਤ੍ਤਸ੍ਥਾਨਗਤੇਥਵਾ||੧੮|| ਅਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣਾ ਹਿਤਾ ਰੂਕ੍ਸਾ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਘਤਾਨ੍ਵਿਤਾਃ| ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਸ਼ੀਤਾਸ੍ਤਨਵਸ੍ਤਨੁਵਸ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਾਸ੍ਥਿਤਾਃ||੧੯|| ਯੋਜ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸਣੇ ਕ੍ਸਣੇਨ੍ਯੇ ਮਨ੍ਦਵੀਰ੍ਯਾਸ੍ਤ ਏਵ ਚ| |੨੦|
| कफस्थानगते सामे पित्तस्थानगतेऽथवा||१८|| अशीतोष्णा हिता रूक्षा रक्तपित्ते घृतान्विताः| अत्यर्थशीतास्तनवस्तनुवस्त्रान्तरास्थिताः||१९|| योज्याः क्षणे क्षणेऽन्ये मन्दवीर्यास्त एव च| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMsRuShTadoShe saMsRuShTametatkarmaM (20) · Śloka 20
| ਸਂਸਸ੍ਟਦੋਸੇ ਸਂਸਸ੍ਟਮੇਤਤ੍ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੨੦||
| संसृष्टदोषे संसृष्टमेतत्कर्म प्रशस्यते||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnivisarpe shatadhautaghRutalepaHagni ghRutamaNDAdinA secanam agni pAnalepasekeShu mahA tiktaMghRutam (21-22) · Śloka 22
ਸ਼ਤਧੌਤਘਤੇਨਾਗ੍ਨਿਂ ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯਾਤ੍ਕੇਵਲੇਨ ਵਾ| ਸੇਚਯੇਦ੍ਧਤਮਣ੍ਡੇਨ ਸ਼ੀਤੇਨ ਮਧੁਕਾਮ੍ਬੁਨਾ||੨੧|| ਸਿਤਾਮ੍ਭਸਾਮ੍ਭੋਦਜਲੈਃ ਕ੍ਸੀਰੇਣੇਕ੍ਸੁਰਸੇਨ ਵਾ| ਪਾਨਲੇਪਨਸੇਕੇਸੁ ਮਹਾਤਿਕ੍ਤਂ ਪਰਂ ਹਿਤਮ੍||੨੨||
शतधौतघृतेनाग्निं प्रदिह्यात्केवलेन वा| सेचयेद्धृतमण्डेन शीतेन मधुकाम्बुना||२१|| सिताम्भसाऽम्भोदजलैः क्षीरेणेक्षुरसेन वा| पानलेपनसेकेषु महातिक्तं परं हितम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana granthivisarpe raktapittaghnaM kRutvA kaPAnilaghnaM karma (23) · Śloka 23
ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਾਖ਼੍ਯੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਯਗ੍ਯਥੋਦਿਤਮ੍| ਕਫਾਨਿਲਘ੍ਨਂ ਕਰ੍ਮੇਸ੍ਟਂ ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਵੇਦੋਪਨਾਹਨਮ੍||੨੩||
ग्रन्थ्याख़्ये रक्तपित्तघ्नं कृत्वा सम्यग्यथोदितम्| कफानिलघ्नं कर्मेष्टं पिण्डस्वेदोपनाहनम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana granthi shUle dashamUlatailAdinA secanam (24) · Śloka 24
ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਵੀਸਰ੍ਪਸ਼ੂਲੇ ਤੁ ਤੈਲੇਨੋਸ੍ਣੇਨ ਸੇਚਯੇਤ੍| ਦਸ਼ਮੂਲਵਿਪਕ੍ਵੇਨ ਤਦ੍ਵਨ੍ਮੂਤ੍ਰੈਰ੍ਜਲੇਨ ਵਾ||੨੪||
ग्रन्थिवीसर्पशूले तु तैलेनोष्णेन सेचयेत्| दशमूलविपक्वेन तद्वन्मूत्रैर्जलेन वा||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana granthi shUle kRuShNagandhAlepaH granthi shUle naktamAlatvaglepaH granthi shUle shuShkamUlakalepaH granthi shUle biBItakalepaH (25) · Śloka 25
ਸੁਖ਼ੋਸ੍ਣਯਾ ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਪਿਸ੍ਟਯਾ ਕਸ੍ਣਗਨ੍ਧਯਾ| ਨਕ੍ਤਮਾਲਤ੍ਵਚਾ ਸ਼ੁਸ੍ਕਮੂਲਕੈਃ ਕਲਿਨਾਥਵਾ||੨੫||
सुख़ोष्णया प्रदिह्याद्वा पिष्टया कृष्णगन्धया| नक्तमालत्वचा शुष्कमूलकैः कलिनाऽथवा||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana granthi granthaBedaBedako dantyAdilepaH (26-27) · Śloka 27
ਦਨ੍ਤੀ ਚਿਤ੍ਰਕਮੂਲਤ੍ਵਕ੍ ਸੌਧਾਰ੍ਕਪਯਸੀ ਗੁਡਃ| ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਸ੍ਥਿ ਕਾਸੀਸਂ ਲੇਪੋ ਭਿਨ੍ਦ੍ਯਾਚ੍ਛਿਲਾਮਪਿ||੨੬|| ਬਹਿਰ੍ਮਾਰ੍ਗਾਸ਼੍ਰਿਤਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਂ ਕਿਂ ਪੁਨਃ ਕਫਸਮ੍ਭਵਮ੍| ਦੀਰ੍ਘਕਾਲਸ੍ਥਿਤਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਮੇਭਿਰ੍ਭਿਨ੍ਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਭੇਸਜੈਃ||੨੭||
दन्ती चित्रकमूलत्वक् सौधार्कपयसी गुडः| भल्लातकास्थि कासीसं लेपो भिन्द्याच्छिलामपि||२६|| बहिर्मार्गाश्रितं ग्रन्थिं किं पुनः कफसम्भवम्| दीर्घकालस्थितं ग्रन्थिमेभिर्भिन्द्याच्च भेषजैः||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana granthi dIrghakAlasthiragranthibhedakA yUShAnnauShadhAdayaH (28-31) · Śloka 31
ਮੂਲਕਾਨਾਂ ਕੁਲਤ੍ਥਾਨਾਂ ਯੂਸੈਃ ਸਕ੍ਸਾਰਦਾਡਿਮੈਃ| ਗੋਧੂਮਾਨ੍ਨੈਰ੍ਯਵਾਨ੍ਨੈਰ੍ਵਾ ਸਸੀਧੁਮਧੁਸ਼ਾਰ੍ਕਰੈਃ||੨੮|| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਰ੍ਵਾਰੁਣੀਮਣ੍ਡੈਰ੍ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਰਸਾਨ੍ਵਿਤੈਃ| ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾਃ ਪ੍ਰਯੋਗੈਸ਼੍ਚ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਂਯੁਤੈਃ||੨੯|| ਦੇਵਦਾਰੁਗੁਡੂਚ੍ਯੋਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਯੋਗੈਰ੍ਗਿਰਿਜਸ੍ਯ ਚ| ਮਸ੍ਤਭਲ੍ਲਾਤਸਕ੍ਤੂਨਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗੈਰ੍ਮਾਕ੍ਸਿਕਸ੍ਯ ਚ||੩੦|| ਧੂਮੈਰ੍ਵਿਰੇਕੈਃ ਸ਼ਿਰਸਃ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੈਰ੍ਗੁਲ੍ਮਭੇਦਨੈਃ| ਤਪ੍ਤਾਯੋਹੇਮਲਵਣਪਾਸਾਣਾਦਿਪ੍ਰਪੀਡਨੈਃ||੩੧||
मूलकानां कुलत्थानां यूषैः सक्षारदाडिमैः| गोधूमान्नैर्यवान्नैर्वा ससीधुमधुशार्करैः||२८|| सक्षौद्रैर्वारुणीमण्डैर्मातुलुङ्गरसान्वितैः| त्रिफलायाः प्रयोगैश्च पिप्पल्याः क्षौद्रसंयुतैः||२९|| देवदारुगुडूच्योश्च प्रयोगैर्गिरिजस्य च| मस्तभल्लातसक्तूनां प्रयोगैर्माक्षिकस्य च||३०|| धूमैर्विरेकैः शिरसः पूर्वोक्तैर्गुल्मभेदनैः| तप्तायोहेमलवणपाषाणादिप्रपीडनैः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana granthi evamapyanupashame granthau dAhaH pATanaM vA (32-33) · Śloka 33
ਆਭਿਃ ਕ੍ਰਿਯਾਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਾਭਿਰ੍ਵਿਵਿਧਾਭਿਰ੍ਬਲੇ ਸ੍ਥਿਤਃ| ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਃ ਪਾਸਾਣਕਠਿਨੋ ਯਦਿ ਨੈਵੋਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ||੩੨|| ਅਥਾਸ੍ਯ ਦਾਹਃ ਕ੍ਸਾਰੇਣ ਸ਼ਰੈਰ੍ਹੇਮ੍ਨਾਪਿ ਵਾ ਹਿਤਃ| ਪਾਕਿਭਿਃ ਪਾਚਯਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਪਾਟਯਿਤ੍ਵਾ ਤਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍||੩੩||
आभिः क्रियाभिः सिद्धाभिर्विविधाभिर्बले स्थितः| ग्रन्थिः पाषाणकठिनो यदि नैवोपशाम्यति||३२|| अथास्य दाहः क्षारेण शरैर्हेम्नाऽपि वा हितः| पाकिभिः पाचयित्वा वा पाटयित्वा तमुद्धरेत्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana granthi utkleshe rakte raktamokShaHgranthi apahRute rakte vAtashleShmAjidauShadham (34) · Śloka 34
ਮੋਕ੍ਸਯੇਦ੍ਬਹੁਸ਼ਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਰਕ੍ਤਮੁਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਮਾਗਤਮ੍| ਪੁਨਸ਼੍ਚਾਪਹਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜਿਦੌਸਧਮ੍||੩੪||
मोक्षयेद्बहुशश्चास्य रक्तमुत्क्लेशमागतम्| पुनश्चापहृते रक्ते वातश्लेष्मजिदौषधम्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvavisarpe dAhapAkapraklinne vraNavatkriyA sarva vAtottare vraNe dArvyAditailaM sarva kaPapittottare vraNe dUrvAghRutam (35-36) · Śloka 36
ਪ੍ਰਕ੍ਲਿਨ੍ਨੇ ਦਾਹਪਾਕਾਭ੍ਯਾਂ ਬਾਹ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਵ੍ਰਣਵਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾ| ਦਾਰ੍ਵੀਵਿਡਙ੍ਗਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਵ੍ਰਣੇ ਹਿਤਮ੍||੩੫|| ਦੂਰ੍ਵਾਸ੍ਵਰਸਸਿਦ੍ਧਂ ਤੁ ਕਫਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਤਰੇ ਘਤਮ੍| |੩੬|
प्रक्लिन्ने दाहपाकाभ्यां बाह्यान्तर्व्रणवत्क्रिया| दार्वीविडङ्गकम्पिल्लैः सिद्धं तैलं व्रणे हितम्||३५|| दूर्वास्वरससिद्धं तु कफपित्तोत्तरे घृतम्| |३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvaM sarvacikitsayA raktamokShaNasya tulyatvaM tiraskAraNaM ca (36-37) · Śloka 37
| ਏਕਤਃ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਾਣਿ ਰਕ੍ਤਮੋਕ੍ਸਣਮੇਕਤਃ||੩੬|| ਵਿਸਰ੍ਪੋ ਨ ਹ੍ਯਸਂਸਸ੍ਟਃ ਸੋਸ੍ਰਪਿਤ੍ਤੇਨ ਜਾਯਤੇ| ਰਕ੍ਤਮੇਵਾਸ਼੍ਰਯਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਬਹੁਸ਼ੋਸ੍ਰਂ ਹਰੇਦਤਃ||੩੭||
| एकतः सर्वकर्माणि रक्तमोक्षणमेकतः||३६|| विसर्पो न ह्यसंसृष्टः सोऽस्रपित्तेन जायते| रक्तमेवाश्रयश्चास्य बहुशोऽस्रं हरेदतः||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarva bahudoShe avirecanaghRutaniShedhaH tatkAraNaM ca (18) · Śloka 18
ਨ ਘਤਂ ਬਹੁਦੋਸਾਯ ਦੇਯਂ ਯਨ੍ਨ ਵਿਰੇਚਨਮ੍| ਤੇਨ ਦੋਸੋ ਹ੍ਯੁਪਸ੍ਤਬ੍ਧਸ੍ਤ੍ਵਗ੍ਰਕ੍ਤਪਿਸ਼ਿਤਂ ਪਚੇਤ੍||੩੮|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਵਿਸਰ੍ਪਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮਾਸ੍ਟਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੮||
न घृतं बहुदोषाय देयं यन्न विरेचनम्| तेन दोषो ह्युपस्तब्धस्त्वग्रक्तपिशितं पचेत्||३८|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां चतुर्थे चिकित्सितस्थाने विसर्पचिकित्सितं नामाष्टादशोऽध्यायः||१८||
🔊 Audio coming soon