Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

26. sadyōvranapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana sadyovraNapratiShedhAdhyAyaH,sadyovraNAnAM kAraNam (2-1) · Śloka 1

অথাতঃ সদ্যোব্রণপ্রতিষেধং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ| (গদ্যসূত্রে|২| ) সদ্যোব্রণা যে সহসা সম্ভবন্ত্যভিঘাততঃ| অনন্তৈরপি তৈরঙ্গমুচ্যতে জুষ্টমষ্টধা||১||

View original

अथातः सद्योव्रणप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) सद्योव्रणा ये सहसा सम्भवन्त्यभिघाततः| अनन्तैरपि तैरङ्गमुच्यते जुष्टमष्टधा||१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sadyo aShTau bhedA dhRuShTAdayaH (2) · Śloka 2

তানেবাষ্টৌ প্রকারানাহ ঘৃষ্টাবকৃত্তবিচ্ছিন্নপ্রবিলম্বিতপাতিতম্| বিদ্ধং ভিন্নং বিদলিতং|২|

View original

तानेवाष्टौ प्रकारानाह घृष्टावकृत्तविच्छिन्नप्रविलम्बितपातितम्| विद्धं भिन्नं विदलितं|२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 1 dhRuShTasya lakShaNam 2 avakRuttasya lakShaNam 3 vicchinnasya lakShaNam 4 pravilambitasya lakShaNam 5 pAtitasya lakShaNam 6 viddhasya lakShaNam 7 bhinnasya lakShaNam 8 vidalitasya lakShaNam (2-5) · Śloka 5

অথৈষামেব লক্ষণান্যাহ | তত্র ঘৃষ্টং লসীকযা||২|| রক্তলেশেন বা যুক্তং সপ্লোষং ছেদনাত্ স্রবেত্| অবগাঢং ততঃ কৃত্তং, বিচ্ছিন্নং স্যাত্ততোঽপি চ||৩|| প্রবিলম্বি সশেষেঽস্থ্নি, পতিতং পাতিতং তনোঃ| সূক্ষ্মাস্যশল্যবিদ্ধং তু বিদ্ধং কোষ্ঠবিবর্জিতম্||৪|| ভিন্নমন্যদ্বিদলিতং মজ্জরক্তপরিপ্লুতম্| প্রহারপীডনোত্পেষাত্ সহাস্থ্না পৃথুতাং গতম্||৫||

View original

अथैषामेव लक्षणान्याह | तत्र घृष्टं लसीकया||२|| रक्तलेशेन वा युक्तं सप्लोषं छेदनात् स्रवेत्| अवगाढं ततः कृत्तं, विच्छिन्नं स्यात्ततोऽपि च||३|| प्रविलम्बि सशेषेऽस्थ्नि, पतितं पातितं तनोः| सूक्ष्मास्यशल्यविद्धं तु विद्धं कोष्ठविवर्जितम्||४|| भिन्नमन्यद्विदलितं मज्जरक्तपरिप्लुतम्| प्रहारपीडनोत्पेषात् सहास्थ्ना पृथुतां गतम्||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sadyovraNacikitsA sadyovraNe tIvramyahe yaShTIShTa tena secanam sadyo balAtailena vA punaH punaH secanam (6) · Śloka 6

সদ্যঃ সদ্যোব্রণং সিঞ্চেদথ যষ্ট্যাহ্বসর্পিষা| তীব্রব্যথং কবোষ্ণেন বলাতৈলেন বা পুনঃ||৬||

View original

सद्यः सद्योव्रणं सिञ्चेदथ यष्ट्याह्वसर्पिषा| तीव्रव्यथं कवोष्णेन बलातैलेन वा पुनः||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sadyo kShatoShmaNaH shAntaye kaShAyAdayolepAdayaH (7) · Śloka 7

ক্ষতোষ্মণো নিগ্রহার্থং তত্কালং বিসৃতস্য চ| কষাযশীতমধুরস্নিগ্ধা লেপাদযো হেতাঃ||৭||

View original

क्षतोष्मणो निग्रहार्थं तत्कालं विसृतस्य च| कषायशीतमधुरस्निग्धा लेपादयो हेताः||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sadyo Ayate sandhAnArthaM madhusarpiH,sadyo Ayate pittandhIshcha shItAH kriyAH (8) · Śloka 8

সদ্যোব্রণেষ্বাযতেষু সন্ধানার্থং বিশেষতঃ| মধুসর্পিশ্চ যুঞ্জীত পিত্তঘ্নীশ্চ হিমাঃ ক্রিযাঃ||৮||

View original

सद्योव्रणेष्वायतेषु सन्धानार्थं विशेषतः| मधुसर्पिश्च युञ्जीत पित्तघ्नीश्च हिमाः क्रियाः||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sadyo sasaMramme shodhanAdi dhRuShTe (9) · Śloka 9

সসংরম্ভেষু কর্তব্যমূর্ধ্বং চাধশ্চ শোধনম্| উপবাসো হিতং ভুক্তং প্রততং রক্তমোক্ষণম্||৯||

View original

ससंरम्भेषु कर्तव्यमूर्ध्वं चाधश्च शोधनम्| उपवासो हितं भुक्तं प्रततं रक्तमोक्षणम्||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana eSha vidhiH (10) · Śloka 10

ঘৃষ্টে বিদলিতে চৈষ সুতরামিষ্যতে বিধিঃ| তযোর্হ্যল্পং স্রবত্যস্রং পাকস্তেনাশু জাযতে||১০||

View original

घृष्टे विदलिते चैष सुतरामिष्यते विधिः| तयोर्ह्यल्पं स्रवत्यस्रं पाकस्तेनाशु जायते||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana anyatra vikShate snehapAnAdi (11-12) · Śloka 12

অত্যর্থমস্রং স্রবতি প্রাযশোঽন্যত্র বিক্ষতে| ততো রক্তক্ষযাদ্বাযৌ কুপিতেঽতিরুজাকরে||১১|| স্নেহপানপরীষেকস্বেদলেপোপনাহনম্| স্নেহবস্তিং চ কুর্বীত বাতঘ্নৌষধসাধিতম্||১২||

View original

अत्यर्थमस्रं स्रवति प्रायशोऽन्यत्र विक्षते| ततो रक्तक्षयाद्वायौ कुपितेऽतिरुजाकरे||११|| स्नेहपानपरीषेकस्वेदलेपोपनाहनम्| स्नेहबस्तिं च कुर्वीत वातघ्नौषधसाधितम्||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sadyovraNe iti sAptAhikovidhiH ,sadyo anantaraM pUrvoktovidhiH (13) · Śloka 13

ইতি সাপ্তাহিকঃ প্রোক্তঃ সদ্যোব্রণহিতো বিধিঃ| সপ্তাহাদ্গতবেগে তু পূর্বোক্তং বিধিমাচরেত্||১৩||

View original

इति साप्ताहिकः प्रोक्तः सद्योव्रणहितो विधिः| सप्ताहाद्गतवेगे तु पूर्वोक्तं विधिमाचरेत्||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sadyo idaM sAmAnyakarmaM (14) · Śloka 14

প্রাযঃ সামান্যকর্মেদং বক্ষ্যতে তু পৃথক্পৃথক্| |১৪|

View original

प्रायः सामान्यकर्मेदं वक्ष्यते तु पृथक्पृथक्| |१४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana dhRuShTe vraNe cUrNAni (14) · Śloka 14

| ঘৃষ্টে রুজং নিগৃহ্যাশু ব্রণে চূর্ণানি যোজযেত্||১৪||

View original

| घृष्टे रुजं निगृह्याशु व्रणे चूर्णानि योजयेत्||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana avakRutte vraNe kalkAdIni (15) · Śloka 15

কল্কাদিন্যবকৃত্তে তু| |১৫|

View original

कल्कादिन्यवकृत्ते तु| |१५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vicchinne pravilambini casIvanaMbandhanaMpIDanaM ca (15) · Śloka 15

বিচ্ছিন্নপ্রবিলম্বিনোঃ| সীবনং বিধিনোক্তেন বন্ধনং চানু পীডনম্||১৫||

View original

विच्छिन्नप्रविलम्बिनोः| सीवनं विधिनोक्तेन बन्धनं चानु पीडनम्||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sphuTitanetrasyAsAdhyatvam,asphuTitalambini netre yathA sthAnAniveshanAdi asphutisarvanetrAbhidhAtajit yaShTacAdivkamAjaM dhRutam (16-18) · Śloka 18

অসাধ্যং স্ফুটিতং নেত্রমদীর্ণং লম্বতে তু যত্| সন্নিবেশ্য যথাস্থানমব্যাবিদ্ধসিরং ভিষক্||১৬|| পীডযেত্ পাণিনা পদ্মপলাশান্তরিতেন তত্| ততোঽস্য সেচনে নস্যে তর্পণে চ হিতং হবিঃ||১৭|| বিপক্বমাজং যষ্ট্যাহ্বজীবকর্ষভকোত্পলৈঃ| সপযস্কৈঃ পরং তদ্বি সর্বনেত্রাভিঘাতজিত্||১৮||

View original

असाध्यं स्फुटितं नेत्रमदीर्णं लम्बते तु यत्| सन्निवेश्य यथास्थानमव्याविद्धसिरं भिषक्||१६|| पीडयेत् पाणिना पद्मपलाशान्तरितेन तत्| ततोऽस्य सेचने नस्ये तर्पणे च हितं हविः||१७|| विपक्वमाजं यष्ट्याह्वजीवकर्षभकोत्पलैः| सपयस्कैः परं तद्वि सर्वनेत्राभिघातजित्||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana avasanne netre galapIDAdi,avasanne kShatanetrava~jja kriyA (19) · Śloka 19

গলপীডাঽবসন্নেঽক্ষ্ণি বমনোত্কাসনক্ষবাঃ| প্রাণাযমোঽথবা কার্যঃ ক্রিযা চ ক্ষতনেত্রবত্||১৯||

View original

गलपीडाऽवसन्नेऽक्ष्णि वमनोत्कासनक्षवाः| प्राणायमोऽथवा कार्यः क्रिया च क्षतनेत्रवत्||१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana karNe sthAnAccyute tailena pUraNam (20) · Śloka 20

কর্ণে স্থানাচ্চ্যুতে স্যূতে শ্রোতস্তৈলেন পূরযেত্| |২০|

View original

कर्णे स्थानाच्च्युते स्यूते श्रोतस्तैलेन पूरयेत्| |२०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kRukATiyAM chinnAyAM sIvanAdi,kRukA Ajena sarpiShA pariShekaHkRukA uShNAno~annAni bhu~jjItakRukA tuyantritaH svapyAt (20-22) · Śloka 22

| কৃকাটিকাযাং ছিন্নাযাং নির্গচ্ছত্যপি মারুতে||২০|| সমং নিবেশ্য বধ্নীযাত্ স্যূত্বা শীঘ্রং নিরন্তরম্| আজেন সর্পিষা চাত্র পরিষেকঃ প্রশস্যতে||২১|| উত্তানোঽন্নানি ভুঞ্জীত, শযীত চ সুযন্ত্রিতঃ| |২২|

View original

| कृकाटिकायां छिन्नायां निर्गच्छत्यपि मारुते||२०|| समं निवेश्य बध्नीयात् स्यूत्वा शीघ्रं निरन्तरम्| आजेन सर्पिषा चात्र परिषेकः प्रशस्यते||२१|| उत्तानोऽन्नानि भुञ्जीत, शयीत च सुयन्त्रितः| |२२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shAkAsu tiryaksthe dhAte sIvanAdi (22-23) · Śloka 23

| ঘাতং শাখাসু তির্যক্স্থং গাত্রে সম্যঙ্নিবেশিতে||২২|| স্যূত্বা বেল্লিতবন্ধেন বধ্নীযাদ্ধনবাসসা| চর্মণা গোষ্ফণাবন্ধঃ কার্যশ্চাসঙ্গতে ব্রণে||২৩||

View original

| घातं शाखासु तिर्यक्स्थं गात्रे सम्यङ्निवेशिते||२२|| स्यूत्वा वेल्लितबन्धेन बध्नीयाद्धनवाससा| चर्मणा गोष्फणाबन्धः कार्यश्चासङ्गते व्रणे||२३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vilambimuShkasya sIvanAdi (24-25) · Śloka 25

পাদৌ বিলম্বিমুষ্কস্য প্রোক্ষ্য নেত্রে চ বারিণা| প্রবেশ্য বৃষণৌ সীব্যেত্ সেবন্যা তুন্নসংজ্ঞযা||২৪|| কার্যশ্চ গোষ্ফণাবন্ধঃ কট্যামাবেশ্য পট্টকম্| স্নেহসেকং ন কুর্বীত তত্র ক্লিদ্যতি হি ব্রণঃ||২৫||

View original

पादौ विलम्बिमुष्कस्य प्रोक्ष्य नेत्रे च वारिणा| प्रवेश्य वृषणौ सीव्येत् सेवन्या तुन्नसंज्ञया||२४|| कार्यश्च गोष्फणाबन्धः कट्यामावेश्य पट्टकम्| स्नेहसेकं न कुर्वीत तत्र क्लिद्यति हि व्रणः||२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vilambi kAlAnusAryAditailenaropaNam (26) · Śloka 26

কালানুসার্যগুর্বেলাজাতীচন্দনপর্পটৈঃ| শিলাদার্ব্যমৃতাতুত্থৈঃ সিদ্ধং তৈলং চ রোপণম্||২৬||

View original

कालानुसार्यगुर्वेलाजातीचन्दनपर्पटैः| शिलादार्व्यमृतातुत्थैः सिद्धं तैलं च रोपणम्||२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana niHsheShataH cchinnAyAM shAkhAyAM tailAna dgdhvA koshabandhanAdi (27) · Śloka 27

ছিন্নাং নিঃশেষতঃ শাখাং দগ্ধ্বা তৈলেন যুক্তিতঃ| বধ্নীযাত্ কোশবন্ধেন ততো ব্রণবদাচরেত্||২৭||

View original

छिन्नां निःशेषतः शाखां दग्ध्वा तैलेन युक्तितः| बध्नीयात् कोशबन्धेन ततो व्रणवदाचरेत्||२७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana viddhe shalyAhrate vraNavat kriyA (28) · Śloka 28

কার্যা শল্যাহৃতে বিদ্ধে ভঙ্গাদ্বিদলিতে ক্রিযা| |২৮|

View original

कार्या शल्याहृते विद्धे भङ्गाद्विदलिते क्रिया| |२८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vidalite shalye~apahrate vraNavat kriyA,vidalite bha~ggavat kriyA shirasaH shalye~aparate bAlavartipraveshanAdi (28-29) · Śloka 29

| শিরসোঽপহৃতে শল্যে বালবর্তিং প্রবেশযেত্||২৮|| মস্তুলুঙ্গস্রুতেঃ ক্রুদ্ধো হন্যাদেনং চলোঽন্যথা| ব্রণে রোহতি চৈকৈকং শনৈরপনযেত্কচম্||২৯||

View original

| शिरसोऽपहृते शल्ये वालवर्तिं प्रवेशयेत्||२८|| मस्तुलुङ्गस्रुतेः क्रुद्धो हन्यादेनं चलोऽन्यथा| व्रणे रोहति चैकैकं शनैरपनयेत्कचम्||२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana mastulu~ggastrutou mastiShkabhakShaNam (30) · Śloka 30

আচরমোচ্ছ্বাসাদাতুরং সমুপাচরেদিতি বচনান্মস্তুলুঙ্গস্রুতাবপ্যুপক্রমমাহ মস্তুলুঙ্গস্রুতৌ খাদেন্মস্তিষ্কানন্যজীবজান্| |৩০|

View original

आचरमोच्छ्वासादातुरं समुपाचरेदिति वचनान्मस्तुलुङ्गस्रुतावप्युपक्रममाह मस्तुलुङ्गस्रुतौ खादेन्मस्तिष्कानन्यजीवजान्| |३०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana hratashalye~a~gge snehavartiH (30) · Śloka 30

| শল্যে হৃতেঽঙ্গাদন্যস্মাত্স্নেহবর্তিং নিধাপযেত্||৩০||

View original

| शल्ये हृतेऽङ्गादन्यस्मात्स्नेहवर्तिं निधापयेत्||३०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vraNe dUrAvagADhAdau cakratai lena secanam (31) · Śloka 31

দূরাবগাঢাঃ সূক্ষ্মাস্যা যে ব্রণাঃ স্রুতশোণিতাঃ| সেচযেচ্চক্রতৈলেন সূক্ষ্মনেত্রার্পিতেন তান্||৩১||

View original

दूरावगाढाः सूक्ष्मास्या ये व्रणाः स्रुतशोणिताः| सेचयेच्चक्रतैलेन सूक्ष्मनेत्रार्पितेन तान्||३१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana bhinnakoShThasya raktapUrNasya lakShaNam (32-33) · Śloka 33

ভিন্নে কোষ্ঠেঽসৃজা পূর্ণে মূর্চ্ছাহৃত্পার্শ্ববেদনাঃ| জ্বরো দাহস্তৃডাধ্মানং ভক্তস্যানভিনন্দনম্||৩২|| সঙ্গো বিণ্মূত্রমরুতাং শ্বাসঃ স্বেদোঽক্ষিরক্ততা| লোহগন্ধিত্বমাস্যস্য স্যাদ্ গাত্রে চ বিগন্ধতা||৩৩||

View original

भिन्ने कोष्ठेऽसृजा पूर्णे मूर्च्छाहृत्पार्श्ववेदनाः| ज्वरो दाहस्तृडाध्मानं भक्तस्यानभिनन्दनम्||३२|| सङ्गो विण्मूत्रमरुतां श्वासः स्वेदोऽक्षिरक्तता| लोहगन्धित्वमास्यस्य स्याद् गात्रे च विगन्धता||३३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana bhinnakoShThasya AmAshayastharudhirasya (34) · Śloka 34

আমাশযস্থে রুধিরে রুধিরং ছর্দযত্যপি| আধ্মানেনাতিমাত্রেণ শূলেন চ বিশস্যতে||৩৪||

View original

आमाशयस्थे रुधिरे रुधिरं छर्दयत्यपि| आध्मानेनातिमात्रेण शूलेन च विशस्यते||३४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana bhinnakoShThasya pakvAshayastha rudhirasya lakShaNam (35) · Śloka 35

পক্বাশযস্থে রুধিরে সশূলং গৌরবং ভবেত্| নাভেরধস্তাচ্ছীতত্বং খেভ্যো রক্তস্য চাগমঃ||৩৫||

View original

पक्वाशयस्थे रुधिरे सशूलं गौरवं भवेत्| नाभेरधस्ताच्छीतत्वं खेभ्यो रक्तस्य चागमः||३५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana abhinnAshayasyApi raktena pUrNatvam (36) · Śloka 36

অভিন্নোঽপ্যাশযঃ সূক্ষ্মৈঃ স্রোতোভিরভিপূর্যতে| অসৃজা স্যন্দমানেন পার্শ্বে মূত্রেণ বস্তিবত্||৩৬||

View original

अभिन्नोऽप्याशयः सूक्ष्मैः स्रोतोभिरभिपूर्यते| असृजा स्यन्दमानेन पार्श्वे मूत्रेण बस्तिवत्||३६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana tatrAntarlohitAderasAdhyatvam (37) · Śloka 37

তত্রান্তর্লোহিতং শীতপাদোচ্ছ্বাসকরাননম্| রক্তাক্ষং পাণ্ডুবদনমানদ্ধং চ বিবর্জযেত্||৩৭||

View original

तत्रान्तर्लोहितं शीतपादोच्छ्वासकराननम्| रक्ताक्षं पाण्डुवदनमानद्धं च विवर्जयेत्||३७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana AmAshayasthe rakte vamanam,pavkAshayasthe rakte vireko nirUhashcha (38) · Śloka 38

অমাশযস্থে বমনং হিতং, পক্বাশযাশ্রিতে| বিরেচনং নিরূহং চ নিঃস্নেহোষ্ণৈর্বিশোধনৈঃ||৩৮||

View original

अमाशयस्थे वमनं हितं, पक्वाशयाश्रिते| विरेचनं निरूहं च निःस्नेहोष्णैर्विशोधनैः||३८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pakvAshaya annabhakShaNaprakAraH (39) · Śloka 39

যবকোলকুলত্থানাং রসৈঃ স্নেহবিবর্জিতৈঃ| ভুঞ্জীতান্নং যবাগূং বা পিবেত্সৈন্ধবসংযুতাম্||৩৯||

View original

यवकोलकुलत्थानां रसैः स्नेहविवर्जितैः| भुञ्जीतान्नं यवागूं वा पिबेत्सैन्धवसंयुताम्||३९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana atiniH strutarakte rudhirapAnam (40) · Śloka 40

অতিনিঃস্রুতরক্তস্তু ভিন্নকোষ্ঠঃ পিবেদসৃক্| |৪০|

View original

अतिनिःस्रुतरक्तस्तु भिन्नकोष्ठः पिबेदसृक्| |४०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana koShThabhedanasya dvaividhyam kliShTAntre mUrcchAdayo~alpAH chinnAntre mUrcchAatibAdhakAH kliShTacchinnAntrayoH saMshayAsAdhyatvam (40-41) · Śloka 41

| ক্লিষ্টচ্ছিন্নান্ত্রভেদেন কোষ্ঠভেদো দ্বিধা স্মৃতঃ||৪০|| মূর্চ্ছাদযোঽল্পাঃ প্রথমেদ্বিতীযে ত্বতি বাধকাঃ| ক্লিষ্টান্ত্রঃ সংশযী দেহী ছিন্নান্ত্রো নৈব জীবতি||৪১||

View original

| क्लिष्टच्छिन्नान्त्रभेदेन कोष्ठभेदो द्विधा स्मृतः||४०|| मूर्च्छादयोऽल्पाः प्रथमेद्वितीये त्वति बाधकाः| क्लिष्टान्त्रः संशयी देही छिन्नान्त्रो नैव जीवति||४१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana bhinnakoShTasya sAdhyalakShaNam (42) · Śloka 42

যথাস্বং মার্গমাপন্না যস্য বিণ্মূত্রমারুতাঃ| ব্যুপদ্রবঃ স ভিন্নেঽপি কোষ্ঠে জীবত্যসংশযম্||৪২||

View original

यथास्वं मार्गमापन्ना यस्य विण्मूत्रमारुताः| व्युपद्रवः स भिन्नेऽपि कोष्ठे जीवत्यसंशयम्||४२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana antrakoShThasya matadvayam (43-44) · Śloka 44

অভিন্নমন্ত্রং নিষ্ক্রান্তং প্রবেশ্যং ন ত্বতোঽন্যথা| উত্পঙ্গিলশিরোগ্রস্তং তদপ্যেকে বদন্তি তু||৪৩|| প্রক্ষাল্য পযসা দিগ্ধং তৃণশোণিতপাংসুভিঃ| প্রবেশযেত্ক্লৃপ্তনখো ঘৃতেনাক্তং শনৈঃ শনৈঃ||৪৪||

View original

अभिन्नमन्त्रं निष्क्रान्तं प्रवेश्यं न त्वतोऽन्यथा| उत्पङ्गिलशिरोग्रस्तं तदप्येके वदन्ति तु||४३|| प्रक्षाल्य पयसा दिग्धं तृणशोणितपांसुभिः| प्रवेशयेत्क्लृप्तनखो घृतेनाक्तं शनैः शनैः||४४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana annapravEshavidhiH (45-46) · Śloka 46

ক্ষীরেণার্দ্রীকৃতং শুষ্কং ভূরিসর্পিঃপরিপ্লুতম্| অঙ্গুল্যা প্রমৃশেত্কণ্ঠং জলেনোদ্বেজযেদপি||৪৫|| তথাঽন্ত্রাণি বিশন্ত্যন্তস্তত্কালং পীডযন্তি চ| |৪৬|

View original

क्षीरेणार्द्रीकृतं शुष्कं भूरिसर्पिःपरिप्लुतम्| अङ्गुल्या प्रमृशेत्कण्ठं जलेनोद्वेजयेदपि||४५|| तथाऽन्त्राणि विशन्त्यन्तस्तत्कालं पीडयन्ति च| |४६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana yathAsthAnaM syite~antre vraNaM sIvyet ,sthAnAcyute~antre maraNam kupite~antre paTTena veShTayetvA dhRutena paripecayet kupite tatashchitrAtailapayasA pAnam kupite vraNayantraNAM varShamanuvarteta (46-50) · Śloka 50

| ব্রণসৌক্ষ্ম্যাদ্বহুত্বাদ্বা কোষ্ঠমন্ত্রমনাবিশত্||৪৬|| তত্প্রমাণেন জঠরং পাটযিত্বা প্রবেশযেত্| যথাস্থানং স্থিতে সম্যগন্ত্রে সীব্যেদনু ব্রণম্||৪৭|| স্থানাদপেতমাদত্তে জীবিতং কুপিতং চ তত্| বেষ্টযিত্বাঽনু পট্টেন ঘৃতেন পরিষেচযেত্||৪৮|| পাযযেত ততঃ কোষ্ণং চিত্রাতৈলযুতং পযঃ| মৃদুক্রিযার্থং শকৃতো বাযোশ্চাধঃপ্রবৃত্তযে||৪৯|| অনুবর্তেত বর্ষং চ যথোক্তাং ব্রণযন্ত্রণাম্| |৫০|

View original

| व्रणसौक्ष्म्याद्बहुत्वाद्वा कोष्ठमन्त्रमनाविशत्||४६|| तत्प्रमाणेन जठरं पाटयित्वा प्रवेशयेत्| यथास्थानं स्थिते सम्यगन्त्रे सीव्येदनु व्रणम्||४७|| स्थानादपेतमादत्ते जीवितं कुपितं च तत्| वेष्टयित्वाऽनु पट्टेन घृतेन परिषेचयेत्||४८|| पाययेत ततः कोष्णं चित्रातैलयुतं पयः| मृदुक्रियार्थं शकृतो वायोश्चाधःप्रवृत्तये||४९|| अनुवर्तेत वर्षं च यथोक्तां व्रणयन्त्रणाम्| |५०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana udarAnmedovartinirgamane cikitsA (50-54) · Śloka 54

| উদরান্মেদসো বর্তিং নির্গতাং ভস্মনা মৃদা||৫০|| অবকীর্য কষাযৈর্বা শ্লক্ষ্ণৈর্মূলৈস্ততঃ সমম্| দৃঢং বধ্বা চ সূত্রেণ বর্দ্ধযেত্কুশলো ভিষক্||৫১|| তীক্ষ্ণেনাগ্নিপ্রতপ্তেন শস্ত্রেণ সকৃদেব তু| স্যান্দন্যথা রুগাটোপো মৃত্যুর্বা ছিদ্যমানযা||৫২|| সক্ষৌদ্রে চ ব্রণে বদ্ধে সুজীর্ণেঽন্নে ঘৃতং পিবেত্| ক্ষীরং বা শর্করাচিত্রালাক্ষাগোক্ষুরকৈঃ শৃতম্||৫৩|| রুগ্দাহজিত্সযষ্ট্যাহ্বৈঃ পরং পূর্বোদিতো বিধিঃ| মেদোগ্রন্থ্যুদিতং তত্র তৈলমভ্যঞ্জনে হিতম্||৫৪||

View original

| उदरान्मेदसो वर्तिं निर्गतां भस्मना मृदा||५०|| अवकीर्य कषायैर्वा श्लक्ष्णैर्मूलैस्ततः समम्| दृढं बध्वा च सूत्रेण वर्द्धयेत्कुशलो भिषक्||५१|| तीक्ष्णेनाग्निप्रतप्तेन शस्त्रेण सकृदेव तु| स्यान्दन्यथा रुगाटोपो मृत्युर्वा छिद्यमानया||५२|| सक्षौद्रे च व्रणे बद्धे सुजीर्णेऽन्ने घृतं पिबेत्| क्षीरं वा शर्कराचित्रालाक्षागोक्षुरकैः शृतम्||५३|| रुग्दाहजित्सयष्ट्याह्वैः परं पूर्वोदितो विधिः| मेदोग्रन्थ्युदितं तत्र तैलमभ्यञ्जने हितम्||५४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sadyovraNeShu tAlIsAditailaM ropaNam (55-56) · Śloka 56

তালীসং পদ্মকং মাংসীহরেণ্বগুরুচন্দনম্| হরিদ্রে পদ্মবীজানি সোশীরং মধুকং চ তৈঃ||৫৫|| পক্বং সদ্যোব্রণেষূক্তং তৈলং রোপণমুত্তমম্| |৫৬|

View original

तालीसं पद्मकं मांसीहरेण्वगुरुचन्दनम्| हरिद्रे पद्मबीजानि सोशीरं मधुकं च तैः||५५|| पक्वं सद्योव्रणेषूक्तं तैलं रोपणमुत्तमम्| |५६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana gUDhaprahArAbhihatAdau vAtAstrajit karma (56-57) · Śloka 57

| গূঢপ্রহারাভিহতে পতিতে বিষমোচ্চকৈঃ||৫৬|| কার্যং বাতাস্রজিত্ তৃপ্তিমর্দনাভ্যঞ্জনাদিকম্| |৫৭|

View original

| गूढप्रहाराभिहते पतिते विषमोच्चकैः||५६|| कार्यं वातास्रजित् तृप्तिमर्दनाभ्यञ्जनादिकम्| |५७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vishliShTadehAdau tailadroNyAM vAsayet (26) · Śloka 26

| বিশ্লিষ্টদেহং মথিতং ক্ষীণং মর্মাহতং হতম্||৫৭|| বাসযেত্তৈলপূর্ণাযাং দ্রোণ্যাং মাংসরসাশিনম্| ৫৭ ১/২| ইতি শ্রীবৈদ্যপতিসিংহগুপ্তসূনূশ্রীমদ্বাগ্ভটবির- চিতাযামষ্টাঙ্গহৃদযসংহিতাযাং ষষ্ঠে উত্তর- স্থানে সদ্যোব্রণপ্রতিষেধো নাম ষ- ড্বিংশোঽধ্যাযঃ||২৬||

View original

| विश्लिष्टदेहं मथितं क्षीणं मर्माहतं हतम्||५७|| वासयेत्तैलपूर्णायां द्रोण्यां मांसरसाशिनम्| ५७ १/२| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनूश्रीमद्वाग्भटविर- चितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तर- स्थाने सद्योव्रणप्रतिषेधो नाम ष- ड्विंशोऽध्यायः||२६||

🔊 Audio coming soon

26. sadyōvranapratiṣēdhādhyāyaḥ — Ashtanga Hrudayam | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi