Adhikarana unmAdapratiShedhAdhyAyaH||6|| (2-3) · Śloka 3
অথাত উন্মাদপ্রতিষেধং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ| (গদ্যসূত্রে||২|| )||৩||
अथात उन्मादप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे||२|| )||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdAH ShaT (1) · Śloka 1
উন্মাদাঃ ষট্ পৃথগ্দোষনিচযাধিবিষোদ্ভবাঃ| |১|
उन्मादाः षट् पृथग्दोषनिचयाधिविषोद्भवाः| |१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdasya svarUpam (1) · Śloka 1
| উন্মাদো নাম মনসো দোষৈরুন্মার্গগৈর্মদঃ||১||
| उन्मादो नाम मनसो दोषैरुन्मार्गगैर्मदः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdasya nidAnam unmAdasya samprAptiH unmAdasya sAmyAnyaM lakShaNam (2-6) · Śloka 6
অধুনা বিস্তরেণোত্পত্তিক্রমমুন্মাদানামাহ শারীরমানসৈর্দুষ্টৈরহিতাদন্নপানতঃ| বিকৃতাসাত্ম্যসমলাদ্বিষমাদুপযোগতঃ||২|| বিষণ্ণস্যাল্পসত্ত্বস্য ব্যাধিবেগসমুদ্গমাত্| ক্ষীণস্য চেষ্টাবৈষম্যাত্ পূজ্যপূজাব্যতিক্রমাত্||৩|| আধিভিশ্চিত্তবিভ্রংশাদ্ বিষেণোপবিষেণ চ| এভির্হি হীনসত্ত্বস্য হৃদি দোষাঃ প্রদূষিতাঃ||৪|| ধিযো বিধায কালুষ্যং হত্ব মার্গান্ মনোবহান্| উন্মাদং কুর্বতে, তেন ধীবিজ্ঞানস্মৃতিভ্রমাত্||৫|| দেহো দুঃখসুখভ্রষ্টো ভ্রষ্টসারথিবদ্রথঃ| ভ্রমত্যচিন্তিতারম্ভঃ|৬|
अधुना विस्तरेणोत्पत्तिक्रममुन्मादानामाह शारीरमानसैर्दुष्टैरहितादन्नपानतः| विकृतासात्म्यसमलाद्विषमादुपयोगतः||२|| विषण्णस्याल्पसत्त्वस्य व्याधिवेगसमुद्गमात्| क्षीणस्य चेष्टावैषम्यात् पूज्यपूजाव्यतिक्रमात्||३|| आधिभिश्चित्तविभ्रंशाद् विषेणोपविषेण च| एभिर्हि हीनसत्त्वस्य हृदि दोषाः प्रदूषिताः||४|| धियो विधाय कालुष्यं हत्व मार्गान् मनोवहान्| उन्मादं कुर्वते, तेन धीविज्ञानस्मृतिभ्रमात्||५|| देहो दुःखसुखभ्रष्टो भ्रष्टसारथिवद्रथः| भ्रमत्यचिन्तितारम्भः|६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 1 vAtonmAdasya lakShaNam (6-10) · Śloka 10
ইতি সামান্যলক্ষণমুন্মাদস্যোক্ত্বা পবনাদিজস্য বিশিষ্টং লক্ষণমাহ | তত্র বাতাত্কৃশাঙ্গতা||৬|| অস্থানে রোদনাক্রোশহসিতস্মিতনর্তনম্| গীতবাদিত্রবাগঙ্গবিক্ষেপাস্ফোটনানি চ||৭|| অসাম্না বেণুবীণাদিশব্দানুকরণং মুহুঃ| আস্যাত্ফেনাগমোঽজস্রমটনং বহুভাষিতা||৮|| অলঙ্কারোঽনলঙ্কারৈরযানৈর্গমনোদ্যমঃ| গৃদ্ধিরভ্যবহার্যেষু তল্লাভে চাবমানতা||৯|| উত্পিণ্ডিতারুণাক্ষিত্বং জীর্ণে চান্নে গদোদ্ভবঃ| |১০|
इति सामान्यलक्षणमुन्मादस्योक्त्वा पवनादिजस्य विशिष्टं लक्षणमाह | तत्र वातात्कृशाङ्गता||६|| अस्थाने रोदनाक्रोशहसितस्मितनर्तनम्| गीतवादित्रवागङ्गविक्षेपास्फोटनानि च||७|| असाम्ना वेणुवीणादिशब्दानुकरणं मुहुः| आस्यात्फेनागमोऽजस्रमटनं बहुभाषिता||८|| अलङ्कारोऽनलङ्कारैरयानैर्गमनोद्यमः| गृद्धिरभ्यवहार्येषु तल्लाभे चावमानता||९|| उत्पिण्डितारुणाक्षित्वं जीर्णे चान्ने गदोद्भवः| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 pittonmAdasya lakShaNam (10-11) · Śloka 11
| পিত্তাত্সন্তর্জনং ক্রোধো মুষ্টিলোষ্টাদ্যভিদ্রবঃ||১০|| শীতচ্ছাযোদকাকাঙ্ক্ষা নগ্নত্বং পীতবর্ণতা| অসত্যজ্বলনজ্বালাতারকাদীপদর্শনম্||১১||
| पित्तात्सन्तर्जनं क्रोधो मुष्टिलोष्टाद्यभिद्रवः||१०|| शीतच्छायोदकाकाङ्क्षा नग्नत्वं पीतवर्णता| असत्यज्वलनज्वालातारकादीपदर्शनम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 kaphonmAdasya lakShaNam (12-13) · Śloka 13
কফাদরোচকশ্ছর্দিরল্পেহাহারবাক্যতা| স্ত্রীকামতা রহঃপ্রীতির্লালাসিঙ্ঘাণকস্রুতিঃ||১২|| বৈভত্স্যং শৌচবিদ্বেষো নিদ্রা শ্বযথুরাননে| উন্মাদো বলবান্ রাত্রৌ ভুক্তমাত্রে চ জাযতে||১৩||
कफादरोचकश्छर्दिरल्पेहाहारवाक्यता| स्त्रीकामता रहःप्रीतिर्लालासिङ्घाणकस्रुतिः||१२|| बैभत्स्यं शौचविद्वेषो निद्रा श्वयथुरानने| उन्मादो बलवान् रात्रौ भुक्तमात्रे च जायते||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 sannipAtonmAdasya lakShaNam (14) · Śloka 14
সর্বাযতনসংস্থানসন্নিপাতে তদাত্মকম্| উন্মাদং দারুণং বিদ্যাত্ তং ভিষক্ পরিবর্জযেত্||১৪||
सर्वायतनसंस्थानसन्निपाते तदात्मकम्| उन्मादं दारुणं विद्यात् तं भिषक् परिवर्जयेत्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 cittajonmAdasya lakShaNam (15-16) · Śloka 16
অথ চিত্তজমুন্মাদং বক্তি ধনকান্তাদিনাশেন দুঃসহেনাভিষঙ্গবান্| পাণ্ডুর্দীনো মুহুর্মুহ্যন্ হাহেতি পরিদেবতে||১৫|| রোদিত্যকস্মান্ম্রিযতে তদ্গুণান্ বহু মন্যতে| শোকক্লিষ্টমনা ধ্যাযন্ জাগরূকো বিচেষ্টতে||১৬||
अथ चित्तजमुन्मादं वक्ति धनकान्तादिनाशेन दुःसहेनाभिषङ्गवान्| पाण्डुर्दीनो मुहुर्मुह्यन् हाहेति परिदेवते||१५|| रोदित्यकस्मान्म्रियते तद्गुणान् बहु मन्यते| शोकक्लिष्टमना ध्यायन् जागरूको विचेष्टते||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 viShajonmAdasya lakShaNam (17) · Śloka 17
বিষেণ শ্যাববদনো নষ্টচ্ছাযাবলেন্দ্রিযঃ| বেগান্তরেঽপি সম্ভ্রান্তো রক্তাক্ষস্তং বিবর্জযেত্||১৭||
विषेण श्याववदनो नष्टच्छायाबलेन्द्रियः| वेगान्तरेऽपि सम्भ्रान्तो रक्ताक्षस्तं विवर्जयेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtonmAde cikitsA (18) · Śloka 18
অথানিলজ উন্মাদে স্নেহপানং প্রযোজযেত্| পূর্বমাবৃতমার্গে তু সস্নেহং মৃদু শোধনম্||১৮||
अथानिलज उन्मादे स्नेहपानं प्रयोजयेत्| पूर्वमावृतमार्गे तु सस्नेहं मृदु शोधनम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphapittonmAdayoH cikitsA (19-20) · Śloka 20
কফপিত্তভবেঽপ্যাদৌ বমনং সবিরেচনম্| সস্নিগ্ধস্বিন্নস্য বস্তিং চ শিরসঃ সবিরেচনম্||১৯|| তথাঽস্য শুদ্ধদেহস্য প্রসাদং লভতে মনঃ| |২০|
कफपित्तभवेऽप्यादौ वमनं सविरेचनम्| सस्निग्धस्विन्नस्य बस्तिं च शिरसः सविरेचनम्||१९|| तथाऽस्य शुद्धदेहस्य प्रसादं लभते मनः| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana evamapyanuvRuttau nAvanA~jjanAdi (20-22) · Śloka 22
| ইত্থমপ্যনুবৃত্তৌ তু তীক্ষ্ণং নাবনমঞ্জনম্||২০|| হর্ষণাশ্বাসনোত্ত্রাসভযতাডনতর্জনম্| অভ্যঙ্গোদ্বর্তনালেপধূপান্ পানং চ সর্পিষঃ||২১|| যুঞ্জ্যাত্তানি হি শুদ্ধস্য নযন্তি প্রকৃতিং মনঃ| |২২|
| इत्थमप्यनुवृत्तौ तु तीक्ष्णं नावनमञ्जनम्||२०|| हर्षणाश्वासनोत्त्रासभयताडनतर्जनम्| अभ्यङ्गोद्वर्तनालेपधूपान् पानं च सर्पिषः||२१|| युञ्ज्यात्तानि हि शुद्धस्य नयन्ति प्रकृतिं मनः| |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdAdiharaM hiMgvAdighRutam (22-23) · Śloka 23
| হিঙ্গুসৌবর্চলব্যোষৈর্দ্বিপলাংশৈর্ঘৃতাঢকম্||২২|| সিদ্ধং সমূত্রমুন্মাদভূতাপস্মারনুত্পরম্| |২৩|
| हिङ्गुसौवर्चलव्योषैर्द्विपलांशैर्घृताढकम्||२२|| सिद्धं समूत्रमुन्मादभूतापस्मारनुत्परम्| |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdAdiharaM brAhmIghRutam (23-26) · Śloka 26
| দ্বৌ প্রস্থৌ স্বরসাদ্ ব্রাহযা ঘৃতপ্রস্থং চ সাধিতম্||২৩|| ব্যোষশ্যামাত্রিবৃদ্দন্তীশঙ্খপুষ্পীনৃপদ্রুমৈঃ| সসপ্তলাকৃমিহরৈঃ কল্কিতৈরক্ষসম্মিতৈঃ||২৪|| পলবৃদ্ধ্যা প্রযুঞ্জীত পরং মাত্রা চতুষ্পলম্| উন্মাদকুষ্ঠাপস্মারহরং বন্ধ্যাসুতপ্রদম্||২৫|| বাক্স্বরস্মৃতিমেধাকৃদ্ ধন্যং ব্রাহ্মীঘৃতং স্মৃতম্| |২৬|
| द्वौ प्रस्थौ स्वरसाद् ब्राहया घृतप्रस्थं च साधितम्||२३|| व्योषश्यामात्रिवृद्दन्तीशङ्खपुष्पीनृपद्रुमैः| ससप्तलाकृमिहरैः कल्कितैरक्षसम्मितैः||२४|| पलवृद्ध्या प्रयुञ्जीत परं मात्रा चतुष्पलम्| उन्मादकुष्ठापस्मारहरं वन्ध्यासुतप्रदम्||२५|| वाक्स्वरस्मृतिमेधाकृद् धन्यं ब्राह्मीघृतं स्मृतम्| |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdAdiharaM kalyANakaM ghRutam (26-31) · Śloka 31
| বরাবিশালাভদ্রৈলাদেবদার্বেলবালুকৈঃ||২৬|| দ্বিসারিবাদ্বিরজনীদ্বিস্থিরাফলিনীনতৈঃ| বৃহতীকুষ্ঠমঞ্জিষ্ঠানাগকেসরদাডিমৈঃ||২৭|| বেল্লতালীসপত্রৈলামালতীমুকুলোত্পলৈঃ| সদন্তীপদ্মকহিমৈঃ কর্ষাংশৈঃ সর্পিষঃ পচেত্||২৮|| প্রস্থং ভূতগ্রহোন্মাদকাসাপস্মারপাপ্মসু| পাণ্ডুকণ্ডূবিষে শোষে মোহে মেহে গরে জ্বরে||২৯|| অরেতস্যপ্রজসি বা দৈবোপহতচেতসি| অমেধসি স্খলদ্বাচি স্মৃতিকামেঽল্পপাবকে||৩০|| বল্যং মঙ্গল্যমাযুষ্যং কান্তিসৌভাগ্যপুষ্টিদম্| কল্যাণকমিদং সর্পিঃ শ্রেষ্ঠং পুংসবনেষু চ||৩১||
| वराविशालाभद्रैलादेवदार्वेलवालुकैः||२६|| द्विसारिवाद्विरजनीद्विस्थिराफलिनीनतैः| बृहतीकुष्ठमञ्जिष्ठानागकेसरदाडिमैः||२७|| वेल्लतालीसपत्रैलामालतीमुकुलोत्पलैः| सदन्तीपद्मकहिमैः कर्षांशैः सर्पिषः पचेत्||२८|| प्रस्थं भूतग्रहोन्मादकासापस्मारपाप्मसु| पाण्डुकण्डूविषे शोषे मोहे मेहे गरे ज्वरे||२९|| अरेतस्यप्रजसि वा दैवोपहतचेतसि| अमेधसि स्खलद्वाचि स्मृतिकामेऽल्पपावके||३०|| बल्यं मङ्गल्यमायुष्यं कान्तिसौभाग्यपुष्टिदम्| कल्याणकमिदं सर्पिः श्रेष्ठं पुंसवनेषु च||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdAdiharaM mahAkalyANakaM ghRutam (32-34) · Śloka 34
এভ্যো দ্বিসারিবাদীনি জলে পক্ত্বৈকবিংশতিম্| রসে তস্মিন্ পচেত্সর্পির্গৃষ্টিক্ষীরচতুর্গুণম্||৩২|| বীরাদ্বিমেদাকাকোলীকপিকচ্ছূবিষাণিভিঃ| শূর্পপর্ণীযুতৈরেতন্মহাকল্যাণকং পরম্||৩৩|| বৃংহণং সন্নিপাতঘ্নং পূর্বস্মাদধিকং গুণৈঃ| |৩৪|
एभ्यो द्विसारिवादीनि जले पक्त्वैकविंशतिम्| रसे तस्मिन् पचेत्सर्पिर्गृष्टिक्षीरचतुर्गुणम्||३२|| वीराद्विमेदाकाकोलीकपिकच्छूविषाणिभिः| शूर्पपर्णीयुतैरेतन्महाकल्याणकं परम्||३३|| बृंहणं सन्निपातघ्नं पूर्वस्मादधिकं गुणैः| |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdAdiharaM mahApaishAcikaM ghRutam (34-38) · Śloka 38
| জটিলা পূতনা কেশী চারটী মর্কটী বচা||৩৪|| ত্রাযমাণা জযা বীরা চোরকঃ কটুরোহিণী| বযঃস্থা শূকরী ছত্রা সাতিচ্ছত্রা পলঙ্কষা||৩৫|| মহাপুরুষদন্তা চ কাযস্থা নাকুলীদ্বযম্| কটম্ভরা বৃশ্চিকালী শালিপর্ণী চ তৈর্ঘৃতম্||৩৬|| সিদ্ধং চাতুর্থিকোন্মাদগ্রহাপস্মারনাশনম্| মহাপৈশাচকং নাম ঘৃতমেতদ্যথাঽমৃতম্||৩৭|| বুদ্ধিমেধাস্মৃতিকরং বালানং চাঙ্গবর্ধনম্| |৩৮|
| जटिला पूतना केशी चारटी मर्कटी वचा||३४|| त्रायमाणा जया वीरा चोरकः कटुरोहिणी| वयःस्था शूकरी छत्रा सातिच्छत्रा पलङ्कषा||३५|| महापुरुषदन्ता च कायस्था नाकुलीद्वयम्| कटम्भरा वृश्चिकाली शालिपर्णी च तैर्घृतम्||३६|| सिद्धं चातुर्थिकोन्मादग्रहापस्मारनाशनम्| महापैशाचकं नाम घृतमेतद्यथाऽमृतम्||३७|| बुद्धिमेधास्मृतिकरं बालानं चाङ्गवर्धनम्| |३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdAdiharaM brAhyAdivartiH (38-40) · Śloka 40
| ব্রাহ্মীমৈন্দ্রীং বিডঙ্গানি ব্যোষং হিঙ্গু জটাং মুরাম্||৩৮|| রাস্নাং বিষঘ্নাং লশুনং বিশল্যাং সুরসাং বচাম্| জ্যোতিষ্মতীং নাগবিন্নামনন্তাং সহরীতকীম্||৩৯|| কাঙ্ক্ষীং চ হস্তিমূত্রেণ পিষ্ট্বা ছাযাবিশোষিতা| বর্তির্নস্যাঞ্জনালেপধূপৈরুন্মাদসূদনী||৪০||
| ब्राह्मीमैन्द्रीं विडङ्गानि व्योषं हिङ्गु जटां मुराम्||३८|| रास्नां विषघ्नां लशुनं विशल्यां सुरसां वचाम्| ज्योतिष्मतीं नागविन्नामनन्तां सहरीतकीम्||३९|| काङ्क्षीं च हस्तिमूत्रेण पिष्ट्वा छायाविशोषिता| वर्तिर्नस्याञ्जनालेपधूपैरुन्मादसूदनी||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdAdiharaM avapIDAdayaH (41-42) · Śloka 42
অবপীডাশ্চ বিবিধাঃ সর্ষাপাঃ স্নেহসংযুতাঃ| কটুতৈলেন চাভ্যঙ্গো ধ্মাপযেচ্চাস্য তদ্রজঃ||৪১|| সহিঙ্গুস্তীক্ষ্ণধূমশ্চ সূত্রস্থানোদিতো হিতঃ| |৪২|
अवपीडाश्च विविधाः सर्षापाः स्नेहसंयुताः| कटुतैलेन चाभ्यङ्गो ध्मापयेच्चास्य तद्रजः||४१|| सहिङ्गुस्तीक्ष्णधूमश्च सूत्रस्थानोदितो हितः| |४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdAdiharaM shRugAlAdimUtrAdibhirdhUpAdikam (42-43) · Śloka 43
| শৃগালশল্যকোলূকজলৌকাবৃষবস্তজৈঃ||৪২|| মূত্রপিত্তশকৃল্লোমনখচর্মভিরাচরেত্| ধূপধূমাঞ্জনাভ্যঙ্গপ্রদেহপরিষেচনম্||৪৩||
| शृगालशल्यकोलूकजलौकावृषबस्तजैः||४२|| मूत्रपित्तशकृल्लोमनखचर्मभिराचरेत्| धूपधूमाञ्जनाभ्यङ्गप्रदेहपरिषेचनम्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtakaphAtmake shvagomatsyairdhUpaH (44) · Śloka 44
ধূপযেত্সততং চৈনং শ্বগোমত্স্যৈঃ সুপূতিভিঃ| বাতশ্লেষ্মাত্মকে প্রাযঃ|৪৪|
धूपयेत्सततं चैनं श्वगोमत्स्यैः सुपूतिभिः| वातश्लेष्मात्मके प्रायः|४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtmake tiktakaghRutAdi (44-45) · Śloka 45
| পৈত্তিকে তু প্রশস্যতে||৪৪|| তিক্তকং জীবনীযং চ সর্পিঃ স্নেহশ্চ মিশ্রকঃ| শীতানি চান্নপানানি মধুরাণি লঘূনি চ||৪৫||
| पैत्तिके तु प्रशस्यते||४४|| तिक्तकं जीवनीयं च सर्पिः स्नेहश्च मिश्रकः| शीतानि चान्नपानानि मधुराणि लघूनि च||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirAvyadhAdi (46) · Śloka 46
বিধ্যেচ্ছিরাং যথোক্তাং বা তৃপ্তং মেদ্যামিষস্য বা| নিবাতে শাযযেদেবং মুচ্যতে মতিবিভ্রমাত্||৪৬||
विध्येच्छिरां यथोक्तां वा तृप्तं मेद्यामिषस्य वा| निवाते शाययेदेवं मुच्यते मतिविभ्रमात्||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asalile kUpe prakShepaNAdi (47-52) · Śloka 52
প্রক্ষিপ্যাসলিলে কূপে শোষযেদ্বা বুভুক্ষযা| আশ্বাসযেত্সুহৃত্তং বা বাক্যৈর্ধর্মার্থসংহিতৈঃ||৪৭|| বৃযাদিষ্টবিনাশং বা দর্শযেদদ্ভুতানি বা| বদ্ধং সর্ষপতৈলাক্তং ন্যসেদ্বোত্তানমাতপে||৪৮|| কপিকচ্ছ্বাঽথবা তপ্তৈর্লোহতৈলজলৈঃ স্পৃশেত্| কশাভিস্তাডযিত্বা বা বদ্ধং শ্বভ্রে বিনিঃক্ষিপেত্||৪৯|| অথবা বীতশস্ত্রাশ্মজনে সংতমসে গৃহে| সর্পেণোদ্ধৃতদংষ্ট্রেণ দান্তৈঃ সিংহৈর্গজৈশ্চ তম্||৫০|| (ত্রাসযেচ্ছস্ত্রহস্তৈর্বা কিরাতারাতিতস্করৈঃ| ) অথবা রাজপুরুষা বহির্নীত্বা সুসংযতম্| ভাপযেযুর্বধেনৈনং তর্জযন্তো নৃপাজ্ঞযা||৫১|| দেহদুঃখভযেভ্যো হি পরং প্রাণভযং মতম্| তেন যাতি শমং তস্য সর্বতো বিপ্লুতং মনঃ||৫২||
प्रक्षिप्यासलिले कूपे शोषयेद्वा बुभुक्षया| आश्वासयेत्सुहृत्तं वा वाक्यैर्धर्मार्थसंहितैः||४७|| बृयादिष्टविनाशं वा दर्शयेदद्भुतानि वा| बद्धं सर्षपतैलाक्तं न्यसेद्वोत्तानमातपे||४८|| कपिकच्छ्वाऽथवा तप्तैर्लोहतैलजलैः स्पृशेत्| कशाभिस्ताडयित्वा वा बद्धं श्वभ्रे विनिःक्षिपेत्||४९|| अथवा वीतशस्त्राश्मजने संतमसे गृहे| सर्पेणोद्धृतदंष्ट्रेण दान्तैः सिंहैर्गजैश्च तम्||५०|| (त्रासयेच्छस्त्रहस्तैर्वा किरातारातितस्करैः| ) अथवा राजपुरुषा बहिर्नीत्वा सुसंयतम्| भापयेयुर्वधेनैनं तर्जयन्तो नृपाज्ञया||५१|| देहदुःखभयेभ्यो हि परं प्राणभयं मतम्| तेन याति शमं तस्य सर्वतो विप्लुतं मनः||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana siddhA kriyA prayojyA (53) · Śloka 53
সিদ্ধা ক্রিযা প্রযোজ্যেযং দেশকালাদ্যপেক্ষযা| |৫৩|
सिद्धा क्रिया प्रयोज्येयं देशकालाद्यपेक्षया| |५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana iShTavinAshe tatsadRushaprAptyAdi (53-54) · Śloka 54
| ইষ্টদ্রব্যবিনাশাত্তু মনো যস্যোপহন্যতে||৫৩|| তস্য তত্সদৃশপ্রাপ্তিসান্ত্বাশ্বাসৈঃ শমং নযেত্| |৫৪|
| इष्टद्रव्यविनाशात्तु मनो यस्योपहन्यते||५३|| तस्य तत्सदृशप्राप्तिसान्त्वाश्वासैः शमं नयेत्| |५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAmAdije tatpratidvandvena shamanam (54-55) · Śloka 55
| কামশোকভযক্রোধহর্ষের্ষ্যালোভসম্ভবান্||৫৪|| পরস্পরপ্রতিদ্বন্দ্বৈরেভিরেব শমং নযেত্| |৫৫|
| कामशोकभयक्रोधहर्षेर्ष्यालोभसम्भवान्||५४|| परस्परप्रतिद्वन्द्वैरेभिरेव शमं नयेत्| |५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhUtAnubandhe bhUtanirdiShTamauShadham (55-56) · Śloka 56
| ভূতানুবন্ধমীক্ষেত প্রোক্তলিঙ্গাধিকাকৃতিম্||৫৫|| যদ্যুন্মাদে ততঃ কুর্যাদ্ভূতনির্দিষ্টমৌষধম্| |৫৬|
| भूतानुबन्धमीक्षेत प्रोक्तलिङ्गाधिकाकृतिम्||५५|| यद्युन्मादे ततः कुर्याद्भूतनिर्दिष्टमौषधम्| |५६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhUtAnubandhe bhUtanirdiShTamauShadham (56-58) · Śloka 58
| বলিং চ দদ্যাত্পললং যাবকং সক্তুপিণ্ডিকাম্||৫৬|| স্নিগ্ধং মধুরমাহারং তণ্ডুলান্ রুধিরোক্ষিতান্| পক্বামকানি মাংসানি সুরাং মৈরেযমাসবম্||৫৭|| অতিমুক্তস্য পুষ্পাণি জাত্যাঃ সহচরস্য চ| চতুষ্পথে গবাং তীর্থে নদীনাং সঙ্গমেষু চ||৫৮||
| बलिं च दद्यात्पललं यावकं सक्तुपिण्डिकाम्||५६|| स्निग्धं मधुरमाहारं तण्डुलान् रुधिरोक्षितान्| पक्वामकानि मांसानि सुरां मैरेयमासवम्||५७|| अतिमुक्तस्य पुष्पाणि जात्याः सहचरस्य च| चतुष्पथे गवां तीर्थे नदीनां सङ्गमेषु च||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhUtAnubandhe catuShpathAdau balirdeyaH (59) · Śloka 59
নিবৃত্তামিষমদ্যো যো হিতাশী প্রযতঃ শুচিঃ| নিজাগন্তুভিরুন্মাদৈঃ সত্ববান্ন স যুজ্যতে||৫৯||
निवृत्तामिषमद्यो यो हिताशी प्रयतः शुचिः| निजागन्तुभिरुन्मादैः सत्ववान्न स युज्यते||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAde pathyam vigatonmAdasya lakShaNam (6) · Śloka 6
প্রসাদ ইন্দ্রিযার্থানাং বুদ্ধ্যাত্মমনসাং তথা| ধাতূনাং প্রকৃতিস্থত্বং বিগতোন্মাদলক্ষণম্||৬০|| ইতি শ্রীবৈদ্যপতিসিংহগুপ্তসূনুশ্রীমদ্বাগ্ভটবির- চিতাযামষ্টাঙ্গহৃদযসংহিতাযাং ষষ্ঠে উত্তর- স্থানে উন্মাদপ্রতিষেধো নাম ষষ্ঠোঽধ্যাযঃ||৬||
प्रसाद इन्द्रियार्थानां बुद्ध्यात्ममनसां तथा| धातूनां प्रकृतिस्थत्वं विगतोन्मादलक्षणम्||६०|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविर- चितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तर- स्थाने उन्मादप्रतिषेधो नाम षष्ठोऽध्यायः||६||
🔊 Audio coming soon