26. sadyōvranapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana sadyovraNapratiShedhAdhyAyaH,sadyovraNAnAM kAraNam (2-1) · Śloka 1

ਅਥਾਤਃ ਸਦ੍ਯੋਵ੍ਰਣਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ|੨| ) ਸਦ੍ਯੋਵ੍ਰਣਾ ਯੇ ਸਹਸਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਭਿਘਾਤਤਃ| ਅਨਨ੍ਤੈਰਪਿ ਤੈਰਙ੍ਗਮੁਚ੍ਯਤੇ ਜੁਸ੍ਟਮਸ੍ਟਧਾ||੧||

Adhikarana sadyo aShTau bhedA dhRuShTAdayaH (2) · Śloka 2

ਤਾਨੇਵਾਸ੍ਟੌ ਪ੍ਰਕਾਰਾਨਾਹ ਘਸ੍ਟਾਵਕਤ੍ਤਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਪ੍ਰਵਿਲਮ੍ਬਿਤਪਾਤਿਤਮ੍| ਵਿਦ੍ਧਂ ਭਿਨ੍ਨਂ ਵਿਦਲਿਤਂ|੨|

Adhikarana 1 dhRuShTasya lakShaNam 2 avakRuttasya lakShaNam 3 vicchinnasya lakShaNam 4 pravilambitasya lakShaNam 5 pAtitasya lakShaNam 6 viddhasya lakShaNam 7 bhinnasya lakShaNam 8 vidalitasya lakShaNam (2-5) · Śloka 5

ਅਥੈਸਾਮੇਵ ਲਕ੍ਸਣਾਨ੍ਯਾਹ | ਤਤ੍ਰ ਘਸ੍ਟਂ ਲਸੀਕਯਾ||੨|| ਰਕ੍ਤਲੇਸ਼ੇਨ ਵਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਪ੍ਲੋਸਂ ਛੇਦਨਾਤ੍ ਸ੍ਰਵੇਤ੍| ਅਵਗਾਢਂ ਤਤਃ ਕਤ੍ਤਂ, ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤੋਪਿ ਚ||੩|| ਪ੍ਰਵਿਲਮ੍ਬਿ ਸਸ਼ੇਸੇਸ੍ਥ੍ਨਿ, ਪਤਿਤਂ ਪਾਤਿਤਂ ਤਨੋਃ| ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਸ੍ਯਸ਼ਲ੍ਯਵਿਦ੍ਧਂ ਤੁ ਵਿਦ੍ਧਂ ਕੋਸ੍ਠਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍||੪|| ਭਿਨ੍ਨਮਨ੍ਯਦ੍ਵਿਦਲਿਤਂ ਮਜ੍ਜਰਕ੍ਤਪਰਿਪ੍ਲੁਤਮ੍| ਪ੍ਰਹਾਰਪੀਡਨੋਤ੍ਪੇਸਾਤ੍ ਸਹਾਸ੍ਥ੍ਨਾ ਪਥੁਤਾਂ ਗਤਮ੍||੫||

Adhikarana sadyovraNacikitsA sadyovraNe tIvramyahe yaShTIShTa tena secanam sadyo balAtailena vA punaH punaH secanam (6) · Śloka 6

ਸਦ੍ਯਃ ਸਦ੍ਯੋਵ੍ਰਣਂ ਸਿਞ੍ਚੇਦਥ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਤੀਵ੍ਰਵ੍ਯਥਂ ਕਵੋਸ੍ਣੇਨ ਬਲਾਤੈਲੇਨ ਵਾ ਪੁਨਃ||੬||

Adhikarana sadyo kShatoShmaNaH shAntaye kaShAyAdayolepAdayaH (7) · Śloka 7

ਕ੍ਸਤੋਸ੍ਮਣੋ ਨਿਗ੍ਰਹਾਰ੍ਥਂ ਤਤ੍ਕਾਲਂ ਵਿਸਤਸ੍ਯ ਚ| ਕਸਾਯਸ਼ੀਤਮਧੁਰਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਲੇਪਾਦਯੋ ਹੇਤਾਃ||੭||

Adhikarana sadyo Ayate sandhAnArthaM madhusarpiH,sadyo Ayate pittandhIshcha shItAH kriyAH (8) · Śloka 8

ਸਦ੍ਯੋਵ੍ਰਣੇਸ੍ਵਾਯਤੇਸੁ ਸਨ੍ਧਾਨਾਰ੍ਥਂ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ| ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚ ਯੁਞ੍ਜੀਤ ਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨੀਸ਼੍ਚ ਹਿਮਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ||੮||

Adhikarana sadyo sasaMramme shodhanAdi dhRuShTe (9) · Śloka 9

ਸਸਂਰਮ੍ਭੇਸੁ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚਾਧਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਧਨਮ੍| ਉਪਵਾਸੋ ਹਿਤਂ ਭੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਤਂ ਰਕ੍ਤਮੋਕ੍ਸਣਮ੍||੯||

Adhikarana eSha vidhiH (10) · Śloka 10

ਘਸ੍ਟੇ ਵਿਦਲਿਤੇ ਚੈਸ ਸੁਤਰਾਮਿਸ੍ਯਤੇ ਵਿਧਿਃ| ਤਯੋਰ੍ਹ੍ਯਲ੍ਪਂ ਸ੍ਰਵਤ੍ਯਸ੍ਰਂ ਪਾਕਸ੍ਤੇਨਾਸ਼ੁ ਜਾਯਤੇ||੧੦||

Adhikarana anyatra vikShate snehapAnAdi (11-12) · Śloka 12

ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਮਸ੍ਰਂ ਸ੍ਰਵਤਿ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੋਨ੍ਯਤ੍ਰ ਵਿਕ੍ਸਤੇ| ਤਤੋ ਰਕ੍ਤਕ੍ਸਯਾਦ੍ਵਾਯੌ ਕੁਪਿਤੇਤਿਰੁਜਾਕਰੇ||੧੧|| ਸ੍ਨੇਹਪਾਨਪਰੀਸੇਕਸ੍ਵੇਦਲੇਪੋਪਨਾਹਨਮ੍| ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਿਂ ਚ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਵਾਤਘ੍ਨੌਸਧਸਾਧਿਤਮ੍||੧੨||

Adhikarana sadyovraNe iti sAptAhikovidhiH ,sadyo anantaraM pUrvoktovidhiH (13) · Śloka 13

ਇਤਿ ਸਾਪ੍ਤਾਹਿਕਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸਦ੍ਯੋਵ੍ਰਣਹਿਤੋ ਵਿਧਿਃ| ਸਪ੍ਤਾਹਾਦ੍ਗਤਵੇਗੇ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਂ ਵਿਧਿਮਾਚਰੇਤ੍||੧੩||

Adhikarana sadyo idaM sAmAnyakarmaM (14) · Śloka 14

ਪ੍ਰਾਯਃ ਸਾਮਾਨ੍ਯਕਰ੍ਮੇਦਂ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਤੁ ਪਥਕ੍ਪਥਕ੍| |੧੪|

Adhikarana dhRuShTe vraNe cUrNAni (14) · Śloka 14

| ਘਸ੍ਟੇ ਰੁਜਂ ਨਿਗਹ੍ਯਾਸ਼ੁ ਵ੍ਰਣੇ ਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਯੋਜਯੇਤ੍||੧੪||

Adhikarana avakRutte vraNe kalkAdIni (15) · Śloka 15

ਕਲ੍ਕਾਦਿਨ੍ਯਵਕਤ੍ਤੇ ਤੁ| |੧੫|

Adhikarana vicchinne pravilambini casIvanaMbandhanaMpIDanaM ca (15) · Śloka 15

ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਪ੍ਰਵਿਲਮ੍ਬਿਨੋਃ| ਸੀਵਨਂ ਵਿਧਿਨੋਕ੍ਤੇਨ ਬਨ੍ਧਨਂ ਚਾਨੁ ਪੀਡਨਮ੍||੧੫||

Adhikarana sphuTitanetrasyAsAdhyatvam,asphuTitalambini netre yathA sthAnAniveshanAdi asphutisarvanetrAbhidhAtajit yaShTacAdivkamAjaM dhRutam (16-18) · Śloka 18

ਅਸਾਧ੍ਯਂ ਸ੍ਫੁਟਿਤਂ ਨੇਤ੍ਰਮਦੀਰ੍ਣਂ ਲਮ੍ਬਤੇ ਤੁ ਯਤ੍| ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਯਥਾਸ੍ਥਾਨਮਵ੍ਯਾਵਿਦ੍ਧਸਿਰਂ ਭਿਸਕ੍||੧੬|| ਪੀਡਯੇਤ੍ ਪਾਣਿਨਾ ਪਦ੍ਮਪਲਾਸ਼ਾਨ੍ਤਰਿਤੇਨ ਤਤ੍| ਤਤੋਸ੍ਯ ਸੇਚਨੇ ਨਸ੍ਯੇ ਤਰ੍ਪਣੇ ਚ ਹਿਤਂ ਹਵਿਃ||੧੭|| ਵਿਪਕ੍ਵਮਾਜਂ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੋਤ੍ਪਲੈਃ| ਸਪਯਸ੍ਕੈਃ ਪਰਂ ਤਦ੍ਵਿ ਸਰ੍ਵਨੇਤ੍ਰਾਭਿਘਾਤਜਿਤ੍||੧੮||

Adhikarana avasanne netre galapIDAdi,avasanne kShatanetrava~jja kriyA (19) · Śloka 19

ਗਲਪੀਡਾਵਸਨ੍ਨੇਕ੍ਸ੍ਣਿ ਵਮਨੋਤ੍ਕਾਸਨਕ੍ਸਵਾਃ| ਪ੍ਰਾਣਾਯਮੋਥਵਾ ਕਾਰ੍ਯਃ ਕ੍ਰਿਯਾ ਚ ਕ੍ਸਤਨੇਤ੍ਰਵਤ੍||੧੯||

Adhikarana karNe sthAnAccyute tailena pUraNam (20) · Śloka 20

ਕਰ੍ਣੇ ਸ੍ਥਾਨਾਚ੍ਚ੍ਯੁਤੇ ਸ੍ਯੂਤੇ ਸ਼੍ਰੋਤਸ੍ਤੈਲੇਨ ਪੂਰਯੇਤ੍| |੨੦|

Adhikarana kRukATiyAM chinnAyAM sIvanAdi,kRukA Ajena sarpiShA pariShekaHkRukA uShNAno~annAni bhu~jjItakRukA tuyantritaH svapyAt (20-22) · Śloka 22

| ਕਕਾਟਿਕਾਯਾਂ ਛਿਨ੍ਨਾਯਾਂ ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛਤ੍ਯਪਿ ਮਾਰੁਤੇ||੨੦|| ਸਮਂ ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍ ਸ੍ਯੂਤ੍ਵਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍| ਆਜੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਚਾਤ੍ਰ ਪਰਿਸੇਕਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੨੧|| ਉਤ੍ਤਾਨੋਨ੍ਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜੀਤ, ਸ਼ਯੀਤ ਚ ਸੁਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ| |੨੨|

Adhikarana shAkAsu tiryaksthe dhAte sIvanAdi (22-23) · Śloka 23

| ਘਾਤਂ ਸ਼ਾਖਾਸੁ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਸ੍ਥਂ ਗਾਤ੍ਰੇ ਸਮ੍ਯਙ੍ਨਿਵੇਸ਼ਿਤੇ||੨੨|| ਸ੍ਯੂਤ੍ਵਾ ਵੇਲ੍ਲਿਤਬਨ੍ਧੇਨ ਬਧ੍ਨੀਯਾਦ੍ਧਨਵਾਸਸਾ| ਚਰ੍ਮਣਾ ਗੋਸ੍ਫਣਾਬਨ੍ਧਃ ਕਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚਾਸਙ੍ਗਤੇ ਵ੍ਰਣੇ||੨੩||

Adhikarana vilambimuShkasya sIvanAdi (24-25) · Śloka 25

ਪਾਦੌ ਵਿਲਮ੍ਬਿਮੁਸ੍ਕਸ੍ਯ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ੍ਯ ਨੇਤ੍ਰੇ ਚ ਵਾਰਿਣਾ| ਪ੍ਰਵੇਸ਼੍ਯ ਵਸਣੌ ਸੀਵ੍ਯੇਤ੍ ਸੇਵਨ੍ਯਾ ਤੁਨ੍ਨਸਂਜ੍ਞਯਾ||੨੪|| ਕਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਗੋਸ੍ਫਣਾਬਨ੍ਧਃ ਕਟ੍ਯਾਮਾਵੇਸ਼੍ਯ ਪਟ੍ਟਕਮ੍| ਸ੍ਨੇਹਸੇਕਂ ਨ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਲਿਦ੍ਯਤਿ ਹਿ ਵ੍ਰਣਃ||੨੫||

Adhikarana vilambi kAlAnusAryAditailenaropaNam (26) · Śloka 26

ਕਾਲਾਨੁਸਾਰ੍ਯਗੁਰ੍ਵੇਲਾਜਾਤੀਚਨ੍ਦਨਪਰ੍ਪਟੈਃ| ਸ਼ਿਲਾਦਾਰ੍ਵ੍ਯਮਤਾਤੁਤ੍ਥੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਚ ਰੋਪਣਮ੍||੨੬||

Adhikarana niHsheShataH cchinnAyAM shAkhAyAM tailAna dgdhvA koshabandhanAdi (27) · Śloka 27

ਛਿਨ੍ਨਾਂ ਨਿਃਸ਼ੇਸਤਃ ਸ਼ਾਖਾਂ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਤੈਲੇਨ ਯੁਕ੍ਤਿਤਃ| ਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍ ਕੋਸ਼ਬਨ੍ਧੇਨ ਤਤੋ ਵ੍ਰਣਵਦਾਚਰੇਤ੍||੨੭||

Adhikarana viddhe shalyAhrate vraNavat kriyA (28) · Śloka 28

ਕਾਰ੍ਯਾ ਸ਼ਲ੍ਯਾਹਤੇ ਵਿਦ੍ਧੇ ਭਙ੍ਗਾਦ੍ਵਿਦਲਿਤੇ ਕ੍ਰਿਯਾ| |੨੮|

Adhikarana vidalite shalye~apahrate vraNavat kriyA,vidalite bha~ggavat kriyA shirasaH shalye~aparate bAlavartipraveshanAdi (28-29) · Śloka 29

| ਸ਼ਿਰਸੋਪਹਤੇ ਸ਼ਲ੍ਯੇ ਵਾਲਵਰ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਤ੍||੨੮|| ਮਸ੍ਤੁਲੁਙ੍ਗਸ੍ਰੁਤੇਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਹਨ੍ਯਾਦੇਨਂ ਚਲੋਨ੍ਯਥਾ| ਵ੍ਰਣੇ ਰੋਹਤਿ ਚੈਕੈਕਂ ਸ਼ਨੈਰਪਨਯੇਤ੍ਕਚਮ੍||੨੯||

Adhikarana mastulu~ggastrutou mastiShkabhakShaNam (30) · Śloka 30

ਆਚਰਮੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਾਦਾਤੁਰਂ ਸਮੁਪਾਚਰੇਦਿਤਿ ਵਚਨਾਨ੍ਮਸ੍ਤੁਲੁਙ੍ਗਸ੍ਰੁਤਾਵਪ੍ਯੁਪਕ੍ਰਮਮਾਹ ਮਸ੍ਤੁਲੁਙ੍ਗਸ੍ਰੁਤੌ ਖਾਦੇਨ੍ਮਸ੍ਤਿਸ੍ਕਾਨਨ੍ਯਜੀਵਜਾਨ੍| |੩੦|

Adhikarana hratashalye~a~gge snehavartiH (30) · Śloka 30

| ਸ਼ਲ੍ਯੇ ਹਤੇਙ੍ਗਾਦਨ੍ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਨੇਹਵਰ੍ਤਿਂ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍||੩੦||

Adhikarana vraNe dUrAvagADhAdau cakratai lena secanam (31) · Śloka 31

ਦੂਰਾਵਗਾਢਾਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਸ੍ਯਾ ਯੇ ਵ੍ਰਣਾਃ ਸ੍ਰੁਤਸ਼ੋਣਿਤਾਃ| ਸੇਚਯੇਚ੍ਚਕ੍ਰਤੈਲੇਨ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਨੇਤ੍ਰਾਰ੍ਪਿਤੇਨ ਤਾਨ੍||੩੧||

Adhikarana bhinnakoShThasya raktapUrNasya lakShaNam (32-33) · Śloka 33

ਭਿਨ੍ਨੇ ਕੋਸ੍ਠੇਸਜਾ ਪੂਰ੍ਣੇ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਵੇਦਨਾਃ| ਜ੍ਵਰੋ ਦਾਹਸ੍ਤਡਾਧ੍ਮਾਨਂ ਭਕ੍ਤਸ੍ਯਾਨਭਿਨਨ੍ਦਨਮ੍||੩੨|| ਸਙ੍ਗੋ ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਮਰੁਤਾਂ ਸ਼੍ਵਾਸਃ ਸ੍ਵੇਦੋਕ੍ਸਿਰਕ੍ਤਤਾ| ਲੋਹਗਨ੍ਧਿਤ੍ਵਮਾਸ੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਗਾਤ੍ਰੇ ਚ ਵਿਗਨ੍ਧਤਾ||੩੩||

Adhikarana bhinnakoShThasya AmAshayastharudhirasya (34) · Śloka 34

ਆਮਾਸ਼ਯਸ੍ਥੇ ਰੁਧਿਰੇ ਰੁਧਿਰਂ ਛਰ੍ਦਯਤ੍ਯਪਿ| ਆਧ੍ਮਾਨੇਨਾਤਿਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸ਼ੂਲੇਨ ਚ ਵਿਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੩੪||

Adhikarana bhinnakoShThasya pakvAshayastha rudhirasya lakShaNam (35) · Śloka 35

ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਸ੍ਥੇ ਰੁਧਿਰੇ ਸਸ਼ੂਲਂ ਗੌਰਵਂ ਭਵੇਤ੍| ਨਾਭੇਰਧਸ੍ਤਾਚ੍ਛੀਤਤ੍ਵਂ ਖੇਭ੍ਯੋ ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਗਮਃ||੩੫||

Adhikarana abhinnAshayasyApi raktena pUrNatvam (36) · Śloka 36

ਅਭਿਨ੍ਨੋਪ੍ਯਾਸ਼ਯਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਃ ਸ੍ਰੋਤੋਭਿਰਭਿਪੂਰ੍ਯਤੇ| ਅਸਜਾ ਸ੍ਯਨ੍ਦਮਾਨੇਨ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਬਸ੍ਤਿਵਤ੍||੩੬||

Adhikarana tatrAntarlohitAderasAdhyatvam (37) · Śloka 37

ਤਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਲੋਹਿਤਂ ਸ਼ੀਤਪਾਦੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਕਰਾਨਨਮ੍| ਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸਂ ਪਾਣ੍ਡੁਵਦਨਮਾਨਦ੍ਧਂ ਚ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍||੩੭||

Adhikarana AmAshayasthe rakte vamanam,pavkAshayasthe rakte vireko nirUhashcha (38) · Śloka 38

ਅਮਾਸ਼ਯਸ੍ਥੇ ਵਮਨਂ ਹਿਤਂ, ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਾਸ਼੍ਰਿਤੇ| ਵਿਰੇਚਨਂ ਨਿਰੂਹਂ ਚ ਨਿਃਸ੍ਨੇਹੋਸ੍ਣੈਰ੍ਵਿਸ਼ੋਧਨੈਃ||੩੮||

Adhikarana pakvAshaya annabhakShaNaprakAraH (39) · Śloka 39

ਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਾਨਾਂ ਰਸੈਃ ਸ੍ਨੇਹਵਿਵਰ੍ਜਿਤੈਃ| ਭੁਞ੍ਜੀਤਾਨ੍ਨਂ ਯਵਾਗੂਂ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍ਸੈਨ੍ਧਵਸਂਯੁਤਾਮ੍||੩੯||

Adhikarana atiniH strutarakte rudhirapAnam (40) · Śloka 40

ਅਤਿਨਿਃਸ੍ਰੁਤਰਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਭਿਨ੍ਨਕੋਸ੍ਠਃ ਪਿਬੇਦਸਕ੍| |੪੦|

Adhikarana koShThabhedanasya dvaividhyam kliShTAntre mUrcchAdayo~alpAH chinnAntre mUrcchAatibAdhakAH kliShTacchinnAntrayoH saMshayAsAdhyatvam (40-41) · Śloka 41

| ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਨ੍ਤ੍ਰਭੇਦੇਨ ਕੋਸ੍ਠਭੇਦੋ ਦ੍ਵਿਧਾ ਸ੍ਮਤਃ||੪੦|| ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਦਯੋਲ੍ਪਾਃ ਪ੍ਰਥਮੇਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਤ੍ਵਤਿ ਬਾਧਕਾਃ| ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਾਨ੍ਤ੍ਰਃ ਸਂਸ਼ਯੀ ਦੇਹੀ ਛਿਨ੍ਨਾਨ੍ਤ੍ਰੋ ਨੈਵ ਜੀਵਤਿ||੪੧||

Adhikarana bhinnakoShTasya sAdhyalakShaNam (42) · Śloka 42

ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਮਾਰ੍ਗਮਾਪਨ੍ਨਾ ਯਸ੍ਯ ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਮਾਰੁਤਾਃ| ਵ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵਃ ਸ ਭਿਨ੍ਨੇਪਿ ਕੋਸ੍ਠੇ ਜੀਵਤ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍||੪੨||

Adhikarana antrakoShThasya matadvayam (43-44) · Śloka 44

ਅਭਿਨ੍ਨਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਨਿਸ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼੍ਯਂ ਨ ਤ੍ਵਤੋਨ੍ਯਥਾ| ਉਤ੍ਪਙ੍ਗਿਲਸ਼ਿਰੋਗ੍ਰਸ੍ਤਂ ਤਦਪ੍ਯੇਕੇ ਵਦਨ੍ਤਿ ਤੁ||੪੩|| ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲ੍ਯ ਪਯਸਾ ਦਿਗ੍ਧਂ ਤਣਸ਼ੋਣਿਤਪਾਂਸੁਭਿਃ| ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਤ੍ਕ੍ਲਪ੍ਤਨਖੋ ਘਤੇਨਾਕ੍ਤਂ ਸ਼ਨੈਃ ਸ਼ਨੈਃ||੪੪||

Adhikarana annapravEshavidhiH (45-46) · Śloka 46

ਕ੍ਸੀਰੇਣਾਰ੍ਦ੍ਰੀਕਤਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਭੂਰਿਸਰ੍ਪਿਃਪਰਿਪ੍ਲੁਤਮ੍| ਅਙ੍ਗੁਲ੍ਯਾ ਪ੍ਰਮਸ਼ੇਤ੍ਕਣ੍ਠਂ ਜਲੇਨੋਦ੍ਵੇਜਯੇਦਪਿ||੪੫|| ਤਥਾਨ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਤਤ੍ਕਾਲਂ ਪੀਡਯਨ੍ਤਿ ਚ| |੪੬|

Adhikarana yathAsthAnaM syite~antre vraNaM sIvyet ,sthAnAcyute~antre maraNam kupite~antre paTTena veShTayetvA dhRutena paripecayet kupite tatashchitrAtailapayasA pAnam kupite vraNayantraNAM varShamanuvarteta (46-50) · Śloka 50

| ਵ੍ਰਣਸੌਕ੍ਸ੍ਮ੍ਯਾਦ੍ਬਹੁਤ੍ਵਾਦ੍ਵਾ ਕੋਸ੍ਠਮਨ੍ਤ੍ਰਮਨਾਵਿਸ਼ਤ੍||੪੬|| ਤਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਜਠਰਂ ਪਾਟਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਤ੍| ਯਥਾਸ੍ਥਾਨਂ ਸ੍ਥਿਤੇ ਸਮ੍ਯਗਨ੍ਤ੍ਰੇ ਸੀਵ੍ਯੇਦਨੁ ਵ੍ਰਣਮ੍||੪੭|| ਸ੍ਥਾਨਾਦਪੇਤਮਾਦਤ੍ਤੇ ਜੀਵਿਤਂ ਕੁਪਿਤਂ ਚ ਤਤ੍| ਵੇਸ੍ਟਯਿਤ੍ਵਾਨੁ ਪਟ੍ਟੇਨ ਘਤੇਨ ਪਰਿਸੇਚਯੇਤ੍||੪੮|| ਪਾਯਯੇਤ ਤਤਃ ਕੋਸ੍ਣਂ ਚਿਤ੍ਰਾਤੈਲਯੁਤਂ ਪਯਃ| ਮਦੁਕ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂ ਸ਼ਕਤੋ ਵਾਯੋਸ਼੍ਚਾਧਃਪ੍ਰਵਤ੍ਤਯੇ||੪੯|| ਅਨੁਵਰ੍ਤੇਤ ਵਰ੍ਸਂ ਚ ਯਥੋਕ੍ਤਾਂ ਵ੍ਰਣਯਨ੍ਤ੍ਰਣਾਮ੍| |੫੦|

Adhikarana udarAnmedovartinirgamane cikitsA (50-54) · Śloka 54

| ਉਦਰਾਨ੍ਮੇਦਸੋ ਵਰ੍ਤਿਂ ਨਿਰ੍ਗਤਾਂ ਭਸ੍ਮਨਾ ਮਦਾ||੫੦|| ਅਵਕੀਰ੍ਯ ਕਸਾਯੈਰ੍ਵਾ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣੈਰ੍ਮੂਲੈਸ੍ਤਤਃ ਸਮਮ੍| ਦਢਂ ਬਧ੍ਵਾ ਚ ਸੂਤ੍ਰੇਣ ਵਰ੍ਦ੍ਧਯੇਤ੍ਕੁਸ਼ਲੋ ਭਿਸਕ੍||੫੧|| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੇਨਾਗ੍ਨਿਪ੍ਰਤਪ੍ਤੇਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸਕਦੇਵ ਤੁ| ਸ੍ਯਾਨ੍ਦਨ੍ਯਥਾ ਰੁਗਾਟੋਪੋ ਮਤ੍ਯੁਰ੍ਵਾ ਛਿਦ੍ਯਮਾਨਯਾ||੫੨|| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇ ਚ ਵ੍ਰਣੇ ਬਦ੍ਧੇ ਸੁਜੀਰ੍ਣੇਨ੍ਨੇ ਘਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਕ੍ਸੀਰਂ ਵਾ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਚਿਤ੍ਰਾਲਾਕ੍ਸਾਗੋਕ੍ਸੁਰਕੈਃ ਸ਼ਤਮ੍||੫੩|| ਰੁਗ੍ਦਾਹਜਿਤ੍ਸਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵੈਃ ਪਰਂ ਪੂਰ੍ਵੋਦਿਤੋ ਵਿਧਿਃ| ਮੇਦੋਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯੁਦਿਤਂ ਤਤ੍ਰ ਤੈਲਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਹਿਤਮ੍||੫੪||

Adhikarana sadyovraNeShu tAlIsAditailaM ropaNam (55-56) · Śloka 56

ਤਾਲੀਸਂ ਪਦ੍ਮਕਂ ਮਾਂਸੀਹਰੇਣ੍ਵਗੁਰੁਚਨ੍ਦਨਮ੍| ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਪਦ੍ਮਬੀਜਾਨਿ ਸੋਸ਼ੀਰਂ ਮਧੁਕਂ ਚ ਤੈਃ||੫੫|| ਪਕ੍ਵਂ ਸਦ੍ਯੋਵ੍ਰਣੇਸੂਕ੍ਤਂ ਤੈਲਂ ਰੋਪਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍| |੫੬|

Adhikarana gUDhaprahArAbhihatAdau vAtAstrajit karma (56-57) · Śloka 57

| ਗੂਢਪ੍ਰਹਾਰਾਭਿਹਤੇ ਪਤਿਤੇ ਵਿਸਮੋਚ੍ਚਕੈਃ||੫੬|| ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਾਤਾਸ੍ਰਜਿਤ੍ ਤਪ੍ਤਿਮਰ੍ਦਨਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਾਦਿਕਮ੍| |੫੭|

Adhikarana vishliShTadehAdau tailadroNyAM vAsayet (26) · Śloka 26

| ਵਿਸ਼੍ਲਿਸ੍ਟਦੇਹਂ ਮਥਿਤਂ ਕ੍ਸੀਣਂ ਮਰ੍ਮਾਹਤਂ ਹਤਮ੍||੫੭|| ਵਾਸਯੇਤ੍ਤੈਲਪੂਰ੍ਣਾਯਾਂ ਦ੍ਰੋਣ੍ਯਾਂ ਮਾਂਸਰਸਾਸ਼ਿਨਮ੍| ੫੭ ੧/੨| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੂਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰ- ਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠੇ ਉਤ੍ਤਰ- ਸ੍ਥਾਨੇ ਸਦ੍ਯੋਵ੍ਰਣਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਸ- ਡ੍ਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੬||