10. sandhisitāsitarōgavijñānīyādhyāyaḥ

Adhikarana sandhisitAsitarogavij~jAnIyAdhyAyaH||10|| (2-3) · Śloka 3

ಯಥೋದ್ದೇಶಸ್ತಥಾ ನಿರ್ದೇಶ ಇತಿ ತಾನೇವ ತಾವತ್ಸನ್ಧಿರೋಗನಾಹ ಅಥಾತಃ ಸನ್ಧಿಸಿತಾಸಿತರೋಗವಿಜ್ಞಾನೀಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ|೨| )||೩||

Adhikarana sandhirogA nava| 1 jalAsravasya lakShaNam (1-2) · Śloka 2

ವಾಯುಃಕ್ರುದ್ಧಃ ಸಿರಾಃ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಜಲಾಭಂ ಜಲವಾಹಿನೀಃ| ಅಶ್ರು ಸ್ರಾವಯತೇ ವರ್ತ್ಮಶುಕ್ಲಸನ್ಧೇಃ ಕನೀನಕಾತ್||೧|| ತೇನ ನೇತ್ರಂ ಸರುಗ್ರಾಗಶೋಫಂ ಸ್ಯಾತ್ಸ ಜಲಾಸ್ರವಃ| |೨|

Adhikarana 2 kaphAsravasya lakShaNam (2) · Śloka 2

| ಕಫಾತ್ ಕಫಾಸ್ರವೇ ಶ್ವೇತಂ ಪಿಚ್ಛಿಲಂ ಬಹಲಂ ಸ್ರವೇತ್||೨||

Adhikarana 3 upanAhasya lakShaNam (3-4) · Śloka 4

ಕಫೇನ ಶೋಫಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಾಗ್ರಃ ಕ್ಷಾರಬುದ್ಬುದಕೋಪಮಃ| ಪೃಥುಮೂಲಬಲಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಸವರ್ಣೋ ಮೃದುಪಿಚ್ಛಿಲಃ||೩|| ಮಹಾನಪಾಕಃ ಕಣ್ಡೂಮಾನುಪನಾಹಃ ಸ ನೀರುಜಃ| |೪|

Adhikarana 4 raktAsravasya lakShaNam (4) · Śloka 4

| ರಕ್ತಾದ್ ರಕ್ತಾಸ್ರವೇ ತಾಮ್ರಂ ಬಹೂಷ್ಣಂ ಚಾಶ್ರು ಸಂಸ್ರವೇತ್||೪||

Adhikarana 5 parvaNyAH lakShaNam (5) · Śloka 5

ವರ್ತ್ಮಸನ್ಧ್ಯಾಶ್ರಯಾ ಶುಕ್ಲೇ ಪಿಟಿಕಾ ದಾಹಶೂಲಿನೀ| ತಾಮ್ರಾ ಮುದ್ಗೋಪಮಾ ಭಿನ್ನಾ ರಕ್ತಂ ಸ್ರವತಿ ಪರ್ವಣೀ||೫||

Adhikarana 6 pUyAsravasya lakShaNam (6) · Śloka 6

ಪೂಯಾಸ್ರವೇ ಮಲಾಃ ಸಾಸ್ರಾ ವರ್ತ್ಮಸನ್ಧೇಃ ಕನೀನಕಾತ್| ಸ್ರಾವಯನ್ತಿ ಮುಹುಃ ಪೂಯಂ ಸಾಸ್ರಂ ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಪಾಕತಃ||೬||

Adhikarana 7 pUyAlasasya lakShaNam (7) · Śloka 7

ಪೂಯಾಲಸೋ ವ್ರಣಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಃ ಶೋಫಸಂರಮ್ಭಪೂರ್ವಕಃ| ಕನೀನಸನ್ಧಾವಾಧ್ಮಾಯೀ ಪೂಯಾಸ್ರಾವೀ ಸವೇದನಃ||೭||

Adhikarana 8 alajyAH lakShaNam (8) · Śloka 8

ಕನೀನಸ್ಯಾನ್ತರಲಜೀ ಶೋಫೋ ರುಕ್ತೋದದಾಹವಾನ್| |೮|

Adhikarana 9 kRumigranthe lakShaNam (8-9) · Śloka 9

| ಅಪಾಙ್ಗೇ ವಾ ಕನೀನೇ ವಾ ಕಣ್ಡೂಷಾಪಕ್ಷ್ಮಪೋಟವಾನ್||೮|| ಪೂಯಾಸ್ರಾವೀ ಕೃಮಿಗ್ರನ್ಥಿರ್ಗ್ರನ್ಥಿಃ ಕೃಮಿಯುತೋಽರ್ತಿಮಾನ್| |೯|

Adhikarana sandhirogANAmeteShAM sAdhyAdhyatvam (9-10) · Śloka 10

| ಉಪನಾಹಕೃಮಿಗ್ರನ್ಥಿಪೂಯಾಲಸಕಪರ್ವಣೀಃ||೯|| ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಸಾಧಯೇತ್ಪಞ್ಚ ಸಾಲಜೀನಾಸ್ರವಾಂಸ್ತ್ಯಜೇತ್| |೧೦|

Adhikarana sitarogAstrayodaSa| 1SuktikAyA lakShaNam (10-11) · Śloka 11

ಏವಂ ಸನ್ಧಿಗತಾನ್ನವ ರೋಗಾನಾಖ್ಯಾಯ ಸಿತಭಾಗಸ್ಥಾನ್ ರೋಗಾನಾಹ | ಪಿತ್ತಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಸಿತೇ ಬಿನ್ದೂನಸಿತಶ್ಯಾವಪೀತಕಾನ್||೧೦|| ಮಲಾಕ್ತಾದರ್ಶತುಲ್ಯಂ ವಾ ಸರ್ವಂ ಶುಕ್ಲಂ ಸದಾಹರುಕ್| ರೋಗೋಽಯಂ ಶುಕ್ತಿಕಸಂಜ್ಞಃ ಸಶಕೃದ್ಭೇದತೃಡ್ಜ್ವರಃ||೧೧||

Adhikarana 2 shuklArmaNaH lakShaNam (12) · Śloka 12

ಕಫಾಚ್ಛುಕ್ಲೇ ಸಮಂ ಶ್ವೇತಂ ಚಿರವೃದ್ಧ್ಯಧಿಮಾಂಸಕಮ್| ಶುಕ್ಲಾರ್ಮ|೧೨|

Adhikarana 3 balAsagrathitasya lakShaNam (12-13) · Śloka 13

| ಶೋಫಸ್ತ್ವರುಜಃ ಸವರ್ಣೋ ಬಹಲೋಽಮೃದುಃ||೧೨|| ಗುರುಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೋಽಮ್ಬುಬಿನ್ದ್ವಾಭೋ ಬಲಾಸಗ್ರಥಿತಮ್ ಸ್ಮೃತಮ್| |೧೩|

Adhikarana 4 piShTakasya lakShaNam (13) · Śloka 13

| ಬಿನ್ದುಭಿಃ ಪಿಷ್ಟಧವಲೈರುತ್ಸನ್ನೈಃ ಪಿಷ್ಟಕಂ ವದೇತ್||೧೩||

Adhikarana 5 sirotpAtasya lakShaNam (14) · Śloka 14

ರಕ್ತರಾಜೀತತಂ ಶುಕ್ಲಮುಷ್ಯತೇ ಯತ್ಸವೇದನಮ್| ಅಶೋಫಾಶ್ರೂಪದೇಹಂ ಚ ಸಿರೋತ್ಪಾ ತಃ ಸ ಶೋಣಿತಾತ್||೧೪||

Adhikarana 6 sirAharShasya lakShaNam (15) · Śloka 15

ಉಪೇಕ್ಷಿತಃ ಸಿರೋತ್ಪಾತೋ ರಾಜೀಸ್ತಾ ಏವ ವರ್ಧಯನ್| ಕುರ್ಯಾತ್ಸಾಸ್ರಂ ಸಿರಾಹರ್ಷಂ ತೇನಾಕ್ಷ್ಯುದ್ವೀಕ್ಷಣಾಕ್ಷಮಮ್||೧೫||

Adhikarana 7 sirAjAlasya lakShaNam (16) · Śloka 16

ಸಿರಾಜಾಲೇ ಸಿರಾಜಾಲಂ ಬೂಹದ್ರಕ್ತಂ ಘನೋನ್ನತಮ್| |೧೬|

Adhikarana 8 shoNitArmaNaH lakShaNam (16) · Śloka 16

| ಶೋಣಿತಾರ್ಮ ಸಮಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಂ ಪದ್ಮಾಭಮಧಿಮಾಂಸಕಮ್||೧೬||

Adhikarana 9 arjunasya lakShaNam (17) · Śloka 17

ನೀರುಕ್ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೋಽರ್ಜುನಂ ಬಿನ್ದುಃ ಶಶಲೋಹಿತಲೋಹಿತಃ| |೧೭|

Adhikarana 10 prastAryarmaNaH lakShaNam (17-18) · Śloka 18

| ಮೃದ್ವಾಶುವೃದ್ಧ್ಯರುಡ್ಮಾಂಸಂ ಪ್ರಸ್ತಾರಿ ಶ್ಯಾವಲೋಹಿತಮ್||೧೭|| ಪ್ರಸ್ತಾರ್ಯರ್ಮ ಮಲೈಃ ಸಾಸ್ರೈಃ| |೧೮|

Adhikarana 11 snAvArmaNaH lakShaNam (18) · Śloka 18

ಸ್ನಾವಾರ್ಮ ಸ್ನಾವಸನ್ನಿಭಮ್| |೧೮|

Adhikarana 12 adhimAMsArmaNaH lakShaNam (18-19) · Śloka 19

| ಶುಷ್ಕಸೃಕ್ಪಿಣ್ಡವಚ್ಛ್ಯಾವಂ ಯನ್ಮಾಂಸಂ ಬಹಲಂ ಪೃಥು||೧೮|| ಅಧಿಮಾಂಸಾರ್ಮ ತದ್| |೧೯|

Adhikarana 13 sirAsaMj~jAnAM lakShaNam (19) · Śloka 19

ದಾಹಘರ್ಷವತ್ಯಃ ಸಿರಾವೃತಾಃ| ಕೃಷ್ಣಾಸನ್ನಾಃ ಸಿರಾಸಂಜ್ಞಾಃ ಪಿಟಿಕಾಃ ಸರ್ಷಪೋಪಮಾಃ||೧೯||

Adhikarana sitarogANAmeteShAM sAdhyAsAdhyatvam (20-21) · Śloka 21

ಸಿತಭಾಗೋತ್ಥಾನಾಮೇಷಾಂ ತ್ರಯೋದಶಾನಾಂ ಸಾಧನಂ ಸೂತ್ರಯತಿ ಶುಕ್ತಿಹರ್ಷಸಿರೋತ್ಪಾತಪಿಷ್ಟಕಗ್ರಥಿತಾರ್ಜುನಮ್| ಸಾಧಯೈದೌಷಧೈಃ ಷಟ್ಕಂ ಶೇಷಂ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಸಪ್ತಕಮ್||೨೦|| ನವೋತ್ಥಂ ತದಪಿ ದ್ರವ್ಯೈಃ| |೨೧|

Adhikarana kRuShNarogAH pa~jca| (21-22) · Śloka 22

ಅರ್ಮೋಕ್ತಂ ಯಚ್ಚ ಪಞ್ಚಧಾ| ತಚ್ಛೇದ್ಯಮಸಿತಪ್ರಾಪ್ತಂ ಮಾಂಸಸ್ನವಸಿರಾವೃತಮ್||೨೧|| ಚರ್ಮೋದ್ದಾಲವದುಚ್ಛ್ರಾಯಿ ದೃಷ್ಟಿಪ್ರಾಪ್ತಂ ಚ ವರ್ಜಯೇತ್| |೨೨|

Adhikarana 1 kShatashukrasya trividhaM lakShaNam (22-25) · Śloka 25

ಅಥ ಕೃಷ್ಣರೋಗಾನಾಹ | ಪಿತ್ತಂ ಕೃಷ್ಣೇಽಥವ ದೃಷ್ಟೌ ಶುಕ್ರಂ ತೋದಾಶ್ರುರಾಗವತ್||೨೨|| ಛಿತ್ವಾ ತ್ವಚಂ ಜನಯತಿ ತೇನ ಸ್ಯಾತ್ಕೃಷ್ಣಮಣ್ಡಲಮ್| ಪಕ್ವಜಮ್ಬೂನಿಭಂ ಕಿಞ್ಚಿನ್ನಿಮ್ನಂ ಚ ಕ್ಷತಶುಕ್ರಕಮ್||೨೩|| ತತ್ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯಂ, ಯಾಪ್ಯಂ ತು ದ್ವಿತೀಯಪಟಲವ್ಯಧಾತ್| ತತ್ರ ತೋದಾದಿಬಾಹುಲ್ಯಂ ಸೂಚೀವಿದ್ಧಾಭಕೃಷ್ಣತಾ||೨೪|| ತೃತೀಯಪಟಲಚ್ಛೇದಾದಸಾಧ್ಯಂ ನಿಚಿತಂ ವ್ರಣೈಃ| |೨೫|

Adhikarana 2 shuddhashukrasya lakShaNam (25) · Śloka 25

| ಶಙ್ಖಶುಕ್ಲಂ ಕಫಾತ್ಸಾಧ್ಯಂ ನಾತಿರುಕ್ ಶುದ್ಧಶುಕ್ರಕಮ್||೨೫||

Adhikarana 3 ajakAyAH lakShaNam (26) · Śloka 26

ಆತಾಮ್ರಪಿಚ್ಛಿಲಾಸ್ರಸ್ರುದಾತಾಮ್ರಪಿಟಿಕಾಽತಿರುಕ್| ಅಜಾವಿಟ್ಸದೃಶೋಚ್ಛ್ರಾಯಕಾರ್ಷ್ಣ್ಯಾ ವರ್ಜ್ಯಾಽಸೃಜಾಽಜಕಾ||೨೬||

Adhikarana 4 sirAshukrasya lakShaNam (27-28) · Śloka 28

ಸಿರಾಶುಕ್ರಂ ಮಲೈಃ ಸಾಸ್ರೈಸ್ತಜ್ಜುಷ್ಟಂ ಕೃಷ್ಣಮಣ್ಡಲಮ್| ಸತೋದದಾಹತಾಮ್ರಾಭಿಃ ಸಿರಾಭಿರವತನ್ಯತೇ||೨೭|| ಅನಿಮಿತ್ತೋಷ್ಣಶೀತಾಚ್ಛಘನಾಸ್ರಸ್ರುಚ್ಚ ತತ್ತ್ಯಜೇತ್| |೨೮|

Adhikarana 5 tIvravedanasya lakShaNam (28-30) · Śloka 30

| ದೋಷೈಃ ಸಾಸ್ರೈಃ ಸಕೃತ್ಕೃಷ್ಣಂ ನೀಯತೇ ಶುಕ್ಲರೂಪತಾಮ್||೨೮|| ಧವಲಾಭ್ರೋಪಲಿಪ್ತಾಭಂ ನಿಷ್ಪಾವರ್ಧದಲಾಕೃತಿ| ಅತಿತೀವ್ರರುಜಾರಾಗದಾಹಶ್ವಯಥುಪೀಡಿತಮ್||೨೯|| ಪಾಕಾತ್ಯಯೇನ ತಚ್ಛುಕ್ರಂ ವರ್ಜಯೇತ್ತೀವ್ರವೇದನಮ್| |೩೦|

Adhikarana kRuShNarogANAmeteShAM sAdhyAsAdhyatvam (10) · Śloka 10

| ಯಸ್ಯ ವಾ ಲಿಙ್ಗನಾಶೋಽನ್ತಃ ಶ್ಯಾವಂ ಯದ್ವಾ ಸಲೋಹಿತಮ್||೩೦|| ಅತ್ಯುತ್ಸೇಧಾವಗಾಢಂ ವಾ ಸಾಶ್ರು ನಾಡೀವ್ರಣಾವೃತಮ್| ಪುರಾಣಂ ವಿಷಮಂ ಮಧ್ಯೇ ವಿಚ್ಛಿನ್ನಂ ಯಚ್ಚ ಶುಕ್ರಕಮ್||೩೧|| ಪಞ್ಚೇತ್ಯುಕ್ತಾ ಗದಾಃ ಕೃಷ್ಣೇ ಸಾಧ್ಯಾಸಾಧ್ಯವಿಭಾಗತಃ| ೩೧ ೧/೨| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿ- ತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ಉತ್ತರಸ್ಥಾನೇ ಸನ್ಧಿಸಿತಾಸಿತರೋಗವಿಜ್ಞ್ಹಾನೀಯೋ ನಾಮ ದಶಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೦||