Adhikarana vAjIkaraNavidhiradhyAyaH (2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਵਾਜੀਕਰਣਵਿਧਿਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ|
ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ|
(ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ)||੨||
View original
अथातो वाजीकरणविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः|
(गद्यसूत्रे)||२||
Adhikarana vAjIkaraNaM ka icCet? (1) · Śloka 1
ਵਾਜੀਕਰਣਮਨ੍ਵਿਚ੍ਛੇਤ੍ਸਤਤਂ ਵਿਸਯੀ ਪੁਮਾਨ੍|
|੧|
View original
वाजीकरणमन्विच्छेत्सततं विषयी पुमान्|
|१|
Adhikarana vAjIkaraNasya Palam (1-2) · Śloka 2
|
ਤੁਸ੍ਟਿਃ ਪੁਸ੍ਟਿਰਪਤ੍ਯਂ ਚ ਗੁਣਵਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਮ੍||੧||
ਅਪਤ੍ਯਸਨ੍ਤਾਨਕਰਂ ਯਤ੍ਸਦ੍ਯਃ ਸਂਪ੍ਰਹਰ੍ਸਣਮ੍|
|੨|
View original
|
तुष्टिः पुष्टिरपत्यं च गुणवत्तत्र संश्रितम्||१||
अपत्यसन्तानकरं यत्सद्यः संप्रहर्षणम्|
|२|
Adhikarana vAjIkaraNasya utpattiH (2-3) · Śloka 3
|
ਵਾਜੀਵਾਤਿਬਲੋ ਯੇਨ ਯਾਤ੍ਯਪ੍ਰਤਿਹਤੋਙ੍ਗਨਾਃ||੨||
ਭਵਤ੍ਯਤਿਪ੍ਰਿਯਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਯੇਨ ਯੇਨੋਪਚੀਯਤੇ|
ਤਦ੍ਵਾਜੀਕਰਣਂ ਤਦ੍ਧਿ ਦੇਹਸ੍ਯੋਰ੍ਜਸ੍ਕਰਂ ਪਰਮ੍||੩||
View original
|
वाजीवातिबलो येन यात्यप्रतिहतोऽङ्गनाः||२||
भवत्यतिप्रियः स्त्रीणां येन येनोपचीयते|
तद्वाजीकरणं तद्धि देहस्योर्जस्करं परम्||३||
Adhikarana brahrAcaryasya prashaMsA (4) · Śloka 4
ਧਰ੍ਮ੍ਯਂ ਯਸ਼ਸ੍ਯਮਾਯੁਸ੍ਯਂ ਲੋਕਦ੍ਵਯਰਸਾਯਨਮ੍|
ਅਨੁਮੋਦਾਮਹੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਮੇਕਾਨ੍ਤਨਿਰ੍ਮਲਮ੍||੪||
View original
धर्म्यं यशस्यमायुष्यं लोकद्वयरसायनम्|
अनुमोदामहे ब्रह्मचर्यमेकान्तनिर्मलम्||४||
Adhikarana vAjIkaraNaM kimartham? (5) · Śloka 5
ਅਲ੍ਪਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਤੁ ਕ੍ਲੇਸ਼ੈਰ੍ਬਾਧ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਰਾਗਿਣਃ|
ਸ਼ਰੀਰਕ੍ਸਯਰਕ੍ਸਾਰ੍ਥਂ ਵਾਜੀਕਰਣਮੁਚ੍ਯਤੇ||੫||
View original
अल्पसर्वस्य तु क्लेशैर्बाध्यमानस्य रागिणः|
शरीरक्षयरक्षार्थं वाजीकरणमुच्यते||५||
Adhikarana vAjIkaraNase vino~ahararvyavAyo na vivAryate (6) · Śloka 6
ਕਲ੍ਯਸ੍ਯੋਦਗ੍ਰਵਯਸੋ ਵਾਜੀਕਰਣਸੇਵਿਨਃ|
ਸਰ੍ਵੇਸ੍ਵਤੁਸ੍ਵਹਰਹਰ੍ਵ੍ਯਵਾਯੋ ਨ ਨਿਵਾਰ੍ਯਤੇ||੬||
View original
कल्यस्योदग्रवयसो वाजीकरणसेविनः|
सर्वेष्वृतुष्वहरहर्व्यवायो न निवार्यते||६||
Adhikarana vAjIkaraNasevanAt pUrvaM kartavyo vidhiHtataH shukrApatyabalapradA vAjIkarA yogA yojyAH (7-8) · Śloka 8
ਅਥ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨਾਂ ਨਿਰੂਹਾਨ੍ ਸਾਨੁਵਾਸਨਾਨ੍|
ਘਤਤੈਲਰਸਕ੍ਸੀਰਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਂਯੁਤਾਨ੍||੭||
ਯੋਗਵਿਦ੍ਯੋਜਯੇਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਕ੍ਸੀਰਮਾਂਸਰਸਾਸ਼ਿਨਾਮ੍|
ਤਤੋ ਵਾਜੀਕਰਾਨ੍ ਯੋਗਾਨ੍ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਪਤ੍ਯਬਲਪ੍ਰਦਾਨ੍||੮||
View original
अथ स्निग्धविशुद्धानां निरूहान् सानुवासनान्|
घृततैलरसक्षीरशर्कराक्षौद्रसंयुतान्||७||
योगविद्योजयेत्पूर्वं क्षीरमांसरसाशिनाम्|
ततो वाजीकरान् योगान् शुक्रापत्यबलप्रदान्||८||
Adhikarana nirapatyasya narasya nindA (9) · Śloka 9
ਅਚ੍ਛਾਯਃ ਪੂਤਿਕੁਸੁਮਃ ਫਲੇਨ ਰਹਿਤੋ ਦ੍ਰੁਮਃ|
ਯਥੈਕਸ਼੍ਚੈਕਸ਼ਾਖਸ਼੍ਚ ਨਿਰਪਤ੍ਯਸ੍ਤਥਾ ਨਰਃ||੯||
View original
अच्छायः पूतिकुसुमः फलेन रहितो द्रुमः|
यथैकश्चैकशाखश्च निरपत्यस्तथा नरः||९||
Adhikarana apatyaprashaMsA (10-11) · Śloka 11
ਸ੍ਖਲਦ੍ਗਮਨਮਵ੍ਯਕ੍ਤਵਚਨਂ ਧੂਲਿਧੂਸਰਮ੍|
ਅਪਿ ਲਾਲਾਵਿਲਮੁਖਂ ਹਦਯਾਹ੍ਲਾਦਕਾਰਕਮ੍||੧੦||
ਅਪਤ੍ਯਂ ਤੁਲ੍ਯਤਾਂ ਕੇਨ ਦਰ੍ਸ਼ਨਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਦਿਸੁ ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਯਦ੍ਯਸ਼ੋਧਰ੍ਮਮਾਨਸ਼੍ਰੀਕੁਲਵਰ੍ਧਨਮ੍||੧੧||
View original
स्खलद्गमनमव्यक्तवचनं धूलिधूसरम्|
अपि लालाविलमुखं हृदयाह्लादकारकम्||१०||
अपत्यं तुल्यतां केन दर्शनस्पर्शनादिषु किं पुनर्यद्यशोधर्ममानश्रीकुलवर्धनम्||११||
Adhikarana shuddhasharIre sharamUladisiddhaghRutayogaH (12) · Śloka 12
ਸ਼ੁਦ੍ਧਕਾਯੇ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਵਸ੍ਯਯੋਗਾਨ੍ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍|
|੧੨|
View original
शुद्धकाये यथाशक्ति वृष्ययोगान् प्रयोजयेत्|
|१२|
Adhikarana vAjIkaro sharamUlAdisiddhaghRutayogaH (12-21) · Śloka 21
ਤਾਨੇਵਾਹ ਸ਼ਰੇਕ੍ਸੁਕੁਸ਼ਕਾਸ਼ਾਨਾਂ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾ ਵੀਰਣਸ੍ਯ ਚ||੧੨||
ਮੂਲਾਨਿ ਕਣ੍ਟਕਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੌ ਬਲਾਮ੍|
ਮੇਦੇ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਚ ਕਾਕੋਲ੍ਯੌ ਸ਼ੂਰ੍ਪਪਰ੍ਣ੍ਯੌ ਸ਼ਤਾਵਰੀਮ੍||੧੩||
ਅਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਮਤਿਬਲਾਮਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਮ੍|
ਵੀਰਾਂ ਪਯਸ੍ਯਾਂ ਜੀਵਨ੍ਤੀਮਦ੍ਧਿਂ ਰਾਸ੍ਨਾਂ ਤ੍ਰਿਕਣ੍ਟਕਮ੍||੧੪||
ਮਧੁਕਂ ਸ਼ਾਲਿਪਰ੍ਣੀ ਚ ਭਾਗਾਂਸ੍ਤ੍ਰਿਪਲਿਕਾਨ੍ ਪਥਕ੍|
ਮਾਸਾਣਾਮਾਢਕਂ ਚੈਤਦ੍ ਦ੍ਵਿਦ੍ਰੋਣੇ ਸਾਧਯੇਦਪਾਮ੍||੧੫||
ਰਸੇਨਾਢਕਸ਼ੇਸੇਣ ਪਚੇਤ੍ਤੇਨ ਘਤਾਢਕਮ੍|
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਦਾਰੀਧਾਤ੍ਰੀਕ੍ਸੁਰਸਾਨਾਮਾਢਕਾਢਕਮ੍||੧੬||
ਘਤਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪੇਸ੍ਯਾਣੀਮਾਨਿ ਚਾਵਪੇਤ੍|
ਵੀਰਾਂ ਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਂ ਕਾਕੋਲ੍ਯੌ ਯਸ੍ਟਿਂ ਫਲ੍ਗੂਨਿ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮ੍||੧੭||
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਵਿਦਾਰੀਂ ਖਰ੍ਜੂਰਂ ਮਧੁਕਾਨਿ ਸ਼ਤਾਵਰੀਮ੍|
ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧਪੂਤਂ ਚੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਪਥਕ੍ ਪ੍ਰਸ੍ਥੇਨ ਯੋਜਯੇਤ੍||੧੮||
ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾਸ੍ਤੁਗਾਯਾਸ਼੍ਚ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਃ ਕੁਡਵੇਨ ਚ|
ਮਰਿਚਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕੁਞ੍ਚੇਨ ਪਥਗਰ੍ਧਪਲੋਨ੍ਮਿਤੈਃ||੧੯||
ਤ੍ਵਗੇਲਾਕੇਸਰੈਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣੈਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਦ੍ਵਿਕੁਡਵੇਨ ਚ|
ਪਲਮਾਤ੍ਰਂ ਤਤਃ ਖਾਦੇਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਰਸਦੁਗ੍ਧਭੁਕ੍||੨੦||
ਤੇਨਾਰੋਹਤਿ ਵਾਜੀਵ ਕੁਲਿਙ੍ਗ ਇਵ ਹਸ੍ਯਤਿ|
|੨੧|
View original
तानेवाह शरेक्षुकुशकाशानां विदार्या वीरणस्य च||१२||
मूलानि कण्टकार्याश्च जीवकर्षभकौ बलाम्|
मेदे द्वे द्वे च काकोल्यौ शूर्पपर्ण्यौ शतावरीम्||१३||
अश्वगन्धामतिबलामात्मगुप्तां पुनर्नवाम्|
वीरां पयस्यां जीवन्तीमृद्धिं रास्नां त्रिकण्टकम्||१४||
मधुकं शालिपर्णी च भागांस्त्रिपलिकान् पृथक्|
माषाणामाढकं चैतद् द्विद्रोणे साधयेदपाम्||१५||
रसेनाढकशेषेण पचेत्तेन घृताढकम्|
दत्त्वा विदारीधात्रीक्षुरसानामाढकाढकम्||१६||
घृताच्चतुर्गुणं क्षीरं पेष्याणीमानि चावपेत्|
वीरां स्वगुप्तां काकोल्यौ यष्टिं फल्गूनि पिप्पलीम्||१७||
द्राक्षां विदारीं खर्जूरं मधुकानि शतावरीम्|
तत्सिद्धपूतं चूर्णस्य पृथक् प्रस्थेन योजयेत्||१८||
शर्करायास्तुगायाश्च पिप्पल्याः कुडवेन च|
मरिचस्य प्रकुञ्चेन पृथगर्धपलोन्मितैः||१९||
त्वगेलाकेसरैः श्लक्ष्णैः क्षौद्रद्विकुडवेन च|
पलमात्रं ततः खादेत् प्रत्यहं रसदुग्धभुक्||२०||
तेनारोहति वाजीव कुलिङ्ग इव हृष्यति|
|२१|
Adhikarana vAjIkaro vidArIcUrNAdiyogaH kAntAshatagAmI (21-23) · Śloka 23
|
ਵਿਦਾਰੀਪਿਪ੍ਪਲੀਸ਼ਾਲਿਪਿਯਾਲੇਕ੍ਸੁਰਕਾਦ੍ਰਜਃ||੨੧||
ਪਥਕ੍ ਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਮੂਲਚ੍ਚ ਕੁਡਵਾਂਸ਼ਂ ਤਥਾ ਮਧੁ|
ਤੁਲਾਰ੍ਧਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਚੂਰ੍ਣਾਤ੍ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਰ੍ਧਂ ਨਵਸਰ੍ਪਿਸਃ||੨੨||
ਸੋਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰਮਤਃ ਖਾਦੇਤ੍ ਯਸ੍ਯ ਰਾਮਾਸ਼ਤਂ ਗਹੇ|
|੨੩|
View original
|
विदारीपिप्पलीशालिपियालेक्षुरकाद्रजः||२१||
पृथक् स्वगुप्तामूलच्च कुडवांशं तथा मधु|
तुलार्धं शर्कराचूर्णात् प्रस्थार्धं नवसर्पिषः||२२||
सोऽक्षमात्रमतः खादेत् यस्य रामाशतं गृहे|
|२३|
Adhikarana vAjIkaro godhUmAdiyogaH (23-24) · Śloka 24
|
ਸਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਫਲਾਨ੍ ਕ੍ਸੀਰੇ ਗੋਧੂਮਾਨ੍ ਸਾਧਿਤਾਨ੍ ਹਿਮਾਨ੍||੨੩||
ਮਾਸਾਨ੍ ਵਾ ਸਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਨ੍ ਖਾਦਨ੍ ਗਸ੍ਟਿਪਯੋਨੁਪਃ|
ਜਾਗਰ੍ਤਿ ਰਾਤ੍ਰਿਂ ਸਕਲਾਮਖਿਨ੍ਨਃ ਖੇਦਯਨ੍ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ||੨੪||
View original
|
सात्मगुप्ताफलान् क्षीरे गोधूमान् साधितान् हिमान्||२३||
माषान् वा सघृतक्षौद्रान् खादन् गृष्टिपयोऽनुपः|
जागर्ति रात्रिं सकलामखिन्नः खेदयन् स्त्रियः||२४||
Adhikarana vAjIkaro tilayogaH strIshatagAmI (25) · Śloka 25
ਬਸ੍ਤਾਣ੍ਡਸਿਦ੍ਧੇ ਪਯਸਿ ਭਾਵਿਤਾਨਸਕਤ੍ਤਿਲਾਨ੍|
ਯਃ ਖਾਦੇਤ੍ਸਸਿਤਾਨ੍ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਸ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ਼ਤਮਪੂਰ੍ਵਵਤ੍||੨੫||
View original
बस्ताण्डसिद्धे पयसि भावितानसकृत्तिलान्|
यः खादेत्ससितान् गच्छेत्स स्त्रीशतमपूर्ववत्||२५||
Adhikarana vAjIkaro vidArIcUrNayogaH strIshatadAmI (26) · Śloka 26
ਚੂਰ੍ਣਂ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾ ਬਹੁਸ਼ਃ ਸ੍ਵਰਸੇਨੈਵ ਭਾਵਿਤਮ੍|
ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਰ੍ਯੁਤਂ ਲੀਢ੍ਵਾ ਪ੍ਰਮਦਾਸ਼ਤਮਚ੍ਛਤਿ||੨੬||
View original
चूर्णं विदार्या बहुशः स्वरसेनैव भावितम्|
क्षौद्रसर्पिर्युतं लीढ्वा प्रमदाशतमृच्छति||२६||
Adhikarana vAjIkaro kRuShNAdhAtrIPalarajoyogaH (27-28) · Śloka 28
ਕਸ੍ਣਾਧਾਤ੍ਰੀਫਲਰਜਃ ਸ੍ਵਰਸੇਨ ਸੁਭਾਵਿਤਮ੍|
ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭਿਰ੍ਲੀਢ੍ਵਾ ਯੋਨੁ ਪਯਃ ਪਿਬੇਤ੍||੨੭||
ਸ ਨਰੋਸ਼ੀਤਿਵਰ੍ਸੋਪਿ ਯੁਵੇਵ ਪਰਿਹਸ੍ਯਤਿ|
|੨੮|
View original
कृष्णाधात्रीफलरजः स्वरसेन सुभावितम्|
शर्करामधुसर्पिर्भिर्लीढ्वा योऽनु पयः पिबेत्||२७||
स नरोऽशीतिवर्षोऽपि युवेव परिहृष्यति|
|२८|
Adhikarana vAjIkaro madhukacUrNayogo nityaveakArI (28-29) · Śloka 29
|
ਕਰ੍ਸਂ ਮਧੁਕਚੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍||੨੮||
ਪਯੋਨੁਪਾਨਂ ਯੋ ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਵੇਗਃ ਸ ਨਾ ਭਵੇਤ੍|
|੨੯|
View original
|
कर्षं मधुकचूर्णस्य घृतक्षौद्रसमन्वितम्||२८||
पयोऽनुपानं यो लिह्यान्नित्यवेगः स ना भवेत्|
|२९|
Adhikarana vAjIkaro kulIrashRu~ggIkalkayogaH (29-30) · Śloka 30
|
ਕੁਲੀਰਸ਼ਙ੍ਗ੍ਯਾ ਯਃ ਕਲ੍ਕਮਾਲੋਡ੍ਯ ਪਯਸਾ ਪਿਬੇਤ੍||੨੯||
ਸਿਤਾਘਤਪਯੋਨ੍ਨਾਸ਼ੀ ਸ ਨਾਰੀਸੁ ਵਸਾਯਤੇ|
|੩੦|
View original
|
कुलीरशृङ्ग्या यः कल्कमालोड्य पयसा पिबेत्||२९||
सिताघृतपयोन्नाशी स नारीषु वृषायते|
|३०|
Adhikarana vAjIkaro payasyAyogaH (30-31) · Śloka 31
|
ਯਃ ਪਯਸ੍ਯਾਂ ਪਯਃਸਿਦ੍ਧਾਂ ਖ਼ਾਦੇਨ੍ਮਧੁਗ਼ਤਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍||੩੦||
ਪਿਬੇਦ੍ਬਾਸ੍ਕਯਣਂ ਚਾਨੁ ਕ੍ਸੀਰਂ ਨ ਕ੍ਸਯਮੇਤਿ ਸਃ|
|੩੧|
View original
|
यः पयस्यां पयःसिद्धां ख़ादेन्मधुग़ृतान्विताम्||३०||
पिबेद्बाष्कयणं चानु क्षीरं न क्षयमेति सः|
|३१|
Adhikarana vAjIkaro svayaMgutpAdicUrNayogaH (31-32) · Śloka 32
|
ਸ੍ਵਯਂਗੁਪ੍ਤੇਕ੍ਸੁਰਕਯੋਰ੍ਬੀਜਚੂਰ੍ਣਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍||੩੧||
ਧਾਰੋਸ੍ਣੇਨ ਨਰਃ ਪੀਤ੍ਵਾ ਪਯਸਾ ਰਾਸਭਾਯਤੇ|
|੩੨|
View original
|
स्वयंगुप्तेक्षुरकयोर्बीजचूर्णं सशर्करम्||३१||
धारोष्णेन नरः पीत्वा पयसा रासभायते|
|३२|
Adhikarana vAjIkaro uccaTAcUrNayogaH,vAjIkaro SatAvarIcUrNayogaH (32) · Śloka 32
|
ਉਚ੍ਚਟਾਚੂਰ੍ਣਮਪ੍ਯੇਵਂ ਸ਼ਤਾਵਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਯੋਜਯੇਤ੍||੩੨||
View original
|
उच्चटाचूर्णमप्येवं शतावर्याश्च योजयेत्||३२||
Adhikarana vAjIkaro dadhisArAdiyogaH (33) · Śloka 33
ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ੁਭ੍ਰਮ੍ ਦਧਿਸਰਂ ਸਸਿਤਾਸਸ੍ਟਿਕੌਦਨਮ੍|
ਪਟੇ ਸੁਮਾਰ੍ਜਿਤਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਦ੍ਧੋਪਿ ਤਰੁਣਾਯਤੇ||੩੩||
View original
चन्द्रशुभ्रम् दधिसरं ससिताषष्टिकौदनम्|
पटे सुमार्जितं भुक्त्वा वृद्धोऽपि तरुणायते||३३||
Adhikarana vAjIkaro shvadaMShTrAdiyogaH strIshatagAmI (34) · Śloka 34
ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰੇਕ੍ਸੁਰਮਾਸਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਬੀਜਸ਼ਤਾਵਰੀਃ|
ਪਿਬਨ੍ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਜੀਰ੍ਣੋਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪ੍ਰਮਦਾਸ਼ਤਮ੍||੩੪||
View original
श्वदंष्ट्रेक्षुरमाषात्मगुप्ताबीजशतावरीः|
पिबन् क्षीरेण जीर्णोऽपि गच्छति प्रमदाशतम्||३४||
Adhikarana vRuShyasya lakShaNam (35) · Śloka 35
ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਮਧੁਰਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਬਂਹਣਂ ਬਲਵਰ੍ਧਨਮ੍|
ਮਨਸੋ ਹਰ੍ਸਣਂ ਯਚ੍ਚ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵ ਵਸ੍ਯਮੁਚ੍ਯਤੇ||੩੫||
View original
यत्किञ्चिन्मधुरं स्निग्धं बृंहणं बलवर्धनम्|
मनसो हर्षणं यच्च तत्सर्व वृष्यमुच्यते||३५||
Adhikarana evaM vidhairdravyairdarpitaH pramadA vrajet (36) · Śloka 36
ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰੇਵਂਵਿਧੈਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਰ੍ਪਿਤਃ ਪ੍ਰਮਦਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍|
ਆਤ੍ਮਵੇਗੇਨ ਚੋਦੀਰ੍ਣਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਗੁਣੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਹਰ੍ਸਿਤਃ||੩੬||
View original
द्रव्यैरेवंविधैस्तस्माद्दर्पितः प्रमदां व्रजेत्|
आत्मवेगेन चोदीर्णः स्त्रीगुणैश्च प्रहर्षितः||३६||
Adhikarana sarvendriyasukhA viShayAH sevyAH (37) · Śloka 37
ਸੇਵ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸੁਖਾ ਧਰ੍ਮਕਲ੍ਪਦ੍ਰੁਮਾਙ੍ਕੁਰਾਃ|
ਵਿਸਯਾਤਿਸ਼ਯਾਃ ਪਞ੍ਚ ਸ਼ਰਾਃ ਕੁਸੁਮਧਨ੍ਵਨਃ||੩੭||
View original
सेव्याः सर्वेन्द्रियसुखा धर्मकल्पद्रुमाङ्कुराः|
विषयातिशयाः पञ्च शराः कुसुमधन्वनः||३७||
Adhikarana strIsharIre sa~gghAsena sthitA viShayAH paraM harShaprItikarAH (38) · Śloka 38
ਇਸ੍ਟਾ ਹ੍ਯੇਕੈਕਸ਼ੋਪ੍ਯਰ੍ਥਾ ਹਰ੍ਸਪ੍ਰੀਤਿਕਰਾਃ ਪਰਮ੍|
ਕਿਂ ਪੁਨਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ਼ਰੀਰੇ ਯੇ ਸਙ੍ਘਾਤੇਨ ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਠਿਤਾਃ||੩੮||
View original
इष्टा ह्येकैकशोऽप्यर्था हर्षप्रीतिकराः परम्|
किं पुनः स्त्रीशरीरे ये सङ्घातेन प्रतिष्ठिताः||३८||
Adhikarana vRuShatvakAriNyAH striyA lakShaNam vRuShatvakAriNyAH striyA lakShaNam (39-40) · Śloka 40
ਨਾਮਾਪਿ ਯਸ੍ਯਾ ਹਦਯੋਤ੍ਸਵਾਯ ਯਾਂ ਪਸ਼੍ਯਤਾਂ ਤਪ੍ਤਿਰਨਾਪ੍ਤਪੂਰ੍ਵਾ|
ਸਰ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਕਰ੍ਸਣਪਾਸ਼ਭੂਤਾ ਕਾਣ੍ਤਾਨੁਵਤ੍ਤਿਵ੍ਰਤਦੀਕ੍ਸਿਤਾ ਯਾ||੩੯||
ਕਲਾਵਿਲਾਸਾਙ੍ਗਵਯੋਵਿਭੂਸਾ ਸ਼ੁਚਿਃ ਸਲਜ੍ਜਾ ਰਹਸਿ ਪ੍ਰਗਲ੍ਭਾ|
ਪ੍ਰਿਯਂਵਦਾ ਤੁਲ੍ਯਮਨਃਸ਼ਯਾ ਯਾ ਸਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਵਸਤ੍ਵਾਯ ਪਰਂ ਨਰਸ੍ਯ||੪੦||
View original
नामापि यस्या हृदयोत्सवाय यां पश्यतां तृप्तिरनाप्तपूर्वा|
सर्वेन्द्रियाकर्षणपाशभूता काण्तानुवृत्तिव्रतदीक्षिता या||३९||
कलाविलासाङ्गवयोविभूषा शुचिः सलज्जा रहसि प्रगल्भा|
प्रियंवदा तुल्यमनःशया या सा स्त्री वृषत्वाय परं नरस्य||४०||
Adhikarana kAmashAstravihitaraticaryAcaraNam (41) · Śloka 41
ਆਚਰੇਚ੍ਚ ਸਕਲਾਂ ਰਤਿਚਰ੍ਯਾ ਕਾਮਸੂਤ੍ਰਵਿਹਿਤਾਮਨਵਦ੍ਯਾਮ੍|
ਦੇਸ਼ਕਾਲਬਲਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਨੁਰੋਧਾ- ਦ੍ਵੈਦ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰਸਮਯੋਕ੍ਤ੍ਯਵਿਰੁਦ੍ਧਾਮ੍||੪੧||
View original
आचरेच्च सकलां रतिचर्या कामसूत्रविहितामनवद्याम्|
देशकालबलशक्त्यनुरोधा- द्वैद्यतन्त्रसमयोक्त्यविरुद्धाम्||४१||
Adhikarana vAjIkarA aBya~jjanAdayaH (42-45) · Śloka 45
ਅਭ੍ਯਞ੍ਜਨੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨਸੇਕਗਨ੍ਧ- ਸ੍ਰਕ੍ਚਿਤ੍ਰਵਸ੍ਤ੍ਰਾਭਰਣਪ੍ਰਕਾਰਾਃ|
ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਕਾਵ੍ਯਾਦਿਕਥਾਪ੍ਰਵੀਣਾਃ ਸਮਸ੍ਵਭਾਵਾ ਵਸ਼ਗਾ ਵਯਸ੍ਯਾਃ||੪੨||
ਦੀਰ੍ਘਿਕਾ ਸ੍ਵਭਵਨਾਨ੍ਤਨਿਵਿਸ੍ਟਾ ਪਦ੍ਮਰੇਣੁਮਧੁਮਤ੍ਤਵਿਹਙ੍ਗਾ|
ਨੀਲਸਾਨੁਗਿਰੀਕੂਟਨਿਤਮ੍ਬੇ ਕਾਨਨਾਨਿ ਪੁਰਕਣ੍ਠਗਤਾਨਿ||੪੩||
ਦਸ੍ਟਿਸੁਖਾ ਵਿਵਿਧਾ ਤਰੁਜਾਤਿਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਸੁਖਃ ਕਲਕੋਕਿਲਨਾਦਃ|
ਅਙ੍ਗਸੁਖਰ੍ਤੁਵਸ਼ੇਨ ਵਿਭੂਸਾ ਚਿਤ੍ਤਸੁਖਃ ਸਕਲਃ ਪਰਿਵਾਰਃ||੪੪||
ਤਾਮ੍ਬੂਲਮਚ੍ਛਮਦਿਰਾ ਕਾਨ੍ਤਾ ਕਾਨ੍ਤਾ ਨਿਸ਼ਾ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਾਙ੍ਕਾ|
ਯਦ੍ਯਚ੍ਚ ਕਿਞ੍ਚਿਦਿਸ੍ਟਂ ਮਨਸੋ ਵਾਜੀਕਰਂ ਤਤ੍ਤਤ੍||੪੫||
View original
अभ्यञ्जनोद्वर्तनसेकगन्ध- स्रक्चित्रवस्त्राभरणप्रकाराः|
गान्धर्वकाव्यादिकथाप्रवीणाः समस्वभावा वशगा वयस्याः||४२||
दीर्घिका स्वभवनान्तनिविष्टा पद्मरेणुमधुमत्तविहङ्गा|
नीलसानुगिरीकूटनितम्बे काननानि पुरकण्ठगतानि||४३||
दृष्टिसुखा विविधा तरुजातिः श्रोत्रसुखः कलकोकिलनादः|
अङ्गसुखर्तुवशेन विभूषा चित्तसुखः सकलः परिवारः||४४||
ताम्बूलमच्छमदिरा कान्ता कान्ता निशा शशाङ्काङ्का|
यद्यच्च किञ्चिदिष्टं मनसो वाजीकरं तत्तत्||४५||
Adhikarana kAmasyotpAdakAH padArthAH (46-47) · Śloka 47
ਮਧੁ ਮੁਖਮਿਵ ਸੋਤ੍ਪਲਂ ਪ੍ਰਿਯਾਯਾਃ ਕਲਰਣਨਾ ਪਰਿਵਾਦਿਨੀ ਪ੍ਰਿਯੇਵ|
ਕੁਸੁਮਚਯਮਨੋਰਮਾ ਚ ਸ਼ਯ੍ਯਾ ਕਿਸਲਯਿਨੀ ਲਤਿਕੇਵ ਪੁਸ੍ਪਿਤਾਗ੍ਰਾ||੪੬||
ਦੇਸ਼ੇ ਸ਼ਰੀਰੇ ਚ ਨ ਕਾਚਿਦਰ੍ਤਿ- ਰਰ੍ਥੇਸੁ ਨਾਲ੍ਪੋਪਿ ਮਨੋਵਿਘਾਤਃ|
ਵਾਜੀਕਰਾਃ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਾਸ਼੍ਚ ਯੋਗਾਃ ਕਾਮਸ੍ਯ ਕਾਮਂ ਪਰਿਪੂਰਯਨ੍ਤਿ||੪੭||
View original
मधु मुखमिव सोत्पलं प्रियायाः कलरणना परिवादिनी प्रियेव|
कुसुमचयमनोरमा च शय्या किसलयिनी लतिकेव पुष्पिताग्रा||४६||
देशे शरीरे च न काचिदर्ति- रर्थेषु नाल्पोऽपि मनोविघातः|
वाजीकराः सन्निहिताश्च योगाः कामस्य कामं परिपूरयन्ति||४७||
Adhikarana agryasa~ggrahaH (48-58) · Śloka 58
ਅਧੁਨਾਗ੍ਰ੍ਯਸਙ੍ਗ੍ਰਹਮਾਹ ਮੁਸ੍ਤਾਪਰ੍ਪਟਕਂ ਜ੍ਵਰੇ, ਤਸਿ ਜਲਂ ਮਦ੍ਭਸ੍ਟਲੋਸ੍ਟੋਦ੍ਭਵਂ, ਲਾਜਾਸ਼੍ਛਰ੍ਦਿਸੁ, ਬਸ੍ਤਿਜੇਸੁ ਗਿਰਿਜਂ, ਮੇਹੇਸੁ ਧਾਤ੍ਰੀਨਿਸ਼ੇ|
ਪਾਣ੍ਡੌ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਮਯੋਭਯਾਨਿਲਕਫੇ, ਪ੍ਲੀਹਾਮਯੇ ਪਿਪ੍ਪਲੀ, ਸਨ੍ਧਾਨੇ ਕਮਿਜਾ, ਵਿਸੇ ਸ਼ੁਕਤਰੁਰ੍ਮੇਦੋਨਿਲੇ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਃ||੪੮||
ਵਸੋਸ੍ਰਪਿਤ੍ਤੇ, ਕੁਟਜੋਤਿਸਾਰੇ, ਭਲ੍ਲਾਤਕੋਰ੍ਸ਼ਃਸੁ, ਗਰੇਸੁ ਹੇਮ|
ਸ੍ਥੂਲੇਸੁ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਂ, ਕ੍ਰਿਮਿਸੁ ਕਮਿਘ੍ਨਂ, ਸ਼ੋਸੇ ਸੁਰਾ ਚ੍ਛਾਗਪਯੋਥ ਮਾਂਸਮ੍||੪੯||
ਅਕ੍ਸ੍ਯਾਮਯੇਸੁ ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਗੁਡੂਚੀ ਵਾਤਾਸ੍ਰਰੋਗੇ, ਮਥਿਤਂ ਗ੍ਰਹਣ੍ਯਾਮ੍|
ਕੁਸ੍ਠੇਸੁ ਸੇਵ੍ਯਃ ਖਦਿਰਸ੍ਯ ਸਾਰਃ, ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਰੋਗੇਸੁ ਸ਼ਿਲਾਹ੍ਵਯਂ ਚ||੫੦||
ਉਨ੍ਮਾਦਂ ਘਤਮਨਵਂ ਸ਼ੋਕਂ ਮਦ੍ਯਂ, ਵ੍ਯਪਸ੍ਮਤਿਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੀ|
ਨਿਦ੍ਰਾਨਾਸ਼ਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਜਯਤਿ, ਰਸਾਲਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਮ੍||੫੧||
ਮਾਂਸਂ ਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯਂ, ਲਸ਼ੁਨਃ ਪ੍ਰਭਞ੍ਜਨਂ, ਸ੍ਤਬ੍ਧਗਾਤ੍ਰਤਾਂ ਸ੍ਵੇਦਃ|
ਗੁਡਮਞ੍ਜਰ੍ਯਾਃ ਖਪੁਰੋ ਨਸ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਕਨ੍ਧਾਂਸਬਾਹੁਰੁਜਮ੍||੫੨||
ਨਵਨੀਤਖਣ੍ਦਮਰ੍ਦਿਤਮੌਸ੍ਟ੍ਰਂ ਮੂਤ੍ਰਂ ਪਯਸ਼੍ਚ ਹਨ੍ਤ੍ਯੁਦਰਮ੍|
ਨਸ੍ਯਂ ਮੂਰ੍ਧਵਿਕਾਰਾਨ੍, ਵਿਦ੍ਰਧਿਮਚਿਰੋਤ੍ਥਮਸ੍ਰਵਿਸ੍ਰਾਵਃ||੫੩||
ਨਸ੍ਯਂ ਕਵਲੋ ਮੁਖਜਾਨ੍, ਨਸ੍ਯਾਞ੍ਜਨਤਰ੍ਪਣਾਨਿ ਨੇਤ੍ਰਰੁਜਃ|
ਵਦ੍ਧਤ੍ਵਂ ਕ੍ਸੀਰਘਤੇ, ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਸ਼ੀਤਮ੍ਬੁਮਾਰੁਤਚ੍ਛਾਯਾਃ||੫੪||
ਸਮਸ਼ੁਕ੍ਤਾਰ੍ਦ੍ਰਕਮਾਤ੍ਰਾ ਮਨ੍ਦੇ ਵਹ੍ਨੌ, ਸ਼੍ਰਮੇ ਸੁਰਾ ਸ੍ਨਾਨਮ੍|
ਦੁਃਖਸਹਤ੍ਵੇ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯੇ ਵ੍ਯਾਯਾਮੋ, ਗੋਕ੍ਸੁਰੁਰ੍ਹਿਤਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰੇ||੫੫||
ਕਾਸੇ ਨਿਦਿਗ੍ਧਿਕਾ, ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲੇ ਪੁਸ੍ਕਰਜਾ ਜਟਾ|
ਵਯਸਃ ਸ੍ਥਾਪਨੇ ਧਾਤ੍ਰੀ, ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਰ੍ਵ੍ਰਣੇ||੫੬||
ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਵਾਤਵਿਕਾਰਾਨ੍, ਪੈਤ੍ਤਾਨ੍ ਰੇਕਃ, ਕਫੋਦ੍ਭਵਾਨ੍ ਵਮਨਮ੍|
ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਜਯਤਿ ਬਲਾਸਂ, ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਤ੍ਤਂ, ਸਮੀਰਣਂ ਤੈਲਮ੍||੫੭||
ਇਤ੍ਯਗ੍ਰ੍ਯਂ ਯਤ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਰੋਗਾਣਾਮੌਸਧਂ ਸ਼ਮਾਯਾਲਮ੍|
ਤਦ੍ਦੇਸ਼ਕਾਲਬਲਤੋ ਵਿਕਲ੍ਪਨੀਯਂ ਯਥਾਯੋਗਮ੍||੫੮||
View original
अधुनाऽग्र्यसङ्ग्रहमाह मुस्तापर्पटकं ज्वरे, तृषि जलं मृद्भृष्टलोष्टोद्भवं, लाजाश्छर्दिषु, बस्तिजेषु गिरिजं, मेहेषु धात्रीनिशे|
पाण्डौ श्रेष्ठमयोऽभयाऽनिलकफे, प्लीहामये पिप्पली, सन्धाने कृमिजा, विषे शुकतरुर्मेदोनिले गुग्गुलुः||४८||
वृषोऽस्रपित्ते, कुटजोऽतिसारे, भल्लातकोऽर्शःसु, गरेषु हेम|
स्थूलेषु तार्क्ष्यं, क्रिमिषु कृमिघ्नं, शोषे सुरा च्छागपयोऽथ मांसम्||४९||
अक्ष्यामयेषु त्रिफला, गुडूची वातास्ररोगे, मथितं ग्रहण्याम्|
कुष्ठेषु सेव्यः खदिरस्य सारः, सर्वेषु रोगेषु शिलाह्वयं च||५०||
उन्मादं घृतमनवं शोकं मद्यं, व्यपस्मृतिं ब्रह्मी|
निद्रानाशं क्षीरं जयति, रसाला प्रतिश्यायम्||५१||
मांसं कार्श्यं, लशुनः प्रभञ्जनं, स्तब्धगात्रतां स्वेदः|
गुडमञ्जर्याः खपुरो नस्यात् स्कन्धांसबाहुरुजम्||५२||
नवनीतखण्दमर्दितमौष्ट्रं मूत्रं पयश्च हन्त्युदरम्|
नस्यं मूर्धविकारान्, विद्रधिमचिरोत्थमस्रविस्रावः||५३||
नस्यं कवलो मुखजान्, नस्याञ्जनतर्पणानि नेत्ररुजः|
वृद्धत्वं क्षीरघृते, मूर्च्छां शीतम्बुमारुतच्छायाः||५४||
समशुक्तार्द्रकमात्रा मन्दे वह्नौ, श्रमे सुरा स्नानम्|
दुःखसहत्वे स्थैर्ये व्यायामो, गोक्षुरुर्हितः कृच्छ्रे||५५||
कासे निदिग्धिका, पार्श्वशूले पुष्करजा जटा|
वयसः स्थापने धात्री, त्रिफला गुग्गुलुर्व्रणे||५६||
बस्तिर्वातविकारान्, पैत्तान् रेकः, कफोद्भवान् वमनम्|
क्षौद्रं जयति बलासं, सर्पिः पित्तं, समीरणं तैलम्||५७||
इत्यग्र्यं यत्प्रोक्तं रोगाणामौषधं शमायालम्|
तद्देशकालबलतो विकल्पनीयं यथायोगम्||५८||
Adhikarana saMshayAnAgniveshasya prashnaH (59) · Śloka 59
ਇਤ੍ਯਾਤ੍ਰੇਯਾਦਾਗਮਯ੍ਯਾਰ੍ਥਸੂਤ੍ਰਂ ਤਤ੍ਸੂਕ੍ਤਾਨਾਂ ਪੇਸ਼ਲਾਨਾਮਤਪ੍ਤਃ|
ਭੇਡਾਦੀਨਾਂ ਸਮ੍ਮਤੋ ਭਕ੍ਤਿਨਮ੍ਰਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੇਦਂ ਸਂਸ਼ਯਾਨੋਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਃ||੫੯||
View original
इत्यात्रेयादागमय्यार्थसूत्रं तत्सूक्तानां पेशलानामतृप्तः|
भेडादीनां सम्मतो भक्तिनम्रः पप्रच्छेदं संशयानोऽग्निवेशः||५९||
Adhikarana punarvasudattamuttaram (60-62) · Śloka 62
ਕਿਂ ਪਸ੍ਟਵਾਨ੍ ? ਇਤ੍ਯਾਹ ਦਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਭਗਵਨ੍ ਕੇਚਿਦਾਤ੍ਮਵਨ੍ਤੋਪਿ ਰੋਗਿਣਃ|
ਦ੍ਰਵ੍ਯੋਪਸ੍ਥਾਤਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਵਦ੍ਧਵੈਦ੍ਯਮਤਾਨੁਗਾਃ||੬੦||
ਕ੍ਸੀਯਮਾਣਾਮਯਪ੍ਰਾਣਾ ਵਿਪਰੀਤਾਸ੍ਤਥਾਪਰੇ|
ਹਿਤਾਹਿਤਵਿਭਾਗਸ੍ਯ ਫਲਂ ਤਸ੍ਮਾਦਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍||੬੧||
ਕਿਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਸ੍ਮਿਨ੍ ਇਤਿ ਕਲ੍ਪਯਤੋਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਮੁਖ੍ਯਸ੍ਯ|
ਸ਼ਿਸ੍ਯਗਣਸ੍ਯ ਪੁਨਰ੍ਵਸੁ- ਰਾਚਖ੍ਯੌ ਕਾਰ੍ਤ੍ਸ੍ਨ੍ਯਤਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਮ੍||੬੨||
View original
किं पृष्टवान् ? इत्याह दृश्यन्ते भगवन् केचिदात्मवन्तोऽपि रोगिणः|
द्रव्योपस्थातृसम्पन्ना वृद्धवैद्यमतानुगाः||६०||
क्षीयमाणामयप्राणा विपरीतास्तथाऽपरे|
हिताहितविभागस्य फलं तस्मादनिश्चितम्||६१||
किं शास्ति शास्त्रमस्मिन् इति कल्पयतोऽग्निवेशमुख्यस्य|
शिष्यगणस्य पुनर्वसु- राचख्यौ कार्त्स्न्यतस्तत्त्वम्||६२||
Adhikarana cikitsA~acikitsA cana tulyA (63) · Śloka 63
ਕਿਂ ਤਦੁਕ੍ਤਵਾਨ੍? ਇਤ੍ਯਾਹ ਨ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਚ ਤੁਲ੍ਯਾ ਭਵਿਤੁਮਰ੍ਹਤਿ|
ਵਿਨਾਪਿ ਕ੍ਰਿਯਯਾ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਾਂ ਸੋਡਸ਼ਾਂਸ਼ਯਾ||੬੩||
View original
किं तदुक्तवान्? इत्याह न चिकित्साऽचिकित्सा च तुल्या भवितुमर्हति|
विनाऽपि क्रियया स्वास्थ्यं गच्छतां षोडशांशया||६३||
Adhikarana Ata~gkapa~gkamagnAnAM BiShagjitaM hastAlambaH (64) · Śloka 64
ਆਤਙ੍ਕਪਙ੍ਕਮਗ੍ਨਾਨਾਂ ਹਸ੍ਤਾਲਮ੍ਬੋ ਭਿਸਗ੍ਜਿਤਮ੍|
ਜੀਵਿਤਂ ਮ੍ਰਿਯਮਾਣਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇਸਾਮੇਵ ਨੌਸਧਾਤ੍||੬੪||
View original
आतङ्कपङ्कमग्नानां हस्तालम्बो भिषग्जितम्|
जीवितं म्रियमाणानां सर्वेषामेव नौषधात्||६४||
Adhikarana sarve rogA upAyaM nApekShante (65) · Śloka 65
ਨ ਹ੍ਯੁਪਾਯਮਪੇਕ੍ਸਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਰੋਗਾ, ਨ ਚਾਨ੍ਯਥਾ|
ਉਪਾਯਸਾਧ੍ਯਾਃ ਸਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ,ਨਾਹੇਤੁਰ੍ਹੇਤੁਮਾਨ੍ ਯਤਃ||੬੫||
View original
न ह्युपायमपेक्षन्ते सर्वे रोगा, न चान्यथा|
उपायसाध्याः सिध्यन्ति,नाहेतुर्हेतुमान् यतः||६५||
Adhikarana upAyasAdhyA rogAH sidhyanti (66) · Śloka 66
ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਯਾਪਿ ਚਿਕਿਤ੍ਸਯਾ|
ਮਤ੍ਯੁਰ੍ਭਵਤਿ, ਤਨ੍ਨੈਵਂ ਨੋਪਾਯੇਸ੍ਤ੍ਯਨੁਪਾਯਤਾ||੬੬||
View original
यदुक्तं सर्वसम्पत्तियुक्तयाऽपि चिकित्सया|
मृत्युर्भवति, तन्नैवं नोपायेऽस्त्यनुपायता||६६||
Adhikarana upAye~anupAyatA nAsti,daivavaiguNyAt kadAcinna siddhiH (67) · Śloka 67
ਅਪਿ ਚੋਪਾਯਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਧੀਮਤੋ ਜਾਤੁਚਿਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਾ|
ਨ ਸਿਧ੍ਯੇਦ੍ਦੈਵਵੈਗੁਣ੍ਯਾਨ੍ਨ ਤ੍ਵਿਯਂ ਸੋਡਸ਼ਾਤ੍ਮਿਕਾ||੬੭||
View original
अपि चोपाययुक्तस्य धीमतो जातुचित् क्रिया|
न सिध्येद्दैववैगुण्यान्न त्वियं षोडशात्मिका||६७||
Adhikarana eteShAmudAharaNAni (68-70) · Śloka 70
ਏਤਦੇਵ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯਨ੍ਨਾਹ ਕਸ੍ਯਾਸਿਦ੍ਧੋਗ੍ਨਿਤੋਯਾਦਿਃ ਸ੍ਵੇਦਸ੍ਤਮ੍ਭਾਦਿਕਰ੍ਮਣਿ|
ਨ ਪ੍ਰੀਣਨਂ ਕਰ੍ਸਣਂ ਵਾ ਕਸ੍ਯ ਕ੍ਸੀਰਂ ਗਵੇਧੁਕਮ੍||੬੮||
ਕਸ੍ਯ ਮਾਸਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਦੌ ਵਸ੍ਯਤ੍ਵੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ|
ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਕਰਣਾਕ੍ਸੇਪੌ ਕਸ੍ਯ ਸਂਸ਼ਯਿਤੌ ਯਵੇ||੬੯||
ਵਿਸਂ ਕਸ੍ਯ ਜਰਾਂ ਯਾਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਤਨ੍ਤ੍ਰਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍|
ਕਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਕਲ੍ਯਤਾਂ ਪਥ੍ਯਾਦਤੇ ਰੋਹਿਣਿਕਾਦਿਸੁ||੭੦||
View original
एतदेव प्रतिपादयन्नाह कस्यासिद्धोऽग्नितोयादिः स्वेदस्तम्भादिकर्मणि|
न प्रीणनं कर्षणं वा कस्य क्षीरं गवेधुकम्||६८||
कस्य माषात्मगुप्तादौ वृष्यत्वे नास्ति निश्चयः|
विण्मूत्रकरणाक्षेपौ कस्य संशयितौ यवे||६९||
विषं कस्य जरां याति मन्त्रतन्त्रविवर्जितम्|
कः प्राप्तः कल्यतां पथ्यादृते रोहिणिकादिषु||७०||
Adhikarana cikitsA vinA~akAlamaraNaM kathaM vAryatAm? (71) · Śloka 71
ਅਪਿ ਚਾਕਾਲਮਰਣਂ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍|
ਮਹਤਾਪਿ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਵਾਰ੍ਯਤਾਂ ਕਥਮਨ੍ਯਥਾ||੭੧||
View original
अपि चाकालमरणं सर्वसिद्धान्तनिश्चितम्|
महताऽपि प्रयत्नेन वार्यतां कथमन्यथा||७१||
Adhikarana jvare la~gghanabRuMhaNaM shAstrAdeva siddhiM gatam (72) · Śloka 72
ਨ ਚਾਕਾਲਮਤ੍ਯੁਰਕ੍ਸੈਵ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮਸ੍ਯ ਤਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਹ ਚਨ੍ਦਨਾਦ੍ਯਪਿ ਦਾਹਾਦੌ ਰੂਢਮਾਗਮਪੂਰ੍ਵਕਮ੍|
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਦੇਵ ਗਤਂ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਜ੍ਵਰੇ ਲਙ੍ਘਨਬਂਹਣਮ੍||੭੨||
View original
न चाकालमृत्युरक्षैव प्रयोजनमस्य तन्त्रस्येत्याह चन्दनाद्यपि दाहादौ रूढमागमपूर्वकम्|
शास्त्रादेव गतं सिद्धिं ज्वरे लङ्घनबृंहणम्||७२||
Adhikarana samyakcikitsite saMshayaM mA kRuthAH (73) · Śloka 73
ਚਤੁਸ੍ਪਾਦ੍ਗੁਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸਮ੍ਯਗਾਲੋਚ੍ਯ ਯੋਜਿਤੇ|
ਮਾ ਕਥਾ ਵ੍ਯਾਧਿਨਿਰ੍ਘਾਤਂ ਵਿਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੇ||੭੩||
View original
चतुष्पाद्गुणसम्पन्ने सम्यगालोच्य योजिते|
मा कृथा व्याधिनिर्घातं विचिकित्सां चिकित्सिते||७३||
Adhikarana akANDe mRutyupAshAnAM dRuDhaCedanametat (74) · Śloka 74
ਏਤਦ੍ਧਿ ਮਤ੍ਯੁਪਾਸ਼ਾਨਾਮਕਾਣ੍ਡੇ ਛੇਦਨਂ ਦਢਮ੍|
ਰੋਗੋਨ੍ਤ੍ਰਾਸਿਤਭੀਤਾਨਾਂ ਰਕ੍ਸਾਸੂਤ੍ਰਮਸੂਤ੍ਰਕਮ੍||੭੪||
View original
एतद्धि मृत्युपाशानामकाण्डे छेदनं दृढम्|
रोगोन्त्रासितभीतानां रक्षासूत्रमसूत्रकम्||७४||
Adhikarana etaccikitsAshAstraM sAkShAdamRutam,tadevadurBAjanasthaM hAlAhalatvaM yAti (75) · Śloka 75
ਏਤਤ੍ਤਦਮਤਂ ਸਾਕ੍ਸਾਜ੍ਜਗਦਾਯਾਸਵਰ੍ਜਿਤਮ੍|
ਯਾਤਿ ਹਾਲਾਹਲਤ੍ਵਂ ਤੁ ਸਦ੍ਯੋ ਦੁਰ੍ਭਾਜਨਸ੍ਥਿਤਮ੍||੭੫||
View original
एतत्तदमृतं साक्षाज्जगदायासवर्जितम्|
याति हालाहलत्वं तु सद्यो दुर्भाजनस्थितम्||७५||
Adhikarana BiShagpAshAn dUrAtyajet (76) · Śloka 76
ਤਦੇਵ ਦੁਰ੍ਭਾਜਨਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ ਅਜ੍ਞਾਤਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸਦ੍ਭਾਵਾਨ੍ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਾਤ੍ਰਪਰਾਯਣਾਨ੍|
ਤ੍ਯਜੇਦ੍ਦੂਰਾਦ੍ ਭਿਸਕ੍ਪਾਸ਼ਾਨ੍ ਪਾਸ਼ਾਨ੍ ਵੈਵਸ੍ਵਤਾਨਿਵ||੭੬||
View original
तदेव दुर्भाजनं दर्शयति अज्ञातशास्त्रसद्भावान् शास्त्रमात्रपरायणान्|
त्यजेद्दूराद् भिषक्पाशान् पाशान् वैवस्वतानिव||७६||
Adhikarana sAdhuvRuttAnAM BiShajAM Badram (77) · Śloka 77
ਸਮ੍ਯਗ੍ਭਿਸਜਃ ਸ਼੍ਲਾਘਮਾਨੋ ਬ੍ਰੂਤੇ ਭਿਸਜਾਂ ਸਾਧੁਵਤ੍ਤਾਨਾਂ ਭਦ੍ਰਮਾਗਮਸ਼ਾਲਿਨਾਮ੍|
ਅਭ੍ਯਸ੍ਤਕਰ੍ਮਣਾਂ ਭਦ੍ਰਂ ਭਦ੍ਰਂ ਭਦ੍ਰਾਭਿਲਾਸਿਣਾਮ੍||੭੭||
View original
सम्यग्भिषजः श्लाघमानो ब्रूते भिषजां साधुवृत्तानां भद्रमागमशालिनाम्|
अभ्यस्तकर्मणां भद्रं भद्रं भद्राभिलाषिणाम्||७७||
Adhikarana aShTA~ggahRudayasya tantrasya sa~ggre hAt pRuthakkaraNe pryojanam (78-80) · Śloka 80
ਇਤਿ ਤਨ੍ਤ੍ਰਗੁਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਤਨ੍ਤ੍ਰਦੋਸੈਰ੍ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍|
ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਖਿਲਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਯਤ੍ ਪਰਿਤਃ ਸ੍ਥਿਤਮ੍||੭੮||
ਵਿਪੁਲਾਮਲਵਿਜ੍ਞਾਨਮਹਾਮੁਨਿਮਤਾਨੁਗਮ੍|
ਮਹਾਸਾਗਰਗਮ੍ਭੀਰਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਰ੍ਥੋਪਲਕ੍ਸਣਮ੍||੭੯||
ਅਸ੍ਟਾਙ੍ਗਵੈਦ੍ਯਕਮਹੋਦਧਿਮਨ੍ਥਨੇਨ ਯੋਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਙ੍ਗ੍ਰਹਮਹਾਮਤਰਾਸ਼ਿਰਾਪ੍ਤਃ|
ਤਸ੍ਮਾਦਨਲ੍ਪਫਲਮਲ੍ਪਸਮੁਦ੍ਯਮਾਨਾਂ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਰ੍ਥਮੇਤਦੁਦਿਤਂ ਪਥਗੇਵ ਤਨ੍ਤ੍ਰਮ੍||੮੦||
View original
इति तन्त्रगुणैर्युक्तं तन्त्रदोषैर्विवर्जितम्|
चिकित्साशास्त्रमखिलं व्याप्य यत् परितः स्थितम्||७८||
विपुलामलविज्ञानमहामुनिमतानुगम्|
महासागरगम्भीरसङ्ग्रहार्थोपलक्षणम्||७९||
अष्टाङ्गवैद्यकमहोदधिमन्थनेन योऽष्टाङ्गसङ्ग्रहमहामृतराशिराप्तः|
तस्मादनल्पफलमल्पसमुद्यमानां प्रीत्यर्थमेतदुदितं पृथगेव तन्त्रम्||८०||
Adhikarana 4 padArthasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੪||੮੦||
View original
४||८०||
Adhikarana 6 uddeshasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੬|੮੦|
View original
६|८०|
Adhikarana 7 nirdeshasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੭|੮੦|
View original
७|८०|
Adhikarana 8 prayojanasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੮|੮੦|
View original
८|८०|
Adhikarana 9 vAkyasheShasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੯|੮੦|
View original
९|८०|
Adhikarana 10 upadeshasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੦|੮੦|
View original
१०|८०|
Adhikarana 11 apadeshasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੧|੮੦|
View original
११|८०|
Adhikarana 12 atideshasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੨|੮੦|
View original
१२|८०|
Adhikarana 13 arthApatterlakShaNam (80) · Śloka 80
੧੩|੮੦|
View original
१३|८०|
Adhikarana 14 nirNayasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੪|੮੦|
View original
१४|८०|
Adhikarana 15 prasa~ggasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੫|੮੦|
View original
१५|८०|
Adhikarana 16 ekAntasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੬|੮੦|
View original
१६|८०|
Adhikarana 17 naikAntasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੭|੮੦|
View original
१७|८०|
Adhikarana 18 apavargasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੮|੮੦|
View original
१८|८०|
Adhikarana 19 viparyayasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੯|੮੦|
View original
१९|८०|
Adhikarana 20 pUrvapakShasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੨੦|੮੦|
View original
२०|८०|
Adhikarana 21 vidhAnasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੨੧|੮੦|
View original
२१|८०|
Adhikarana 22 anumatasya lakShaNam (80) · Śloka 80
|੮੦|
View original
|८०|
Adhikarana 23 vyAkhyAnasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੨੩|੮੦|
View original
२३|८०|
Adhikarana 24 saMshayasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੨੪|੮੦|
View original
२४|८०|
Adhikarana 25 atItApekShaNasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੨੫|੮੦|
View original
२५|८०|
Adhikarana 27svasaMj~jAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
੨੬|੮੦|
View original
२६|८०|
Adhikarana 28UhrAsya lakShaNam (80) · Śloka 80
੨੮|੮੦|
View original
२८|८०|
Adhikarana 29samuccayasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੨੯|੮੦|
View original
२९|८०|
Adhikarana 30 nidarshanasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੩੦|੮੦|
View original
३०|८०|
Adhikarana 31 nirvacanasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੩੧|੮੦|
View original
३१|८०|
Adhikarana 32 niyogasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੩੨|੮੦|
View original
३२|८०|
Adhikarana 33 vikalpasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੩੩|੮੦|
View original
३३|८०|
Adhikarana 34 pratyutsArasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੩੪|੮੦|
View original
३४|८०|
Adhikarana 35 uddhArasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੩੫|੮੦|
View original
३५|८०|
Adhikarana 36 samBavasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੩੬|੮੦|
View original
३६|८०|
Adhikarana vyAkhyA 14 pa~jca dashavidhA (80) · Śloka 80
੧|੮੦|
View original
१|८०|
Adhikarana 1 piNDavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
੧|੮੦|
View original
१|८०|
Adhikarana 2 padavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
੨|੮੦|
View original
२|८०|
Adhikarana 3 padArthavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
੩|੮੦|
View original
३|८०|
Adhikarana 4 adhikaraNavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
੪|੮੦|
View original
४|८०|
Adhikarana 5 prakaraNavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
੫|੮੦|
View original
५|८०|
Adhikarana 6 arthavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
੬|੮੦|
View original
६|८०|
Adhikarana 7 kRuCravyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
੭|੮੦|
View original
७|८०|
Adhikarana 8 PalavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
੮|੮੦|
View original
८|८०|
Adhikarana 9 uccitakavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
੯|੮੦|
View original
९|८०|
Adhikarana 10 nyAsavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੦|੮੦|
View original
१०|८०|
Adhikarana 11 prayojanavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੧|੮੦|
View original
११|८०|
Adhikarana kalpanA 7 saptavidhA 1/2 pradhAnakalpanAyA lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੨|੮੦|
View original
१२|८०|
Adhikarana 3 guNakalpanAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
੩|੮੦|
View original
३|८०|
Adhikarana 4 leshakalpanAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
੪|੮੦|
View original
४|८०|
Adhikarana 5 vidyAkalpanAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
੫|੮੦|
View original
५|८०|
Adhikarana 6 BkShyakalpanAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
੬|੮੦|
View original
६|८०|
Adhikarana 7 Aj~jAkalpanAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
੭|੮੦|
View original
७|८०|
Adhikarana saptavidhA kalpanAviMshatyAshrayA (80) · Śloka 80
ਇਯਮ੍੧|੮੦|
View original
इयम्१|८०|
Adhikarana 1 Adilopasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੨|੮੦|
View original
२|८०|
Adhikarana 2 madhyalopasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੨|੮੦|
View original
२|८०|
Adhikarana 3 antalopasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੩|੮੦|
View original
३|८०|
Adhikarana 4 uBayapadalopasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੪|੮੦|
View original
४|८०|
Adhikarana 5 AdimadhyAntalopasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੫|੮੦|
View original
५|८०|
Adhikarana 6 varNopajanasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੬|੮੦|
View original
६|८०|
Adhikarana 7 RuShikliShTasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੭|੮੦|
View original
७|८०|
Adhikarana 8 tantrashIlasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੮|੮੦|
View original
८|८०|
Adhikarana 9 tantrasaMj~jAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
੯|੮੦|
View original
९|८०|
Adhikarana 10 prAkRutasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੦|੮੦|
View original
१०|८०|
Adhikarana 11 samAnatantrapratyayasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੧|੮੦|
View original
११|८०|
Adhikarana 12 paratantrapratyayasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੨|੮੦|
View original
१२|८०|
Adhikarana 13 hetu hetukadharmasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੩|੮੦|
View original
१३|८०|
Adhikarana 14 kAryakAraNadharmasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੪|੮੦|
View original
१४|८०|
Adhikarana 15 Adyantaviparyayasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੫|੮੦|
View original
१५|८०|
Adhikarana 16 shabdAnyatvasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੬|੮੦|
View original
१६|८०|
Adhikarana 17 pratyayadharmasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੭|੮੦|
View original
१७|८०|
Adhikarana 18 upanayasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੮|੮੦|
View original
१८|८०|
Adhikarana 19 samBavasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੯|੮੦|
View original
१९|८०|
Adhikarana 20 viBavasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੨੦|੮੦|
View original
२०|८०|
Adhikarana tAcCIlyAdIni 17 saptadasha (80) · Śloka 80
ਸਪ੍ਤਾ ਦਸ਼੧|੮੦|
View original
सप्ता दश१|८०|
Adhikarana 1 tAcCIlyasya lakShaNam (80) · Śloka 80
ਤਤ੍ਰ ੧........੧|੮੦|
View original
तत्र १........१|८०|
Adhikarana 2 avayavasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧|੮੦|
View original
१|८०|
Adhikarana 3 vikArasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੩|੮੦|
View original
३|८०|
Adhikarana 5 BUyastvasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧|੮੦|
View original
१|८०|
Adhikarana 6 prakArasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੬|੮੦|
View original
६|८०|
Adhikarana 7 guNigaNaviBavasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੭|੮੦|
View original
७|८०|
Adhikarana 8 saMsaktatAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
੮|੮੦|
View original
८|८०|
Adhikarana 9 taddharmatAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
੯|੮੦|
View original
९|८०|
Adhikarana 10 sthAnasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੦|੮੦|
View original
१०|८०|
Adhikarana 11 tAdarthyasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੧|੮੦|
View original
११|८०|
Adhikarana 12 sAhacaryasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੨|੮੦|
View original
१२|८०|
Adhikarana 13 karmaNaH lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੩|੮੦|
View original
१३|८०|
Adhikarana 14 guNanimittasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੪||੮੦||
View original
१४||८०||
Adhikarana 15 ceShTanimittasya lakShaNam (15) · Śloka 15
||੧੫||
View original
||१५||
Adhikarana 16 mUlasaMj~jAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੬|੮੦|
View original
१६|८०|
Adhikarana 17 tAtsthyasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੭|੮੦|
View original
१७|८०|
Adhikarana tantradoShAH 15 pa~jcadasha (80) · Śloka 80
ਤਥ੧|੮੦|
View original
तथ१|८०|
Adhikarana 1 aprasiddhAshabdasya lakShaNam (80) · Śloka 80
ਤਤ੍ਰ੧|੮੦|
View original
तत्र१|८०|
Adhikarana 2 duHpraNItasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧|੮੦|
View original
१|८०|
Adhikarana 3 asa~ggatAthaMsya lakShaNam (80) · Śloka 80
੩|੮੦|
View original
३|८०|
Adhikarana 4 asukhArohipadasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੪||੮੦||
View original
४||८०||
Adhikarana 5 viruddhasya lakShaNam (5) · Śloka 5
੫||੫||
View original
५||५||
Adhikarana 9 Binnakramasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੯|੮੦|
View original
९|८०|
Adhikarana 10 saMdigdhasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੦|੮੦|
View original
१०|८०|
Adhikarana 11 punaruktasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੧|੮੦|
View original
११|८०|
Adhikarana 12 niHpramANasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੨|੮੦|
View original
१२|८०|
Adhikarana 13 asamAptArthasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੩|੮੦|
View original
१३|८०|
Adhikarana 14 anarthakasya lakShaNam (1) · Śloka 80
੧|੮੦|
View original
१|८०|
Adhikarana 15 vyAhatasya lakShaNam (80) · Śloka 80
੧੫||੮੦||
View original
१५||८०||
Adhikarana idaM tantraM mantravatsaM prayoktavyam (81) · Śloka 81
ਇਦਮਾਗਮਸਿਦ੍ਧਤ੍ਵਾਤ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸਫਲਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍|
ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਤ੍ਸਂਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨ ਮੀਮਾਂਸ੍ਯਂ ਕਥਞ੍ਚਨ||੮੧||
View original
इदमागमसिद्धत्वात्प्रत्यक्षफलदर्शनात्|
मन्त्रवत्संप्रयोक्तव्यं न मीमांस्यं कथञ्चन||८१||
Adhikarana kathattantrasya pAThAvabodhAnuShThAne Palam (82) · Śloka 82
ਦੀਰ੍ਗ਼ਜੀਵਿਤਮਾਰੋਗ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਮਰ੍ਥਂ ਸੁਖ਼ਂ ਯਸ਼ਃ|
ਪਾਠਾਵਬੋਧਾਨੁਸ੍ਠਾਨੈਰਧਿਗਚ੍ਛਤ੍ਯਤੋ ਧ੍ਰੁਵਮ੍||੮੨||
View original
दीर्ग़जीवितमारोग्यं धर्ममर्थं सुख़ं यशः|
पाठावबोधानुष्ठानैरधिगच्छत्यतो ध्रुवम्||८२||
Adhikarana etattantrapaThanasya Palam (83) · Śloka 83
ਏਤਤ੍ਪਠਨ੍ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਬੋਧਸ਼ਕ੍ਤਃ ਸ੍ਵਭ੍ਯਸ੍ਤਕਰ੍ਮਾ ਭਿਸਗਪ੍ਰਕਮ੍ਪ੍ਯਃ|
ਆਕਮ੍ਪਯਤ੍ਯਨ੍ਯਵਿਸ਼ਾਲਤਨ੍ਤ੍ਰ- ਕਤਾਭਿਯੋਗਾਨ੍ ਯਦਿ ਤਨ੍ਨ ਚਿਤ੍ਰਮ੍||੮੩||
View original
एतत्पठन् सङ्ग्रहबोधशक्तः स्वभ्यस्तकर्मा भिषगप्रकम्प्यः|
आकम्पयत्यन्यविशालतन्त्र- कृताभियोगान् यदि तन्न चित्रम्||८३||
Adhikarana carakAdyekaikaragranthAByAse na samyakj~jAnam (84) · Śloka 84
ਯਦਿ ਚਰਕਮਧੀਤੇ ਤਦ੍ ਧ੍ਰੁਵਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਾਦਿ- ਪ੍ਰਣਿਗਦਿਤਗਦਾਨਾਂ ਨਾਮਮਾਤ੍ਰੇਪਿ ਬਾਹ੍ਯਃ|
ਅਥ ਚਰਕਵਿਹੀਨਃ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਯਾਯਾਮਖਿਨ੍ਨਃ ਕਿਮਿਵ ਖਲੁ ਕਰੋਤੁ ਵ੍ਯਾਧਿਤਾਨਾਂ ਵਰਾਕਃ||੮੪||
View original
यदि चरकमधीते तद् ध्रुवं सुश्रुतादि- प्रणिगदितगदानां नाममात्रेऽपि बाह्यः|
अथ चरकविहीनः प्रक्रियायामखिन्नः किमिव खलु करोतु व्याधितानां वराकः||८४||
Adhikarana yadyaBiniveshastArhi AdyaM vaidyakaM paThatu (85) · Śloka 85
ਅਥੈਵ ਮਨ੍ਯਸੇ ਯਦ੍ਯਪਿ ਤਤ੍ਰ ਤਨ੍ਤ੍ਰਮੇਤਦ੍ਗੁਣਮ੍, ਤਥਾਪ੍ਯਾਰ੍ਸਤਨ੍ਤ੍ਰਾਧ੍ਯਯਨੇ ਸਮਾਧਾਨਾਤਿਸ਼ਯ ਇਤਿ|
ਤਤ ਇਦਮਾਹ ਅਭਿਨਿਵੇਸ਼ਵਸ਼ਾਦਭਿਯੁਜ੍ਯਤੇ ਸੁਭਣਿਤੇਪਿ ਨ ਯੋ ਦਢਮੂਢਕਃ|
ਪਠਤੁ ਯਤ੍ਨਪਰਃ ਪੁਰੁਸਾਯੁਸਂ ਸ ਖਲੁ ਵੈਦ੍ਯਕਮਾਦ੍ਯਮਨਿਰ੍ਵਿਦਃ||੮੫||
View original
अथैव मन्यसे यद्यपि तत्र तन्त्रमेतद्गुणम्, तथाऽप्यार्षतन्त्राध्ययने समाधानातिशय इति|
तत इदमाह अभिनिवेशवशादभियुज्यते सुभणितेऽपि न यो दृढमूढकः|
पठतु यत्नपरः पुरुषायुषं स खलु वैद्यकमाद्यमनिर्विदः||८५||
Adhikarana aBidhAtRuvashAd kiM dravyashaktirvishiShyate? (86) · Śloka 86
ਅਥੈਵਂ ਮਨ੍ਯਸੇ ਵਕ੍ਤਤ੍ਵਵਿਸ਼ੇਸਾਦਵਸ਼੍ਯਮੇਵਾਰ੍ਥਾਤਿਸ਼ਯੋ ਭਵਤਿ|
ਤਸ੍ਮਾਦਾਦ੍ਯੇਸੁ ਸੁਕਤੇਸ੍ਵੇਵਾਭਿਯੋਗੋ ਯੁਕ੍ਤੋ, ਨ ਤ੍ਵਿਦਾਨੀਨ੍ਤਨਕਵਿਕਤੇਸ੍ਵਿਤਿ, ਤਦੇਤਨ੍ਨ ਵਾਚ੍ਯਮ੍|
ਕੁਤਃ ? ਇਤ੍ਯਾਹ ਵਾਤੇ ਪਿਤ੍ਤੇ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਚ ਪਥ੍ਯਂ ਤੈਲਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਚ ਕ੍ਰਮੇਣ|
ਏਤਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਭਾਸਤਾਂ ਬ੍ਰਹਜੋ ਵਾ ਕਾ ਨਿਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੇ ਵਕ੍ਤਭੇਦੋਕ੍ਤਿਸ਼ਕ੍ਤਿਃ||੮੬||
View original
अथैवं मन्यसे वक्तृत्वविशेषादवश्यमेवार्थातिशयो भवति|
तस्मादाद्येषु सुकृतेष्वेवाभियोगो युक्तो, न त्विदानीन्तनकविकृतेष्विति, तदेतन्न वाच्यम्|
कुतः ? इत्याह वाते पित्ते श्लेष्मशान्तौ च पथ्यं तैलं सर्पिर्माक्षिकं च क्रमेण|
एतद् ब्रह्मा भाषतां ब्रहजो वा का निर्मन्त्रे वक्तृभेदोक्तिशक्तिः||८६||
Adhikarana ato mAdhyasthyamavalambyatAm (87) · Śloka 87
ਤਦੇਵੋਪਸਂਹਰਨ੍ ਸ੍ਪਸ੍ਟਯਤਿ ਅਭਿਧਾਤਵਸ਼ਾਤ੍ ਕਿਂ ਵਾ ਦ੍ਰਵ੍ਯਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਯਤੇ|
ਅਤੋ ਮਤ੍ਸਰਮੁਤ੍ਸਜ੍ਯ ਮਾਧ੍ਯਸ੍ਥ੍ਯਮਵਲਮ੍ਬ੍ਯਤਾਮ੍||੮੭||
View original
तदेवोपसंहरन् स्पष्टयति अभिधातृवशात् किं वा द्रव्यशक्तिर्विशिष्यते|
अतो मत्सरमुत्सृज्य माध्यस्थ्यमवलम्ब्यताम्||८७||
Adhikarana RuShipraNIte prItiScet BeDAdyAH kiMna paThacante? tasmAtsuBAShitaM grAhrAm (88) · Śloka 88
ਨਨੁ, ਕਿਮਸ੍ਮਾਕਮੁਪਕਾਰਕਤ੍ਵਾਦਿਦ੍ਵਾਰੇਣ ਸਿਪ੍ਰਣੀਤਮੇਵ ਤਨ੍ਤ੍ਰਮਨੁਰਾਗਵਸ਼ਾਦਧ੍ਯੇਸ੍ਯਮ੍ ? ਇਤ੍ਯਾਸ਼ਙ੍ਕ੍ਯਾਹ ਸਿਪ੍ਰਣੀਤੇ ਪ੍ਰੀਤਿਸ਼੍ਚੇਨ੍ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚਰਕਸੁਸ਼੍ਰੁਤੌ|
ਭੇਡਾਦ੍ਯਾਃ ਕਿਂ ਨ ਪਠ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਸੁਭਾਸਿਤਮ੍||੮੮||
View original
ननु, किमस्माकमुपकारकत्वादिद्वारेण ऋषिप्रणीतमेव तन्त्रमनुरागवशादध्येष्यम् ? इत्याशङ्क्याह ऋषिप्रणीते प्रीतिश्चेन्मुक्त्वा चरकसुश्रुतौ|
भेडाद्याः किं न पठ्यन्ते तस्माद्ग्राह्यं सुभाषितम्||८८||
Adhikarana sarvAyurvedasArabhUtametat hRudayaM kRutvA yacchubhaM prAptaM tena jagataH shubhamastu (89-40) · Śloka 40
ਹਦਯ ਹਦਯਮੇਤਤ੍ਸਰ੍ਵਾਯੁਰ੍ਵੇਦਵਾਙ੍ਮਯਪਯੋਧੇਃ|
ਕਤ੍ਵਾ ਯਚ੍ਛੁਭਮਾਪ੍ਤਂ ਸ਼ੁਭਮਸ੍ਤੁ ਪਰਂ ਤਤੋ ਜਗਤਃ||੮੯||
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰ- ਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠੇ ਉਤ੍ਤਰ- ਸ੍ਥਾਨੇ ਵਾਜੀਕਰਣਵਿਧਿਰ੍ਨਾਮ ਚਤ੍ਵਾ- ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੪੦||
View original
हृदय हृदयमेतत्सर्वायुर्वेदवाङ्मयपयोधेः|
कृत्वा यच्छुभमाप्तं शुभमस्तु परं ततो जगतः||८९||
इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविर- चितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तर- स्थाने वाजीकरणविधिर्नाम चत्वा- रिंशोऽध्यायः||४०||