Adhikarana vAjIkaraNavidhiradhyAyaH (2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ವಾಜೀಕರಣವಿಧಿಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ|
ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ|
(ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ)||೨||
View original
अथातो वाजीकरणविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः|
(गद्यसूत्रे)||२||
Adhikarana vAjIkaraNaM ka icCet? (1) · Śloka 1
ವಾಜೀಕರಣಮನ್ವಿಚ್ಛೇತ್ಸತತಂ ವಿಷಯೀ ಪುಮಾನ್|
|೧|
View original
वाजीकरणमन्विच्छेत्सततं विषयी पुमान्|
|१|
Adhikarana vAjIkaraNasya Palam (1-2) · Śloka 2
|
ತುಷ್ಟಿಃ ಪುಷ್ಟಿರಪತ್ಯಂ ಚ ಗುಣವತ್ತತ್ರ ಸಂಶ್ರಿತಮ್||೧||
ಅಪತ್ಯಸನ್ತಾನಕರಂ ಯತ್ಸದ್ಯಃ ಸಂಪ್ರಹರ್ಷಣಮ್|
|೨|
View original
|
तुष्टिः पुष्टिरपत्यं च गुणवत्तत्र संश्रितम्||१||
अपत्यसन्तानकरं यत्सद्यः संप्रहर्षणम्|
|२|
Adhikarana vAjIkaraNasya utpattiH (2-3) · Śloka 3
|
ವಾಜೀವಾತಿಬಲೋ ಯೇನ ಯಾತ್ಯಪ್ರತಿಹತೋಽಙ್ಗನಾಃ||೨||
ಭವತ್ಯತಿಪ್ರಿಯಃ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಯೇನ ಯೇನೋಪಚೀಯತೇ|
ತದ್ವಾಜೀಕರಣಂ ತದ್ಧಿ ದೇಹಸ್ಯೋರ್ಜಸ್ಕರಂ ಪರಮ್||೩||
View original
|
वाजीवातिबलो येन यात्यप्रतिहतोऽङ्गनाः||२||
भवत्यतिप्रियः स्त्रीणां येन येनोपचीयते|
तद्वाजीकरणं तद्धि देहस्योर्जस्करं परम्||३||
Adhikarana brahrAcaryasya prashaMsA (4) · Śloka 4
ಧರ್ಮ್ಯಂ ಯಶಸ್ಯಮಾಯುಷ್ಯಂ ಲೋಕದ್ವಯರಸಾಯನಮ್|
ಅನುಮೋದಾಮಹೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಮೇಕಾನ್ತನಿರ್ಮಲಮ್||೪||
View original
धर्म्यं यशस्यमायुष्यं लोकद्वयरसायनम्|
अनुमोदामहे ब्रह्मचर्यमेकान्तनिर्मलम्||४||
Adhikarana vAjIkaraNaM kimartham? (5) · Śloka 5
ಅಲ್ಪಸರ್ವಸ್ಯ ತು ಕ್ಲೇಶೈರ್ಬಾಧ್ಯಮಾನಸ್ಯ ರಾಗಿಣಃ|
ಶರೀರಕ್ಷಯರಕ್ಷಾರ್ಥಂ ವಾಜೀಕರಣಮುಚ್ಯತೇ||೫||
View original
अल्पसर्वस्य तु क्लेशैर्बाध्यमानस्य रागिणः|
शरीरक्षयरक्षार्थं वाजीकरणमुच्यते||५||
Adhikarana vAjIkaraNase vino~ahararvyavAyo na vivAryate (6) · Śloka 6
ಕಲ್ಯಸ್ಯೋದಗ್ರವಯಸೋ ವಾಜೀಕರಣಸೇವಿನಃ|
ಸರ್ವೇಷ್ವೃತುಷ್ವಹರಹರ್ವ್ಯವಾಯೋ ನ ನಿವಾರ್ಯತೇ||೬||
View original
कल्यस्योदग्रवयसो वाजीकरणसेविनः|
सर्वेष्वृतुष्वहरहर्व्यवायो न निवार्यते||६||
Adhikarana vAjIkaraNasevanAt pUrvaM kartavyo vidhiHtataH shukrApatyabalapradA vAjIkarA yogA yojyAH (7-8) · Śloka 8
ಅಥ ಸ್ನಿಗ್ಧವಿಶುದ್ಧಾನಾಂ ನಿರೂಹಾನ್ ಸಾನುವಾಸನಾನ್|
ಘೃತತೈಲರಸಕ್ಷೀರಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರಸಂಯುತಾನ್||೭||
ಯೋಗವಿದ್ಯೋಜಯೇತ್ಪೂರ್ವಂ ಕ್ಷೀರಮಾಂಸರಸಾಶಿನಾಮ್|
ತತೋ ವಾಜೀಕರಾನ್ ಯೋಗಾನ್ ಶುಕ್ರಾಪತ್ಯಬಲಪ್ರದಾನ್||೮||
View original
अथ स्निग्धविशुद्धानां निरूहान् सानुवासनान्|
घृततैलरसक्षीरशर्कराक्षौद्रसंयुतान्||७||
योगविद्योजयेत्पूर्वं क्षीरमांसरसाशिनाम्|
ततो वाजीकरान् योगान् शुक्रापत्यबलप्रदान्||८||
Adhikarana nirapatyasya narasya nindA (9) · Śloka 9
ಅಚ್ಛಾಯಃ ಪೂತಿಕುಸುಮಃ ಫಲೇನ ರಹಿತೋ ದ್ರುಮಃ|
ಯಥೈಕಶ್ಚೈಕಶಾಖಶ್ಚ ನಿರಪತ್ಯಸ್ತಥಾ ನರಃ||೯||
View original
अच्छायः पूतिकुसुमः फलेन रहितो द्रुमः|
यथैकश्चैकशाखश्च निरपत्यस्तथा नरः||९||
Adhikarana apatyaprashaMsA (10-11) · Śloka 11
ಸ್ಖಲದ್ಗಮನಮವ್ಯಕ್ತವಚನಂ ಧೂಲಿಧೂಸರಮ್|
ಅಪಿ ಲಾಲಾವಿಲಮುಖಂ ಹೃದಯಾಹ್ಲಾದಕಾರಕಮ್||೧೦||
ಅಪತ್ಯಂ ತುಲ್ಯತಾಂ ಕೇನ ದರ್ಶನಸ್ಪರ್ಶನಾದಿಷು ಕಿಂ ಪುನರ್ಯದ್ಯಶೋಧರ್ಮಮಾನಶ್ರೀಕುಲವರ್ಧನಮ್||೧೧||
View original
स्खलद्गमनमव्यक्तवचनं धूलिधूसरम्|
अपि लालाविलमुखं हृदयाह्लादकारकम्||१०||
अपत्यं तुल्यतां केन दर्शनस्पर्शनादिषु किं पुनर्यद्यशोधर्ममानश्रीकुलवर्धनम्||११||
Adhikarana shuddhasharIre sharamUladisiddhaghRutayogaH (12) · Śloka 12
ಶುದ್ಧಕಾಯೇ ಯಥಾಶಕ್ತಿ ವೃಷ್ಯಯೋಗಾನ್ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್|
|೧೨|
View original
शुद्धकाये यथाशक्ति वृष्ययोगान् प्रयोजयेत्|
|१२|
Adhikarana vAjIkaro sharamUlAdisiddhaghRutayogaH (12-21) · Śloka 21
ತಾನೇವಾಹ ಶರೇಕ್ಷುಕುಶಕಾಶಾನಾಂ ವಿದಾರ್ಯಾ ವೀರಣಸ್ಯ ಚ||೧೨||
ಮೂಲಾನಿ ಕಣ್ಟಕಾರ್ಯಾಶ್ಚ ಜೀವಕರ್ಷಭಕೌ ಬಲಾಮ್|
ಮೇದೇ ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಚ ಕಾಕೋಲ್ಯೌ ಶೂರ್ಪಪರ್ಣ್ಯೌ ಶತಾವರೀಮ್||೧೩||
ಅಶ್ವಗನ್ಧಾಮತಿಬಲಾಮಾತ್ಮಗುಪ್ತಾಂ ಪುನರ್ನವಾಮ್|
ವೀರಾಂ ಪಯಸ್ಯಾಂ ಜೀವನ್ತೀಮೃದ್ಧಿಂ ರಾಸ್ನಾಂ ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಮ್||೧೪||
ಮಧುಕಂ ಶಾಲಿಪರ್ಣೀ ಚ ಭಾಗಾಂಸ್ತ್ರಿಪಲಿಕಾನ್ ಪೃಥಕ್|
ಮಾಷಾಣಾಮಾಢಕಂ ಚೈತದ್ ದ್ವಿದ್ರೋಣೇ ಸಾಧಯೇದಪಾಮ್||೧೫||
ರಸೇನಾಢಕಶೇಷೇಣ ಪಚೇತ್ತೇನ ಘೃತಾಢಕಮ್|
ದತ್ತ್ವಾ ವಿದಾರೀಧಾತ್ರೀಕ್ಷುರಸಾನಾಮಾಢಕಾಢಕಮ್||೧೬||
ಘೃತಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣಂ ಕ್ಷೀರಂ ಪೇಷ್ಯಾಣೀಮಾನಿ ಚಾವಪೇತ್|
ವೀರಾಂ ಸ್ವಗುಪ್ತಾಂ ಕಾಕೋಲ್ಯೌ ಯಷ್ಟಿಂ ಫಲ್ಗೂನಿ ಪಿಪ್ಪಲೀಮ್||೧೭||
ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ವಿದಾರೀಂ ಖರ್ಜೂರಂ ಮಧುಕಾನಿ ಶತಾವರೀಮ್|
ತತ್ಸಿದ್ಧಪೂತಂ ಚೂರ್ಣಸ್ಯ ಪೃಥಕ್ ಪ್ರಸ್ಥೇನ ಯೋಜಯೇತ್||೧೮||
ಶರ್ಕರಾಯಾಸ್ತುಗಾಯಾಶ್ಚ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾಃ ಕುಡವೇನ ಚ|
ಮರಿಚಸ್ಯ ಪ್ರಕುಞ್ಚೇನ ಪೃಥಗರ್ಧಪಲೋನ್ಮಿತೈಃ||೧೯||
ತ್ವಗೇಲಾಕೇಸರೈಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೈಃ ಕ್ಷೌದ್ರದ್ವಿಕುಡವೇನ ಚ|
ಪಲಮಾತ್ರಂ ತತಃ ಖಾದೇತ್ ಪ್ರತ್ಯಹಂ ರಸದುಗ್ಧಭುಕ್||೨೦||
ತೇನಾರೋಹತಿ ವಾಜೀವ ಕುಲಿಙ್ಗ ಇವ ಹೃಷ್ಯತಿ|
|೨೧|
View original
तानेवाह शरेक्षुकुशकाशानां विदार्या वीरणस्य च||१२||
मूलानि कण्टकार्याश्च जीवकर्षभकौ बलाम्|
मेदे द्वे द्वे च काकोल्यौ शूर्पपर्ण्यौ शतावरीम्||१३||
अश्वगन्धामतिबलामात्मगुप्तां पुनर्नवाम्|
वीरां पयस्यां जीवन्तीमृद्धिं रास्नां त्रिकण्टकम्||१४||
मधुकं शालिपर्णी च भागांस्त्रिपलिकान् पृथक्|
माषाणामाढकं चैतद् द्विद्रोणे साधयेदपाम्||१५||
रसेनाढकशेषेण पचेत्तेन घृताढकम्|
दत्त्वा विदारीधात्रीक्षुरसानामाढकाढकम्||१६||
घृताच्चतुर्गुणं क्षीरं पेष्याणीमानि चावपेत्|
वीरां स्वगुप्तां काकोल्यौ यष्टिं फल्गूनि पिप्पलीम्||१७||
द्राक्षां विदारीं खर्जूरं मधुकानि शतावरीम्|
तत्सिद्धपूतं चूर्णस्य पृथक् प्रस्थेन योजयेत्||१८||
शर्करायास्तुगायाश्च पिप्पल्याः कुडवेन च|
मरिचस्य प्रकुञ्चेन पृथगर्धपलोन्मितैः||१९||
त्वगेलाकेसरैः श्लक्ष्णैः क्षौद्रद्विकुडवेन च|
पलमात्रं ततः खादेत् प्रत्यहं रसदुग्धभुक्||२०||
तेनारोहति वाजीव कुलिङ्ग इव हृष्यति|
|२१|
Adhikarana vAjIkaro vidArIcUrNAdiyogaH kAntAshatagAmI (21-23) · Śloka 23
|
ವಿದಾರೀಪಿಪ್ಪಲೀಶಾಲಿಪಿಯಾಲೇಕ್ಷುರಕಾದ್ರಜಃ||೨೧||
ಪೃಥಕ್ ಸ್ವಗುಪ್ತಾಮೂಲಚ್ಚ ಕುಡವಾಂಶಂ ತಥಾ ಮಧು|
ತುಲಾರ್ಧಂ ಶರ್ಕರಾಚೂರ್ಣಾತ್ ಪ್ರಸ್ಥಾರ್ಧಂ ನವಸರ್ಪಿಷಃ||೨೨||
ಸೋಽಕ್ಷಮಾತ್ರಮತಃ ಖಾದೇತ್ ಯಸ್ಯ ರಾಮಾಶತಂ ಗೃಹೇ|
|೨೩|
View original
|
विदारीपिप्पलीशालिपियालेक्षुरकाद्रजः||२१||
पृथक् स्वगुप्तामूलच्च कुडवांशं तथा मधु|
तुलार्धं शर्कराचूर्णात् प्रस्थार्धं नवसर्पिषः||२२||
सोऽक्षमात्रमतः खादेत् यस्य रामाशतं गृहे|
|२३|
Adhikarana vAjIkaro godhUmAdiyogaH (23-24) · Śloka 24
|
ಸಾತ್ಮಗುಪ್ತಾಫಲಾನ್ ಕ್ಷೀರೇ ಗೋಧೂಮಾನ್ ಸಾಧಿತಾನ್ ಹಿಮಾನ್||೨೩||
ಮಾಷಾನ್ ವಾ ಸಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಾನ್ ಖಾದನ್ ಗೃಷ್ಟಿಪಯೋಽನುಪಃ|
ಜಾಗರ್ತಿ ರಾತ್ರಿಂ ಸಕಲಾಮಖಿನ್ನಃ ಖೇದಯನ್ ಸ್ತ್ರಿಯಃ||೨೪||
View original
|
सात्मगुप्ताफलान् क्षीरे गोधूमान् साधितान् हिमान्||२३||
माषान् वा सघृतक्षौद्रान् खादन् गृष्टिपयोऽनुपः|
जागर्ति रात्रिं सकलामखिन्नः खेदयन् स्त्रियः||२४||
Adhikarana vAjIkaro tilayogaH strIshatagAmI (25) · Śloka 25
ಬಸ್ತಾಣ್ಡಸಿದ್ಧೇ ಪಯಸಿ ಭಾವಿತಾನಸಕೃತ್ತಿಲಾನ್|
ಯಃ ಖಾದೇತ್ಸಸಿತಾನ್ ಗಚ್ಛೇತ್ಸ ಸ್ತ್ರೀಶತಮಪೂರ್ವವತ್||೨೫||
View original
बस्ताण्डसिद्धे पयसि भावितानसकृत्तिलान्|
यः खादेत्ससितान् गच्छेत्स स्त्रीशतमपूर्ववत्||२५||
Adhikarana vAjIkaro vidArIcUrNayogaH strIshatadAmI (26) · Śloka 26
ಚೂರ್ಣಂ ವಿದಾರ್ಯಾ ಬಹುಶಃ ಸ್ವರಸೇನೈವ ಭಾವಿತಮ್|
ಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿರ್ಯುತಂ ಲೀಢ್ವಾ ಪ್ರಮದಾಶತಮೃಚ್ಛತಿ||೨೬||
View original
चूर्णं विदार्या बहुशः स्वरसेनैव भावितम्|
क्षौद्रसर्पिर्युतं लीढ्वा प्रमदाशतमृच्छति||२६||
Adhikarana vAjIkaro kRuShNAdhAtrIPalarajoyogaH (27-28) · Śloka 28
ಕೃಷ್ಣಾಧಾತ್ರೀಫಲರಜಃ ಸ್ವರಸೇನ ಸುಭಾವಿತಮ್|
ಶರ್ಕರಾಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಭಿರ್ಲೀಢ್ವಾ ಯೋಽನು ಪಯಃ ಪಿಬೇತ್||೨೭||
ಸ ನರೋಽಶೀತಿವರ್ಷೋಽಪಿ ಯುವೇವ ಪರಿಹೃಷ್ಯತಿ|
|೨೮|
View original
कृष्णाधात्रीफलरजः स्वरसेन सुभावितम्|
शर्करामधुसर्पिर्भिर्लीढ्वा योऽनु पयः पिबेत्||२७||
स नरोऽशीतिवर्षोऽपि युवेव परिहृष्यति|
|२८|
Adhikarana vAjIkaro madhukacUrNayogo nityaveakArI (28-29) · Śloka 29
|
ಕರ್ಷಂ ಮಧುಕಚೂರ್ಣಸ್ಯ ಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಸಮನ್ವಿತಮ್||೨೮||
ಪಯೋಽನುಪಾನಂ ಯೋ ಲಿಹ್ಯಾನ್ನಿತ್ಯವೇಗಃ ಸ ನಾ ಭವೇತ್|
|೨೯|
View original
|
कर्षं मधुकचूर्णस्य घृतक्षौद्रसमन्वितम्||२८||
पयोऽनुपानं यो लिह्यान्नित्यवेगः स ना भवेत्|
|२९|
Adhikarana vAjIkaro kulIrashRu~ggIkalkayogaH (29-30) · Śloka 30
|
ಕುಲೀರಶೃಙ್ಗ್ಯಾ ಯಃ ಕಲ್ಕಮಾಲೋಡ್ಯ ಪಯಸಾ ಪಿಬೇತ್||೨೯||
ಸಿತಾಘೃತಪಯೋನ್ನಾಶೀ ಸ ನಾರೀಷು ವೃಷಾಯತೇ|
|೩೦|
View original
|
कुलीरशृङ्ग्या यः कल्कमालोड्य पयसा पिबेत्||२९||
सिताघृतपयोन्नाशी स नारीषु वृषायते|
|३०|
Adhikarana vAjIkaro payasyAyogaH (30-31) · Śloka 31
|
ಯಃ ಪಯಸ್ಯಾಂ ಪಯಃಸಿದ್ಧಾಂ ಖಾದೇನ್ಮಧುಘೃತಾನ್ವಿತಾಮ್||೩೦||
ಪಿಬೇದ್ಬಾಷ್ಕಯಣಂ ಚಾನು ಕ್ಷೀರಂ ನ ಕ್ಷಯಮೇತಿ ಸಃ|
|೩೧|
View original
|
यः पयस्यां पयःसिद्धां ख़ादेन्मधुग़ृतान्विताम्||३०||
पिबेद्बाष्कयणं चानु क्षीरं न क्षयमेति सः|
|३१|
Adhikarana vAjIkaro svayaMgutpAdicUrNayogaH (31-32) · Śloka 32
|
ಸ್ವಯಂಗುಪ್ತೇಕ್ಷುರಕಯೋರ್ಬೀಜಚೂರ್ಣಂ ಸಶರ್ಕರಮ್||೩೧||
ಧಾರೋಷ್ಣೇನ ನರಃ ಪೀತ್ವಾ ಪಯಸಾ ರಾಸಭಾಯತೇ|
|೩೨|
View original
|
स्वयंगुप्तेक्षुरकयोर्बीजचूर्णं सशर्करम्||३१||
धारोष्णेन नरः पीत्वा पयसा रासभायते|
|३२|
Adhikarana vAjIkaro uccaTAcUrNayogaH,vAjIkaro SatAvarIcUrNayogaH (32) · Śloka 32
|
ಉಚ್ಚಟಾಚೂರ್ಣಮಪ್ಯೇವಂ ಶತಾವರ್ಯಾಶ್ಚ ಯೋಜಯೇತ್||೩೨||
View original
|
उच्चटाचूर्णमप्येवं शतावर्याश्च योजयेत्||३२||
Adhikarana vAjIkaro dadhisArAdiyogaH (33) · Śloka 33
ಚನ್ದ್ರಶುಭ್ರಮ್ ದಧಿಸರಂ ಸಸಿತಾಷಷ್ಟಿಕೌದನಮ್|
ಪಟೇ ಸುಮಾರ್ಜಿತಂ ಭುಕ್ತ್ವಾ ವೃದ್ಧೋಽಪಿ ತರುಣಾಯತೇ||೩೩||
View original
चन्द्रशुभ्रम् दधिसरं ससिताषष्टिकौदनम्|
पटे सुमार्जितं भुक्त्वा वृद्धोऽपि तरुणायते||३३||
Adhikarana vAjIkaro shvadaMShTrAdiyogaH strIshatagAmI (34) · Śloka 34
ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರೇಕ್ಷುರಮಾಷಾತ್ಮಗುಪ್ತಾಬೀಜಶತಾವರೀಃ|
ಪಿಬನ್ ಕ್ಷೀರೇಣ ಜೀರ್ಣೋಽಪಿ ಗಚ್ಛತಿ ಪ್ರಮದಾಶತಮ್||೩೪||
View original
श्वदंष्ट्रेक्षुरमाषात्मगुप्ताबीजशतावरीः|
पिबन् क्षीरेण जीर्णोऽपि गच्छति प्रमदाशतम्||३४||
Adhikarana vRuShyasya lakShaNam (35) · Śloka 35
ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿನ್ಮಧುರಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಬೃಂಹಣಂ ಬಲವರ್ಧನಮ್|
ಮನಸೋ ಹರ್ಷಣಂ ಯಚ್ಚ ತತ್ಸರ್ವ ವೃಷ್ಯಮುಚ್ಯತೇ||೩೫||
View original
यत्किञ्चिन्मधुरं स्निग्धं बृंहणं बलवर्धनम्|
मनसो हर्षणं यच्च तत्सर्व वृष्यमुच्यते||३५||
Adhikarana evaM vidhairdravyairdarpitaH pramadA vrajet (36) · Śloka 36
ದ್ರವ್ಯೈರೇವಂವಿಧೈಸ್ತಸ್ಮಾದ್ದರ್ಪಿತಃ ಪ್ರಮದಾಂ ವ್ರಜೇತ್|
ಆತ್ಮವೇಗೇನ ಚೋದೀರ್ಣಃ ಸ್ತ್ರೀಗುಣೈಶ್ಚ ಪ್ರಹರ್ಷಿತಃ||೩೬||
View original
द्रव्यैरेवंविधैस्तस्माद्दर्पितः प्रमदां व्रजेत्|
आत्मवेगेन चोदीर्णः स्त्रीगुणैश्च प्रहर्षितः||३६||
Adhikarana sarvendriyasukhA viShayAH sevyAH (37) · Śloka 37
ಸೇವ್ಯಾಃ ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಸುಖಾ ಧರ್ಮಕಲ್ಪದ್ರುಮಾಙ್ಕುರಾಃ|
ವಿಷಯಾತಿಶಯಾಃ ಪಞ್ಚ ಶರಾಃ ಕುಸುಮಧನ್ವನಃ||೩೭||
View original
सेव्याः सर्वेन्द्रियसुखा धर्मकल्पद्रुमाङ्कुराः|
विषयातिशयाः पञ्च शराः कुसुमधन्वनः||३७||
Adhikarana strIsharIre sa~gghAsena sthitA viShayAH paraM harShaprItikarAH (38) · Śloka 38
ಇಷ್ಟಾ ಹ್ಯೇಕೈಕಶೋಽಪ್ಯರ್ಥಾ ಹರ್ಷಪ್ರೀತಿಕರಾಃ ಪರಮ್|
ಕಿಂ ಪುನಃ ಸ್ತ್ರೀಶರೀರೇ ಯೇ ಸಙ್ಘಾತೇನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾಃ||೩೮||
View original
इष्टा ह्येकैकशोऽप्यर्था हर्षप्रीतिकराः परम्|
किं पुनः स्त्रीशरीरे ये सङ्घातेन प्रतिष्ठिताः||३८||
Adhikarana vRuShatvakAriNyAH striyA lakShaNam vRuShatvakAriNyAH striyA lakShaNam (39-40) · Śloka 40
ನಾಮಾಪಿ ಯಸ್ಯಾ ಹೃದಯೋತ್ಸವಾಯ ಯಾಂ ಪಶ್ಯತಾಂ ತೃಪ್ತಿರನಾಪ್ತಪೂರ್ವಾ|
ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಾಕರ್ಷಣಪಾಶಭೂತಾ ಕಾಣ್ತಾನುವೃತ್ತಿವ್ರತದೀಕ್ಷಿತಾ ಯಾ||೩೯||
ಕಲಾವಿಲಾಸಾಙ್ಗವಯೋವಿಭೂಷಾ ಶುಚಿಃ ಸಲಜ್ಜಾ ರಹಸಿ ಪ್ರಗಲ್ಭಾ|
ಪ್ರಿಯಂವದಾ ತುಲ್ಯಮನಃಶಯಾ ಯಾ ಸಾ ಸ್ತ್ರೀ ವೃಷತ್ವಾಯ ಪರಂ ನರಸ್ಯ||೪೦||
View original
नामापि यस्या हृदयोत्सवाय यां पश्यतां तृप्तिरनाप्तपूर्वा|
सर्वेन्द्रियाकर्षणपाशभूता काण्तानुवृत्तिव्रतदीक्षिता या||३९||
कलाविलासाङ्गवयोविभूषा शुचिः सलज्जा रहसि प्रगल्भा|
प्रियंवदा तुल्यमनःशया या सा स्त्री वृषत्वाय परं नरस्य||४०||
Adhikarana kAmashAstravihitaraticaryAcaraNam (41) · Śloka 41
ಆಚರೇಚ್ಚ ಸಕಲಾಂ ರತಿಚರ್ಯಾ ಕಾಮಸೂತ್ರವಿಹಿತಾಮನವದ್ಯಾಮ್|
ದೇಶಕಾಲಬಲಶಕ್ತ್ಯನುರೋಧಾ- ದ್ವೈದ್ಯತನ್ತ್ರಸಮಯೋಕ್ತ್ಯವಿರುದ್ಧಾಮ್||೪೧||
View original
आचरेच्च सकलां रतिचर्या कामसूत्रविहितामनवद्याम्|
देशकालबलशक्त्यनुरोधा- द्वैद्यतन्त्रसमयोक्त्यविरुद्धाम्||४१||
Adhikarana vAjIkarA aBya~jjanAdayaH (42-45) · Śloka 45
ಅಭ್ಯಞ್ಜನೋದ್ವರ್ತನಸೇಕಗನ್ಧ- ಸ್ರಕ್ಚಿತ್ರವಸ್ತ್ರಾಭರಣಪ್ರಕಾರಾಃ|
ಗಾನ್ಧರ್ವಕಾವ್ಯಾದಿಕಥಾಪ್ರವೀಣಾಃ ಸಮಸ್ವಭಾವಾ ವಶಗಾ ವಯಸ್ಯಾಃ||೪೨||
ದೀರ್ಘಿಕಾ ಸ್ವಭವನಾನ್ತನಿವಿಷ್ಟಾ ಪದ್ಮರೇಣುಮಧುಮತ್ತವಿಹಙ್ಗಾ|
ನೀಲಸಾನುಗಿರೀಕೂಟನಿತಮ್ಬೇ ಕಾನನಾನಿ ಪುರಕಣ್ಠಗತಾನಿ||೪೩||
ದೃಷ್ಟಿಸುಖಾ ವಿವಿಧಾ ತರುಜಾತಿಃ ಶ್ರೋತ್ರಸುಖಃ ಕಲಕೋಕಿಲನಾದಃ|
ಅಙ್ಗಸುಖರ್ತುವಶೇನ ವಿಭೂಷಾ ಚಿತ್ತಸುಖಃ ಸಕಲಃ ಪರಿವಾರಃ||೪೪||
ತಾಮ್ಬೂಲಮಚ್ಛಮದಿರಾ ಕಾನ್ತಾ ಕಾನ್ತಾ ನಿಶಾ ಶಶಾಙ್ಕಾಙ್ಕಾ|
ಯದ್ಯಚ್ಚ ಕಿಞ್ಚಿದಿಷ್ಟಂ ಮನಸೋ ವಾಜೀಕರಂ ತತ್ತತ್||೪೫||
View original
अभ्यञ्जनोद्वर्तनसेकगन्ध- स्रक्चित्रवस्त्राभरणप्रकाराः|
गान्धर्वकाव्यादिकथाप्रवीणाः समस्वभावा वशगा वयस्याः||४२||
दीर्घिका स्वभवनान्तनिविष्टा पद्मरेणुमधुमत्तविहङ्गा|
नीलसानुगिरीकूटनितम्बे काननानि पुरकण्ठगतानि||४३||
दृष्टिसुखा विविधा तरुजातिः श्रोत्रसुखः कलकोकिलनादः|
अङ्गसुखर्तुवशेन विभूषा चित्तसुखः सकलः परिवारः||४४||
ताम्बूलमच्छमदिरा कान्ता कान्ता निशा शशाङ्काङ्का|
यद्यच्च किञ्चिदिष्टं मनसो वाजीकरं तत्तत्||४५||
Adhikarana kAmasyotpAdakAH padArthAH (46-47) · Śloka 47
ಮಧು ಮುಖಮಿವ ಸೋತ್ಪಲಂ ಪ್ರಿಯಾಯಾಃ ಕಲರಣನಾ ಪರಿವಾದಿನೀ ಪ್ರಿಯೇವ|
ಕುಸುಮಚಯಮನೋರಮಾ ಚ ಶಯ್ಯಾ ಕಿಸಲಯಿನೀ ಲತಿಕೇವ ಪುಷ್ಪಿತಾಗ್ರಾ||೪೬||
ದೇಶೇ ಶರೀರೇ ಚ ನ ಕಾಚಿದರ್ತಿ- ರರ್ಥೇಷು ನಾಲ್ಪೋಽಪಿ ಮನೋವಿಘಾತಃ|
ವಾಜೀಕರಾಃ ಸನ್ನಿಹಿತಾಶ್ಚ ಯೋಗಾಃ ಕಾಮಸ್ಯ ಕಾಮಂ ಪರಿಪೂರಯನ್ತಿ||೪೭||
View original
मधु मुखमिव सोत्पलं प्रियायाः कलरणना परिवादिनी प्रियेव|
कुसुमचयमनोरमा च शय्या किसलयिनी लतिकेव पुष्पिताग्रा||४६||
देशे शरीरे च न काचिदर्ति- रर्थेषु नाल्पोऽपि मनोविघातः|
वाजीकराः सन्निहिताश्च योगाः कामस्य कामं परिपूरयन्ति||४७||
Adhikarana agryasa~ggrahaH (48-58) · Śloka 58
ಅಧುನಾಽಗ್ರ್ಯಸಙ್ಗ್ರಹಮಾಹ ಮುಸ್ತಾಪರ್ಪಟಕಂ ಜ್ವರೇ, ತೃಷಿ ಜಲಂ ಮೃದ್ಭೃಷ್ಟಲೋಷ್ಟೋದ್ಭವಂ, ಲಾಜಾಶ್ಛರ್ದಿಷು, ಬಸ್ತಿಜೇಷು ಗಿರಿಜಂ, ಮೇಹೇಷು ಧಾತ್ರೀನಿಶೇ|
ಪಾಣ್ಡೌ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಯೋಽಭಯಾಽನಿಲಕಫೇ, ಪ್ಲೀಹಾಮಯೇ ಪಿಪ್ಪಲೀ, ಸನ್ಧಾನೇ ಕೃಮಿಜಾ, ವಿಷೇ ಶುಕತರುರ್ಮೇದೋನಿಲೇ ಗುಗ್ಗುಲುಃ||೪೮||
ವೃಷೋಽಸ್ರಪಿತ್ತೇ, ಕುಟಜೋಽತಿಸಾರೇ, ಭಲ್ಲಾತಕೋಽರ್ಶಃಸು, ಗರೇಷು ಹೇಮ|
ಸ್ಥೂಲೇಷು ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಂ, ಕ್ರಿಮಿಷು ಕೃಮಿಘ್ನಂ, ಶೋಷೇ ಸುರಾ ಚ್ಛಾಗಪಯೋಽಥ ಮಾಂಸಮ್||೪೯||
ಅಕ್ಷ್ಯಾಮಯೇಷು ತ್ರಿಫಲಾ, ಗುಡೂಚೀ ವಾತಾಸ್ರರೋಗೇ, ಮಥಿತಂ ಗ್ರಹಣ್ಯಾಮ್|
ಕುಷ್ಠೇಷು ಸೇವ್ಯಃ ಖದಿರಸ್ಯ ಸಾರಃ, ಸರ್ವೇಷು ರೋಗೇಷು ಶಿಲಾಹ್ವಯಂ ಚ||೫೦||
ಉನ್ಮಾದಂ ಘೃತಮನವಂ ಶೋಕಂ ಮದ್ಯಂ, ವ್ಯಪಸ್ಮೃತಿಂ ಬ್ರಹ್ಮೀ|
ನಿದ್ರಾನಾಶಂ ಕ್ಷೀರಂ ಜಯತಿ, ರಸಾಲಾ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಮ್||೫೧||
ಮಾಂಸಂ ಕಾರ್ಶ್ಯಂ, ಲಶುನಃ ಪ್ರಭಞ್ಜನಂ, ಸ್ತಬ್ಧಗಾತ್ರತಾಂ ಸ್ವೇದಃ|
ಗುಡಮಞ್ಜರ್ಯಾಃ ಖಪುರೋ ನಸ್ಯಾತ್ ಸ್ಕನ್ಧಾಂಸಬಾಹುರುಜಮ್||೫೨||
ನವನೀತಖಣ್ದಮರ್ದಿತಮೌಷ್ಟ್ರಂ ಮೂತ್ರಂ ಪಯಶ್ಚ ಹನ್ತ್ಯುದರಮ್|
ನಸ್ಯಂ ಮೂರ್ಧವಿಕಾರಾನ್, ವಿದ್ರಧಿಮಚಿರೋತ್ಥಮಸ್ರವಿಸ್ರಾವಃ||೫೩||
ನಸ್ಯಂ ಕವಲೋ ಮುಖಜಾನ್, ನಸ್ಯಾಞ್ಜನತರ್ಪಣಾನಿ ನೇತ್ರರುಜಃ|
ವೃದ್ಧತ್ವಂ ಕ್ಷೀರಘೃತೇ, ಮೂರ್ಚ್ಛಾಂ ಶೀತಮ್ಬುಮಾರುತಚ್ಛಾಯಾಃ||೫೪||
ಸಮಶುಕ್ತಾರ್ದ್ರಕಮಾತ್ರಾ ಮನ್ದೇ ವಹ್ನೌ, ಶ್ರಮೇ ಸುರಾ ಸ್ನಾನಮ್|
ದುಃಖಸಹತ್ವೇ ಸ್ಥೈರ್ಯೇ ವ್ಯಾಯಾಮೋ, ಗೋಕ್ಷುರುರ್ಹಿತಃ ಕೃಚ್ಛ್ರೇ||೫೫||
ಕಾಸೇ ನಿದಿಗ್ಧಿಕಾ, ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲೇ ಪುಷ್ಕರಜಾ ಜಟಾ|
ವಯಸಃ ಸ್ಥಾಪನೇ ಧಾತ್ರೀ, ತ್ರಿಫಲಾ ಗುಗ್ಗುಲುರ್ವ್ರಣೇ||೫೬||
ಬಸ್ತಿರ್ವಾತವಿಕಾರಾನ್, ಪೈತ್ತಾನ್ ರೇಕಃ, ಕಫೋದ್ಭವಾನ್ ವಮನಮ್|
ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಜಯತಿ ಬಲಾಸಂ, ಸರ್ಪಿಃ ಪಿತ್ತಂ, ಸಮೀರಣಂ ತೈಲಮ್||೫೭||
ಇತ್ಯಗ್ರ್ಯಂ ಯತ್ಪ್ರೋಕ್ತಂ ರೋಗಾಣಾಮೌಷಧಂ ಶಮಾಯಾಲಮ್|
ತದ್ದೇಶಕಾಲಬಲತೋ ವಿಕಲ್ಪನೀಯಂ ಯಥಾಯೋಗಮ್||೫೮||
View original
अधुनाऽग्र्यसङ्ग्रहमाह मुस्तापर्पटकं ज्वरे, तृषि जलं मृद्भृष्टलोष्टोद्भवं, लाजाश्छर्दिषु, बस्तिजेषु गिरिजं, मेहेषु धात्रीनिशे|
पाण्डौ श्रेष्ठमयोऽभयाऽनिलकफे, प्लीहामये पिप्पली, सन्धाने कृमिजा, विषे शुकतरुर्मेदोनिले गुग्गुलुः||४८||
वृषोऽस्रपित्ते, कुटजोऽतिसारे, भल्लातकोऽर्शःसु, गरेषु हेम|
स्थूलेषु तार्क्ष्यं, क्रिमिषु कृमिघ्नं, शोषे सुरा च्छागपयोऽथ मांसम्||४९||
अक्ष्यामयेषु त्रिफला, गुडूची वातास्ररोगे, मथितं ग्रहण्याम्|
कुष्ठेषु सेव्यः खदिरस्य सारः, सर्वेषु रोगेषु शिलाह्वयं च||५०||
उन्मादं घृतमनवं शोकं मद्यं, व्यपस्मृतिं ब्रह्मी|
निद्रानाशं क्षीरं जयति, रसाला प्रतिश्यायम्||५१||
मांसं कार्श्यं, लशुनः प्रभञ्जनं, स्तब्धगात्रतां स्वेदः|
गुडमञ्जर्याः खपुरो नस्यात् स्कन्धांसबाहुरुजम्||५२||
नवनीतखण्दमर्दितमौष्ट्रं मूत्रं पयश्च हन्त्युदरम्|
नस्यं मूर्धविकारान्, विद्रधिमचिरोत्थमस्रविस्रावः||५३||
नस्यं कवलो मुखजान्, नस्याञ्जनतर्पणानि नेत्ररुजः|
वृद्धत्वं क्षीरघृते, मूर्च्छां शीतम्बुमारुतच्छायाः||५४||
समशुक्तार्द्रकमात्रा मन्दे वह्नौ, श्रमे सुरा स्नानम्|
दुःखसहत्वे स्थैर्ये व्यायामो, गोक्षुरुर्हितः कृच्छ्रे||५५||
कासे निदिग्धिका, पार्श्वशूले पुष्करजा जटा|
वयसः स्थापने धात्री, त्रिफला गुग्गुलुर्व्रणे||५६||
बस्तिर्वातविकारान्, पैत्तान् रेकः, कफोद्भवान् वमनम्|
क्षौद्रं जयति बलासं, सर्पिः पित्तं, समीरणं तैलम्||५७||
इत्यग्र्यं यत्प्रोक्तं रोगाणामौषधं शमायालम्|
तद्देशकालबलतो विकल्पनीयं यथायोगम्||५८||
Adhikarana saMshayAnAgniveshasya prashnaH (59) · Śloka 59
ಇತ್ಯಾತ್ರೇಯಾದಾಗಮಯ್ಯಾರ್ಥಸೂತ್ರಂ ತತ್ಸೂಕ್ತಾನಾಂ ಪೇಶಲಾನಾಮತೃಪ್ತಃ|
ಭೇಡಾದೀನಾಂ ಸಮ್ಮತೋ ಭಕ್ತಿನಮ್ರಃ ಪಪ್ರಚ್ಛೇದಂ ಸಂಶಯಾನೋಽಗ್ನಿವೇಶಃ||೫೯||
View original
इत्यात्रेयादागमय्यार्थसूत्रं तत्सूक्तानां पेशलानामतृप्तः|
भेडादीनां सम्मतो भक्तिनम्रः पप्रच्छेदं संशयानोऽग्निवेशः||५९||
Adhikarana punarvasudattamuttaram (60-62) · Śloka 62
ಕಿಂ ಪೃಷ್ಟವಾನ್ ? ಇತ್ಯಾಹ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಭಗವನ್ ಕೇಚಿದಾತ್ಮವನ್ತೋಽಪಿ ರೋಗಿಣಃ|
ದ್ರವ್ಯೋಪಸ್ಥಾತೃಸಮ್ಪನ್ನಾ ವೃದ್ಧವೈದ್ಯಮತಾನುಗಾಃ||೬೦||
ಕ್ಷೀಯಮಾಣಾಮಯಪ್ರಾಣಾ ವಿಪರೀತಾಸ್ತಥಾಽಪರೇ|
ಹಿತಾಹಿತವಿಭಾಗಸ್ಯ ಫಲಂ ತಸ್ಮಾದನಿಶ್ಚಿತಮ್||೬೧||
ಕಿಂ ಶಾಸ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಮಸ್ಮಿನ್ ಇತಿ ಕಲ್ಪಯತೋಽಗ್ನಿವೇಶಮುಖ್ಯಸ್ಯ|
ಶಿಷ್ಯಗಣಸ್ಯ ಪುನರ್ವಸು- ರಾಚಖ್ಯೌ ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯತಸ್ತತ್ತ್ವಮ್||೬೨||
View original
किं पृष्टवान् ? इत्याह दृश्यन्ते भगवन् केचिदात्मवन्तोऽपि रोगिणः|
द्रव्योपस्थातृसम्पन्ना वृद्धवैद्यमतानुगाः||६०||
क्षीयमाणामयप्राणा विपरीतास्तथाऽपरे|
हिताहितविभागस्य फलं तस्मादनिश्चितम्||६१||
किं शास्ति शास्त्रमस्मिन् इति कल्पयतोऽग्निवेशमुख्यस्य|
शिष्यगणस्य पुनर्वसु- राचख्यौ कार्त्स्न्यतस्तत्त्वम्||६२||
Adhikarana cikitsA~acikitsA cana tulyA (63) · Śloka 63
ಕಿಂ ತದುಕ್ತವಾನ್? ಇತ್ಯಾಹ ನ ಚಿಕಿತ್ಸಾಽಚಿಕಿತ್ಸಾ ಚ ತುಲ್ಯಾ ಭವಿತುಮರ್ಹತಿ|
ವಿನಾಽಪಿ ಕ್ರಿಯಯಾ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಾಂ ಷೋಡಶಾಂಶಯಾ||೬೩||
View original
किं तदुक्तवान्? इत्याह न चिकित्साऽचिकित्सा च तुल्या भवितुमर्हति|
विनाऽपि क्रियया स्वास्थ्यं गच्छतां षोडशांशया||६३||
Adhikarana Ata~gkapa~gkamagnAnAM BiShagjitaM hastAlambaH (64) · Śloka 64
ಆತಙ್ಕಪಙ್ಕಮಗ್ನಾನಾಂ ಹಸ್ತಾಲಮ್ಬೋ ಭಿಷಗ್ಜಿತಮ್|
ಜೀವಿತಂ ಮ್ರಿಯಮಾಣಾನಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ನೌಷಧಾತ್||೬೪||
View original
आतङ्कपङ्कमग्नानां हस्तालम्बो भिषग्जितम्|
जीवितं म्रियमाणानां सर्वेषामेव नौषधात्||६४||
Adhikarana sarve rogA upAyaM nApekShante (65) · Śloka 65
ನ ಹ್ಯುಪಾಯಮಪೇಕ್ಷನ್ತೇ ಸರ್ವೇ ರೋಗಾ, ನ ಚಾನ್ಯಥಾ|
ಉಪಾಯಸಾಧ್ಯಾಃ ಸಿಧ್ಯನ್ತಿ,ನಾಹೇತುರ್ಹೇತುಮಾನ್ ಯತಃ||೬೫||
View original
न ह्युपायमपेक्षन्ते सर्वे रोगा, न चान्यथा|
उपायसाध्याः सिध्यन्ति,नाहेतुर्हेतुमान् यतः||६५||
Adhikarana upAyasAdhyA rogAH sidhyanti (66) · Śloka 66
ಯದುಕ್ತಂ ಸರ್ವಸಮ್ಪತ್ತಿಯುಕ್ತಯಾಽಪಿ ಚಿಕಿತ್ಸಯಾ|
ಮೃತ್ಯುರ್ಭವತಿ, ತನ್ನೈವಂ ನೋಪಾಯೇಽಸ್ತ್ಯನುಪಾಯತಾ||೬೬||
View original
यदुक्तं सर्वसम्पत्तियुक्तयाऽपि चिकित्सया|
मृत्युर्भवति, तन्नैवं नोपायेऽस्त्यनुपायता||६६||
Adhikarana upAye~anupAyatA nAsti,daivavaiguNyAt kadAcinna siddhiH (67) · Śloka 67
ಅಪಿ ಚೋಪಾಯಯುಕ್ತಸ್ಯ ಧೀಮತೋ ಜಾತುಚಿತ್ ಕ್ರಿಯಾ|
ನ ಸಿಧ್ಯೇದ್ದೈವವೈಗುಣ್ಯಾನ್ನ ತ್ವಿಯಂ ಷೋಡಶಾತ್ಮಿಕಾ||೬೭||
View original
अपि चोपाययुक्तस्य धीमतो जातुचित् क्रिया|
न सिध्येद्दैववैगुण्यान्न त्वियं षोडशात्मिका||६७||
Adhikarana eteShAmudAharaNAni (68-70) · Śloka 70
ಏತದೇವ ಪ್ರತಿಪಾದಯನ್ನಾಹ ಕಸ್ಯಾಸಿದ್ಧೋಽಗ್ನಿತೋಯಾದಿಃ ಸ್ವೇದಸ್ತಮ್ಭಾದಿಕರ್ಮಣಿ|
ನ ಪ್ರೀಣನಂ ಕರ್ಷಣಂ ವಾ ಕಸ್ಯ ಕ್ಷೀರಂ ಗವೇಧುಕಮ್||೬೮||
ಕಸ್ಯ ಮಾಷಾತ್ಮಗುಪ್ತಾದೌ ವೃಷ್ಯತ್ವೇ ನಾಸ್ತಿ ನಿಶ್ಚಯಃ|
ವಿಣ್ಮೂತ್ರಕರಣಾಕ್ಷೇಪೌ ಕಸ್ಯ ಸಂಶಯಿತೌ ಯವೇ||೬೯||
ವಿಷಂ ಕಸ್ಯ ಜರಾಂ ಯಾತಿ ಮನ್ತ್ರತನ್ತ್ರವಿವರ್ಜಿತಮ್|
ಕಃ ಪ್ರಾಪ್ತಃ ಕಲ್ಯತಾಂ ಪಥ್ಯಾದೃತೇ ರೋಹಿಣಿಕಾದಿಷು||೭೦||
View original
एतदेव प्रतिपादयन्नाह कस्यासिद्धोऽग्नितोयादिः स्वेदस्तम्भादिकर्मणि|
न प्रीणनं कर्षणं वा कस्य क्षीरं गवेधुकम्||६८||
कस्य माषात्मगुप्तादौ वृष्यत्वे नास्ति निश्चयः|
विण्मूत्रकरणाक्षेपौ कस्य संशयितौ यवे||६९||
विषं कस्य जरां याति मन्त्रतन्त्रविवर्जितम्|
कः प्राप्तः कल्यतां पथ्यादृते रोहिणिकादिषु||७०||
Adhikarana cikitsA vinA~akAlamaraNaM kathaM vAryatAm? (71) · Śloka 71
ಅಪಿ ಚಾಕಾಲಮರಣಂ ಸರ್ವಸಿದ್ಧಾನ್ತನಿಶ್ಚಿತಮ್|
ಮಹತಾಽಪಿ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ವಾರ್ಯತಾಂ ಕಥಮನ್ಯಥಾ||೭೧||
View original
अपि चाकालमरणं सर्वसिद्धान्तनिश्चितम्|
महताऽपि प्रयत्नेन वार्यतां कथमन्यथा||७१||
Adhikarana jvare la~gghanabRuMhaNaM shAstrAdeva siddhiM gatam (72) · Śloka 72
ನ ಚಾಕಾಲಮೃತ್ಯುರಕ್ಷೈವ ಪ್ರಯೋಜನಮಸ್ಯ ತನ್ತ್ರಸ್ಯೇತ್ಯಾಹ ಚನ್ದನಾದ್ಯಪಿ ದಾಹಾದೌ ರೂಢಮಾಗಮಪೂರ್ವಕಮ್|
ಶಾಸ್ತ್ರಾದೇವ ಗತಂ ಸಿದ್ಧಿಂ ಜ್ವರೇ ಲಙ್ಘನಬೃಂಹಣಮ್||೭೨||
View original
न चाकालमृत्युरक्षैव प्रयोजनमस्य तन्त्रस्येत्याह चन्दनाद्यपि दाहादौ रूढमागमपूर्वकम्|
शास्त्रादेव गतं सिद्धिं ज्वरे लङ्घनबृंहणम्||७२||
Adhikarana samyakcikitsite saMshayaM mA kRuthAH (73) · Śloka 73
ಚತುಷ್ಪಾದ್ಗುಣಸಮ್ಪನ್ನೇ ಸಮ್ಯಗಾಲೋಚ್ಯ ಯೋಜಿತೇ|
ಮಾ ಕೃಥಾ ವ್ಯಾಧಿನಿರ್ಘಾತಂ ವಿಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ||೭೩||
View original
चतुष्पाद्गुणसम्पन्ने सम्यगालोच्य योजिते|
मा कृथा व्याधिनिर्घातं विचिकित्सां चिकित्सिते||७३||
Adhikarana akANDe mRutyupAshAnAM dRuDhaCedanametat (74) · Śloka 74
ಏತದ್ಧಿ ಮೃತ್ಯುಪಾಶಾನಾಮಕಾಣ್ಡೇ ಛೇದನಂ ದೃಢಮ್|
ರೋಗೋನ್ತ್ರಾಸಿತಭೀತಾನಾಂ ರಕ್ಷಾಸೂತ್ರಮಸೂತ್ರಕಮ್||೭೪||
View original
एतद्धि मृत्युपाशानामकाण्डे छेदनं दृढम्|
रोगोन्त्रासितभीतानां रक्षासूत्रमसूत्रकम्||७४||
Adhikarana etaccikitsAshAstraM sAkShAdamRutam,tadevadurBAjanasthaM hAlAhalatvaM yAti (75) · Śloka 75
ಏತತ್ತದಮೃತಂ ಸಾಕ್ಷಾಜ್ಜಗದಾಯಾಸವರ್ಜಿತಮ್|
ಯಾತಿ ಹಾಲಾಹಲತ್ವಂ ತು ಸದ್ಯೋ ದುರ್ಭಾಜನಸ್ಥಿತಮ್||೭೫||
View original
एतत्तदमृतं साक्षाज्जगदायासवर्जितम्|
याति हालाहलत्वं तु सद्यो दुर्भाजनस्थितम्||७५||
Adhikarana BiShagpAshAn dUrAtyajet (76) · Śloka 76
ತದೇವ ದುರ್ಭಾಜನಂ ದರ್ಶಯತಿ ಅಜ್ಞಾತಶಾಸ್ತ್ರಸದ್ಭಾವಾನ್ ಶಾಸ್ತ್ರಮಾತ್ರಪರಾಯಣಾನ್|
ತ್ಯಜೇದ್ದೂರಾದ್ ಭಿಷಕ್ಪಾಶಾನ್ ಪಾಶಾನ್ ವೈವಸ್ವತಾನಿವ||೭೬||
View original
तदेव दुर्भाजनं दर्शयति अज्ञातशास्त्रसद्भावान् शास्त्रमात्रपरायणान्|
त्यजेद्दूराद् भिषक्पाशान् पाशान् वैवस्वतानिव||७६||
Adhikarana sAdhuvRuttAnAM BiShajAM Badram (77) · Śloka 77
ಸಮ್ಯಗ್ಭಿಷಜಃ ಶ್ಲಾಘಮಾನೋ ಬ್ರೂತೇ ಭಿಷಜಾಂ ಸಾಧುವೃತ್ತಾನಾಂ ಭದ್ರಮಾಗಮಶಾಲಿನಾಮ್|
ಅಭ್ಯಸ್ತಕರ್ಮಣಾಂ ಭದ್ರಂ ಭದ್ರಂ ಭದ್ರಾಭಿಲಾಷಿಣಾಮ್||೭೭||
View original
सम्यग्भिषजः श्लाघमानो ब्रूते भिषजां साधुवृत्तानां भद्रमागमशालिनाम्|
अभ्यस्तकर्मणां भद्रं भद्रं भद्राभिलाषिणाम्||७७||
Adhikarana aShTA~ggahRudayasya tantrasya sa~ggre hAt pRuthakkaraNe pryojanam (78-80) · Śloka 80
ಇತಿ ತನ್ತ್ರಗುಣೈರ್ಯುಕ್ತಂ ತನ್ತ್ರದೋಷೈರ್ವಿವರ್ಜಿತಮ್|
ಚಿಕಿತ್ಸಾಶಾಸ್ತ್ರಮಖಿಲಂ ವ್ಯಾಪ್ಯ ಯತ್ ಪರಿತಃ ಸ್ಥಿತಮ್||೭೮||
ವಿಪುಲಾಮಲವಿಜ್ಞಾನಮಹಾಮುನಿಮತಾನುಗಮ್|
ಮಹಾಸಾಗರಗಮ್ಭೀರಸಙ್ಗ್ರಹಾರ್ಥೋಪಲಕ್ಷಣಮ್||೭೯||
ಅಷ್ಟಾಙ್ಗವೈದ್ಯಕಮಹೋದಧಿಮನ್ಥನೇನ ಯೋಽಷ್ಟಾಙ್ಗಸಙ್ಗ್ರಹಮಹಾಮೃತರಾಶಿರಾಪ್ತಃ|
ತಸ್ಮಾದನಲ್ಪಫಲಮಲ್ಪಸಮುದ್ಯಮಾನಾಂ ಪ್ರೀತ್ಯರ್ಥಮೇತದುದಿತಂ ಪೃಥಗೇವ ತನ್ತ್ರಮ್||೮೦||
View original
इति तन्त्रगुणैर्युक्तं तन्त्रदोषैर्विवर्जितम्|
चिकित्साशास्त्रमखिलं व्याप्य यत् परितः स्थितम्||७८||
विपुलामलविज्ञानमहामुनिमतानुगम्|
महासागरगम्भीरसङ्ग्रहार्थोपलक्षणम्||७९||
अष्टाङ्गवैद्यकमहोदधिमन्थनेन योऽष्टाङ्गसङ्ग्रहमहामृतराशिराप्तः|
तस्मादनल्पफलमल्पसमुद्यमानां प्रीत्यर्थमेतदुदितं पृथगेव तन्त्रम्||८०||
Adhikarana 4 padArthasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೪||೮೦||
View original
४||८०||
Adhikarana 6 uddeshasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೬|೮೦|
View original
६|८०|
Adhikarana 7 nirdeshasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೭|೮೦|
View original
७|८०|
Adhikarana 8 prayojanasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೮|೮೦|
View original
८|८०|
Adhikarana 9 vAkyasheShasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೯|೮೦|
View original
९|८०|
Adhikarana 10 upadeshasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೦|೮೦|
View original
१०|८०|
Adhikarana 11 apadeshasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೧|೮೦|
View original
११|८०|
Adhikarana 12 atideshasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೨|೮೦|
View original
१२|८०|
Adhikarana 13 arthApatterlakShaNam (80) · Śloka 80
೧೩|೮೦|
View original
१३|८०|
Adhikarana 14 nirNayasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೪|೮೦|
View original
१४|८०|
Adhikarana 15 prasa~ggasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೫|೮೦|
View original
१५|८०|
Adhikarana 16 ekAntasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೬|೮೦|
View original
१६|८०|
Adhikarana 17 naikAntasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೭|೮೦|
View original
१७|८०|
Adhikarana 18 apavargasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೮|೮೦|
View original
१८|८०|
Adhikarana 19 viparyayasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೯|೮೦|
View original
१९|८०|
Adhikarana 20 pUrvapakShasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೨೦|೮೦|
View original
२०|८०|
Adhikarana 21 vidhAnasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೨೧|೮೦|
View original
२१|८०|
Adhikarana 22 anumatasya lakShaNam (80) · Śloka 80
|೮೦|
View original
|८०|
Adhikarana 23 vyAkhyAnasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೨೩|೮೦|
View original
२३|८०|
Adhikarana 24 saMshayasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೨೪|೮೦|
View original
२४|८०|
Adhikarana 25 atItApekShaNasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೨೫|೮೦|
View original
२५|८०|
Adhikarana 27svasaMj~jAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
೨೬|೮೦|
View original
२६|८०|
Adhikarana 28UhrAsya lakShaNam (80) · Śloka 80
೨೮|೮೦|
View original
२८|८०|
Adhikarana 29samuccayasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೨೯|೮೦|
View original
२९|८०|
Adhikarana 30 nidarshanasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೩೦|೮೦|
View original
३०|८०|
Adhikarana 31 nirvacanasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೩೧|೮೦|
View original
३१|८०|
Adhikarana 32 niyogasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೩೨|೮೦|
View original
३२|८०|
Adhikarana 33 vikalpasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೩೩|೮೦|
View original
३३|८०|
Adhikarana 34 pratyutsArasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೩೪|೮೦|
View original
३४|८०|
Adhikarana 35 uddhArasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೩೫|೮೦|
View original
३५|८०|
Adhikarana 36 samBavasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೩೬|೮೦|
View original
३६|८०|
Adhikarana vyAkhyA 14 pa~jca dashavidhA (80) · Śloka 80
೧|೮೦|
View original
१|८०|
Adhikarana 1 piNDavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
೧|೮೦|
View original
१|८०|
Adhikarana 2 padavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
೨|೮೦|
View original
२|८०|
Adhikarana 3 padArthavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
೩|೮೦|
View original
३|८०|
Adhikarana 4 adhikaraNavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
೪|೮೦|
View original
४|८०|
Adhikarana 5 prakaraNavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
೫|೮೦|
View original
५|८०|
Adhikarana 6 arthavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
೬|೮೦|
View original
६|८०|
Adhikarana 7 kRuCravyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
೭|೮೦|
View original
७|८०|
Adhikarana 8 PalavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
೮|೮೦|
View original
८|८०|
Adhikarana 9 uccitakavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
೯|೮೦|
View original
९|८०|
Adhikarana 10 nyAsavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೦|೮೦|
View original
१०|८०|
Adhikarana 11 prayojanavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೧|೮೦|
View original
११|८०|
Adhikarana kalpanA 7 saptavidhA 1/2 pradhAnakalpanAyA lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೨|೮೦|
View original
१२|८०|
Adhikarana 3 guNakalpanAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
೩|೮೦|
View original
३|८०|
Adhikarana 4 leshakalpanAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
೪|೮೦|
View original
४|८०|
Adhikarana 5 vidyAkalpanAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
೫|೮೦|
View original
५|८०|
Adhikarana 6 BkShyakalpanAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
೬|೮೦|
View original
६|८०|
Adhikarana 7 Aj~jAkalpanAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
೭|೮೦|
View original
७|८०|
Adhikarana saptavidhA kalpanAviMshatyAshrayA (80) · Śloka 80
ಇಯಮ್೧|೮೦|
View original
इयम्१|८०|
Adhikarana 1 Adilopasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೨|೮೦|
View original
२|८०|
Adhikarana 2 madhyalopasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೨|೮೦|
View original
२|८०|
Adhikarana 3 antalopasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೩|೮೦|
View original
३|८०|
Adhikarana 4 uBayapadalopasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೪|೮೦|
View original
४|८०|
Adhikarana 5 AdimadhyAntalopasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೫|೮೦|
View original
५|८०|
Adhikarana 6 varNopajanasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೬|೮೦|
View original
६|८०|
Adhikarana 7 RuShikliShTasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೭|೮೦|
View original
७|८०|
Adhikarana 8 tantrashIlasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೮|೮೦|
View original
८|८०|
Adhikarana 9 tantrasaMj~jAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
೯|೮೦|
View original
९|८०|
Adhikarana 10 prAkRutasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೦|೮೦|
View original
१०|८०|
Adhikarana 11 samAnatantrapratyayasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೧|೮೦|
View original
११|८०|
Adhikarana 12 paratantrapratyayasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೨|೮೦|
View original
१२|८०|
Adhikarana 13 hetu hetukadharmasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೩|೮೦|
View original
१३|८०|
Adhikarana 14 kAryakAraNadharmasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೪|೮೦|
View original
१४|८०|
Adhikarana 15 Adyantaviparyayasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೫|೮೦|
View original
१५|८०|
Adhikarana 16 shabdAnyatvasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೬|೮೦|
View original
१६|८०|
Adhikarana 17 pratyayadharmasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೭|೮೦|
View original
१७|८०|
Adhikarana 18 upanayasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೮|೮೦|
View original
१८|८०|
Adhikarana 19 samBavasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೯|೮೦|
View original
१९|८०|
Adhikarana 20 viBavasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೨೦|೮೦|
View original
२०|८०|
Adhikarana tAcCIlyAdIni 17 saptadasha (80) · Śloka 80
ಸಪ್ತಾ ದಶ೧|೮೦|
View original
सप्ता दश१|८०|
Adhikarana 1 tAcCIlyasya lakShaNam (80) · Śloka 80
ತತ್ರ ೧........೧|೮೦|
View original
तत्र १........१|८०|
Adhikarana 2 avayavasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧|೮೦|
View original
१|८०|
Adhikarana 3 vikArasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೩|೮೦|
View original
३|८०|
Adhikarana 5 BUyastvasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧|೮೦|
View original
१|८०|
Adhikarana 6 prakArasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೬|೮೦|
View original
६|८०|
Adhikarana 7 guNigaNaviBavasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೭|೮೦|
View original
७|८०|
Adhikarana 8 saMsaktatAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
೮|೮೦|
View original
८|८०|
Adhikarana 9 taddharmatAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
೯|೮೦|
View original
९|८०|
Adhikarana 10 sthAnasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೦|೮೦|
View original
१०|८०|
Adhikarana 11 tAdarthyasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೧|೮೦|
View original
११|८०|
Adhikarana 12 sAhacaryasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೨|೮೦|
View original
१२|८०|
Adhikarana 13 karmaNaH lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೩|೮೦|
View original
१३|८०|
Adhikarana 14 guNanimittasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೪||೮೦||
View original
१४||८०||
Adhikarana 15 ceShTanimittasya lakShaNam (15) · Śloka 15
||೧೫||
View original
||१५||
Adhikarana 16 mUlasaMj~jAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೬|೮೦|
View original
१६|८०|
Adhikarana 17 tAtsthyasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೭|೮೦|
View original
१७|८०|
Adhikarana tantradoShAH 15 pa~jcadasha (80) · Śloka 80
ತಥ೧|೮೦|
View original
तथ१|८०|
Adhikarana 1 aprasiddhAshabdasya lakShaNam (80) · Śloka 80
ತತ್ರ೧|೮೦|
View original
तत्र१|८०|
Adhikarana 2 duHpraNItasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧|೮೦|
View original
१|८०|
Adhikarana 3 asa~ggatAthaMsya lakShaNam (80) · Śloka 80
೩|೮೦|
View original
३|८०|
Adhikarana 4 asukhArohipadasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೪||೮೦||
View original
४||८०||
Adhikarana 5 viruddhasya lakShaNam (5) · Śloka 5
೫||೫||
View original
५||५||
Adhikarana 9 Binnakramasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೯|೮೦|
View original
९|८०|
Adhikarana 10 saMdigdhasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೦|೮೦|
View original
१०|८०|
Adhikarana 11 punaruktasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೧|೮೦|
View original
११|८०|
Adhikarana 12 niHpramANasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೨|೮೦|
View original
१२|८०|
Adhikarana 13 asamAptArthasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೩|೮೦|
View original
१३|८०|
Adhikarana 14 anarthakasya lakShaNam (1) · Śloka 80
೧|೮೦|
View original
१|८०|
Adhikarana 15 vyAhatasya lakShaNam (80) · Śloka 80
೧೫||೮೦||
View original
१५||८०||
Adhikarana idaM tantraM mantravatsaM prayoktavyam (81) · Śloka 81
ಇದಮಾಗಮಸಿದ್ಧತ್ವಾತ್ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಫಲದರ್ಶನಾತ್|
ಮನ್ತ್ರವತ್ಸಂಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಂ ನ ಮೀಮಾಂಸ್ಯಂ ಕಥಞ್ಚನ||೮೧||
View original
इदमागमसिद्धत्वात्प्रत्यक्षफलदर्शनात्|
मन्त्रवत्संप्रयोक्तव्यं न मीमांस्यं कथञ्चन||८१||
Adhikarana kathattantrasya pAThAvabodhAnuShThAne Palam (82) · Śloka 82
ದೀರ್ಘಜೀವಿತಮಾರೋಗ್ಯಂ ಧರ್ಮಮರ್ಥಂ ಸುಖಂ ಯಶಃ|
ಪಾಠಾವಬೋಧಾನುಷ್ಠಾನೈರಧಿಗಚ್ಛತ್ಯತೋ ಧ್ರುವಮ್||೮೨||
View original
दीर्ग़जीवितमारोग्यं धर्ममर्थं सुख़ं यशः|
पाठावबोधानुष्ठानैरधिगच्छत्यतो ध्रुवम्||८२||
Adhikarana etattantrapaThanasya Palam (83) · Śloka 83
ಏತತ್ಪಠನ್ ಸಙ್ಗ್ರಹಬೋಧಶಕ್ತಃ ಸ್ವಭ್ಯಸ್ತಕರ್ಮಾ ಭಿಷಗಪ್ರಕಮ್ಪ್ಯಃ|
ಆಕಮ್ಪಯತ್ಯನ್ಯವಿಶಾಲತನ್ತ್ರ- ಕೃತಾಭಿಯೋಗಾನ್ ಯದಿ ತನ್ನ ಚಿತ್ರಮ್||೮೩||
View original
एतत्पठन् सङ्ग्रहबोधशक्तः स्वभ्यस्तकर्मा भिषगप्रकम्प्यः|
आकम्पयत्यन्यविशालतन्त्र- कृताभियोगान् यदि तन्न चित्रम्||८३||
Adhikarana carakAdyekaikaragranthAByAse na samyakj~jAnam (84) · Śloka 84
ಯದಿ ಚರಕಮಧೀತೇ ತದ್ ಧ್ರುವಂ ಸುಶ್ರುತಾದಿ- ಪ್ರಣಿಗದಿತಗದಾನಾಂ ನಾಮಮಾತ್ರೇಽಪಿ ಬಾಹ್ಯಃ|
ಅಥ ಚರಕವಿಹೀನಃ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾಯಾಮಖಿನ್ನಃ ಕಿಮಿವ ಖಲು ಕರೋತು ವ್ಯಾಧಿತಾನಾಂ ವರಾಕಃ||೮೪||
View original
यदि चरकमधीते तद् ध्रुवं सुश्रुतादि- प्रणिगदितगदानां नाममात्रेऽपि बाह्यः|
अथ चरकविहीनः प्रक्रियायामखिन्नः किमिव खलु करोतु व्याधितानां वराकः||८४||
Adhikarana yadyaBiniveshastArhi AdyaM vaidyakaM paThatu (85) · Śloka 85
ಅಥೈವ ಮನ್ಯಸೇ ಯದ್ಯಪಿ ತತ್ರ ತನ್ತ್ರಮೇತದ್ಗುಣಮ್, ತಥಾಽಪ್ಯಾರ್ಷತನ್ತ್ರಾಧ್ಯಯನೇ ಸಮಾಧಾನಾತಿಶಯ ಇತಿ|
ತತ ಇದಮಾಹ ಅಭಿನಿವೇಶವಶಾದಭಿಯುಜ್ಯತೇ ಸುಭಣಿತೇಽಪಿ ನ ಯೋ ದೃಢಮೂಢಕಃ|
ಪಠತು ಯತ್ನಪರಃ ಪುರುಷಾಯುಷಂ ಸ ಖಲು ವೈದ್ಯಕಮಾದ್ಯಮನಿರ್ವಿದಃ||೮೫||
View original
अथैव मन्यसे यद्यपि तत्र तन्त्रमेतद्गुणम्, तथाऽप्यार्षतन्त्राध्ययने समाधानातिशय इति|
तत इदमाह अभिनिवेशवशादभियुज्यते सुभणितेऽपि न यो दृढमूढकः|
पठतु यत्नपरः पुरुषायुषं स खलु वैद्यकमाद्यमनिर्विदः||८५||
Adhikarana aBidhAtRuvashAd kiM dravyashaktirvishiShyate? (86) · Śloka 86
ಅಥೈವಂ ಮನ್ಯಸೇ ವಕ್ತೃತ್ವವಿಶೇಷಾದವಶ್ಯಮೇವಾರ್ಥಾತಿಶಯೋ ಭವತಿ|
ತಸ್ಮಾದಾದ್ಯೇಷು ಸುಕೃತೇಷ್ವೇವಾಭಿಯೋಗೋ ಯುಕ್ತೋ, ನ ತ್ವಿದಾನೀನ್ತನಕವಿಕೃತೇಷ್ವಿತಿ, ತದೇತನ್ನ ವಾಚ್ಯಮ್|
ಕುತಃ ? ಇತ್ಯಾಹ ವಾತೇ ಪಿತ್ತೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಶಾನ್ತೌ ಚ ಪಥ್ಯಂ ತೈಲಂ ಸರ್ಪಿರ್ಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಚ ಕ್ರಮೇಣ|
ಏತದ್ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಭಾಷತಾಂ ಬ್ರಹಜೋ ವಾ ಕಾ ನಿರ್ಮನ್ತ್ರೇ ವಕ್ತೃಭೇದೋಕ್ತಿಶಕ್ತಿಃ||೮೬||
View original
अथैवं मन्यसे वक्तृत्वविशेषादवश्यमेवार्थातिशयो भवति|
तस्मादाद्येषु सुकृतेष्वेवाभियोगो युक्तो, न त्विदानीन्तनकविकृतेष्विति, तदेतन्न वाच्यम्|
कुतः ? इत्याह वाते पित्ते श्लेष्मशान्तौ च पथ्यं तैलं सर्पिर्माक्षिकं च क्रमेण|
एतद् ब्रह्मा भाषतां ब्रहजो वा का निर्मन्त्रे वक्तृभेदोक्तिशक्तिः||८६||
Adhikarana ato mAdhyasthyamavalambyatAm (87) · Śloka 87
ತದೇವೋಪಸಂಹರನ್ ಸ್ಪಷ್ಟಯತಿ ಅಭಿಧಾತೃವಶಾತ್ ಕಿಂ ವಾ ದ್ರವ್ಯಶಕ್ತಿರ್ವಿಶಿಷ್ಯತೇ|
ಅತೋ ಮತ್ಸರಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ಮಾಧ್ಯಸ್ಥ್ಯಮವಲಮ್ಬ್ಯತಾಮ್||೮೭||
View original
तदेवोपसंहरन् स्पष्टयति अभिधातृवशात् किं वा द्रव्यशक्तिर्विशिष्यते|
अतो मत्सरमुत्सृज्य माध्यस्थ्यमवलम्ब्यताम्||८७||
Adhikarana RuShipraNIte prItiScet BeDAdyAH kiMna paThacante? tasmAtsuBAShitaM grAhrAm (88) · Śloka 88
ನನು, ಕಿಮಸ್ಮಾಕಮುಪಕಾರಕತ್ವಾದಿದ್ವಾರೇಣ ಋಷಿಪ್ರಣೀತಮೇವ ತನ್ತ್ರಮನುರಾಗವಶಾದಧ್ಯೇಷ್ಯಮ್ ? ಇತ್ಯಾಶಙ್ಕ್ಯಾಹ ಋಷಿಪ್ರಣೀತೇ ಪ್ರೀತಿಶ್ಚೇನ್ಮುಕ್ತ್ವಾ ಚರಕಸುಶ್ರುತೌ|
ಭೇಡಾದ್ಯಾಃ ಕಿಂ ನ ಪಠ್ಯನ್ತೇ ತಸ್ಮಾದ್ಗ್ರಾಹ್ಯಂ ಸುಭಾಷಿತಮ್||೮೮||
View original
ननु, किमस्माकमुपकारकत्वादिद्वारेण ऋषिप्रणीतमेव तन्त्रमनुरागवशादध्येष्यम् ? इत्याशङ्क्याह ऋषिप्रणीते प्रीतिश्चेन्मुक्त्वा चरकसुश्रुतौ|
भेडाद्याः किं न पठ्यन्ते तस्माद्ग्राह्यं सुभाषितम्||८८||
Adhikarana sarvAyurvedasArabhUtametat hRudayaM kRutvA yacchubhaM prAptaM tena jagataH shubhamastu (89-40) · Śloka 40
ಹೃದಯ ಹೃದಯಮೇತತ್ಸರ್ವಾಯುರ್ವೇದವಾಙ್ಮಯಪಯೋಧೇಃ|
ಕೃತ್ವಾ ಯಚ್ಛುಭಮಾಪ್ತಂ ಶುಭಮಸ್ತು ಪರಂ ತತೋ ಜಗತಃ||೮೯||
ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರ- ಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ಉತ್ತರ- ಸ್ಥಾನೇ ವಾಜೀಕರಣವಿಧಿರ್ನಾಮ ಚತ್ವಾ- ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೪೦||
View original
हृदय हृदयमेतत्सर्वायुर्वेदवाङ्मयपयोधेः|
कृत्वा यच्छुभमाप्तं शुभमस्तु परं ततो जगतः||८९||
इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविर- चितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तर- स्थाने वाजीकरणविधिर्नाम चत्वा- रिंशोऽध्यायः||४०||