Adhikarana kShudrarogavij~jAnIyAdhyAyaH 1 ajagallikAyAH lakShaNam (2-1) · Śloka 1
ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਰੋਗਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਕ੍ਰਮਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਾਚਿਖ੍ਯਾਸੁਰਾਹ ਅਥਾਤਃ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਰੋਗਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ|
ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ|
(ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ)|੨|
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਸਵਰ੍ਣਾ ਗ੍ਰਥਿਤਾ ਨੀਰੁਜਾ ਮੁਦ੍ਗਸਨ੍ਨਿਭਾ|
ਪਿਟਿਕਾ ਕਫਵਾਤਾਭ੍ਯਾਂ ਬਾਲਾਨਾਮਜਗਲ੍ਲਿਕਾ||੧||
View original
क्षुद्ररोगविज्ञानं क्रमप्राप्तमाचिख्यासुराह अथातः क्षुद्ररोगविज्ञानीयं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रयादयो महर्षयः|
(गद्यसूत्रे)|२|
स्निग्धा सवर्णा ग्रथिता नीरुजा मुद्गसन्निभा|
पिटिका कफवाताभ्यां बालानामजगल्लिका||१||
Adhikarana 2 . yavaprakhyAyAH lakShaNam (2) · Śloka 2
ਯਵਪ੍ਰਖ੍ਯਾ ਯਵਪ੍ਰਖ੍ਯਾ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਮਾਂਸਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਘਨਾ|
|੨|
View original
यवप्रख्या यवप्रख्या ताभ्यां मांसाश्रिता घना|
|२|
Adhikarana 3 . alajyAH lakShaNam 4 . kacchapyAH lakShaNam (2-3) · Śloka 3
|
ਅਵਕ੍ਤ੍ਰਾ ਚਾਲਜੀ ਵਤ੍ਤਾ ਸ੍ਤੋਕਪੂਯਾ ਘਨੋਨ੍ਨਤਾ||੨||
ਗ੍ਰਨ੍ਥਯਃ ਪਞ੍ਚ ਵਾ ਸਡ੍ਵਾ ਕਚ੍ਛਪੀ ਕਚ੍ਛਪੋਨ੍ਨਤਾਃ|
|੩|
View original
|
अवक्त्रा चालजी वृत्ता स्तोकपूया घनोन्नता||२||
ग्रन्थयः पञ्च वा षड्वा कच्छपी कच्छपोन्नताः|
|३|
Adhikarana 5 . panasikAyAH lakShaNam (3-4) · Śloka 4
|
ਕਰ੍ਣਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ਵਾ ਪਿਟਿਕਾ ਕਠਿਨੋਗ੍ਰਰੁਕ੍||੩||
ਸ਼ਾਲੂਕਾਭਾ ਪਨਸਿਕਾ|
|੪|
View original
|
कर्णस्योर्ध्वं समन्ताद्वा पिटिका कठिनोग्ररुक्||३||
शालूकाभा पनसिका|
|४|
Adhikarana 6 . pAShANagardabhasya lakShaNam (4) · Śloka 4
ਸ਼ੋਫਸ੍ਤ੍ਵਲ੍ਪਰੁਜਃ ਸ੍ਥਿਰਃ|
ਹਨੁਸਨ੍ਧਿਸਮੁਦ੍ਭੂਤਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਪਾਸਾਣਗਰ੍ਦਭਃ||੪||
View original
शोफस्त्वल्परुजः स्थिरः|
हनुसन्धिसमुद्भूतस्ताभ्यां पाषाणगर्दभः||४||
Adhikarana 7 . mukhadUShikAnAM lakShaNam (5) · Śloka 5
ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਕਣ੍ਟਕਾਕਾਰਾਃ ਪਿਟਿਕਾਃ ਸਰੁਜੋ ਘਨਾਃ|
ਮੇਦੋਗਰ੍ਭਾ ਮੁਖੇ ਯੂਨਾਂ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਮੁਖਦੂਸਿਕਾਃ||੫||
View original
शाल्मलीकण्टकाकाराः पिटिकाः सरुजो घनाः|
मेदोगर्भा मुखे यूनां ताभ्यां च मुखदूषिकाः||५||
Adhikarana 8 . padmakaNTakAnAM lakShaNam (6) · Śloka 6
ਤੇ ਪਦ੍ਮਕਣ੍ਟਕਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਯੈਃ ਪਦ੍ਮਮਿਵ ਕਣ੍ਟਕੈਃ|
ਚੀਯਤੇ ਨੀਰੁਜੈਃ ਸ਼੍ਵੇਤੈਃ ਸ਼ਰੀਰਂ ਕਫਵਾਤਜੈਃ||੬||
View original
ते पद्मकण्टका ज्ञेया यैः पद्ममिव कण्टकैः|
चीयते नीरुजैः श्वेतैः शरीरं कफवातजैः||६||
Adhikarana 9 . vivRutAyAH lakShaNam (7) · Śloka 7
ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਪਿਟਿਕਾ ਵਤ੍ਤਾ ਪਕ੍ਵੋਦੁਮ੍ਬਰਸਨ੍ਨਿਭਾ|
ਮਹਾਦਾਹਜ੍ਵਰਕਰੀ ਵਿਵਤਾ ਵਿਵਤਾਨਨਾ||੭||
View original
पित्तेन पिटिका वृत्ता पक्वोदुम्बरसन्निभा|
महादाहज्वरकरी विवृता विवृतानना||७||
Adhikarana 10 . masUrikAnAM lakShaNam (8) · Śloka 8
ਗਾਤ੍ਰੇਸ੍ਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਦਾਹਜ੍ਵਰਰੁਜਾਨ੍ਵਿਤਾਃ|
ਮਸੂਰਮਾਤ੍ਰਾਸ੍ਤਦ੍ਵਰ੍ਣਾਸ੍ਤਤ੍ਸਂਜ੍ਞਾਃ ਪਿਟਿਕਾ ਘਨਾਃ||੮||
View original
गात्रेष्वन्तश्च वक्त्रस्य दाहज्वररुजान्विताः|
मसूरमात्रास्तद्वर्णास्तत्संज्ञाः पिटिका घनाः||८||
Adhikarana 11 . visphoTAnAM lakShaNam (9) · Śloka 9
ਤਤਃ ਕਸ੍ਟਤਰਾਃ ਸ੍ਫੋਟਾ ਵਿਸ੍ਫੋਟਾਖ੍ਯਾ ਮਹਾਰੁਜਾਃ|
|੯|
View original
ततः कष्टतराः स्फोटा विस्फोटाख्या महारुजाः|
|९|
Adhikarana 12 viddhAyAH lakShaNam (9-10) · Śloka 10
|
ਯਾ ਪਦ੍ਮਕਰ੍ਣਿਕਾਕਾਰਾ ਪਿਟਿਕਾ ਪਿਟਿਕਾਚਿਤਾ||੯||
ਸਾ ਵਿਦ੍ਧਾ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ|
|੧੦|
View original
|
या पद्मकर्णिकाकारा पिटिका पिटिकाचिता||९||
सा विद्धा वातपित्ताभ्यां|
|१०|
Adhikarana 13 gardabhyAH lakShaNam (10) · Śloka 10
ਤਾਭ੍ਯਾਮੇਵ ਚ ਗਰ੍ਦਭੀ|
ਮਣ੍ਡਲਾ ਵਿਪੁਲੋਤ੍ਸਨ੍ਨਾ ਸਰਾਗਪਿਟਿਕਾਚਿਤਾ||੧੦||
View original
ताभ्यामेव च गर्दभी|
मण्डला विपुलोत्सन्ना सरागपिटिकाचिता||१०||
Adhikarana 14 kakShAyAH lakShaNam (11) · Śloka 11
ਕਕ੍ਸੇਤਿ ਕਕ੍ਸਾਸਨ੍ਨੇਸੁ ਪ੍ਰਾਯੋ ਦੇਸ਼ੇਸੁ ਸਾਨਿਲਾਤ੍|
ਪਿਤ੍ਤਾਦ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਪਿਟਿਕਾਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾ ਲਾਜੋਪਮਾ ਘਨਾਃ||੧੧||
View original
कक्षेति कक्षासन्नेषु प्रायो देशेषु साऽनिलात्|
पित्ताद्भवन्ति पिटिकाः सूक्ष्मा लाजोपमा घनाः||११||
Adhikarana 15 gandhanAmAyAH lakShaNam (12) · Śloka 12
ਤਾਦਸ਼ੀ ਮਹਤੀ ਤ੍ਵੇਕਾ ਗਨ੍ਧਨਾਮੇਤਿ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾ|
|੧੨|
View original
तादृशी महती त्वेका गन्धनामेति कीर्तिता|
|१२|
Adhikarana 16 rAjikAnAM lakShaNam (12-13) · Śloka 13
|
ਘਰ੍ਮਸ੍ਵੇਦਪਰੀਤੇਙ੍ਗੇ ਪਿਟਿਕਾਃ ਸਰੁਜੋ ਘਨਾਃ||੧੨||
ਰਾਜਿਕਾਵਰ੍ਣਸਂਸ੍ਥਾਨਪ੍ਰਮਾਣਾ ਰਾਜਿਕਾਹ੍ਵਯਾਃ|
|੧੩|
View original
|
घर्मस्वेदपरीतेऽङ्गे पिटिकाः सरुजो घनाः||१२||
राजिकावर्णसंस्थानप्रमाणा राजिकाह्वयाः|
|१३|
Adhikarana 17 jAlagardabhasya lakShaNam (13-14) · Śloka 14
|
ਦੋਸੈਃ ਪਿਤ੍ਤੋਲ੍ਬਣੈਰ੍ਮਨ੍ਦੈਰ੍ਵਿਸਰ੍ਪਿਤਿ ਵਿਸਰ੍ਪਵਤ੍||੧੩||
ਸ਼ੋਫੋਪਾਕਸ੍ਤਨੁਸ੍ਤਾਮ੍ਰੋ ਜ੍ਵਰਕਜ੍ਜਾਲਗਰ੍ਦਭਃ|
|੧੪|
View original
|
दोषैः पित्तोल्बणैर्मन्दैर्विसर्पिति विसर्पवत्||१३||
शोफोऽपाकस्तनुस्ताम्रो ज्वरकृज्जालगर्दभः|
|१४|
Adhikarana 18 agnirohiNyA lakShaNam (14-15) · Śloka 15
|
ਮਲੈਃ ਪਿਤ੍ਤੋਲ੍ਬਣੈਃ ਸ੍ਫੋਟਾ ਜ੍ਵਰਿਣੋ ਮਾਂਸਦਾਰਣਾਃ||੧੪||
ਕਕ੍ਸਾਭਾਗੇਸੁ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਯੇਗ੍ਨ੍ਯਾਭਾਃ ਸਾਗ੍ਨਿਰੋਹਿਣੀ|
ਪਞ੍ਚਾਹਾਤ੍ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਾਦ੍ਵਾ ਪਕ੍ਸਾਦ੍ਵਾ ਹਨ੍ਤਿਜੀਵਿਤਮ੍||੧੫||
View original
|
मलैः पित्तोल्बणैः स्फोटा ज्वरिणो मांसदारणाः||१४||
कक्षाभागेषु जायन्ते येऽग्न्याभाः साऽग्निरोहिणी|
पञ्चाहात्सप्तरात्राद्वा पक्षाद्वा हन्तिजीवितम्||१५||
Adhikarana 19 irivellikAyAH lakShaNam (16) · Śloka 16
ਤ੍ਰਿਲਿਙ੍ਗਾ ਪਿਟਿਕਾ ਵਤ੍ਤਾ ਜਤ੍ਰੂਰ੍ਧ੍ਵਮਿਰਿਵੇਲ੍ਲਿਕਾ|
|੧੬|
View original
त्रिलिङ्गा पिटिका वृत्ता जत्रूर्ध्वमिरिवेल्लिका|
|१६|
Adhikarana 20 vidAryAH lakShaNam (16) · Śloka 16
|
ਵਿਦਾਰੀਕਨ੍ਦਕਠਿਨਾ ਵਿਦਾਰੀ ਕਕ੍ਸਵਙ੍ਕ੍ਸਣੇ||੧੬||
View original
|
विदारीकन्दकठिना विदारी कक्षवङ्क्षणे||१६||
Adhikarana 21 sharkarArbudasya lakShaNam (17-19) · Śloka 19
ਮੇਦੋਨਿਲਕਫੈਰ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਃ ਸ੍ਨਾਯੁਮਾਂਸਸਿਰਾਸ਼੍ਰਯੈਃ|
ਭਿਨ੍ਨੋ ਵਸਾਜ੍ਯਮਧ੍ਵਾਭਂ ਸ੍ਰਵੇਤ੍ਤਤ੍ਰੋਲ੍ਬਣੋਨਿਲਃ||੧੭||
ਮਾਂਸਂ ਵਿਸ਼ੋਸ੍ਯ ਗ੍ਰਥਿਤਾਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮੁਪਪਾਦਯੇਤ੍|
ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਂ ਰੁਧਿਰਂ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਂ ਨਾਨਾਵਰ੍ਣਂ ਤਤੋ ਮਲਾਃ||੧੮||
ਤਾਂ ਸ੍ਰਾਵਯਨ੍ਤਿ ਨਿਚਿਤਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਤਚ੍ਛਰ੍ਕਰਾਰ੍ਬੁਦਮ੍|
|੧੯|
View original
मेदोनिलकफैर्ग्रन्थिः स्नायुमांससिराश्रयैः|
भिन्नो वसाज्यमध्वाभं स्रवेत्तत्रोल्बणोऽनिलः||१७||
मांसं विशोष्य ग्रथितां शर्करामुपपादयेत्|
दुर्गन्धं रुधिरं क्लिन्नं नानावर्णं ततो मलाः||१८||
तां स्रावयन्ति निचितां विद्यात्तच्छर्करार्बुदम्|
|१९|
Adhikarana 22 valmIkasya lakShaNam (19-20) · Śloka 20
|
ਪਾਣਿਪਾਦਤਲੇ ਸਨ੍ਧੌ ਜਤ੍ਰੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵੋਪਚੀਯਤੇ||੧੯||
ਵਲ੍ਮੀਕਵਚ੍ਛਨੈਰ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸ੍ਤਦ੍ਵਦ੍ਬਹ੍ਵਣੁਭਿਰ੍ਮੁਖੈਃ|
ਰੁਗ੍ਦਾਹਕਣ੍ਡੂਕ੍ਲੇਦਾਢ੍ਯੈਰ੍ਵਲ੍ਮੀਕੋਸੌ ਸਮਸ੍ਤਜਃ||੨੦||
View original
|
पाणिपादतले सन्धौ जत्रूर्ध्वं वोपचीयते||१९||
वल्मीकवच्छनैर्ग्रन्थिस्तद्वद्बह्वणुभिर्मुखैः|
रुग्दाहकण्डूक्लेदाढ्यैर्वल्मीकोऽसौ समस्तजः||२०||
Adhikarana 23 kadarasya lakShaNam (21) · Śloka 21
ਸ਼ਰ੍ਕਰੋਨ੍ਮਥਿਤੇ ਪਾਦੇ ਕ੍ਸਤੇ ਵਾ ਕਣ੍ਟਕਾਦਿਭਿਃ|
ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਃ ਕੀਲਵਦੁਤ੍ਸਨ੍ਨੋ ਜਾਯਤੇ ਕਦਰਂ ਤੁ ਤਤ੍||੨੧||
View original
शर्करोन्मथिते पादे क्षते वा कण्टकादिभिः|
ग्रन्थिः कीलवदुत्सन्नो जायते कदरं तु तत्||२१||
Adhikarana 24 ruddhagudasya lakShaNam (22-23) · Śloka 23
ਵੇਗਸਨ੍ਧਾਰਣਾਦ੍ਵਾਯੁਰਪਾਨੋਪਾਨਸਂਸ਼੍ਰਯਮ੍|
ਅਣੂਕਰੋਤਿ ਬਾਹ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯ ਤਤਃ ਸ਼ਕਤ੍||੨੨||
ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਨ੍ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛਤਿ ਵ੍ਯਾਧਿਰਯਂ ਰੁਦ੍ਧਗੁਦੋ ਮਤਃ|
|੨੩|
View original
वेगसन्धारणाद्वायुरपानोऽपानसंश्रयम्|
अणूकरोति बाह्यान्तर्मार्गस्य ततः शकृत्||२२||
कृच्छ्रान्निर्गच्छति व्याधिरयं रुद्धगुदो मतः|
|२३|
Adhikarana 25 cippasya lakShaNam (23-24) · Śloka 24
|
ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪਿਤ੍ਤਾਨਿਲਂ ਪਾਕਂ ਨਖਮਾਂਸੇ ਸਰੁਗ੍ਜ੍ਵਰਮ੍||੨੩||
ਚਿਪ੍ਯਮਕ੍ਸਤਰੋਗਂ ਚ ਵਿਦ੍ਯਾਦੁਪਨਖਂ ਚ ਤਮ੍|
|੨੪|
View original
|
कुर्यात्पित्तानिलं पाकं नखमांसे सरुग्ज्वरम्||२३||
चिप्यमक्षतरोगं च विद्यादुपनखं च तम्|
|२४|
Adhikarana 26 kunakhasya lakShaNam (24) · Śloka 24
|
ਕਸ੍ਣੋਭਿਘਾਤਾਦ੍ਰੂਕ੍ਸਸ਼੍ਚ ਖਰਸ਼੍ਚ ਕੁਨਖੋ ਨਖਃ||੨੪||
View original
|
कृष्णोऽभिघाताद्रूक्षश्च खरश्च कुनखो नखः||२४||
Adhikarana 27 alasasya lakShaNam (25) · Śloka 25
ਦੁਸ੍ਟਕਰ੍ਦਮਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਕਣ੍ਡੂਕ੍ਲੇਦਾਨ੍ਵਿਤਾਨ੍ਤਰਾਃ|
ਅਙ੍ਗੁਲ੍ਯੋਲਸਮਿਤ੍ਯਾਹੁਃ|੨੫|
View original
दुष्टकर्दमसंस्पर्शात् कण्डूक्लेदान्वितान्तराः|
अङ्गुल्योऽलसमित्याहुः|२५|
Adhikarana 28 tilakAlakAnAM lakShaNam (25-26) · Śloka 26
|
ਤਿਲਾਭਾਂਸ੍ਤਿਲਕਾਲਕਾਨ੍||੨੫||
ਕਸ੍ਣਾਨਵੇਦਨਾਂਸ੍ਤ੍ਵਕ੍ਸ੍ਥਾਨ੍|
|੨੬|
View original
|
तिलाभांस्तिलकालकान्||२५||
कृष्णानवेदनांस्त्वक्स्थान्|
|२६|
Adhikarana 29 maShANAM lakShaNam (26) · Śloka 26
ਮਸਾਂਸ੍ਤਾਨੇਵ ਚੋਨ੍ਨਤਾਨ੍|
|੨੬|
View original
मषांस्तानेव चोन्नतान्|
|२६|
Adhikarana 30 carmakIlAnAM lakShaNam (26) · Śloka 26
|
ਮਸੇਭ੍ਯਸ੍ਤੂਨ੍ਨਤਤਰਾਂਸ਼੍ਚਰ੍ਮਕੀਲਾਨ੍ ਸਿਤਾਸਿਤਾਨ੍||੨੬||
View original
|
मषेभ्यस्तून्नततरांश्चर्मकीलान् सितासितान्||२६||
Adhikarana 31 jatumaNeH lakShaNam (27) · Śloka 27
ਤਥਾਵਿਧੋ ਜਤੁਮਣਿਃ ਸਹਜੋ ਲੋਹਿਤਸ੍ਤੁ ਸਃ|
|੨੭|
View original
तथाविधो जतुमणिः सहजो लोहितस्तु सः|
|२७|
Adhikarana 32 lA~jchanasya lakShaNam (27) · Śloka 27
|
ਕਸ੍ਣਂ ਸਿਤਂ ਵਾ ਸਹਜਂ ਮਣ੍ਡਲਂ ਲਾਞ੍ਛਨਂ ਸਮਮ੍||੨੭||
View original
|
कृष्णं सितं वा सहजं मण्डलं लाञ्छनं समम्||२७||
Adhikarana 33 vya~ggasya lakShaNam (28-30) · Śloka 30
ਸ਼ੋਕਕ੍ਰੋਧਾਦਿਕੁਪਿਤਾਦ੍ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਨ੍ਮੁਖੇ ਤਨੁ|
ਸ਼੍ਯਾਮਲਂ ਮਣ੍ਡਲਂ ਵ੍ਯਙ੍ਗਂ, ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਦਨ੍ਯਤ੍ਰ ਨੀਲਿਕਾ||੨੮||
ਪਰੁਸਂ ਪਰੁਸਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਵ੍ਯਙ੍ਗਂ ਸ਼੍ਯਾਵਂ ਚ ਮਾਰੁਤਾਤ੍|
ਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ਤਾਮ੍ਰਾਨ੍ਤਮਾਨੀਲਂ, ਸ਼੍ਵੇਤਾਨ੍ਤਂ ਕਣ੍ਡੁਮਤ੍ਕਫਾਤ੍||੨੯||
ਰਕ੍ਤਾਦ੍ਰਕ੍ਤਾਨ੍ਤਮਾਤਾਮ੍ਰ ਸੌਸਂ ਚਿਮਿਚਿਮਾਯਤੇ|
|੩੦|
View original
शोकक्रोधादिकुपिताद्वातपित्तान्मुखे तनु|
श्यामलं मण्डलं व्यङ्गं, वक्त्रादन्यत्र नीलिका||२८||
परुषं परुषस्पर्शं व्यङ्गं श्यावं च मारुतात्|
पित्तात्ताम्रान्तमानीलं, श्वेतान्तं कण्डुमत्कफात्||२९||
रक्ताद्रक्तान्तमाताम्र सौषं चिमिचिमायते|
|३०|
Adhikarana 34 prasupteH lakShaNam (30-31) · Śloka 31
|
ਵਾਯੁਨੋਦੀਰਿਤਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਤ੍ਵਚਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਿਸ਼ੁਸ੍ਯਤਿ||੩੦||
ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਗ੍ਜਾਯਤੇ ਪਾਣ੍ਡੁਃ ਕ੍ਰਮੇਣ ਚ ਵਿਚੇਤਨਾ|
ਅਲ੍ਪਕਣ੍ਡੂਰਵਿਕ੍ਲੇਦਾ ਸਾ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਿਤਃ||੩੧||
View original
|
वायुनोदीरितः श्लेष्मा त्वचं प्राप्य विशुष्यति||३०||
ततस्त्वग्जायते पाण्डुः क्रमेण च विचेतना|
अल्पकण्डूरविक्लेदा सा प्रसुप्तिः प्रसुप्तितः||३१||
Adhikarana 35 uktoThasya lakShaNam (32-33) · Śloka 33
ਅਸਮ੍ਯਗ੍ਵਮਨੋਦੀਰ੍ਣਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਨ੍ਨਨਿਗ੍ਰਹੈਃ|
ਮਣ੍ਡਲਾਨ੍ਯਤਿਕਣ੍ਡੂਨਿ ਰਾਗਵਨ੍ਤਿ ਬਹੂਨਿ ਚ||੩੨||
ਉਤ੍ਕੋਠਃ|
|੩੩|
View original
असम्यग्वमनोदीर्णपित्तश्लेष्मान्ननिग्रहैः|
मण्डलान्यतिकण्डूनि रागवन्ति बहूनि च||३२||
उत्कोठः|
|३३|
Adhikarana 36 koThasya lakShaNam (33) · Śloka 33
ਸੋਨੁਬਦ੍ਧਸ੍ਤੁ ਕੋਠ ਇਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ|
|੩੩|
View original
सोऽनुबद्धस्तु कोठ इत्यभिधीयते|
|३३|
Adhikarana ete ShaTatriMshat kShudrarogAH (31) · Śloka 31
|
ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਸਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਿਤ੍ਯੇਤੇ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਰੋਗਾ ਵਿਭਾਗਸ਼ਃ||੩੩||
|ਯਾਨਵਿਜ੍ਞਾਯ ਮੁਹ੍ਯੇਤ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਕਃ|
] ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠੇ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨੇ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਰੋਗਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਂ ਨਾਮੈਕਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩੧||
View original
|
प्रोक्ताः षट्त्रिंशदित्येते क्षुद्ररोगा विभागशः||३३||
|यानविज्ञाय मुह्येत चिकित्सायां चिकित्सकः|
] इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तरस्थाने क्षुद्ररोगविज्ञानीयं नामैकत्रिंशोऽध्यायः||३१||