Adhikarana vAjIkaraNavidhiradhyAyaH (2) · Śloka 2
অথাতো বাজীকরণবিধিমধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ|
ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ|
(গদ্যসূত্রে)||২||
View original
अथातो वाजीकरणविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः|
(गद्यसूत्रे)||२||
Adhikarana vAjIkaraNaM ka icCet? (1) · Śloka 1
বাজীকরণমন্বিচ্ছেত্সততং বিষযী পুমান্|
|১|
View original
वाजीकरणमन्विच्छेत्सततं विषयी पुमान्|
|१|
Adhikarana vAjIkaraNasya Palam (1-2) · Śloka 2
|
তুষ্টিঃ পুষ্টিরপত্যং চ গুণবত্তত্র সংশ্রিতম্||১||
অপত্যসন্তানকরং যত্সদ্যঃ সংপ্রহর্ষণম্|
|২|
View original
|
तुष्टिः पुष्टिरपत्यं च गुणवत्तत्र संश्रितम्||१||
अपत्यसन्तानकरं यत्सद्यः संप्रहर्षणम्|
|२|
Adhikarana vAjIkaraNasya utpattiH (2-3) · Śloka 3
|
বাজীবাতিবলো যেন যাত্যপ্রতিহতোঽঙ্গনাঃ||২||
ভবত্যতিপ্রিযঃ স্ত্রীণাং যেন যেনোপচীযতে|
তদ্বাজীকরণং তদ্ধি দেহস্যোর্জস্করং পরম্||৩||
View original
|
वाजीवातिबलो येन यात्यप्रतिहतोऽङ्गनाः||२||
भवत्यतिप्रियः स्त्रीणां येन येनोपचीयते|
तद्वाजीकरणं तद्धि देहस्योर्जस्करं परम्||३||
Adhikarana brahrAcaryasya prashaMsA (4) · Śloka 4
ধর্ম্যং যশস্যমাযুষ্যং লোকদ্বযরসাযনম্|
অনুমোদামহে ব্রহ্মচর্যমেকান্তনির্মলম্||৪||
View original
धर्म्यं यशस्यमायुष्यं लोकद्वयरसायनम्|
अनुमोदामहे ब्रह्मचर्यमेकान्तनिर्मलम्||४||
Adhikarana vAjIkaraNaM kimartham? (5) · Śloka 5
অল্পসর্বস্য তু ক্লেশৈর্বাধ্যমানস্য রাগিণঃ|
শরীরক্ষযরক্ষার্থং বাজীকরণমুচ্যতে||৫||
View original
अल्पसर्वस्य तु क्लेशैर्बाध्यमानस्य रागिणः|
शरीरक्षयरक्षार्थं वाजीकरणमुच्यते||५||
Adhikarana vAjIkaraNase vino~ahararvyavAyo na vivAryate (6) · Śloka 6
কল্যস্যোদগ্রবযসো বাজীকরণসেবিনঃ|
সর্বেষ্বৃতুষ্বহরহর্ব্যবাযো ন নিবার্যতে||৬||
View original
कल्यस्योदग्रवयसो वाजीकरणसेविनः|
सर्वेष्वृतुष्वहरहर्व्यवायो न निवार्यते||६||
Adhikarana vAjIkaraNasevanAt pUrvaM kartavyo vidhiHtataH shukrApatyabalapradA vAjIkarA yogA yojyAH (7-8) · Śloka 8
অথ স্নিগ্ধবিশুদ্ধানাং নিরূহান্ সানুবাসনান্|
ঘৃততৈলরসক্ষীরশর্করাক্ষৌদ্রসংযুতান্||৭||
যোগবিদ্যোজযেত্পূর্বং ক্ষীরমাংসরসাশিনাম্|
ততো বাজীকরান্ যোগান্ শুক্রাপত্যবলপ্রদান্||৮||
View original
अथ स्निग्धविशुद्धानां निरूहान् सानुवासनान्|
घृततैलरसक्षीरशर्कराक्षौद्रसंयुतान्||७||
योगविद्योजयेत्पूर्वं क्षीरमांसरसाशिनाम्|
ततो वाजीकरान् योगान् शुक्रापत्यबलप्रदान्||८||
Adhikarana nirapatyasya narasya nindA (9) · Śloka 9
অচ্ছাযঃ পূতিকুসুমঃ ফলেন রহিতো দ্রুমঃ|
যথৈকশ্চৈকশাখশ্চ নিরপত্যস্তথা নরঃ||৯||
View original
अच्छायः पूतिकुसुमः फलेन रहितो द्रुमः|
यथैकश्चैकशाखश्च निरपत्यस्तथा नरः||९||
Adhikarana apatyaprashaMsA (10-11) · Śloka 11
স্খলদ্গমনমব্যক্তবচনং ধূলিধূসরম্|
অপি লালাবিলমুখং হৃদযাহ্লাদকারকম্||১০||
অপত্যং তুল্যতাং কেন দর্শনস্পর্শনাদিষু কিং পুনর্যদ্যশোধর্মমানশ্রীকুলবর্ধনম্||১১||
View original
स्खलद्गमनमव्यक्तवचनं धूलिधूसरम्|
अपि लालाविलमुखं हृदयाह्लादकारकम्||१०||
अपत्यं तुल्यतां केन दर्शनस्पर्शनादिषु किं पुनर्यद्यशोधर्ममानश्रीकुलवर्धनम्||११||
Adhikarana shuddhasharIre sharamUladisiddhaghRutayogaH (12) · Śloka 12
শুদ্ধকাযে যথাশক্তি বৃষ্যযোগান্ প্রযোজযেত্|
|১২|
View original
शुद्धकाये यथाशक्ति वृष्ययोगान् प्रयोजयेत्|
|१२|
Adhikarana vAjIkaro sharamUlAdisiddhaghRutayogaH (12-21) · Śloka 21
তানেবাহ শরেক্ষুকুশকাশানাং বিদার্যা বীরণস্য চ||১২||
মূলানি কণ্টকার্যাশ্চ জীবকর্ষভকৌ বলাম্|
মেদে দ্বে দ্বে চ কাকোল্যৌ শূর্পপর্ণ্যৌ শতাবরীম্||১৩||
অশ্বগন্ধামতিবলামাত্মগুপ্তাং পুনর্নবাম্|
বীরাং পযস্যাং জীবন্তীমৃদ্ধিং রাস্নাং ত্রিকণ্টকম্||১৪||
মধুকং শালিপর্ণী চ ভাগাংস্ত্রিপলিকান্ পৃথক্|
মাষাণামাঢকং চৈতদ্ দ্বিদ্রোণে সাধযেদপাম্||১৫||
রসেনাঢকশেষেণ পচেত্তেন ঘৃতাঢকম্|
দত্ত্বা বিদারীধাত্রীক্ষুরসানামাঢকাঢকম্||১৬||
ঘৃতাচ্চতুর্গুণং ক্ষীরং পেষ্যাণীমানি চাবপেত্|
বীরাং স্বগুপ্তাং কাকোল্যৌ যষ্টিং ফল্গূনি পিপ্পলীম্||১৭||
দ্রাক্ষাং বিদারীং খর্জূরং মধুকানি শতাবরীম্|
তত্সিদ্ধপূতং চূর্ণস্য পৃথক্ প্রস্থেন যোজযেত্||১৮||
শর্করাযাস্তুগাযাশ্চ পিপ্পল্যাঃ কুডবেন চ|
মরিচস্য প্রকুঞ্চেন পৃথগর্ধপলোন্মিতৈঃ||১৯||
ত্বগেলাকেসরৈঃ শ্লক্ষ্ণৈঃ ক্ষৌদ্রদ্বিকুডবেন চ|
পলমাত্রং ততঃ খাদেত্ প্রত্যহং রসদুগ্ধভুক্||২০||
তেনারোহতি বাজীব কুলিঙ্গ ইব হৃষ্যতি|
|২১|
View original
तानेवाह शरेक्षुकुशकाशानां विदार्या वीरणस्य च||१२||
मूलानि कण्टकार्याश्च जीवकर्षभकौ बलाम्|
मेदे द्वे द्वे च काकोल्यौ शूर्पपर्ण्यौ शतावरीम्||१३||
अश्वगन्धामतिबलामात्मगुप्तां पुनर्नवाम्|
वीरां पयस्यां जीवन्तीमृद्धिं रास्नां त्रिकण्टकम्||१४||
मधुकं शालिपर्णी च भागांस्त्रिपलिकान् पृथक्|
माषाणामाढकं चैतद् द्विद्रोणे साधयेदपाम्||१५||
रसेनाढकशेषेण पचेत्तेन घृताढकम्|
दत्त्वा विदारीधात्रीक्षुरसानामाढकाढकम्||१६||
घृताच्चतुर्गुणं क्षीरं पेष्याणीमानि चावपेत्|
वीरां स्वगुप्तां काकोल्यौ यष्टिं फल्गूनि पिप्पलीम्||१७||
द्राक्षां विदारीं खर्जूरं मधुकानि शतावरीम्|
तत्सिद्धपूतं चूर्णस्य पृथक् प्रस्थेन योजयेत्||१८||
शर्करायास्तुगायाश्च पिप्पल्याः कुडवेन च|
मरिचस्य प्रकुञ्चेन पृथगर्धपलोन्मितैः||१९||
त्वगेलाकेसरैः श्लक्ष्णैः क्षौद्रद्विकुडवेन च|
पलमात्रं ततः खादेत् प्रत्यहं रसदुग्धभुक्||२०||
तेनारोहति वाजीव कुलिङ्ग इव हृष्यति|
|२१|
Adhikarana vAjIkaro vidArIcUrNAdiyogaH kAntAshatagAmI (21-23) · Śloka 23
|
বিদারীপিপ্পলীশালিপিযালেক্ষুরকাদ্রজঃ||২১||
পৃথক্ স্বগুপ্তামূলচ্চ কুডবাংশং তথা মধু|
তুলার্ধং শর্করাচূর্ণাত্ প্রস্থার্ধং নবসর্পিষঃ||২২||
সোঽক্ষমাত্রমতঃ খাদেত্ যস্য রামাশতং গৃহে|
|২৩|
View original
|
विदारीपिप्पलीशालिपियालेक्षुरकाद्रजः||२१||
पृथक् स्वगुप्तामूलच्च कुडवांशं तथा मधु|
तुलार्धं शर्कराचूर्णात् प्रस्थार्धं नवसर्पिषः||२२||
सोऽक्षमात्रमतः खादेत् यस्य रामाशतं गृहे|
|२३|
Adhikarana vAjIkaro godhUmAdiyogaH (23-24) · Śloka 24
|
সাত্মগুপ্তাফলান্ ক্ষীরে গোধূমান্ সাধিতান্ হিমান্||২৩||
মাষান্ বা সঘৃতক্ষৌদ্রান্ খাদন্ গৃষ্টিপযোঽনুপঃ|
জাগর্তি রাত্রিং সকলামখিন্নঃ খেদযন্ স্ত্রিযঃ||২৪||
View original
|
सात्मगुप्ताफलान् क्षीरे गोधूमान् साधितान् हिमान्||२३||
माषान् वा सघृतक्षौद्रान् खादन् गृष्टिपयोऽनुपः|
जागर्ति रात्रिं सकलामखिन्नः खेदयन् स्त्रियः||२४||
Adhikarana vAjIkaro tilayogaH strIshatagAmI (25) · Śloka 25
বস্তাণ্ডসিদ্ধে পযসি ভাবিতানসকৃত্তিলান্|
যঃ খাদেত্সসিতান্ গচ্ছেত্স স্ত্রীশতমপূর্ববত্||২৫||
View original
बस्ताण्डसिद्धे पयसि भावितानसकृत्तिलान्|
यः खादेत्ससितान् गच्छेत्स स्त्रीशतमपूर्ववत्||२५||
Adhikarana vAjIkaro vidArIcUrNayogaH strIshatadAmI (26) · Śloka 26
চূর্ণং বিদার্যা বহুশঃ স্বরসেনৈব ভাবিতম্|
ক্ষৌদ্রসর্পির্যুতং লীঢ্বা প্রমদাশতমৃচ্ছতি||২৬||
View original
चूर्णं विदार्या बहुशः स्वरसेनैव भावितम्|
क्षौद्रसर्पिर्युतं लीढ्वा प्रमदाशतमृच्छति||२६||
Adhikarana vAjIkaro kRuShNAdhAtrIPalarajoyogaH (27-28) · Śloka 28
কৃষ্ণাধাত্রীফলরজঃ স্বরসেন সুভাবিতম্|
শর্করামধুসর্পির্ভির্লীঢ্বা যোঽনু পযঃ পিবেত্||২৭||
স নরোঽশীতিবর্ষোঽপি যুবেব পরিহৃষ্যতি|
|২৮|
View original
कृष्णाधात्रीफलरजः स्वरसेन सुभावितम्|
शर्करामधुसर्पिर्भिर्लीढ्वा योऽनु पयः पिबेत्||२७||
स नरोऽशीतिवर्षोऽपि युवेव परिहृष्यति|
|२८|
Adhikarana vAjIkaro madhukacUrNayogo nityaveakArI (28-29) · Śloka 29
|
কর্ষং মধুকচূর্ণস্য ঘৃতক্ষৌদ্রসমন্বিতম্||২৮||
পযোঽনুপানং যো লিহ্যান্নিত্যবেগঃ স না ভবেত্|
|২৯|
View original
|
कर्षं मधुकचूर्णस्य घृतक्षौद्रसमन्वितम्||२८||
पयोऽनुपानं यो लिह्यान्नित्यवेगः स ना भवेत्|
|२९|
Adhikarana vAjIkaro kulIrashRu~ggIkalkayogaH (29-30) · Śloka 30
|
কুলীরশৃঙ্গ্যা যঃ কল্কমালোড্য পযসা পিবেত্||২৯||
সিতাঘৃতপযোন্নাশী স নারীষু বৃষাযতে|
|৩০|
View original
|
कुलीरशृङ्ग्या यः कल्कमालोड्य पयसा पिबेत्||२९||
सिताघृतपयोन्नाशी स नारीषु वृषायते|
|३०|
Adhikarana vAjIkaro payasyAyogaH (30-31) · Śloka 31
|
যঃ পযস্যাং পযঃসিদ্ধাং খাদেন্মধুঘৃতান্বিতাম্||৩০||
পিবেদ্বাষ্কযণং চানু ক্ষীরং ন ক্ষযমেতি সঃ|
|৩১|
View original
|
यः पयस्यां पयःसिद्धां ख़ादेन्मधुग़ृतान्विताम्||३०||
पिबेद्बाष्कयणं चानु क्षीरं न क्षयमेति सः|
|३१|
Adhikarana vAjIkaro svayaMgutpAdicUrNayogaH (31-32) · Śloka 32
|
স্বযংগুপ্তেক্ষুরকযোর্বীজচূর্ণং সশর্করম্||৩১||
ধারোষ্ণেন নরঃ পীত্বা পযসা রাসভাযতে|
|৩২|
View original
|
स्वयंगुप्तेक्षुरकयोर्बीजचूर्णं सशर्करम्||३१||
धारोष्णेन नरः पीत्वा पयसा रासभायते|
|३२|
Adhikarana vAjIkaro uccaTAcUrNayogaH,vAjIkaro SatAvarIcUrNayogaH (32) · Śloka 32
|
উচ্চটাচূর্ণমপ্যেবং শতাবর্যাশ্চ যোজযেত্||৩২||
View original
|
उच्चटाचूर्णमप्येवं शतावर्याश्च योजयेत्||३२||
Adhikarana vAjIkaro dadhisArAdiyogaH (33) · Śloka 33
চন্দ্রশুভ্রম্ দধিসরং সসিতাষষ্টিকৌদনম্|
পটে সুমার্জিতং ভুক্ত্বা বৃদ্ধোঽপি তরুণাযতে||৩৩||
View original
चन्द्रशुभ्रम् दधिसरं ससिताषष्टिकौदनम्|
पटे सुमार्जितं भुक्त्वा वृद्धोऽपि तरुणायते||३३||
Adhikarana vAjIkaro shvadaMShTrAdiyogaH strIshatagAmI (34) · Śloka 34
শ্বদংষ্ট্রেক্ষুরমাষাত্মগুপ্তাবীজশতাবরীঃ|
পিবন্ ক্ষীরেণ জীর্ণোঽপি গচ্ছতি প্রমদাশতম্||৩৪||
View original
श्वदंष्ट्रेक्षुरमाषात्मगुप्ताबीजशतावरीः|
पिबन् क्षीरेण जीर्णोऽपि गच्छति प्रमदाशतम्||३४||
Adhikarana vRuShyasya lakShaNam (35) · Śloka 35
যত্কিঞ্চিন্মধুরং স্নিগ্ধং বৃংহণং বলবর্ধনম্|
মনসো হর্ষণং যচ্চ তত্সর্ব বৃষ্যমুচ্যতে||৩৫||
View original
यत्किञ्चिन्मधुरं स्निग्धं बृंहणं बलवर्धनम्|
मनसो हर्षणं यच्च तत्सर्व वृष्यमुच्यते||३५||
Adhikarana evaM vidhairdravyairdarpitaH pramadA vrajet (36) · Śloka 36
দ্রব্যৈরেবংবিধৈস্তস্মাদ্দর্পিতঃ প্রমদাং ব্রজেত্|
আত্মবেগেন চোদীর্ণঃ স্ত্রীগুণৈশ্চ প্রহর্ষিতঃ||৩৬||
View original
द्रव्यैरेवंविधैस्तस्माद्दर्पितः प्रमदां व्रजेत्|
आत्मवेगेन चोदीर्णः स्त्रीगुणैश्च प्रहर्षितः||३६||
Adhikarana sarvendriyasukhA viShayAH sevyAH (37) · Śloka 37
সেব্যাঃ সর্বেন্দ্রিযসুখা ধর্মকল্পদ্রুমাঙ্কুরাঃ|
বিষযাতিশযাঃ পঞ্চ শরাঃ কুসুমধন্বনঃ||৩৭||
View original
सेव्याः सर्वेन्द्रियसुखा धर्मकल्पद्रुमाङ्कुराः|
विषयातिशयाः पञ्च शराः कुसुमधन्वनः||३७||
Adhikarana strIsharIre sa~gghAsena sthitA viShayAH paraM harShaprItikarAH (38) · Śloka 38
ইষ্টা হ্যেকৈকশোঽপ্যর্থা হর্ষপ্রীতিকরাঃ পরম্|
কিং পুনঃ স্ত্রীশরীরে যে সঙ্ঘাতেন প্রতিষ্ঠিতাঃ||৩৮||
View original
इष्टा ह्येकैकशोऽप्यर्था हर्षप्रीतिकराः परम्|
किं पुनः स्त्रीशरीरे ये सङ्घातेन प्रतिष्ठिताः||३८||
Adhikarana vRuShatvakAriNyAH striyA lakShaNam vRuShatvakAriNyAH striyA lakShaNam (39-40) · Śloka 40
নামাপি যস্যা হৃদযোত্সবায যাং পশ্যতাং তৃপ্তিরনাপ্তপূর্বা|
সর্বেন্দ্রিযাকর্ষণপাশভূতা কাণ্তানুবৃত্তিব্রতদীক্ষিতা যা||৩৯||
কলাবিলাসাঙ্গবযোবিভূষা শুচিঃ সলজ্জা রহসি প্রগল্ভা|
প্রিযংবদা তুল্যমনঃশযা যা সা স্ত্রী বৃষত্বায পরং নরস্য||৪০||
View original
नामापि यस्या हृदयोत्सवाय यां पश्यतां तृप्तिरनाप्तपूर्वा|
सर्वेन्द्रियाकर्षणपाशभूता काण्तानुवृत्तिव्रतदीक्षिता या||३९||
कलाविलासाङ्गवयोविभूषा शुचिः सलज्जा रहसि प्रगल्भा|
प्रियंवदा तुल्यमनःशया या सा स्त्री वृषत्वाय परं नरस्य||४०||
Adhikarana kAmashAstravihitaraticaryAcaraNam (41) · Śloka 41
আচরেচ্চ সকলাং রতিচর্যা কামসূত্রবিহিতামনবদ্যাম্|
দেশকালবলশক্ত্যনুরোধা- দ্বৈদ্যতন্ত্রসমযোক্ত্যবিরুদ্ধাম্||৪১||
View original
आचरेच्च सकलां रतिचर्या कामसूत्रविहितामनवद्याम्|
देशकालबलशक्त्यनुरोधा- द्वैद्यतन्त्रसमयोक्त्यविरुद्धाम्||४१||
Adhikarana vAjIkarA aBya~jjanAdayaH (42-45) · Śloka 45
অভ্যঞ্জনোদ্বর্তনসেকগন্ধ- স্রক্চিত্রবস্ত্রাভরণপ্রকারাঃ|
গান্ধর্বকাব্যাদিকথাপ্রবীণাঃ সমস্বভাবা বশগা বযস্যাঃ||৪২||
দীর্ঘিকা স্বভবনান্তনিবিষ্টা পদ্মরেণুমধুমত্তবিহঙ্গা|
নীলসানুগিরীকূটনিতম্বে কাননানি পুরকণ্ঠগতানি||৪৩||
দৃষ্টিসুখা বিবিধা তরুজাতিঃ শ্রোত্রসুখঃ কলকোকিলনাদঃ|
অঙ্গসুখর্তুবশেন বিভূষা চিত্তসুখঃ সকলঃ পরিবারঃ||৪৪||
তাম্বূলমচ্ছমদিরা কান্তা কান্তা নিশা শশাঙ্কাঙ্কা|
যদ্যচ্চ কিঞ্চিদিষ্টং মনসো বাজীকরং তত্তত্||৪৫||
View original
अभ्यञ्जनोद्वर्तनसेकगन्ध- स्रक्चित्रवस्त्राभरणप्रकाराः|
गान्धर्वकाव्यादिकथाप्रवीणाः समस्वभावा वशगा वयस्याः||४२||
दीर्घिका स्वभवनान्तनिविष्टा पद्मरेणुमधुमत्तविहङ्गा|
नीलसानुगिरीकूटनितम्बे काननानि पुरकण्ठगतानि||४३||
दृष्टिसुखा विविधा तरुजातिः श्रोत्रसुखः कलकोकिलनादः|
अङ्गसुखर्तुवशेन विभूषा चित्तसुखः सकलः परिवारः||४४||
ताम्बूलमच्छमदिरा कान्ता कान्ता निशा शशाङ्काङ्का|
यद्यच्च किञ्चिदिष्टं मनसो वाजीकरं तत्तत्||४५||
Adhikarana kAmasyotpAdakAH padArthAH (46-47) · Śloka 47
মধু মুখমিব সোত্পলং প্রিযাযাঃ কলরণনা পরিবাদিনী প্রিযেব|
কুসুমচযমনোরমা চ শয্যা কিসলযিনী লতিকেব পুষ্পিতাগ্রা||৪৬||
দেশে শরীরে চ ন কাচিদর্তি- রর্থেষু নাল্পোঽপি মনোবিঘাতঃ|
বাজীকরাঃ সন্নিহিতাশ্চ যোগাঃ কামস্য কামং পরিপূরযন্তি||৪৭||
View original
मधु मुखमिव सोत्पलं प्रियायाः कलरणना परिवादिनी प्रियेव|
कुसुमचयमनोरमा च शय्या किसलयिनी लतिकेव पुष्पिताग्रा||४६||
देशे शरीरे च न काचिदर्ति- रर्थेषु नाल्पोऽपि मनोविघातः|
वाजीकराः सन्निहिताश्च योगाः कामस्य कामं परिपूरयन्ति||४७||
Adhikarana agryasa~ggrahaH (48-58) · Śloka 58
অধুনাঽগ্র্যসঙ্গ্রহমাহ মুস্তাপর্পটকং জ্বরে, তৃষি জলং মৃদ্ভৃষ্টলোষ্টোদ্ভবং, লাজাশ্ছর্দিষু, বস্তিজেষু গিরিজং, মেহেষু ধাত্রীনিশে|
পাণ্ডৌ শ্রেষ্ঠমযোঽভযাঽনিলকফে, প্লীহামযে পিপ্পলী, সন্ধানে কৃমিজা, বিষে শুকতরুর্মেদোনিলে গুগ্গুলুঃ||৪৮||
বৃষোঽস্রপিত্তে, কুটজোঽতিসারে, ভল্লাতকোঽর্শঃসু, গরেষু হেম|
স্থূলেষু তার্ক্ষ্যং, ক্রিমিষু কৃমিঘ্নং, শোষে সুরা চ্ছাগপযোঽথ মাংসম্||৪৯||
অক্ষ্যামযেষু ত্রিফলা, গুডূচী বাতাস্ররোগে, মথিতং গ্রহণ্যাম্|
কুষ্ঠেষু সেব্যঃ খদিরস্য সারঃ, সর্বেষু রোগেষু শিলাহ্বযং চ||৫০||
উন্মাদং ঘৃতমনবং শোকং মদ্যং, ব্যপস্মৃতিং ব্রহ্মী|
নিদ্রানাশং ক্ষীরং জযতি, রসালা প্রতিশ্যাযম্||৫১||
মাংসং কার্শ্যং, লশুনঃ প্রভঞ্জনং, স্তব্ধগাত্রতাং স্বেদঃ|
গুডমঞ্জর্যাঃ খপুরো নস্যাত্ স্কন্ধাংসবাহুরুজম্||৫২||
নবনীতখণ্দমর্দিতমৌষ্ট্রং মূত্রং পযশ্চ হন্ত্যুদরম্|
নস্যং মূর্ধবিকারান্, বিদ্রধিমচিরোত্থমস্রবিস্রাবঃ||৫৩||
নস্যং কবলো মুখজান্, নস্যাঞ্জনতর্পণানি নেত্ররুজঃ|
বৃদ্ধত্বং ক্ষীরঘৃতে, মূর্চ্ছাং শীতম্বুমারুতচ্ছাযাঃ||৫৪||
সমশুক্তার্দ্রকমাত্রা মন্দে বহ্নৌ, শ্রমে সুরা স্নানম্|
দুঃখসহত্বে স্থৈর্যে ব্যাযামো, গোক্ষুরুর্হিতঃ কৃচ্ছ্রে||৫৫||
কাসে নিদিগ্ধিকা, পার্শ্বশূলে পুষ্করজা জটা|
বযসঃ স্থাপনে ধাত্রী, ত্রিফলা গুগ্গুলুর্ব্রণে||৫৬||
বস্তির্বাতবিকারান্, পৈত্তান্ রেকঃ, কফোদ্ভবান্ বমনম্|
ক্ষৌদ্রং জযতি বলাসং, সর্পিঃ পিত্তং, সমীরণং তৈলম্||৫৭||
ইত্যগ্র্যং যত্প্রোক্তং রোগাণামৌষধং শমাযালম্|
তদ্দেশকালবলতো বিকল্পনীযং যথাযোগম্||৫৮||
View original
अधुनाऽग्र्यसङ्ग्रहमाह मुस्तापर्पटकं ज्वरे, तृषि जलं मृद्भृष्टलोष्टोद्भवं, लाजाश्छर्दिषु, बस्तिजेषु गिरिजं, मेहेषु धात्रीनिशे|
पाण्डौ श्रेष्ठमयोऽभयाऽनिलकफे, प्लीहामये पिप्पली, सन्धाने कृमिजा, विषे शुकतरुर्मेदोनिले गुग्गुलुः||४८||
वृषोऽस्रपित्ते, कुटजोऽतिसारे, भल्लातकोऽर्शःसु, गरेषु हेम|
स्थूलेषु तार्क्ष्यं, क्रिमिषु कृमिघ्नं, शोषे सुरा च्छागपयोऽथ मांसम्||४९||
अक्ष्यामयेषु त्रिफला, गुडूची वातास्ररोगे, मथितं ग्रहण्याम्|
कुष्ठेषु सेव्यः खदिरस्य सारः, सर्वेषु रोगेषु शिलाह्वयं च||५०||
उन्मादं घृतमनवं शोकं मद्यं, व्यपस्मृतिं ब्रह्मी|
निद्रानाशं क्षीरं जयति, रसाला प्रतिश्यायम्||५१||
मांसं कार्श्यं, लशुनः प्रभञ्जनं, स्तब्धगात्रतां स्वेदः|
गुडमञ्जर्याः खपुरो नस्यात् स्कन्धांसबाहुरुजम्||५२||
नवनीतखण्दमर्दितमौष्ट्रं मूत्रं पयश्च हन्त्युदरम्|
नस्यं मूर्धविकारान्, विद्रधिमचिरोत्थमस्रविस्रावः||५३||
नस्यं कवलो मुखजान्, नस्याञ्जनतर्पणानि नेत्ररुजः|
वृद्धत्वं क्षीरघृते, मूर्च्छां शीतम्बुमारुतच्छायाः||५४||
समशुक्तार्द्रकमात्रा मन्दे वह्नौ, श्रमे सुरा स्नानम्|
दुःखसहत्वे स्थैर्ये व्यायामो, गोक्षुरुर्हितः कृच्छ्रे||५५||
कासे निदिग्धिका, पार्श्वशूले पुष्करजा जटा|
वयसः स्थापने धात्री, त्रिफला गुग्गुलुर्व्रणे||५६||
बस्तिर्वातविकारान्, पैत्तान् रेकः, कफोद्भवान् वमनम्|
क्षौद्रं जयति बलासं, सर्पिः पित्तं, समीरणं तैलम्||५७||
इत्यग्र्यं यत्प्रोक्तं रोगाणामौषधं शमायालम्|
तद्देशकालबलतो विकल्पनीयं यथायोगम्||५८||
Adhikarana saMshayAnAgniveshasya prashnaH (59) · Śloka 59
ইত্যাত্রেযাদাগময্যার্থসূত্রং তত্সূক্তানাং পেশলানামতৃপ্তঃ|
ভেডাদীনাং সম্মতো ভক্তিনম্রঃ পপ্রচ্ছেদং সংশযানোঽগ্নিবেশঃ||৫৯||
View original
इत्यात्रेयादागमय्यार्थसूत्रं तत्सूक्तानां पेशलानामतृप्तः|
भेडादीनां सम्मतो भक्तिनम्रः पप्रच्छेदं संशयानोऽग्निवेशः||५९||
Adhikarana punarvasudattamuttaram (60-62) · Śloka 62
কিং পৃষ্টবান্ ? ইত্যাহ দৃশ্যন্তে ভগবন্ কেচিদাত্মবন্তোঽপি রোগিণঃ|
দ্রব্যোপস্থাতৃসম্পন্না বৃদ্ধবৈদ্যমতানুগাঃ||৬০||
ক্ষীযমাণামযপ্রাণা বিপরীতাস্তথাঽপরে|
হিতাহিতবিভাগস্য ফলং তস্মাদনিশ্চিতম্||৬১||
কিং শাস্তি শাস্ত্রমস্মিন্ ইতি কল্পযতোঽগ্নিবেশমুখ্যস্য|
শিষ্যগণস্য পুনর্বসু- রাচখ্যৌ কার্ত্স্ন্যতস্তত্ত্বম্||৬২||
View original
किं पृष्टवान् ? इत्याह दृश्यन्ते भगवन् केचिदात्मवन्तोऽपि रोगिणः|
द्रव्योपस्थातृसम्पन्ना वृद्धवैद्यमतानुगाः||६०||
क्षीयमाणामयप्राणा विपरीतास्तथाऽपरे|
हिताहितविभागस्य फलं तस्मादनिश्चितम्||६१||
किं शास्ति शास्त्रमस्मिन् इति कल्पयतोऽग्निवेशमुख्यस्य|
शिष्यगणस्य पुनर्वसु- राचख्यौ कार्त्स्न्यतस्तत्त्वम्||६२||
Adhikarana cikitsA~acikitsA cana tulyA (63) · Śloka 63
কিং তদুক্তবান্? ইত্যাহ ন চিকিত্সাঽচিকিত্সা চ তুল্যা ভবিতুমর্হতি|
বিনাঽপি ক্রিযযা স্বাস্থ্যং গচ্ছতাং ষোডশাংশযা||৬৩||
View original
किं तदुक्तवान्? इत्याह न चिकित्साऽचिकित्सा च तुल्या भवितुमर्हति|
विनाऽपि क्रियया स्वास्थ्यं गच्छतां षोडशांशया||६३||
Adhikarana Ata~gkapa~gkamagnAnAM BiShagjitaM hastAlambaH (64) · Śloka 64
আতঙ্কপঙ্কমগ্নানাং হস্তালম্বো ভিষগ্জিতম্|
জীবিতং ম্রিযমাণানাং সর্বেষামেব নৌষধাত্||৬৪||
View original
आतङ्कपङ्कमग्नानां हस्तालम्बो भिषग्जितम्|
जीवितं म्रियमाणानां सर्वेषामेव नौषधात्||६४||
Adhikarana sarve rogA upAyaM nApekShante (65) · Śloka 65
ন হ্যুপাযমপেক্ষন্তে সর্বে রোগা, ন চান্যথা|
উপাযসাধ্যাঃ সিধ্যন্তি,নাহেতুর্হেতুমান্ যতঃ||৬৫||
View original
न ह्युपायमपेक्षन्ते सर्वे रोगा, न चान्यथा|
उपायसाध्याः सिध्यन्ति,नाहेतुर्हेतुमान् यतः||६५||
Adhikarana upAyasAdhyA rogAH sidhyanti (66) · Śloka 66
যদুক্তং সর্বসম্পত্তিযুক্তযাঽপি চিকিত্সযা|
মৃত্যুর্ভবতি, তন্নৈবং নোপাযেঽস্ত্যনুপাযতা||৬৬||
View original
यदुक्तं सर्वसम्पत्तियुक्तयाऽपि चिकित्सया|
मृत्युर्भवति, तन्नैवं नोपायेऽस्त्यनुपायता||६६||
Adhikarana upAye~anupAyatA nAsti,daivavaiguNyAt kadAcinna siddhiH (67) · Śloka 67
অপি চোপাযযুক্তস্য ধীমতো জাতুচিত্ ক্রিযা|
ন সিধ্যেদ্দৈববৈগুণ্যান্ন ত্বিযং ষোডশাত্মিকা||৬৭||
View original
अपि चोपाययुक्तस्य धीमतो जातुचित् क्रिया|
न सिध्येद्दैववैगुण्यान्न त्वियं षोडशात्मिका||६७||
Adhikarana eteShAmudAharaNAni (68-70) · Śloka 70
এতদেব প্রতিপাদযন্নাহ কস্যাসিদ্ধোঽগ্নিতোযাদিঃ স্বেদস্তম্ভাদিকর্মণি|
ন প্রীণনং কর্ষণং বা কস্য ক্ষীরং গবেধুকম্||৬৮||
কস্য মাষাত্মগুপ্তাদৌ বৃষ্যত্বে নাস্তি নিশ্চযঃ|
বিণ্মূত্রকরণাক্ষেপৌ কস্য সংশযিতৌ যবে||৬৯||
বিষং কস্য জরাং যাতি মন্ত্রতন্ত্রবিবর্জিতম্|
কঃ প্রাপ্তঃ কল্যতাং পথ্যাদৃতে রোহিণিকাদিষু||৭০||
View original
एतदेव प्रतिपादयन्नाह कस्यासिद्धोऽग्नितोयादिः स्वेदस्तम्भादिकर्मणि|
न प्रीणनं कर्षणं वा कस्य क्षीरं गवेधुकम्||६८||
कस्य माषात्मगुप्तादौ वृष्यत्वे नास्ति निश्चयः|
विण्मूत्रकरणाक्षेपौ कस्य संशयितौ यवे||६९||
विषं कस्य जरां याति मन्त्रतन्त्रविवर्जितम्|
कः प्राप्तः कल्यतां पथ्यादृते रोहिणिकादिषु||७०||
Adhikarana cikitsA vinA~akAlamaraNaM kathaM vAryatAm? (71) · Śloka 71
অপি চাকালমরণং সর্বসিদ্ধান্তনিশ্চিতম্|
মহতাঽপি প্রযত্নেন বার্যতাং কথমন্যথা||৭১||
View original
अपि चाकालमरणं सर्वसिद्धान्तनिश्चितम्|
महताऽपि प्रयत्नेन वार्यतां कथमन्यथा||७१||
Adhikarana jvare la~gghanabRuMhaNaM shAstrAdeva siddhiM gatam (72) · Śloka 72
ন চাকালমৃত্যুরক্ষৈব প্রযোজনমস্য তন্ত্রস্যেত্যাহ চন্দনাদ্যপি দাহাদৌ রূঢমাগমপূর্বকম্|
শাস্ত্রাদেব গতং সিদ্ধিং জ্বরে লঙ্ঘনবৃংহণম্||৭২||
View original
न चाकालमृत्युरक्षैव प्रयोजनमस्य तन्त्रस्येत्याह चन्दनाद्यपि दाहादौ रूढमागमपूर्वकम्|
शास्त्रादेव गतं सिद्धिं ज्वरे लङ्घनबृंहणम्||७२||
Adhikarana samyakcikitsite saMshayaM mA kRuthAH (73) · Śloka 73
চতুষ্পাদ্গুণসম্পন্নে সম্যগালোচ্য যোজিতে|
মা কৃথা ব্যাধিনির্ঘাতং বিচিকিত্সাং চিকিত্সিতে||৭৩||
View original
चतुष्पाद्गुणसम्पन्ने सम्यगालोच्य योजिते|
मा कृथा व्याधिनिर्घातं विचिकित्सां चिकित्सिते||७३||
Adhikarana akANDe mRutyupAshAnAM dRuDhaCedanametat (74) · Śloka 74
এতদ্ধি মৃত্যুপাশানামকাণ্ডে ছেদনং দৃঢম্|
রোগোন্ত্রাসিতভীতানাং রক্ষাসূত্রমসূত্রকম্||৭৪||
View original
एतद्धि मृत्युपाशानामकाण्डे छेदनं दृढम्|
रोगोन्त्रासितभीतानां रक्षासूत्रमसूत्रकम्||७४||
Adhikarana etaccikitsAshAstraM sAkShAdamRutam,tadevadurBAjanasthaM hAlAhalatvaM yAti (75) · Śloka 75
এতত্তদমৃতং সাক্ষাজ্জগদাযাসবর্জিতম্|
যাতি হালাহলত্বং তু সদ্যো দুর্ভাজনস্থিতম্||৭৫||
View original
एतत्तदमृतं साक्षाज्जगदायासवर्जितम्|
याति हालाहलत्वं तु सद्यो दुर्भाजनस्थितम्||७५||
Adhikarana BiShagpAshAn dUrAtyajet (76) · Śloka 76
তদেব দুর্ভাজনং দর্শযতি অজ্ঞাতশাস্ত্রসদ্ভাবান্ শাস্ত্রমাত্রপরাযণান্|
ত্যজেদ্দূরাদ্ ভিষক্পাশান্ পাশান্ বৈবস্বতানিব||৭৬||
View original
तदेव दुर्भाजनं दर्शयति अज्ञातशास्त्रसद्भावान् शास्त्रमात्रपरायणान्|
त्यजेद्दूराद् भिषक्पाशान् पाशान् वैवस्वतानिव||७६||
Adhikarana sAdhuvRuttAnAM BiShajAM Badram (77) · Śloka 77
সম্যগ্ভিষজঃ শ্লাঘমানো ব্রূতে ভিষজাং সাধুবৃত্তানাং ভদ্রমাগমশালিনাম্|
অভ্যস্তকর্মণাং ভদ্রং ভদ্রং ভদ্রাভিলাষিণাম্||৭৭||
View original
सम्यग्भिषजः श्लाघमानो ब्रूते भिषजां साधुवृत्तानां भद्रमागमशालिनाम्|
अभ्यस्तकर्मणां भद्रं भद्रं भद्राभिलाषिणाम्||७७||
Adhikarana aShTA~ggahRudayasya tantrasya sa~ggre hAt pRuthakkaraNe pryojanam (78-80) · Śloka 80
ইতি তন্ত্রগুণৈর্যুক্তং তন্ত্রদোষৈর্বিবর্জিতম্|
চিকিত্সাশাস্ত্রমখিলং ব্যাপ্য যত্ পরিতঃ স্থিতম্||৭৮||
বিপুলামলবিজ্ঞানমহামুনিমতানুগম্|
মহাসাগরগম্ভীরসঙ্গ্রহার্থোপলক্ষণম্||৭৯||
অষ্টাঙ্গবৈদ্যকমহোদধিমন্থনেন যোঽষ্টাঙ্গসঙ্গ্রহমহামৃতরাশিরাপ্তঃ|
তস্মাদনল্পফলমল্পসমুদ্যমানাং প্রীত্যর্থমেতদুদিতং পৃথগেব তন্ত্রম্||৮০||
View original
इति तन्त्रगुणैर्युक्तं तन्त्रदोषैर्विवर्जितम्|
चिकित्साशास्त्रमखिलं व्याप्य यत् परितः स्थितम्||७८||
विपुलामलविज्ञानमहामुनिमतानुगम्|
महासागरगम्भीरसङ्ग्रहार्थोपलक्षणम्||७९||
अष्टाङ्गवैद्यकमहोदधिमन्थनेन योऽष्टाङ्गसङ्ग्रहमहामृतराशिराप्तः|
तस्मादनल्पफलमल्पसमुद्यमानां प्रीत्यर्थमेतदुदितं पृथगेव तन्त्रम्||८०||
Adhikarana 4 padArthasya lakShaNam (80) · Śloka 80
৪||৮০||
View original
४||८०||
Adhikarana 6 uddeshasya lakShaNam (80) · Śloka 80
৬|৮০|
View original
६|८०|
Adhikarana 7 nirdeshasya lakShaNam (80) · Śloka 80
৭|৮০|
View original
७|८०|
Adhikarana 8 prayojanasya lakShaNam (80) · Śloka 80
৮|৮০|
View original
८|८०|
Adhikarana 9 vAkyasheShasya lakShaNam (80) · Śloka 80
৯|৮০|
View original
९|८०|
Adhikarana 10 upadeshasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১০|৮০|
View original
१०|८०|
Adhikarana 11 apadeshasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১১|৮০|
View original
११|८०|
Adhikarana 12 atideshasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১২|৮০|
View original
१२|८०|
Adhikarana 13 arthApatterlakShaNam (80) · Śloka 80
১৩|৮০|
View original
१३|८०|
Adhikarana 14 nirNayasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১৪|৮০|
View original
१४|८०|
Adhikarana 15 prasa~ggasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১৫|৮০|
View original
१५|८०|
Adhikarana 16 ekAntasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১৬|৮০|
View original
१६|८०|
Adhikarana 17 naikAntasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১৭|৮০|
View original
१७|८०|
Adhikarana 18 apavargasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১৮|৮০|
View original
१८|८०|
Adhikarana 19 viparyayasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১৯|৮০|
View original
१९|८०|
Adhikarana 20 pUrvapakShasya lakShaNam (80) · Śloka 80
২০|৮০|
View original
२०|८०|
Adhikarana 21 vidhAnasya lakShaNam (80) · Śloka 80
২১|৮০|
View original
२१|८०|
Adhikarana 22 anumatasya lakShaNam (80) · Śloka 80
|৮০|
View original
|८०|
Adhikarana 23 vyAkhyAnasya lakShaNam (80) · Śloka 80
২৩|৮০|
View original
२३|८०|
Adhikarana 24 saMshayasya lakShaNam (80) · Śloka 80
২৪|৮০|
View original
२४|८०|
Adhikarana 25 atItApekShaNasya lakShaNam (80) · Śloka 80
২৫|৮০|
View original
२५|८०|
Adhikarana 27svasaMj~jAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
২৬|৮০|
View original
२६|८०|
Adhikarana 28UhrAsya lakShaNam (80) · Śloka 80
২৮|৮০|
View original
२८|८०|
Adhikarana 29samuccayasya lakShaNam (80) · Śloka 80
২৯|৮০|
View original
२९|८०|
Adhikarana 30 nidarshanasya lakShaNam (80) · Śloka 80
৩০|৮০|
View original
३०|८०|
Adhikarana 31 nirvacanasya lakShaNam (80) · Śloka 80
৩১|৮০|
View original
३१|८०|
Adhikarana 32 niyogasya lakShaNam (80) · Śloka 80
৩২|৮০|
View original
३२|८०|
Adhikarana 33 vikalpasya lakShaNam (80) · Śloka 80
৩৩|৮০|
View original
३३|८०|
Adhikarana 34 pratyutsArasya lakShaNam (80) · Śloka 80
৩৪|৮০|
View original
३४|८०|
Adhikarana 35 uddhArasya lakShaNam (80) · Śloka 80
৩৫|৮০|
View original
३५|८०|
Adhikarana 36 samBavasya lakShaNam (80) · Śloka 80
৩৬|৮০|
View original
३६|८०|
Adhikarana vyAkhyA 14 pa~jca dashavidhA (80) · Śloka 80
১|৮০|
View original
१|८०|
Adhikarana 1 piNDavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
১|৮০|
View original
१|८०|
Adhikarana 2 padavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
২|৮০|
View original
२|८०|
Adhikarana 3 padArthavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
৩|৮০|
View original
३|८०|
Adhikarana 4 adhikaraNavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
৪|৮০|
View original
४|८०|
Adhikarana 5 prakaraNavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
৫|৮০|
View original
५|८०|
Adhikarana 6 arthavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
৬|৮০|
View original
६|८०|
Adhikarana 7 kRuCravyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
৭|৮০|
View original
७|८०|
Adhikarana 8 PalavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
৮|৮০|
View original
८|८०|
Adhikarana 9 uccitakavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
৯|৮০|
View original
९|८०|
Adhikarana 10 nyAsavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
১০|৮০|
View original
१०|८०|
Adhikarana 11 prayojanavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
১১|৮০|
View original
११|८०|
Adhikarana kalpanA 7 saptavidhA 1/2 pradhAnakalpanAyA lakShaNam (80) · Śloka 80
১২|৮০|
View original
१२|८०|
Adhikarana 3 guNakalpanAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
৩|৮০|
View original
३|८०|
Adhikarana 4 leshakalpanAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
৪|৮০|
View original
४|८०|
Adhikarana 5 vidyAkalpanAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
৫|৮০|
View original
५|८०|
Adhikarana 6 BkShyakalpanAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
৬|৮০|
View original
६|८०|
Adhikarana 7 Aj~jAkalpanAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
৭|৮০|
View original
७|८०|
Adhikarana saptavidhA kalpanAviMshatyAshrayA (80) · Śloka 80
ইযম্১|৮০|
View original
इयम्१|८०|
Adhikarana 1 Adilopasya lakShaNam (80) · Śloka 80
২|৮০|
View original
२|८०|
Adhikarana 2 madhyalopasya lakShaNam (80) · Śloka 80
২|৮০|
View original
२|८०|
Adhikarana 3 antalopasya lakShaNam (80) · Śloka 80
৩|৮০|
View original
३|८०|
Adhikarana 4 uBayapadalopasya lakShaNam (80) · Śloka 80
৪|৮০|
View original
४|८०|
Adhikarana 5 AdimadhyAntalopasya lakShaNam (80) · Śloka 80
৫|৮০|
View original
५|८०|
Adhikarana 6 varNopajanasya lakShaNam (80) · Śloka 80
৬|৮০|
View original
६|८०|
Adhikarana 7 RuShikliShTasya lakShaNam (80) · Śloka 80
৭|৮০|
View original
७|८०|
Adhikarana 8 tantrashIlasya lakShaNam (80) · Śloka 80
৮|৮০|
View original
८|८०|
Adhikarana 9 tantrasaMj~jAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
৯|৮০|
View original
९|८०|
Adhikarana 10 prAkRutasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১০|৮০|
View original
१०|८०|
Adhikarana 11 samAnatantrapratyayasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১১|৮০|
View original
११|८०|
Adhikarana 12 paratantrapratyayasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১২|৮০|
View original
१२|८०|
Adhikarana 13 hetu hetukadharmasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১৩|৮০|
View original
१३|८०|
Adhikarana 14 kAryakAraNadharmasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১৪|৮০|
View original
१४|८०|
Adhikarana 15 Adyantaviparyayasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১৫|৮০|
View original
१५|८०|
Adhikarana 16 shabdAnyatvasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১৬|৮০|
View original
१६|८०|
Adhikarana 17 pratyayadharmasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১৭|৮০|
View original
१७|८०|
Adhikarana 18 upanayasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১৮|৮০|
View original
१८|८०|
Adhikarana 19 samBavasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১৯|৮০|
View original
१९|८०|
Adhikarana 20 viBavasya lakShaNam (80) · Śloka 80
২০|৮০|
View original
२०|८०|
Adhikarana tAcCIlyAdIni 17 saptadasha (80) · Śloka 80
সপ্তা দশ১|৮০|
View original
सप्ता दश१|८०|
Adhikarana 1 tAcCIlyasya lakShaNam (80) · Śloka 80
তত্র ১........১|৮০|
View original
तत्र १........१|८०|
Adhikarana 2 avayavasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১|৮০|
View original
१|८०|
Adhikarana 3 vikArasya lakShaNam (80) · Śloka 80
৩|৮০|
View original
३|८०|
Adhikarana 5 BUyastvasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১|৮০|
View original
१|८०|
Adhikarana 6 prakArasya lakShaNam (80) · Śloka 80
৬|৮০|
View original
६|८०|
Adhikarana 7 guNigaNaviBavasya lakShaNam (80) · Śloka 80
৭|৮০|
View original
७|८०|
Adhikarana 8 saMsaktatAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
৮|৮০|
View original
८|८०|
Adhikarana 9 taddharmatAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
৯|৮০|
View original
९|८०|
Adhikarana 10 sthAnasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১০|৮০|
View original
१०|८०|
Adhikarana 11 tAdarthyasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১১|৮০|
View original
११|८०|
Adhikarana 12 sAhacaryasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১২|৮০|
View original
१२|८०|
Adhikarana 13 karmaNaH lakShaNam (80) · Śloka 80
১৩|৮০|
View original
१३|८०|
Adhikarana 14 guNanimittasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১৪||৮০||
View original
१४||८०||
Adhikarana 15 ceShTanimittasya lakShaNam (15) · Śloka 15
||১৫||
View original
||१५||
Adhikarana 16 mUlasaMj~jAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
১৬|৮০|
View original
१६|८०|
Adhikarana 17 tAtsthyasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১৭|৮০|
View original
१७|८०|
Adhikarana tantradoShAH 15 pa~jcadasha (80) · Śloka 80
তথ১|৮০|
View original
तथ१|८०|
Adhikarana 1 aprasiddhAshabdasya lakShaNam (80) · Śloka 80
তত্র১|৮০|
View original
तत्र१|८०|
Adhikarana 2 duHpraNItasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১|৮০|
View original
१|८०|
Adhikarana 3 asa~ggatAthaMsya lakShaNam (80) · Śloka 80
৩|৮০|
View original
३|८०|
Adhikarana 4 asukhArohipadasya lakShaNam (80) · Śloka 80
৪||৮০||
View original
४||८०||
Adhikarana 5 viruddhasya lakShaNam (5) · Śloka 5
৫||৫||
View original
५||५||
Adhikarana 9 Binnakramasya lakShaNam (80) · Śloka 80
৯|৮০|
View original
९|८०|
Adhikarana 10 saMdigdhasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১০|৮০|
View original
१०|८०|
Adhikarana 11 punaruktasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১১|৮০|
View original
११|८०|
Adhikarana 12 niHpramANasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১২|৮০|
View original
१२|८०|
Adhikarana 13 asamAptArthasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১৩|৮০|
View original
१३|८०|
Adhikarana 14 anarthakasya lakShaNam (1) · Śloka 80
১|৮০|
View original
१|८०|
Adhikarana 15 vyAhatasya lakShaNam (80) · Śloka 80
১৫||৮০||
View original
१५||८०||
Adhikarana idaM tantraM mantravatsaM prayoktavyam (81) · Śloka 81
ইদমাগমসিদ্ধত্বাত্প্রত্যক্ষফলদর্শনাত্|
মন্ত্রবত্সংপ্রযোক্তব্যং ন মীমাংস্যং কথঞ্চন||৮১||
View original
इदमागमसिद्धत्वात्प्रत्यक्षफलदर्शनात्|
मन्त्रवत्संप्रयोक्तव्यं न मीमांस्यं कथञ्चन||८१||
Adhikarana kathattantrasya pAThAvabodhAnuShThAne Palam (82) · Śloka 82
দীর্ঘজীবিতমারোগ্যং ধর্মমর্থং সুখং যশঃ|
পাঠাববোধানুষ্ঠানৈরধিগচ্ছত্যতো ধ্রুবম্||৮২||
View original
दीर्ग़जीवितमारोग्यं धर्ममर्थं सुख़ं यशः|
पाठावबोधानुष्ठानैरधिगच्छत्यतो ध्रुवम्||८२||
Adhikarana etattantrapaThanasya Palam (83) · Śloka 83
এতত্পঠন্ সঙ্গ্রহবোধশক্তঃ স্বভ্যস্তকর্মা ভিষগপ্রকম্প্যঃ|
আকম্পযত্যন্যবিশালতন্ত্র- কৃতাভিযোগান্ যদি তন্ন চিত্রম্||৮৩||
View original
एतत्पठन् सङ्ग्रहबोधशक्तः स्वभ्यस्तकर्मा भिषगप्रकम्प्यः|
आकम्पयत्यन्यविशालतन्त्र- कृताभियोगान् यदि तन्न चित्रम्||८३||
Adhikarana carakAdyekaikaragranthAByAse na samyakj~jAnam (84) · Śloka 84
যদি চরকমধীতে তদ্ ধ্রুবং সুশ্রুতাদি- প্রণিগদিতগদানাং নামমাত্রেঽপি বাহ্যঃ|
অথ চরকবিহীনঃ প্রক্রিযাযামখিন্নঃ কিমিব খলু করোতু ব্যাধিতানাং বরাকঃ||৮৪||
View original
यदि चरकमधीते तद् ध्रुवं सुश्रुतादि- प्रणिगदितगदानां नाममात्रेऽपि बाह्यः|
अथ चरकविहीनः प्रक्रियायामखिन्नः किमिव खलु करोतु व्याधितानां वराकः||८४||
Adhikarana yadyaBiniveshastArhi AdyaM vaidyakaM paThatu (85) · Śloka 85
অথৈব মন্যসে যদ্যপি তত্র তন্ত্রমেতদ্গুণম্, তথাঽপ্যার্ষতন্ত্রাধ্যযনে সমাধানাতিশয ইতি|
তত ইদমাহ অভিনিবেশবশাদভিযুজ্যতে সুভণিতেঽপি ন যো দৃঢমূঢকঃ|
পঠতু যত্নপরঃ পুরুষাযুষং স খলু বৈদ্যকমাদ্যমনির্বিদঃ||৮৫||
View original
अथैव मन्यसे यद्यपि तत्र तन्त्रमेतद्गुणम्, तथाऽप्यार्षतन्त्राध्ययने समाधानातिशय इति|
तत इदमाह अभिनिवेशवशादभियुज्यते सुभणितेऽपि न यो दृढमूढकः|
पठतु यत्नपरः पुरुषायुषं स खलु वैद्यकमाद्यमनिर्विदः||८५||
Adhikarana aBidhAtRuvashAd kiM dravyashaktirvishiShyate? (86) · Śloka 86
অথৈবং মন্যসে বক্তৃত্ববিশেষাদবশ্যমেবার্থাতিশযো ভবতি|
তস্মাদাদ্যেষু সুকৃতেষ্বেবাভিযোগো যুক্তো, ন ত্বিদানীন্তনকবিকৃতেষ্বিতি, তদেতন্ন বাচ্যম্|
কুতঃ ? ইত্যাহ বাতে পিত্তে শ্লেষ্মশান্তৌ চ পথ্যং তৈলং সর্পির্মাক্ষিকং চ ক্রমেণ|
এতদ্ ব্রহ্মা ভাষতাং ব্রহজো বা কা নির্মন্ত্রে বক্তৃভেদোক্তিশক্তিঃ||৮৬||
View original
अथैवं मन्यसे वक्तृत्वविशेषादवश्यमेवार्थातिशयो भवति|
तस्मादाद्येषु सुकृतेष्वेवाभियोगो युक्तो, न त्विदानीन्तनकविकृतेष्विति, तदेतन्न वाच्यम्|
कुतः ? इत्याह वाते पित्ते श्लेष्मशान्तौ च पथ्यं तैलं सर्पिर्माक्षिकं च क्रमेण|
एतद् ब्रह्मा भाषतां ब्रहजो वा का निर्मन्त्रे वक्तृभेदोक्तिशक्तिः||८६||
Adhikarana ato mAdhyasthyamavalambyatAm (87) · Śloka 87
তদেবোপসংহরন্ স্পষ্টযতি অভিধাতৃবশাত্ কিং বা দ্রব্যশক্তির্বিশিষ্যতে|
অতো মত্সরমুত্সৃজ্য মাধ্যস্থ্যমবলম্ব্যতাম্||৮৭||
View original
तदेवोपसंहरन् स्पष्टयति अभिधातृवशात् किं वा द्रव्यशक्तिर्विशिष्यते|
अतो मत्सरमुत्सृज्य माध्यस्थ्यमवलम्ब्यताम्||८७||
Adhikarana RuShipraNIte prItiScet BeDAdyAH kiMna paThacante? tasmAtsuBAShitaM grAhrAm (88) · Śloka 88
ননু, কিমস্মাকমুপকারকত্বাদিদ্বারেণ ঋষিপ্রণীতমেব তন্ত্রমনুরাগবশাদধ্যেষ্যম্ ? ইত্যাশঙ্ক্যাহ ঋষিপ্রণীতে প্রীতিশ্চেন্মুক্ত্বা চরকসুশ্রুতৌ|
ভেডাদ্যাঃ কিং ন পঠ্যন্তে তস্মাদ্গ্রাহ্যং সুভাষিতম্||৮৮||
View original
ननु, किमस्माकमुपकारकत्वादिद्वारेण ऋषिप्रणीतमेव तन्त्रमनुरागवशादध्येष्यम् ? इत्याशङ्क्याह ऋषिप्रणीते प्रीतिश्चेन्मुक्त्वा चरकसुश्रुतौ|
भेडाद्याः किं न पठ्यन्ते तस्माद्ग्राह्यं सुभाषितम्||८८||
Adhikarana sarvAyurvedasArabhUtametat hRudayaM kRutvA yacchubhaM prAptaM tena jagataH shubhamastu (89-40) · Śloka 40
হৃদয হৃদযমেতত্সর্বাযুর্বেদবাঙ্মযপযোধেঃ|
কৃত্বা যচ্ছুভমাপ্তং শুভমস্তু পরং ততো জগতঃ||৮৯||
ইতি শ্রীবৈদ্যপতিসিংহগুপ্তসূনুশ্রীমদ্বাগ্ভটবির- চিতাযামষ্টাঙ্গহৃদযসংহিতাযাং ষষ্ঠে উত্তর- স্থানে বাজীকরণবিধির্নাম চত্বা- রিংশোঽধ্যাযঃ||৪০||
View original
हृदय हृदयमेतत्सर्वायुर्वेदवाङ्मयपयोधेः|
कृत्वा यच्छुभमाप्तं शुभमस्तु परं ततो जगतः||८९||
इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविर- चितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तर- स्थाने वाजीकरणविधिर्नाम चत्वा- रिंशोऽध्यायः||४०||