Adhikarana sandhisitAsitarogavij~jAnIyAdhyAyaH||10|| (2-3) · Śloka 3
యథోద్దేశస్తథా నిర్దేశ ఇతి తానేవ తావత్సంధిరోగనాహ అథాతః సంధిసితాసితరోగవిజ్ఞానీయం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః| (గద్యసూత్రే|2| )||3||
यथोद्देशस्तथा निर्देश इति तानेव तावत्सन्धिरोगनाह अथातः सन्धिसितासितरोगविज्ञानीयं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| )||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandhirogA nava| 1 jalAsravasya lakShaNam (1-2) · Śloka 2
వాయుఃక్రుద్ధః సిరాః ప్రాప్య జలాభం జలవాహినీః| అశ్రు స్రావయతే వర్త్మశుక్లసంధేః కనీనకాత్||1|| తేన నేత్రం సరుగ్రాగశోఫం స్యాత్స జలాస్రవః| |2|
वायुःक्रुद्धः सिराः प्राप्य जलाभं जलवाहिनीः| अश्रु स्रावयते वर्त्मशुक्लसन्धेः कनीनकात्||१|| तेन नेत्रं सरुग्रागशोफं स्यात्स जलास्रवः| |२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 kaphAsravasya lakShaNam (2) · Śloka 2
| కఫాత్ కఫాస్రవే శ్వేతం పిచ్ఛిలం బహలం స్రవేత్||2||
| कफात् कफास्रवे श्वेतं पिच्छिलं बहलं स्रवेत्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 upanAhasya lakShaNam (3-4) · Śloka 4
కఫేన శోఫస్తీక్ష్ణాగ్రః క్షారబుద్బుదకోపమః| పృథుమూలబలః స్నిగ్ధః సవర్ణో మృదుపిచ్ఛిలః||3|| మహానపాకః కండూమానుపనాహః స నీరుజః| |4|
कफेन शोफस्तीक्ष्णाग्रः क्षारबुद्बुदकोपमः| पृथुमूलबलः स्निग्धः सवर्णो मृदुपिच्छिलः||३|| महानपाकः कण्डूमानुपनाहः स नीरुजः| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 raktAsravasya lakShaNam (4) · Śloka 4
| రక్తాద్ రక్తాస్రవే తామ్రం బహూష్ణం చాశ్రు సంస్రవేత్||4||
| रक्ताद् रक्तास्रवे ताम्रं बहूष्णं चाश्रु संस्रवेत्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 parvaNyAH lakShaNam (5) · Śloka 5
వర్త్మసంధ్యాశ్రయా శుక్లే పిటికా దాహశూలినీ| తామ్రా ముద్గోపమా భిన్నా రక్తం స్రవతి పర్వణీ||5||
वर्त्मसन्ध्याश्रया शुक्ले पिटिका दाहशूलिनी| ताम्रा मुद्गोपमा भिन्ना रक्तं स्रवति पर्वणी||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 pUyAsravasya lakShaNam (6) · Śloka 6
పూయాస్రవే మలాః సాస్రా వర్త్మసంధేః కనీనకాత్| స్రావయంతి ముహుః పూయం సాస్రం త్వఙ్మాంసపాకతః||6||
पूयास्रवे मलाः सास्रा वर्त्मसन्धेः कनीनकात्| स्रावयन्ति मुहुः पूयं सास्रं त्वङ्मांसपाकतः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 pUyAlasasya lakShaNam (7) · Śloka 7
పూయాలసో వ్రణః సూక్ష్మః శోఫసంరంభపూర్వకః| కనీనసంధావాధ్మాయీ పూయాస్రావీ సవేదనః||7||
पूयालसो व्रणः सूक्ष्मः शोफसंरम्भपूर्वकः| कनीनसन्धावाध्मायी पूयास्रावी सवेदनः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 alajyAH lakShaNam (8) · Śloka 8
కనీనస్యాంతరలజీ శోఫో రుక్తోదదాహవాన్| |8|
कनीनस्यान्तरलजी शोफो रुक्तोददाहवान्| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 kRumigranthe lakShaNam (8-9) · Śloka 9
| అపాంగే వా కనీనే వా కండూషాపక్ష్మపోటవాన్||8|| పూయాస్రావీ కృమిగ్రంథిర్గ్రంథిః కృమియుతోఽర్తిమాన్| |9|
| अपाङ्गे वा कनीने वा कण्डूषापक्ष्मपोटवान्||८|| पूयास्रावी कृमिग्रन्थिर्ग्रन्थिः कृमियुतोऽर्तिमान्| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandhirogANAmeteShAM sAdhyAdhyatvam (9-10) · Śloka 10
| ఉపనాహకృమిగ్రంథిపూయాలసకపర్వణీః||9|| శస్త్రేణ సాధయేత్పంచ సాలజీనాస్రవాంస్త్యజేత్| |10|
| उपनाहकृमिग्रन्थिपूयालसकपर्वणीः||९|| शस्त्रेण साधयेत्पञ्च सालजीनास्रवांस्त्यजेत्| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sitarogAstrayodaSa| 1SuktikAyA lakShaNam (10-11) · Śloka 11
ఏవం సంధిగతాన్నవ రోగానాఖ్యాయ సితభాగస్థాన్ రోగానాహ | పిత్తం కుర్యాత్సితే బిందూనసితశ్యావపీతకాన్||10|| మలాక్తాదర్శతుల్యం వా సర్వం శుక్లం సదాహరుక్| రోగోఽయం శుక్తికసంజ్ఞః సశకృద్భేదతృడ్జ్వరః||11||
एवं सन्धिगतान्नव रोगानाख्याय सितभागस्थान् रोगानाह | पित्तं कुर्यात्सिते बिन्दूनसितश्यावपीतकान्||१०|| मलाक्तादर्शतुल्यं वा सर्वं शुक्लं सदाहरुक्| रोगोऽयं शुक्तिकसंज्ञः सशकृद्भेदतृड्ज्वरः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 shuklArmaNaH lakShaNam (12) · Śloka 12
కఫాచ్ఛుక్లే సమం శ్వేతం చిరవృద్ధ్యధిమాంసకం| శుక్లార్మ|12|
कफाच्छुक्ले समं श्वेतं चिरवृद्ध्यधिमांसकम्| शुक्लार्म|१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 balAsagrathitasya lakShaNam (12-13) · Śloka 13
| శోఫస్త్వరుజః సవర్ణో బహలోఽమృదుః||12|| గురుః స్నిగ్ధోఽంబుబింద్వాభో బలాసగ్రథితం స్మృతం| |13|
| शोफस्त्वरुजः सवर्णो बहलोऽमृदुः||१२|| गुरुः स्निग्धोऽम्बुबिन्द्वाभो बलासग्रथितम् स्मृतम्| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 piShTakasya lakShaNam (13) · Śloka 13
| బిందుభిః పిష్టధవలైరుత్సన్నైః పిష్టకం వదేత్||13||
| बिन्दुभिः पिष्टधवलैरुत्सन्नैः पिष्टकं वदेत्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 sirotpAtasya lakShaNam (14) · Śloka 14
రక్తరాజీతతం శుక్లముష్యతే యత్సవేదనం| అశోఫాశ్రూపదేహం చ సిరోత్పా తః స శోణితాత్||14||
रक्तराजीततं शुक्लमुष्यते यत्सवेदनम्| अशोफाश्रूपदेहं च सिरोत्पा तः स शोणितात्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 sirAharShasya lakShaNam (15) · Śloka 15
ఉపేక్షితః సిరోత్పాతో రాజీస్తా ఏవ వర్ధయన్| కుర్యాత్సాస్రం సిరాహర్షం తేనాక్ష్యుద్వీక్షణాక్షమం||15||
उपेक्षितः सिरोत्पातो राजीस्ता एव वर्धयन्| कुर्यात्सास्रं सिराहर्षं तेनाक्ष्युद्वीक्षणाक्षमम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 sirAjAlasya lakShaNam (16) · Śloka 16
సిరాజాలే సిరాజాలం బూహద్రక్తం ఘనోన్నతం| |16|
सिराजाले सिराजालं बूहद्रक्तं घनोन्नतम्| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 shoNitArmaNaH lakShaNam (16) · Śloka 16
| శోణితార్మ సమం శ్లక్ష్ణం పద్మాభమధిమాంసకం||16||
| शोणितार्म समं श्लक्ष्णं पद्माभमधिमांसकम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 arjunasya lakShaNam (17) · Śloka 17
నీరుక్ శ్లక్ష్ణోఽర్జునం బిందుః శశలోహితలోహితః| |17|
नीरुक् श्लक्ष्णोऽर्जुनं बिन्दुः शशलोहितलोहितः| |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 prastAryarmaNaH lakShaNam (17-18) · Śloka 18
| మృద్వాశువృద్ధ్యరుడ్మాంసం ప్రస్తారి శ్యావలోహితం||17|| ప్రస్తార్యర్మ మలైః సాస్రైః| |18|
| मृद्वाशुवृद्ध्यरुड्मांसं प्रस्तारि श्यावलोहितम्||१७|| प्रस्तार्यर्म मलैः सास्रैः| |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 snAvArmaNaH lakShaNam (18) · Śloka 18
స్నావార్మ స్నావసన్నిభం| |18|
स्नावार्म स्नावसन्निभम्| |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 adhimAMsArmaNaH lakShaNam (18-19) · Śloka 19
| శుష్కసృక్పిండవచ్ఛ్యావం యన్మాంసం బహలం పృథు||18|| అధిమాంసార్మ తద్| |19|
| शुष्कसृक्पिण्डवच्छ्यावं यन्मांसं बहलं पृथु||१८|| अधिमांसार्म तद्| |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 sirAsaMj~jAnAM lakShaNam (19) · Śloka 19
దాహఘర్షవత్యః సిరావృతాః| కృష్ణాసన్నాః సిరాసంజ్ఞాః పిటికాః సర్షపోపమాః||19||
दाहघर्षवत्यः सिरावृताः| कृष्णासन्नाः सिरासंज्ञाः पिटिकाः सर्षपोपमाः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sitarogANAmeteShAM sAdhyAsAdhyatvam (20-21) · Śloka 21
సితభాగోత్థానామేషాం త్రయోదశానాం సాధనం సూత్రయతి శుక్తిహర్షసిరోత్పాతపిష్టకగ్రథితార్జునం| సాధయైదౌషధైః షట్కం శేషం శస్త్రేణ సప్తకం||20|| నవోత్థం తదపి ద్రవ్యైః| |21|
सितभागोत्थानामेषां त्रयोदशानां साधनं सूत्रयति शुक्तिहर्षसिरोत्पातपिष्टकग्रथितार्जुनम्| साधयैदौषधैः षट्कं शेषं शस्त्रेण सप्तकम्||२०|| नवोत्थं तदपि द्रव्यैः| |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRuShNarogAH pa~jca| (21-22) · Śloka 22
అర్మోక్తం యచ్చ పంచధా| తచ్ఛేద్యమసితప్రాప్తం మాంసస్నవసిరావృతం||21|| చర్మోద్దాలవదుచ్ఛ్రాయి దృష్టిప్రాప్తం చ వర్జయేత్| |22|
अर्मोक्तं यच्च पञ्चधा| तच्छेद्यमसितप्राप्तं मांसस्नवसिरावृतम्||२१|| चर्मोद्दालवदुच्छ्रायि दृष्टिप्राप्तं च वर्जयेत्| |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 1 kShatashukrasya trividhaM lakShaNam (22-25) · Śloka 25
అథ కృష్ణరోగానాహ | పిత్తం కృష్ణేఽథవ దృష్టౌ శుక్రం తోదాశ్రురాగవత్||22|| ఛిత్వా త్వచం జనయతి తేన స్యాత్కృష్ణమండలం| పక్వజంబూనిభం కించిన్నిమ్నం చ క్షతశుక్రకం||23|| తత్కృచ్ఛ్రసాధ్యం, యాప్యం తు ద్వితీయపటలవ్యధాత్| తత్ర తోదాదిబాహుల్యం సూచీవిద్ధాభకృష్ణతా||24|| తృతీయపటలచ్ఛేదాదసాధ్యం నిచితం వ్రణైః| |25|
अथ कृष्णरोगानाह | पित्तं कृष्णेऽथव दृष्टौ शुक्रं तोदाश्रुरागवत्||२२|| छित्वा त्वचं जनयति तेन स्यात्कृष्णमण्डलम्| पक्वजम्बूनिभं किञ्चिन्निम्नं च क्षतशुक्रकम्||२३|| तत्कृच्छ्रसाध्यं, याप्यं तु द्वितीयपटलव्यधात्| तत्र तोदादिबाहुल्यं सूचीविद्धाभकृष्णता||२४|| तृतीयपटलच्छेदादसाध्यं निचितं व्रणैः| |२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 shuddhashukrasya lakShaNam (25) · Śloka 25
| శంఖశుక్లం కఫాత్సాధ్యం నాతిరుక్ శుద్ధశుక్రకం||25||
| शङ्खशुक्लं कफात्साध्यं नातिरुक् शुद्धशुक्रकम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 ajakAyAH lakShaNam (26) · Śloka 26
ఆతామ్రపిచ్ఛిలాస్రస్రుదాతామ్రపిటికాఽతిరుక్| అజావిట్సదృశోచ్ఛ్రాయకార్ష్ణ్యా వర్జ్యాఽసృజాఽజకా||26||
आताम्रपिच्छिलास्रस्रुदाताम्रपिटिकाऽतिरुक्| अजाविट्सदृशोच्छ्रायकार्ष्ण्या वर्ज्याऽसृजाऽजका||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 sirAshukrasya lakShaNam (27-28) · Śloka 28
సిరాశుక్రం మలైః సాస్రైస్తజ్జుష్టం కృష్ణమండలం| సతోదదాహతామ్రాభిః సిరాభిరవతన్యతే||27|| అనిమిత్తోష్ణశీతాచ్ఛఘనాస్రస్రుచ్చ తత్త్యజేత్| |28|
सिराशुक्रं मलैः सास्रैस्तज्जुष्टं कृष्णमण्डलम्| सतोददाहताम्राभिः सिराभिरवतन्यते||२७|| अनिमित्तोष्णशीताच्छघनास्रस्रुच्च तत्त्यजेत्| |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 tIvravedanasya lakShaNam (28-30) · Śloka 30
| దోషైః సాస్రైః సకృత్కృష్ణం నీయతే శుక్లరూపతాం||28|| ధవలాభ్రోపలిప్తాభం నిష్పావర్ధదలాకృతి| అతితీవ్రరుజారాగదాహశ్వయథుపీడితం||29|| పాకాత్యయేన తచ్ఛుక్రం వర్జయేత్తీవ్రవేదనం| |30|
| दोषैः सास्रैः सकृत्कृष्णं नीयते शुक्लरूपताम्||२८|| धवलाभ्रोपलिप्ताभं निष्पावर्धदलाकृति| अतितीव्ररुजारागदाहश्वयथुपीडितम्||२९|| पाकात्ययेन तच्छुक्रं वर्जयेत्तीव्रवेदनम्| |३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRuShNarogANAmeteShAM sAdhyAsAdhyatvam (10) · Śloka 10
| యస్య వా లింగనాశోఽంతః శ్యావం యద్వా సలోహితం||30|| అత్యుత్సేధావగాఢం వా సాశ్రు నాడీవ్రణావృతం| పురాణం విషమం మధ్యే విచ్ఛిన్నం యచ్చ శుక్రకం||31|| పంచేత్యుక్తా గదాః కృష్ణే సాధ్యాసాధ్యవిభాగతః| 31 1/2| ఇతి శ్రీవైద్యపతిసింహగుప్తసూనుశ్రీమద్వాగ్భటవిరచి- తాయామష్టాంగహృదయసంహితాయాం షష్ఠే ఉత్తరస్థానే సంధిసితాసితరోగవిజ్ఞ్హానీయో నామ దశమోఽధ్యాయః||10||
| यस्य वा लिङ्गनाशोऽन्तः श्यावं यद्वा सलोहितम्||३०|| अत्युत्सेधावगाढं वा साश्रु नाडीव्रणावृतम्| पुराणं विषमं मध्ये विच्छिन्नं यच्च शुक्रकम्||३१|| पञ्चेत्युक्ता गदाः कृष्णे साध्यासाध्यविभागतः| ३१ १/२| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचि- तायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तरस्थाने सन्धिसितासितरोगविज्ञ्हानीयो नाम दशमोऽध्यायः||१०||
🔊 Audio coming soon