Adhikarana apasmArapratiShedhAdhyAyaH||7|| (2-3) · Śloka 3
అథాతోఽపస్మారప్రతిషేధం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః| (గద్యసూత్రే|2| )|3|
अथातोऽपस्मारप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| )|३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apasmArasya svarupamapasmArasya nidAnam apasmArasya samprAptiH apasmArasya sAmAnyaM lakShaNam (1-5) · Śloka 5
స్మృత్యపాయో హ్యపోస్మారః స ధీసత్త్వాభిసంప్లవాత్| జాయతేఽభిహతే చిత్తే చింతాశోకభయాదిభిః||1|| ఉన్మాదవత్ప్రకుపితైశ్చిత్తదేహగతైర్మలైః| హతే సత్త్వే హృది వ్యాప్తే సంజ్ఞావాహిషు ఖేషు చ||2|| తమో విశన్ మూఢమతిర్బీభత్సాః కురుతే క్రియాః| దంతాన్ ఖాదన్ వమన్ ఫేనం హస్తౌ పాదౌ చ విక్షిపన్||3|| పశ్యన్నసంతి రూపాణి ప్రస్ఖలన్ పతతి క్షితౌ| విజిహ్యక్షిభ్రువో దోషవేగేఽతీతే విబుధ్యతే||4|| కాలాంతరేణ స పునశ్చైవమేవ విచేష్టతే| |5|
स्मृत्यपायो ह्यपोस्मारः स धीसत्त्वाभिसंप्लवात्| जायतेऽभिहते चित्ते चिन्ताशोकभयादिभिः||१|| उन्मादवत्प्रकुपितैश्चित्तदेहगतैर्मलैः| हते सत्त्वे हृदि व्याप्ते संज्ञावाहिषु खेषु च||२|| तमो विशन् मूढमतिर्बीभत्साः कुरुते क्रियाः| दन्तान् खादन् वमन् फेनं हस्तौ पादौ च विक्षिपन्||३|| पश्यन्नसन्ति रूपाणि प्रस्खलन् पतति क्षितौ| विजिह्यक्षिभ्रुवो दोषवेगेऽतीते विबुध्यते||४|| कालान्तरेण स पुनश्चैवमेव विचेष्टते| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apasmArasya caturvidhatvam (5) · Śloka 5
| అపస్మారశ్చతుర్భేదో వాతాద్యైర్నిచయేన చ||5||
| अपस्मारश्चतुर्भेदो वाताद्यैर्निचयेन च||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apasmArasya pUrvarUpam (6-8) · Śloka 8
రూపముత్పత్స్యమానేఽస్మిన్ హృత్కంపః శూన్యతా భ్రమః| తమసో దర్శనం ధ్యానం భ్రూవ్యుదాసోఽక్షివైకృతం||6|| అశబ్దశ్రవణం స్వేదో లాలాసింఘాణకస్రుతిః| అవిపాకోఽరుచిర్మూర్చ్ఛా కుక్ష్యాటోపో బలక్షయః||7|| నిద్రానాశోఽంగమర్దస్తృట్ స్వప్నే గానం సనర్తనం| పానం తైలస్య మద్యస్య తయోరేవ చ మేహనం||8||
रूपमुत्पत्स्यमानेऽस्मिन् हृत्कम्पः शून्यता भ्रमः| तमसो दर्शनं ध्यानं भ्रूव्युदासोऽक्षिवैकृतम्||६|| अशब्दश्रवणं स्वेदो लालासिङ्घाणकस्रुतिः| अविपाकोऽरुचिर्मूर्च्छा कुक्ष्याटोपो बलक्षयः||७|| निद्रानाशोऽङ्गमर्दस्तृट् स्वप्ने गानं सनर्तनम्| पानं तैलस्य मद्यस्य तयोरेव च मेहनम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 1 vAtajasya lakShaNam (9-12) · Śloka 12
తత్ర వాతాత్స్ఫురత్సక్థిః ప్రపతంశ్చ ముహుర్ముహుః| అపస్మరతి సంజ్ఞాం చ లభతే విస్వరం రుదన్||9|| ఉత్పిండితాక్షః శ్వసితి ఫేనం వమతి కంపతే| ఆవిధ్యతి శిరోదంతాన్ దశత్యాధ్మాతకంధరః||10|| పరితో విక్షిపత్యంగం విషమం వినతాంగులిః| రూక్ష్శ్యావారుణాక్షిత్వఙ్నఖాస్యః కృష్ణమీక్షతే||11|| చపలం పరుషం రూపం విరూపం వికృతాననం| |12|
तत्र वातात्स्फुरत्सक्थिः प्रपतंश्च मुहुर्मुहुः| अपस्मरति संज्ञां च लभते विस्वरं रुदन्||९|| उत्पिण्डिताक्षः श्वसिति फेनं वमति कम्पते| आविध्यति शिरोदन्तान् दशत्याध्मातकन्धरः||१०|| परितो विक्षिपत्यङ्गं विषमं विनताङ्गुलिः| रूक्ष्श्यावारुणाक्षित्वङ्नखास्यः कृष्णमीक्षते||११|| चपलं परुषं रूपं विरूपं विकृताननम्| |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 pittajasya lakShaNam (12-13) · Śloka 13
| అపస్మరతి పిత్తేన ముహుః సంజ్ఞా చ విందతి||12|| పీతఫేనాక్షివక్త్రత్వగాస్పాలయతి మేదినీం| భైరవాదీప్తరుషితరూపదర్శీ తృషాన్వితః||13||
| अपस्मरति पित्तेन मुहुः संज्ञा च विन्दति||१२|| पीतफेनाक्षिवक्त्रत्वगास्पालयति मेदिनीम्| भैरवादीप्तरुषितरूपदर्शी तृषान्वितः||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 kaphajasya lakShaNam (14-15) · Śloka 15
కఫాచ్చిరేణ గ్రహణం చిరేణైవ విబోధనం| చేష్టాఽల్పా భూయసీ లాలా శుక్లనేత్రనఖాస్యతా||14|| శుక్లాభరూపదర్శిత్వం| |15|
कफाच्चिरेण ग्रहणं चिरेणैव विबोधनम्| चेष्टाऽल्पा भूयसी लाला शुक्लनेत्रनखास्यता||१४|| शुक्लाभरूपदर्शित्वं| |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 tridoShajasya lakShaNam (15) · Śloka 15
సర్వలింగం తు వర్జయేత్| |15|
सर्वलिङ्गं तु वर्जयेत्| |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhIcittahratkhAnAM prabodhanam (15-16) · Śloka 16
| అథాఽఽవృతానాం ధీచిత్తహృత్ఖానాం ప్రాక్ప్రబోధనం||15|| తీక్ష్ణైః కుర్యాదీపస్మారే కర్మభిర్వమనాదిభిః| |16|
| अथाऽऽवृतानां धीचित्तहृत्खानां प्राक्प्रबोधनम्||१५|| तीक्ष्णैः कुर्यादिअपस्मारे कर्मभिर्वमनादिभिः| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAdijAnAM shodhanam (16-17) · Śloka 17
| వాతికం బస్తిభూయిష్ఠైః, పైత్తం ప్రాయో విరేచనైః||16|| శ్లైష్మికం వమనప్రాయైరపస్మారముపాచరేత్| |17|
| वातिकं बस्तिभूयिष्ठैः, पैत्तं प्रायो विरेचनैः||१६|| श्लैष्मिकं वमनप्रायैरपस्मारमुपाचरेत्| |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apasmAraharAH shamanayogAH (17-18) · Śloka 18
| సర్వతః సువిశుద్ధస్య సమ్యగాశ్వాసితస్య చ||17|| అపస్మారవిమోక్షార్థం యోగాన్ సంశమనాన్ శృణు| |18|
| सर्वतः सुविशुद्धस्य सम्यगाश्वासितस्य च||१७|| अपस्मारविमोक्षार्थं योगान् संशमनान् शृणु| |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apasmAraharAH gomayasvarasAdighRutam (18-19) · Śloka 19
తానేవాహ | గోమయస్వరసక్షీరదధిమూత్రైః శృతం హవిః||18|| అపస్మారజ్వరోన్మాదకామలాంతకరం పిబేత్| |19|
तानेवाह | गोमयस्वरसक्षीरदधिमूत्रैः शृतं हविः||१८|| अपस्मारज्वरोन्मादकामलान्तकरं पिबेत्| |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apasmAraharAH mahat pa~jcagavyaM ghRutam (19-24) · Śloka 24
| ద్విపంచమూలత్రిఫలాద్వినిశాకుటజత్వచః||19|| సప్తపర్ణమపామార్గం నీలినీం కటురోహిణీం| శమ్యాకపుష్కరజటాఫల్గుమూలదురాలభాః||20|| ద్విపలాః సలిలద్రోణే పక్త్వా పాదావశేషితే| భార్గీపాఠాఢకీకుంభనికుంభవ్యోషరోహిషైః||21|| మూర్వాభూతీకభూనింబశ్రేయసీసారివాద్వయైః| మదయంత్యగ్నినిచులైరక్షాంశైః సర్పిషః పచేత్||22|| ప్రస్థం తద్వద్ ద్రవైః పూర్వైః పంచగన్యమిదం మహత్| జ్వరాపస్మారజఠరభగందరహరం పరం||23|| శోఫార్శఃకామలాపాండుగుల్మకాసగ్రహాపహం| |24|
| द्विपञ्चमूलत्रिफलाद्विनिशाकुटजत्वचः||१९|| सप्तपर्णमपामार्गं नीलिनीं कटुरोहिणीम्| शम्याकपुष्करजटाफल्गुमूलदुरालभाः||२०|| द्विपलाः सलिलद्रोणे पक्त्वा पादावशेषिते| भार्गीपाठाढकीकुम्भनिकुम्भव्योषरोहिषैः||२१|| मूर्वाभूतीकभूनिम्बश्रेयसीसारिवाद्वयैः| मदयन्त्यग्निनिचुलैरक्षांशैः सर्पिषः पचेत्||२२|| प्रस्थं तद्वद् द्रवैः पूर्वैः पञ्चगन्यमिदं महत्| ज्वरापस्मारजठरभगन्दरहरं परम्||२३|| शोफार्शःकामलापाण्डुगुल्मकासग्रहापहम्| |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apasmAraharAH brAhyAdighRutam (24-25) · Śloka 25
| బ్రాహ్మీరసవచాకుష్ఠశంఖపుష్పీశృతం ఘృతం||24|| పురాణం మేధ్యమున్మాదాలక్ష్మ్యపస్మారపాఓమజిత్| |25|
| ब्राह्मीरसवचाकुष्ठशङ्खपुष्पीशृतं घृतम्||२४|| पुराणं मेध्यमुन्मादालक्ष्म्यपस्मारपाओमजित्| |२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apasmAraharAH siddhaM tailaghRutam (25-26) · Śloka 26
| తైలప్రస్థం ఘృతప్రస్థం జీవనీయైః పలోన్మితైః||25|| క్షీరద్రోణే పచేత్సిద్ధమపస్మారవిమోక్షణం| |26|
| तैलप्रस्थं घृतप्रस्थं जीवनीयैः पलोन्मितैः||२५|| क्षीरद्रोणे पचेत्सिद्धमपस्मारविमोक्षणम्| |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapittApasmAraharaM kShIrAdighRutam (26-27) · Śloka 27
| కంసే క్షీరేక్షురసయోః కాశ్మర్యేఽష్టగుణే రసే||26|| కాRషికైర్జీవనీయైశ్చ సర్పిఃప్రస్థం విపాచయేత్| వాతపిత్తోద్భవం క్షిప్రమపస్మారం నిహంతి తత్||27||
| कंसे क्षीरेक्षुरसयोः काश्मर्येऽष्टगुणे रसे||२६|| काऱ्षिकैर्जीवनीयैश्च सर्पिःप्रस्थं विपाचयेत्| वातपित्तोद्भवं क्षिप्रमपस्मारं निहन्ति तत्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapittApasmAraharaM kAshAdikShIram (28) · Śloka 28
తద్వత్ కాశవిదారీక్షుకుశక్వాథశృతం పయః| |28|
तद्वत् काशविदारीक्षुकुशक्वाथशृतं पयः| |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apasmAraharaM kUShmANDAdighRutam (28-29) · Śloka 29
| కూష్మాండస్వరసే సర్పిరష్టాదశగుణే శృతం||28|| యష్టీకల్కమపస్మారహరం ధీవాక్స్వరప్రదం| |29|
| कूष्माण्डस्वरसे सर्पिरष्टादशगुणे शृतम्||२८|| यष्टीकल्कमपस्मारहरं धीवाक्स्वरप्रदम्| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apasmAraharaM kapilagavAdinAM pittaM nasyam (29-30) · Śloka 30
| కపిలానాం గవాం పిత్తం నావనే పరమం హితం||29|| శ్వశృగాలబిడాలానం సింహాదీనాం చ పూజితం| |30|
| कपिलानां गवां पित्तं नावने परमं हितम्||२९|| श्वशृगालबिडालानं सिंहादीनां च पूजितम्| |३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apasmAraharaM godhAditailaM nasyam (30-31) · Śloka 31
| గోధానకులనాగానాం పృషతర్క్షగవమపి||30|| పిత్తేషు సాధితం తైలం నస్యేఽభ్యంగే చ శస్యతే| |31|
| गोधानकुलनागानां पृषतर्क्षगवमपि||३०|| पित्तेषु साधितं तैलं नस्येऽभ्यङ्गे च शस्यते| |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apasmAraharaM triphalAditailaM nasyam (31-32) · Śloka 32
| త్రిఫలాబ్యోషపీతద్రుయవక్షారఫణిజ్జకైః||31|| శ్ర్యాహ్వాపామార్గకారంజబీజైస్తైలం విపాచితం| బస్తమూత్రే హితం నస్యం చూర్ణం వా ధ్మాపయేద్భిషక్||32||
| त्रिफलाब्योषपीतद्रुयवक्षारफणिज्जकैः||३१|| श्र्याह्वापामार्गकारञ्जबीजैस्तैलं विपाचितम्| बस्तमूत्रे हितं नस्यं चूर्णं वा ध्मापयेद्भिषक्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apasmAraharaM nakulAdituNDAdinA dhUpaH (33) · Śloka 33
నకులోలూకమార్జారగృధ్రకీటాహికాకజైః| తుండైః పక్షైః పురీషైశ్చ ధూపమస్య ప్రయోజయేత్||33||
नकुलोलूकमार्जारगृध्रकीटाहिकाकजैः| तुण्डैः पक्षैः पुरीषैश्च धूपमस्य प्रयोजयेत्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apasmAraharaM tailalashunAdishIlanam (34) · Śloka 34
శీలయేత్తైలలశునం పయస వా శతావరీం| బ్రాహ్మీరసం కుష్ఠరసం వచాం వా మధుసంయుతాం||34||
शीलयेत्तैललशुनं पयस वा शतावरीम्| ब्राह्मीरसं कुष्ठरसं वचां वा मधुसंयुताम्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dushcikitsyasya rasAyanAni apasmArArtasyAgnitoyAdeH rakShaNam (35-36) · Śloka 36
సమం క్రుద్ధైరపస్మారో దోషైః శారీరమానసైః| యజ్జాయతే యతశ్చైష మహామర్మసమాశ్రయః||35|| తస్మాద్రసాయనైరేనం దుశ్చికిత్స్యముపాచరేన్| తదార్తం చాగ్నితోయాదేర్విషమాత్పాలయేత్సదా||36||
समं क्रुद्धैरपस्मारो दोषैः शारीरमानसैः| यज्जायते यतश्चैष महामर्मसमाश्रयः||३५|| तस्माद्रसायनैरेनं दुश्चिकित्स्यमुपाचरेन्| तदार्तं चाग्नितोयादेर्विषमात्पालयेत्सदा||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tvamitthaM kRutamiti na brUyAt iShTairviShayairmanobRuMhaNam (37-7) · Śloka 7
ముక్తం మనో వికారేణ త్వమిత్థం కృతవానితి| న బ్రూయాద్విషయైరిష్టైః క్లిష్టం చేతోఽస్య బృంహయేత్||37|| ఇతి శ్రీవైద్యపతిసింహగుప్తసూనుశ్రీమద్వాగ్భటవిర- చితాయామష్టాఙహృదయసంహితాయాం షష్ఠే ఉత్తర- స్థానేఽపస్మారప్రతిషేధో నామ సప్తమోఽధ్యాయః||7||
मुक्तं मनो विकारेण त्वमित्थं कृतवानिति| न ब्रूयाद्विषयैरिष्टैः क्लिष्टं चेतोऽस्य बृंहयेत्||३७|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविर- चितायामष्टाङहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तर- स्थानेऽपस्मारप्रतिषेधो नाम सप्तमोऽध्यायः||७||
🔊 Audio coming soon