Adhikarana unmAdapratiShedhAdhyAyaH||6|| (2-3) · Śloka 3
అథాత ఉన్మాదప్రతిషేధం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః| (గద్యసూత్రే||2|| )||3||
अथात उन्मादप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे||२|| )||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdAH ShaT (1) · Śloka 1
ఉన్మాదాః షట్ పృథగ్దోషనిచయాధివిషోద్భవాః| |1|
उन्मादाः षट् पृथग्दोषनिचयाधिविषोद्भवाः| |१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdasya svarUpam (1) · Śloka 1
| ఉన్మాదో నామ మనసో దోషైరున్మార్గగైర్మదః||1||
| उन्मादो नाम मनसो दोषैरुन्मार्गगैर्मदः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdasya nidAnam unmAdasya samprAptiH unmAdasya sAmyAnyaM lakShaNam (2-6) · Śloka 6
అధునా విస్తరేణోత్పత్తిక్రమమున్మాదానామాహ శారీరమానసైర్దుష్టైరహితాదన్నపానతః| వికృతాసాత్మ్యసమలాద్విషమాదుపయోగతః||2|| విషణ్ణస్యాల్పసత్త్వస్య వ్యాధివేగసముద్గమాత్| క్షీణస్య చేష్టావైషమ్యాత్ పూజ్యపూజావ్యతిక్రమాత్||3|| ఆధిభిశ్చిత్తవిభ్రంశాద్ విషేణోపవిషేణ చ| ఏభిర్హి హీనసత్త్వస్య హృది దోషాః ప్రదూషితాః||4|| ధియో విధాయ కాలుష్యం హత్వ మార్గాన్ మనోవహాన్| ఉన్మాదం కుర్వతే, తేన ధీవిజ్ఞానస్మృతిభ్రమాత్||5|| దేహో దుఃఖసుఖభ్రష్టో భ్రష్టసారథివద్రథః| భ్రమత్యచింతితారంభః|6|
अधुना विस्तरेणोत्पत्तिक्रममुन्मादानामाह शारीरमानसैर्दुष्टैरहितादन्नपानतः| विकृतासात्म्यसमलाद्विषमादुपयोगतः||२|| विषण्णस्याल्पसत्त्वस्य व्याधिवेगसमुद्गमात्| क्षीणस्य चेष्टावैषम्यात् पूज्यपूजाव्यतिक्रमात्||३|| आधिभिश्चित्तविभ्रंशाद् विषेणोपविषेण च| एभिर्हि हीनसत्त्वस्य हृदि दोषाः प्रदूषिताः||४|| धियो विधाय कालुष्यं हत्व मार्गान् मनोवहान्| उन्मादं कुर्वते, तेन धीविज्ञानस्मृतिभ्रमात्||५|| देहो दुःखसुखभ्रष्टो भ्रष्टसारथिवद्रथः| भ्रमत्यचिन्तितारम्भः|६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 1 vAtonmAdasya lakShaNam (6-10) · Śloka 10
ఇతి సామాన్యలక్షణమున్మాదస్యోక్త్వా పవనాదిజస్య విశిష్టం లక్షణమాహ | తత్ర వాతాత్కృశాంగతా||6|| అస్థానే రోదనాక్రోశహసితస్మితనర్తనం| గీతవాదిత్రవాగంగవిక్షేపాస్ఫోటనాని చ||7|| అసామ్నా వేణువీణాదిశబ్దానుకరణం ముహుః| ఆస్యాత్ఫేనాగమోఽజస్రమటనం బహుభాషితా||8|| అలంకారోఽనలంకారైరయానైర్గమనోద్యమః| గృద్ధిరభ్యవహార్యేషు తల్లాభే చావమానతా||9|| ఉత్పిండితారుణాక్షిత్వం జీర్ణే చాన్నే గదోద్భవః| |10|
इति सामान्यलक्षणमुन्मादस्योक्त्वा पवनादिजस्य विशिष्टं लक्षणमाह | तत्र वातात्कृशाङ्गता||६|| अस्थाने रोदनाक्रोशहसितस्मितनर्तनम्| गीतवादित्रवागङ्गविक्षेपास्फोटनानि च||७|| असाम्ना वेणुवीणादिशब्दानुकरणं मुहुः| आस्यात्फेनागमोऽजस्रमटनं बहुभाषिता||८|| अलङ्कारोऽनलङ्कारैरयानैर्गमनोद्यमः| गृद्धिरभ्यवहार्येषु तल्लाभे चावमानता||९|| उत्पिण्डितारुणाक्षित्वं जीर्णे चान्ने गदोद्भवः| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 pittonmAdasya lakShaNam (10-11) · Śloka 11
| పిత్తాత్సంతర్జనం క్రోధో ముష్టిలోష్టాద్యభిద్రవః||10|| శీతచ్ఛాయోదకాకాంక్షా నగ్నత్వం పీతవర్ణతా| అసత్యజ్వలనజ్వాలాతారకాదీపదర్శనం||11||
| पित्तात्सन्तर्जनं क्रोधो मुष्टिलोष्टाद्यभिद्रवः||१०|| शीतच्छायोदकाकाङ्क्षा नग्नत्वं पीतवर्णता| असत्यज्वलनज्वालातारकादीपदर्शनम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 kaphonmAdasya lakShaNam (12-13) · Śloka 13
కఫాదరోచకశ్ఛర్దిరల్పేహాహారవాక్యతా| స్త్రీకామతా రహఃప్రీతిర్లాలాసింఘాణకస్రుతిః||12|| బైభత్స్యం శౌచవిద్వేషో నిద్రా శ్వయథురాననే| ఉన్మాదో బలవాన్ రాత్రౌ భుక్తమాత్రే చ జాయతే||13||
कफादरोचकश्छर्दिरल्पेहाहारवाक्यता| स्त्रीकामता रहःप्रीतिर्लालासिङ्घाणकस्रुतिः||१२|| बैभत्स्यं शौचविद्वेषो निद्रा श्वयथुरानने| उन्मादो बलवान् रात्रौ भुक्तमात्रे च जायते||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 sannipAtonmAdasya lakShaNam (14) · Śloka 14
సర్వాయతనసంస్థానసన్నిపాతే తదాత్మకం| ఉన్మాదం దారుణం విద్యాత్ తం భిషక్ పరివర్జయేత్||14||
सर्वायतनसंस्थानसन्निपाते तदात्मकम्| उन्मादं दारुणं विद्यात् तं भिषक् परिवर्जयेत्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 cittajonmAdasya lakShaNam (15-16) · Śloka 16
అథ చిత్తజమున్మాదం వక్తి ధనకాంతాదినాశేన దుఃసహేనాభిషంగవాన్| పాండుర్దీనో ముహుర్ముహ్యన్ హాహేతి పరిదేవతే||15|| రోదిత్యకస్మాన్మ్రియతే తద్గుణాన్ బహు మన్యతే| శోకక్లిష్టమనా ధ్యాయన్ జాగరూకో విచేష్టతే||16||
अथ चित्तजमुन्मादं वक्ति धनकान्तादिनाशेन दुःसहेनाभिषङ्गवान्| पाण्डुर्दीनो मुहुर्मुह्यन् हाहेति परिदेवते||१५|| रोदित्यकस्मान्म्रियते तद्गुणान् बहु मन्यते| शोकक्लिष्टमना ध्यायन् जागरूको विचेष्टते||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 viShajonmAdasya lakShaNam (17) · Śloka 17
విషేణ శ్యావవదనో నష్టచ్ఛాయాబలేంద్రియః| వేగాంతరేఽపి సంభ్రాంతో రక్తాక్షస్తం వివర్జయేత్||17||
विषेण श्याववदनो नष्टच्छायाबलेन्द्रियः| वेगान्तरेऽपि सम्भ्रान्तो रक्ताक्षस्तं विवर्जयेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtonmAde cikitsA (18) · Śloka 18
అథానిలజ ఉన్మాదే స్నేహపానం ప్రయోజయేత్| పూర్వమావృతమార్గే తు సస్నేహం మృదు శోధనం||18||
अथानिलज उन्मादे स्नेहपानं प्रयोजयेत्| पूर्वमावृतमार्गे तु सस्नेहं मृदु शोधनम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphapittonmAdayoH cikitsA (19-20) · Śloka 20
కఫపిత్తభవేఽప్యాదౌ వమనం సవిరేచనం| సస్నిగ్ధస్విన్నస్య బస్తిం చ శిరసః సవిరేచనం||19|| తథాఽస్య శుద్ధదేహస్య ప్రసాదం లభతే మనః| |20|
कफपित्तभवेऽप्यादौ वमनं सविरेचनम्| सस्निग्धस्विन्नस्य बस्तिं च शिरसः सविरेचनम्||१९|| तथाऽस्य शुद्धदेहस्य प्रसादं लभते मनः| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana evamapyanuvRuttau nAvanA~jjanAdi (20-22) · Śloka 22
| ఇత్థమప్యనువృత్తౌ తు తీక్ష్ణం నావనమంజనం||20|| హర్షణాశ్వాసనోత్త్రాసభయతాడనతర్జనం| అభ్యంగోద్వర్తనాలేపధూపాన్ పానం చ సర్పిషః||21|| యుంజ్యాత్తాని హి శుద్ధస్య నయంతి ప్రకృతిం మనః| |22|
| इत्थमप्यनुवृत्तौ तु तीक्ष्णं नावनमञ्जनम्||२०|| हर्षणाश्वासनोत्त्रासभयताडनतर्जनम्| अभ्यङ्गोद्वर्तनालेपधूपान् पानं च सर्पिषः||२१|| युञ्ज्यात्तानि हि शुद्धस्य नयन्ति प्रकृतिं मनः| |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdAdiharaM hiMgvAdighRutam (22-23) · Śloka 23
| హింగుసౌవర్చలవ్యోషైర్ద్విపలాంశైర్ఘృతాఢకం||22|| సిద్ధం సమూత్రమున్మాదభూతాపస్మారనుత్పరం| |23|
| हिङ्गुसौवर्चलव्योषैर्द्विपलांशैर्घृताढकम्||२२|| सिद्धं समूत्रमुन्मादभूतापस्मारनुत्परम्| |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdAdiharaM brAhmIghRutam (23-26) · Śloka 26
| ద్వౌ ప్రస్థౌ స్వరసాద్ బ్రాహయా ఘృతప్రస్థం చ సాధితం||23|| వ్యోషశ్యామాత్రివృద్దంతీశంఖపుష్పీనృపద్రుమైః| ససప్తలాకృమిహరైః కల్కితైరక్షసమ్మితైః||24|| పలవృద్ధ్యా ప్రయుంజీత పరం మాత్రా చతుష్పలం| ఉన్మాదకుష్ఠాపస్మారహరం వంధ్యాసుతప్రదం||25|| వాక్స్వరస్మృతిమేధాకృద్ ధన్యం బ్రాహ్మీఘృతం స్మృతం| |26|
| द्वौ प्रस्थौ स्वरसाद् ब्राहया घृतप्रस्थं च साधितम्||२३|| व्योषश्यामात्रिवृद्दन्तीशङ्खपुष्पीनृपद्रुमैः| ससप्तलाकृमिहरैः कल्कितैरक्षसम्मितैः||२४|| पलवृद्ध्या प्रयुञ्जीत परं मात्रा चतुष्पलम्| उन्मादकुष्ठापस्मारहरं वन्ध्यासुतप्रदम्||२५|| वाक्स्वरस्मृतिमेधाकृद् धन्यं ब्राह्मीघृतं स्मृतम्| |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdAdiharaM kalyANakaM ghRutam (26-31) · Śloka 31
| వరావిశాలాభద్రైలాదేవదార్వేలవాలుకైః||26|| ద్విసారివాద్విరజనీద్విస్థిరాఫలినీనతైః| బృహతీకుష్ఠమంజిష్ఠానాగకేసరదాడిమైః||27|| వేల్లతాలీసపత్రైలామాలతీముకులోత్పలైః| సదంతీపద్మకహిమైః కర్షాంశైః సర్పిషః పచేత్||28|| ప్రస్థం భూతగ్రహోన్మాదకాసాపస్మారపాప్మసు| పాండుకండూవిషే శోషే మోహే మేహే గరే జ్వరే||29|| అరేతస్యప్రజసి వా దైవోపహతచేతసి| అమేధసి స్ఖలద్వాచి స్మృతికామేఽల్పపావకే||30|| బల్యం మంగల్యమాయుష్యం కాంతిసౌభాగ్యపుష్టిదం| కల్యాణకమిదం సర్పిః శ్రేష్ఠం పుంసవనేషు చ||31||
| वराविशालाभद्रैलादेवदार्वेलवालुकैः||२६|| द्विसारिवाद्विरजनीद्विस्थिराफलिनीनतैः| बृहतीकुष्ठमञ्जिष्ठानागकेसरदाडिमैः||२७|| वेल्लतालीसपत्रैलामालतीमुकुलोत्पलैः| सदन्तीपद्मकहिमैः कर्षांशैः सर्पिषः पचेत्||२८|| प्रस्थं भूतग्रहोन्मादकासापस्मारपाप्मसु| पाण्डुकण्डूविषे शोषे मोहे मेहे गरे ज्वरे||२९|| अरेतस्यप्रजसि वा दैवोपहतचेतसि| अमेधसि स्खलद्वाचि स्मृतिकामेऽल्पपावके||३०|| बल्यं मङ्गल्यमायुष्यं कान्तिसौभाग्यपुष्टिदम्| कल्याणकमिदं सर्पिः श्रेष्ठं पुंसवनेषु च||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdAdiharaM mahAkalyANakaM ghRutam (32-34) · Śloka 34
ఏభ్యో ద్విసారివాదీని జలే పక్త్వైకవింశతిం| రసే తస్మిన్ పచేత్సర్పిర్గృష్టిక్షీరచతుర్గుణం||32|| వీరాద్విమేదాకాకోలీకపికచ్ఛూవిషాణిభిః| శూర్పపర్ణీయుతైరేతన్మహాకల్యాణకం పరం||33|| బృంహణం సన్నిపాతఘ్నం పూర్వస్మాదధికం గుణైః| |34|
एभ्यो द्विसारिवादीनि जले पक्त्वैकविंशतिम्| रसे तस्मिन् पचेत्सर्पिर्गृष्टिक्षीरचतुर्गुणम्||३२|| वीराद्विमेदाकाकोलीकपिकच्छूविषाणिभिः| शूर्पपर्णीयुतैरेतन्महाकल्याणकं परम्||३३|| बृंहणं सन्निपातघ्नं पूर्वस्मादधिकं गुणैः| |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdAdiharaM mahApaishAcikaM ghRutam (34-38) · Śloka 38
| జటిలా పూతనా కేశీ చారటీ మర్కటీ వచా||34|| త్రాయమాణా జయా వీరా చోరకః కటురోహిణీ| వయఃస్థా శూకరీ ఛత్రా సాతిచ్ఛత్రా పలంకషా||35|| మహాపురుషదంతా చ కాయస్థా నాకులీద్వయం| కటంభరా వృశ్చికాలీ శాలిపర్ణీ చ తైర్ఘృతం||36|| సిద్ధం చాతుర్థికోన్మాదగ్రహాపస్మారనాశనం| మహాపైశాచకం నామ ఘృతమేతద్యథాఽమృతం||37|| బుద్ధిమేధాస్మృతికరం బాలానం చాంగవర్ధనం| |38|
| जटिला पूतना केशी चारटी मर्कटी वचा||३४|| त्रायमाणा जया वीरा चोरकः कटुरोहिणी| वयःस्था शूकरी छत्रा सातिच्छत्रा पलङ्कषा||३५|| महापुरुषदन्ता च कायस्था नाकुलीद्वयम्| कटम्भरा वृश्चिकाली शालिपर्णी च तैर्घृतम्||३६|| सिद्धं चातुर्थिकोन्मादग्रहापस्मारनाशनम्| महापैशाचकं नाम घृतमेतद्यथाऽमृतम्||३७|| बुद्धिमेधास्मृतिकरं बालानं चाङ्गवर्धनम्| |३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdAdiharaM brAhyAdivartiH (38-40) · Śloka 40
| బ్రాహ్మీమైంద్రీం విడంగాని వ్యోషం హింగు జటాం మురాం||38|| రాస్నాం విషఘ్నాం లశునం విశల్యాం సురసాం వచాం| జ్యోతిష్మతీం నాగవిన్నామనంతాం సహరీతకీం||39|| కాంక్షీం చ హస్తిమూత్రేణ పిష్ట్వా ఛాయావిశోషితా| వర్తిర్నస్యాంజనాలేపధూపైరున్మాదసూదనీ||40||
| ब्राह्मीमैन्द्रीं विडङ्गानि व्योषं हिङ्गु जटां मुराम्||३८|| रास्नां विषघ्नां लशुनं विशल्यां सुरसां वचाम्| ज्योतिष्मतीं नागविन्नामनन्तां सहरीतकीम्||३९|| काङ्क्षीं च हस्तिमूत्रेण पिष्ट्वा छायाविशोषिता| वर्तिर्नस्याञ्जनालेपधूपैरुन्मादसूदनी||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdAdiharaM avapIDAdayaH (41-42) · Śloka 42
అవపీడాశ్చ వివిధాః సర్షాపాః స్నేహసంయుతాః| కటుతైలేన చాభ్యంగో ధ్మాపయేచ్చాస్య తద్రజః||41|| సహింగుస్తీక్ష్ణధూమశ్చ సూత్రస్థానోదితో హితః| |42|
अवपीडाश्च विविधाः सर्षापाः स्नेहसंयुताः| कटुतैलेन चाभ्यङ्गो ध्मापयेच्चास्य तद्रजः||४१|| सहिङ्गुस्तीक्ष्णधूमश्च सूत्रस्थानोदितो हितः| |४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdAdiharaM shRugAlAdimUtrAdibhirdhUpAdikam (42-43) · Śloka 43
| శృగాలశల్యకోలూకజలౌకావృషబస్తజైః||42|| మూత్రపిత్తశకృల్లోమనఖచర్మభిరాచరేత్| ధూపధూమాంజనాభ్యంగప్రదేహపరిషేచనం||43||
| शृगालशल्यकोलूकजलौकावृषबस्तजैः||४२|| मूत्रपित्तशकृल्लोमनखचर्मभिराचरेत्| धूपधूमाञ्जनाभ्यङ्गप्रदेहपरिषेचनम्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtakaphAtmake shvagomatsyairdhUpaH (44) · Śloka 44
ధూపయేత్సతతం చైనం శ్వగోమత్స్యైః సుపూతిభిః| వాతశ్లేష్మాత్మకే ప్రాయః|44|
धूपयेत्सततं चैनं श्वगोमत्स्यैः सुपूतिभिः| वातश्लेष्मात्मके प्रायः|४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtmake tiktakaghRutAdi (44-45) · Śloka 45
| పైత్తికే తు ప్రశస్యతే||44|| తిక్తకం జీవనీయం చ సర్పిః స్నేహశ్చ మిశ్రకః| శీతాని చాన్నపానాని మధురాణి లఘూని చ||45||
| पैत्तिके तु प्रशस्यते||४४|| तिक्तकं जीवनीयं च सर्पिः स्नेहश्च मिश्रकः| शीतानि चान्नपानानि मधुराणि लघूनि च||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirAvyadhAdi (46) · Śloka 46
విధ్యేచ్ఛిరాం యథోక్తాం వా తృప్తం మేద్యామిషస్య వా| నివాతే శాయయేదేవం ముచ్యతే మతివిభ్రమాత్||46||
विध्येच्छिरां यथोक्तां वा तृप्तं मेद्यामिषस्य वा| निवाते शाययेदेवं मुच्यते मतिविभ्रमात्||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asalile kUpe prakShepaNAdi (47-52) · Śloka 52
ప్రక్షిప్యాసలిలే కూపే శోషయేద్వా బుభుక్షయా| ఆశ్వాసయేత్సుహృత్తం వా వాక్యైర్ధర్మార్థసంహితైః||47|| బృయాదిష్టవినాశం వా దర్శయేదద్భుతాని వా| బద్ధం సర్షపతైలాక్తం న్యసేద్వోత్తానమాతపే||48|| కపికచ్ఛ్వాఽథవా తప్తైర్లోహతైలజలైః స్పృశేత్| కశాభిస్తాడయిత్వా వా బద్ధం శ్వభ్రే వినిఃక్షిపేత్||49|| అథవా వీతశస్త్రాశ్మజనే సంతమసే గృహే| సర్పేణోద్ధృతదంష్ట్రేణ దాంతైః సింహైర్గజైశ్చ తం||50|| (త్రాసయేచ్ఛస్త్రహస్తైర్వా కిరాతారాతితస్కరైః| ) అథవా రాజపురుషా బహిర్నీత్వా సుసంయతం| భాపయేయుర్వధేనైనం తర్జయంతో నృపాజ్ఞయా||51|| దేహదుఃఖభయేభ్యో హి పరం ప్రాణభయం మతం| తేన యాతి శమం తస్య సర్వతో విప్లుతం మనః||52||
प्रक्षिप्यासलिले कूपे शोषयेद्वा बुभुक्षया| आश्वासयेत्सुहृत्तं वा वाक्यैर्धर्मार्थसंहितैः||४७|| बृयादिष्टविनाशं वा दर्शयेदद्भुतानि वा| बद्धं सर्षपतैलाक्तं न्यसेद्वोत्तानमातपे||४८|| कपिकच्छ्वाऽथवा तप्तैर्लोहतैलजलैः स्पृशेत्| कशाभिस्ताडयित्वा वा बद्धं श्वभ्रे विनिःक्षिपेत्||४९|| अथवा वीतशस्त्राश्मजने संतमसे गृहे| सर्पेणोद्धृतदंष्ट्रेण दान्तैः सिंहैर्गजैश्च तम्||५०|| (त्रासयेच्छस्त्रहस्तैर्वा किरातारातितस्करैः| ) अथवा राजपुरुषा बहिर्नीत्वा सुसंयतम्| भापयेयुर्वधेनैनं तर्जयन्तो नृपाज्ञया||५१|| देहदुःखभयेभ्यो हि परं प्राणभयं मतम्| तेन याति शमं तस्य सर्वतो विप्लुतं मनः||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana siddhA kriyA prayojyA (53) · Śloka 53
సిద్ధా క్రియా ప్రయోజ్యేయం దేశకాలాద్యపేక్షయా| |53|
सिद्धा क्रिया प्रयोज्येयं देशकालाद्यपेक्षया| |५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana iShTavinAshe tatsadRushaprAptyAdi (53-54) · Śloka 54
| ఇష్టద్రవ్యవినాశాత్తు మనో యస్యోపహన్యతే||53|| తస్య తత్సదృశప్రాప్తిసాంత్వాశ్వాసైః శమం నయేత్| |54|
| इष्टद्रव्यविनाशात्तु मनो यस्योपहन्यते||५३|| तस्य तत्सदृशप्राप्तिसान्त्वाश्वासैः शमं नयेत्| |५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAmAdije tatpratidvandvena shamanam (54-55) · Śloka 55
| కామశోకభయక్రోధహర్షేర్ష్యాలోభసంభవాన్||54|| పరస్పరప్రతిద్వంద్వైరేభిరేవ శమం నయేత్| |55|
| कामशोकभयक्रोधहर्षेर्ष्यालोभसम्भवान्||५४|| परस्परप्रतिद्वन्द्वैरेभिरेव शमं नयेत्| |५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhUtAnubandhe bhUtanirdiShTamauShadham (55-56) · Śloka 56
| భూతానుబంధమీక్షేత ప్రోక్తలింగాధికాకృతిం||55|| యద్యున్మాదే తతః కుర్యాద్భూతనిర్దిష్టమౌషధం| |56|
| भूतानुबन्धमीक्षेत प्रोक्तलिङ्गाधिकाकृतिम्||५५|| यद्युन्मादे ततः कुर्याद्भूतनिर्दिष्टमौषधम्| |५६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhUtAnubandhe bhUtanirdiShTamauShadham (56-58) · Śloka 58
| బలిం చ దద్యాత్పలలం యావకం సక్తుపిండికాం||56|| స్నిగ్ధం మధురమాహారం తండులాన్ రుధిరోక్షితాన్| పక్వామకాని మాంసాని సురాం మైరేయమాసవం||57|| అతిముక్తస్య పుష్పాణి జాత్యాః సహచరస్య చ| చతుష్పథే గవాం తీర్థే నదీనాం సంగమేషు చ||58||
| बलिं च दद्यात्पललं यावकं सक्तुपिण्डिकाम्||५६|| स्निग्धं मधुरमाहारं तण्डुलान् रुधिरोक्षितान्| पक्वामकानि मांसानि सुरां मैरेयमासवम्||५७|| अतिमुक्तस्य पुष्पाणि जात्याः सहचरस्य च| चतुष्पथे गवां तीर्थे नदीनां सङ्गमेषु च||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhUtAnubandhe catuShpathAdau balirdeyaH (59) · Śloka 59
నివృత్తామిషమద్యో యో హితాశీ ప్రయతః శుచిః| నిజాగంతుభిరున్మాదైః సత్వవాన్న స యుజ్యతే||59||
निवृत्तामिषमद्यो यो हिताशी प्रयतः शुचिः| निजागन्तुभिरुन्मादैः सत्ववान्न स युज्यते||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAde pathyam vigatonmAdasya lakShaNam (6) · Śloka 6
ప్రసాద ఇంద్రియార్థానాం బుద్ధ్యాత్మమనసాం తథా| ధాతూనాం ప్రకృతిస్థత్వం విగతోన్మాదలక్షణం||60|| ఇతి శ్రీవైద్యపతిసింహగుప్తసూనుశ్రీమద్వాగ్భటవిర- చితాయామష్టాంగహృదయసంహితాయాం షష్ఠే ఉత్తర- స్థానే ఉన్మాదప్రతిషేధో నామ షష్ఠోఽధ్యాయః||6||
प्रसाद इन्द्रियार्थानां बुद्ध्यात्ममनसां तथा| धातूनां प्रकृतिस्थत्वं विगतोन्मादलक्षणम्||६०|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविर- चितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तर- स्थाने उन्मादप्रतिषेधो नाम षष्ठोऽध्यायः||६||
🔊 Audio coming soon