40. vājīkaraṇavidhiradhyāyaḥ

Adhikarana vAjIkaraNavidhiradhyAyaH (2) · Śloka 2

അഥാതോ വാജീകരണവിധിമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ| (ഗദ്യസൂത്രേ)||൨||

Adhikarana vAjIkaraNaM ka icCet? (1) · Śloka 1

വാജീകരണമന്വിച്ഛേത്സതതം വിഷയീ പുമാന്| |൧|

Adhikarana vAjIkaraNasya Palam (1-2) · Śloka 2

| തുഷ്ടിഃ പുഷ്ടിരപത്യം ച ഗുണവത്തത്ര സംശ്രിതമ്||൧|| അപത്യസന്താനകരം യത്സദ്യഃ സംപ്രഹര്ഷണമ്| |൨|

Adhikarana vAjIkaraNasya utpattiH (2-3) · Śloka 3

| വാജീവാതിബലോ യേന യാത്യപ്രതിഹതോऽങ്ഗനാഃ||൨|| ഭവത്യതിപ്രിയഃ സ്ത്രീണാം യേന യേനോപചീയതേ| തദ്വാജീകരണം തദ്ധി ദേഹസ്യോര്ജസ്കരം പരമ്||൩||

Adhikarana brahrAcaryasya prashaMsA (4) · Śloka 4

ധര്മ്യം യശസ്യമായുഷ്യം ലോകദ്വയരസായനമ്| അനുമോദാമഹേ ബ്രഹ്മചര്യമേകാന്തനിര്മലമ്||൪||

Adhikarana vAjIkaraNaM kimartham? (5) · Śloka 5

അല്പസര്വസ്യ തു ക്ലേശൈര്ബാധ്യമാനസ്യ രാഗിണഃ| ശരീരക്ഷയരക്ഷാര്ഥം വാജീകരണമുച്യതേ||൫||

Adhikarana vAjIkaraNase vino~ahararvyavAyo na vivAryate (6) · Śloka 6

കല്യസ്യോദഗ്രവയസോ വാജീകരണസേവിനഃ| സര്വേഷ്വൃതുഷ്വഹരഹര്വ്യവായോ ന നിവാര്യതേ||൬||

Adhikarana vAjIkaraNasevanAt pUrvaM kartavyo vidhiHtataH shukrApatyabalapradA vAjIkarA yogA yojyAH (7-8) · Śloka 8

അഥ സ്നിഗ്ധവിശുദ്ധാനാം നിരൂഹാന് സാനുവാസനാന്| ഘൃതതൈലരസക്ഷീരശര്കരാക്ഷൌദ്രസംയുതാന്||൭|| യോഗവിദ്യോജയേത്പൂര്വം ക്ഷീരമാംസരസാശിനാമ്| തതോ വാജീകരാന് യോഗാന് ശുക്രാപത്യബലപ്രദാന്||൮||

Adhikarana nirapatyasya narasya nindA (9) · Śloka 9

അച്ഛായഃ പൂതികുസുമഃ ഫലേന രഹിതോ ദ്രുമഃ| യഥൈകശ്ചൈകശാഖശ്ച നിരപത്യസ്തഥാ നരഃ||൯||

Adhikarana apatyaprashaMsA (10-11) · Śloka 11

സ്ഖലദ്ഗമനമവ്യക്തവചനം ധൂലിധൂസരമ്| അപി ലാലാവിലമുഖം ഹൃദയാഹ്ലാദകാരകമ്||൧൦|| അപത്യം തുല്യതാം കേന ദര്ശനസ്പര്ശനാദിഷു കിം പുനര്യദ്യശോധര്മമാനശ്രീകുലവര്ധനമ്||൧൧||

Adhikarana shuddhasharIre sharamUladisiddhaghRutayogaH (12) · Śloka 12

ശുദ്ധകായേ യഥാശക്തി വൃഷ്യയോഗാന് പ്രയോജയേത്| |൧൨|

Adhikarana vAjIkaro sharamUlAdisiddhaghRutayogaH (12-21) · Śloka 21

താനേവാഹ ശരേക്ഷുകുശകാശാനാം വിദാര്യാ വീരണസ്യ ച||൧൨|| മൂലാനി കണ്ടകാര്യാശ്ച ജീവകര്ഷഭകൌ ബലാമ്| മേദേ ദ്വേ ദ്വേ ച കാകോല്യൌ ശൂര്പപര്ണ്യൌ ശതാവരീമ്||൧൩|| അശ്വഗന്ധാമതിബലാമാത്മഗുപ്താം പുനര്നവാമ്| വീരാം പയസ്യാം ജീവന്തീമൃദ്ധിം രാസ്നാം ത്രികണ്ടകമ്||൧൪|| മധുകം ശാലിപര്ണീ ച ഭാഗാംസ്ത്രിപലികാന് പൃഥക്| മാഷാണാമാഢകം ചൈതദ് ദ്വിദ്രോണേ സാധയേദപാമ്||൧൫|| രസേനാഢകശേഷേണ പചേത്തേന ഘൃതാഢകമ്| ദത്ത്വാ വിദാരീധാത്രീക്ഷുരസാനാമാഢകാഢകമ്||൧൬|| ഘൃതാച്ചതുര്ഗുണം ക്ഷീരം പേഷ്യാണീമാനി ചാവപേത്| വീരാം സ്വഗുപ്താം കാകോല്യൌ യഷ്ടിം ഫല്ഗൂനി പിപ്പലീമ്||൧൭|| ദ്രാക്ഷാം വിദാരീം ഖര്ജൂരം മധുകാനി ശതാവരീമ്| തത്സിദ്ധപൂതം ചൂര്ണസ്യ പൃഥക് പ്രസ്ഥേന യോജയേത്||൧൮|| ശര്കരായാസ്തുഗായാശ്ച പിപ്പല്യാഃ കുഡവേന ച| മരിചസ്യ പ്രകുഞ്ചേന പൃഥഗര്ധപലോന്മിതൈഃ||൧൯|| ത്വഗേലാകേസരൈഃ ശ്ലക്ഷ്ണൈഃ ക്ഷൌദ്രദ്വികുഡവേന ച| പലമാത്രം തതഃ ഖാദേത് പ്രത്യഹം രസദുഗ്ധഭുക്||൨൦|| തേനാരോഹതി വാജീവ കുലിങ്ഗ ഇവ ഹൃഷ്യതി| |൨൧|

Adhikarana vAjIkaro vidArIcUrNAdiyogaH kAntAshatagAmI (21-23) · Śloka 23

| വിദാരീപിപ്പലീശാലിപിയാലേക്ഷുരകാദ്രജഃ||൨൧|| പൃഥക് സ്വഗുപ്താമൂലച്ച കുഡവാംശം തഥാ മധു| തുലാര്ധം ശര്കരാചൂര്ണാത് പ്രസ്ഥാര്ധം നവസര്പിഷഃ||൨൨|| സോऽക്ഷമാത്രമതഃ ഖാദേത് യസ്യ രാമാശതം ഗൃഹേ| |൨൩|

Adhikarana vAjIkaro godhUmAdiyogaH (23-24) · Śloka 24

| സാത്മഗുപ്താഫലാന് ക്ഷീരേ ഗോധൂമാന് സാധിതാന് ഹിമാന്||൨൩|| മാഷാന് വാ സഘൃതക്ഷൌദ്രാന് ഖാദന് ഗൃഷ്ടിപയോऽനുപഃ| ജാഗര്തി രാത്രിം സകലാമഖിന്നഃ ഖേദയന് സ്ത്രിയഃ||൨൪||

Adhikarana vAjIkaro tilayogaH strIshatagAmI (25) · Śloka 25

ബസ്താണ്ഡസിദ്ധേ പയസി ഭാവിതാനസകൃത്തിലാന്| യഃ ഖാദേത്സസിതാന് ഗച്ഛേത്സ സ്ത്രീശതമപൂര്വവത്||൨൫||

Adhikarana vAjIkaro vidArIcUrNayogaH strIshatadAmI (26) · Śloka 26

ചൂര്ണം വിദാര്യാ ബഹുശഃ സ്വരസേനൈവ ഭാവിതമ്| ക്ഷൌദ്രസര്പിര്യുതം ലീഢ്വാ പ്രമദാശതമൃച്ഛതി||൨൬||

Adhikarana vAjIkaro kRuShNAdhAtrIPalarajoyogaH (27-28) · Śloka 28

കൃഷ്ണാധാത്രീഫലരജഃ സ്വരസേന സുഭാവിതമ്| ശര്കരാമധുസര്പിര്ഭിര്ലീഢ്വാ യോऽനു പയഃ പിബേത്||൨൭|| സ നരോऽശീതിവര്ഷോऽപി യുവേവ പരിഹൃഷ്യതി| |൨൮|

Adhikarana vAjIkaro madhukacUrNayogo nityaveakArI (28-29) · Śloka 29

| കര്ഷം മധുകചൂര്ണസ്യ ഘൃതക്ഷൌദ്രസമന്വിതമ്||൨൮|| പയോऽനുപാനം യോ ലിഹ്യാന്നിത്യവേഗഃ സ നാ ഭവേത്| |൨൯|

Adhikarana vAjIkaro kulIrashRu~ggIkalkayogaH (29-30) · Śloka 30

| കുലീരശൃങ്ഗ്യാ യഃ കല്കമാലോഡ്യ പയസാ പിബേത്||൨൯|| സിതാഘൃതപയോന്നാശീ സ നാരീഷു വൃഷായതേ| |൩൦|

Adhikarana vAjIkaro payasyAyogaH (30-31) · Śloka 31

| യഃ പയസ്യാം പയഃസിദ്ധാം ഖാദേന്മധുഘൃതാന്വിതാമ്||൩൦|| പിബേദ്ബാഷ്കയണം ചാനു ക്ഷീരം ന ക്ഷയമേതി സഃ| |൩൧|

Adhikarana vAjIkaro svayaMgutpAdicUrNayogaH (31-32) · Śloka 32

| സ്വയംഗുപ്തേക്ഷുരകയോര്ബീജചൂര്ണം സശര്കരമ്||൩൧|| ധാരോഷ്ണേന നരഃ പീത്വാ പയസാ രാസഭായതേ| |൩൨|

Adhikarana vAjIkaro uccaTAcUrNayogaH,vAjIkaro SatAvarIcUrNayogaH (32) · Śloka 32

| ഉച്ചടാചൂര്ണമപ്യേവം ശതാവര്യാശ്ച യോജയേത്||൩൨||

Adhikarana vAjIkaro dadhisArAdiyogaH (33) · Śloka 33

ചന്ദ്രശുഭ്രമ് ദധിസരം സസിതാഷഷ്ടികൌദനമ്| പടേ സുമാര്ജിതം ഭുക്ത്വാ വൃദ്ധോऽപി തരുണായതേ||൩൩||

Adhikarana vAjIkaro shvadaMShTrAdiyogaH strIshatagAmI (34) · Śloka 34

ശ്വദംഷ്ട്രേക്ഷുരമാഷാത്മഗുപ്താബീജശതാവരീഃ| പിബന് ക്ഷീരേണ ജീര്ണോऽപി ഗച്ഛതി പ്രമദാശതമ്||൩൪||

Adhikarana vRuShyasya lakShaNam (35) · Śloka 35

യത്കിഞ്ചിന്മധുരം സ്നിഗ്ധം ബൃംഹണം ബലവര്ധനമ്| മനസോ ഹര്ഷണം യച്ച തത്സര്വ വൃഷ്യമുച്യതേ||൩൫||

Adhikarana evaM vidhairdravyairdarpitaH pramadA vrajet (36) · Śloka 36

ദ്രവ്യൈരേവംവിധൈസ്തസ്മാദ്ദര്പിതഃ പ്രമദാം വ്രജേത്| ആത്മവേഗേന ചോദീര്ണഃ സ്ത്രീഗുണൈശ്ച പ്രഹര്ഷിതഃ||൩൬||

Adhikarana sarvendriyasukhA viShayAH sevyAH (37) · Śloka 37

സേവ്യാഃ സര്വേന്ദ്രിയസുഖാ ധര്മകല്പദ്രുമാങ്കുരാഃ| വിഷയാതിശയാഃ പഞ്ച ശരാഃ കുസുമധന്വനഃ||൩൭||

Adhikarana strIsharIre sa~gghAsena sthitA viShayAH paraM harShaprItikarAH (38) · Śloka 38

ഇഷ്ടാ ഹ്യേകൈകശോऽപ്യര്ഥാ ഹര്ഷപ്രീതികരാഃ പരമ്| കിം പുനഃ സ്ത്രീശരീരേ യേ സങ്ഘാതേന പ്രതിഷ്ഠിതാഃ||൩൮||

Adhikarana vRuShatvakAriNyAH striyA lakShaNam vRuShatvakAriNyAH striyA lakShaNam (39-40) · Śloka 40

നാമാപി യസ്യാ ഹൃദയോത്സവായ യാം പശ്യതാം തൃപ്തിരനാപ്തപൂര്വാ| സര്വേന്ദ്രിയാകര്ഷണപാശഭൂതാ കാണ്താനുവൃത്തിവ്രതദീക്ഷിതാ യാ||൩൯|| കലാവിലാസാങ്ഗവയോവിഭൂഷാ ശുചിഃ സലജ്ജാ രഹസി പ്രഗല്ഭാ| പ്രിയംവദാ തുല്യമനഃശയാ യാ സാ സ്ത്രീ വൃഷത്വായ പരം നരസ്യ||൪൦||

Adhikarana kAmashAstravihitaraticaryAcaraNam (41) · Śloka 41

ആചരേച്ച സകലാം രതിചര്യാ കാമസൂത്രവിഹിതാമനവദ്യാമ്| ദേശകാലബലശക്ത്യനുരോധാ- ദ്വൈദ്യതന്ത്രസമയോക്ത്യവിരുദ്ധാമ്||൪൧||

Adhikarana vAjIkarA aBya~jjanAdayaH (42-45) · Śloka 45

അഭ്യഞ്ജനോദ്വര്തനസേകഗന്ധ- സ്രക്ചിത്രവസ്ത്രാഭരണപ്രകാരാഃ| ഗാന്ധര്വകാവ്യാദികഥാപ്രവീണാഃ സമസ്വഭാവാ വശഗാ വയസ്യാഃ||൪൨|| ദീര്ഘികാ സ്വഭവനാന്തനിവിഷ്ടാ പദ്മരേണുമധുമത്തവിഹങ്ഗാ| നീലസാനുഗിരീകൂടനിതമ്ബേ കാനനാനി പുരകണ്ഠഗതാനി||൪൩|| ദൃഷ്ടിസുഖാ വിവിധാ തരുജാതിഃ ശ്രോത്രസുഖഃ കലകോകിലനാദഃ| അങ്ഗസുഖര്തുവശേന വിഭൂഷാ ചിത്തസുഖഃ സകലഃ പരിവാരഃ||൪൪|| താമ്ബൂലമച്ഛമദിരാ കാന്താ കാന്താ നിശാ ശശാങ്കാങ്കാ| യദ്യച്ച കിഞ്ചിദിഷ്ടം മനസോ വാജീകരം തത്തത്||൪൫||

Adhikarana kAmasyotpAdakAH padArthAH (46-47) · Śloka 47

മധു മുഖമിവ സോത്പലം പ്രിയായാഃ കലരണനാ പരിവാദിനീ പ്രിയേവ| കുസുമചയമനോരമാ ച ശയ്യാ കിസലയിനീ ലതികേവ പുഷ്പിതാഗ്രാ||൪൬|| ദേശേ ശരീരേ ച ന കാചിദര്തി- രര്ഥേഷു നാല്പോऽപി മനോവിഘാതഃ| വാജീകരാഃ സന്നിഹിതാശ്ച യോഗാഃ കാമസ്യ കാമം പരിപൂരയന്തി||൪൭||

Adhikarana agryasa~ggrahaH (48-58) · Śloka 58

അധുനാऽഗ്ര്യസങ്ഗ്രഹമാഹ മുസ്താപര്പടകം ജ്വരേ, തൃഷി ജലം മൃദ്ഭൃഷ്ടലോഷ്ടോദ്ഭവം, ലാജാശ്ഛര്ദിഷു, ബസ്തിജേഷു ഗിരിജം, മേഹേഷു ധാത്രീനിശേ| പാണ്ഡൌ ശ്രേഷ്ഠമയോऽഭയാऽനിലകഫേ, പ്ലീഹാമയേ പിപ്പലീ, സന്ധാനേ കൃമിജാ, വിഷേ ശുകതരുര്മേദോനിലേ ഗുഗ്ഗുലുഃ||൪൮|| വൃഷോऽസ്രപിത്തേ, കുടജോऽതിസാരേ, ഭല്ലാതകോऽര്ശഃസു, ഗരേഷു ഹേമ| സ്ഥൂലേഷു താര്ക്ഷ്യം, ക്രിമിഷു കൃമിഘ്നം, ശോഷേ സുരാ ച്ഛാഗപയോऽഥ മാംസമ്||൪൯|| അക്ഷ്യാമയേഷു ത്രിഫലാ, ഗുഡൂചീ വാതാസ്രരോഗേ, മഥിതം ഗ്രഹണ്യാമ്| കുഷ്ഠേഷു സേവ്യഃ ഖദിരസ്യ സാരഃ, സര്വേഷു രോഗേഷു ശിലാഹ്വയം ച||൫൦|| ഉന്മാദം ഘൃതമനവം ശോകം മദ്യം, വ്യപസ്മൃതിം ബ്രഹ്മീ| നിദ്രാനാശം ക്ഷീരം ജയതി, രസാലാ പ്രതിശ്യായമ്||൫൧|| മാംസം കാര്ശ്യം, ലശുനഃ പ്രഭഞ്ജനം, സ്തബ്ധഗാത്രതാം സ്വേദഃ| ഗുഡമഞ്ജര്യാഃ ഖപുരോ നസ്യാത് സ്കന്ധാംസബാഹുരുജമ്||൫൨|| നവനീതഖണ്ദമര്ദിതമൌഷ്ട്രം മൂത്രം പയശ്ച ഹന്ത്യുദരമ്| നസ്യം മൂര്ധവികാരാന്, വിദ്രധിമചിരോത്ഥമസ്രവിസ്രാവഃ||൫൩|| നസ്യം കവലോ മുഖജാന്, നസ്യാഞ്ജനതര്പണാനി നേത്രരുജഃ| വൃദ്ധത്വം ക്ഷീരഘൃതേ, മൂര്ച്ഛാം ശീതമ്ബുമാരുതച്ഛായാഃ||൫൪|| സമശുക്താര്ദ്രകമാത്രാ മന്ദേ വഹ്നൌ, ശ്രമേ സുരാ സ്നാനമ്| ദുഃഖസഹത്വേ സ്ഥൈര്യേ വ്യായാമോ, ഗോക്ഷുരുര്ഹിതഃ കൃച്ഛ്രേ||൫൫|| കാസേ നിദിഗ്ധികാ, പാര്ശ്വശൂലേ പുഷ്കരജാ ജടാ| വയസഃ സ്ഥാപനേ ധാത്രീ, ത്രിഫലാ ഗുഗ്ഗുലുര്വ്രണേ||൫൬|| ബസ്തിര്വാതവികാരാന്, പൈത്താന് രേകഃ, കഫോദ്ഭവാന് വമനമ്| ക്ഷൌദ്രം ജയതി ബലാസം, സര്പിഃ പിത്തം, സമീരണം തൈലമ്||൫൭|| ഇത്യഗ്ര്യം യത്പ്രോക്തം രോഗാണാമൌഷധം ശമായാലമ്| തദ്ദേശകാലബലതോ വികല്പനീയം യഥായോഗമ്||൫൮||

Adhikarana saMshayAnAgniveshasya prashnaH (59) · Śloka 59

ഇത്യാത്രേയാദാഗമയ്യാര്ഥസൂത്രം തത്സൂക്താനാം പേശലാനാമതൃപ്തഃ| ഭേഡാദീനാം സമ്മതോ ഭക്തിനമ്രഃ പപ്രച്ഛേദം സംശയാനോऽഗ്നിവേശഃ||൫൯||

Adhikarana punarvasudattamuttaram (60-62) · Śloka 62

കിം പൃഷ്ടവാന് ? ഇത്യാഹ ദൃശ്യന്തേ ഭഗവന് കേചിദാത്മവന്തോऽപി രോഗിണഃ| ദ്രവ്യോപസ്ഥാതൃസമ്പന്നാ വൃദ്ധവൈദ്യമതാനുഗാഃ||൬൦|| ക്ഷീയമാണാമയപ്രാണാ വിപരീതാസ്തഥാऽപരേ| ഹിതാഹിതവിഭാഗസ്യ ഫലം തസ്മാദനിശ്ചിതമ്||൬൧|| കിം ശാസ്തി ശാസ്ത്രമസ്മിന് ഇതി കല്പയതോऽഗ്നിവേശമുഖ്യസ്യ| ശിഷ്യഗണസ്യ പുനര്വസു- രാചഖ്യൌ കാര്ത്സ്ന്യതസ്തത്ത്വമ്||൬൨||

Adhikarana cikitsA~acikitsA cana tulyA (63) · Śloka 63

കിം തദുക്തവാന്? ഇത്യാഹ ന ചികിത്സാऽചികിത്സാ ച തുല്യാ ഭവിതുമര്ഹതി| വിനാऽപി ക്രിയയാ സ്വാസ്ഥ്യം ഗച്ഛതാം ഷോഡശാംശയാ||൬൩||

Adhikarana Ata~gkapa~gkamagnAnAM BiShagjitaM hastAlambaH (64) · Śloka 64

ആതങ്കപങ്കമഗ്നാനാം ഹസ്താലമ്ബോ ഭിഷഗ്ജിതമ്| ജീവിതം മ്രിയമാണാനാം സര്വേഷാമേവ നൌഷധാത്||൬൪||

Adhikarana sarve rogA upAyaM nApekShante (65) · Śloka 65

ന ഹ്യുപായമപേക്ഷന്തേ സര്വേ രോഗാ, ന ചാന്യഥാ| ഉപായസാധ്യാഃ സിധ്യന്തി,നാഹേതുര്ഹേതുമാന് യതഃ||൬൫||

Adhikarana upAyasAdhyA rogAH sidhyanti (66) · Śloka 66

യദുക്തം സര്വസമ്പത്തിയുക്തയാऽപി ചികിത്സയാ| മൃത്യുര്ഭവതി, തന്നൈവം നോപായേऽസ്ത്യനുപായതാ||൬൬||

Adhikarana upAye~anupAyatA nAsti,daivavaiguNyAt kadAcinna siddhiH (67) · Śloka 67

അപി ചോപായയുക്തസ്യ ധീമതോ ജാതുചിത് ക്രിയാ| ന സിധ്യേദ്ദൈവവൈഗുണ്യാന്ന ത്വിയം ഷോഡശാത്മികാ||൬൭||

Adhikarana eteShAmudAharaNAni (68-70) · Śloka 70

ഏതദേവ പ്രതിപാദയന്നാഹ കസ്യാസിദ്ധോऽഗ്നിതോയാദിഃ സ്വേദസ്തമ്ഭാദികര്മണി| ന പ്രീണനം കര്ഷണം വാ കസ്യ ക്ഷീരം ഗവേധുകമ്||൬൮|| കസ്യ മാഷാത്മഗുപ്താദൌ വൃഷ്യത്വേ നാസ്തി നിശ്ചയഃ| വിണ്മൂത്രകരണാക്ഷേപൌ കസ്യ സംശയിതൌ യവേ||൬൯|| വിഷം കസ്യ ജരാം യാതി മന്ത്രതന്ത്രവിവര്ജിതമ്| കഃ പ്രാപ്തഃ കല്യതാം പഥ്യാദൃതേ രോഹിണികാദിഷു||൭൦||

Adhikarana cikitsA vinA~akAlamaraNaM kathaM vAryatAm? (71) · Śloka 71

അപി ചാകാലമരണം സര്വസിദ്ധാന്തനിശ്ചിതമ്| മഹതാऽപി പ്രയത്നേന വാര്യതാം കഥമന്യഥാ||൭൧||

Adhikarana jvare la~gghanabRuMhaNaM shAstrAdeva siddhiM gatam (72) · Śloka 72

ന ചാകാലമൃത്യുരക്ഷൈവ പ്രയോജനമസ്യ തന്ത്രസ്യേത്യാഹ ചന്ദനാദ്യപി ദാഹാദൌ രൂഢമാഗമപൂര്വകമ്| ശാസ്ത്രാദേവ ഗതം സിദ്ധിം ജ്വരേ ലങ്ഘനബൃംഹണമ്||൭൨||

Adhikarana samyakcikitsite saMshayaM mA kRuthAH (73) · Śloka 73

ചതുഷ്പാദ്ഗുണസമ്പന്നേ സമ്യഗാലോച്യ യോജിതേ| മാ കൃഥാ വ്യാധിനിര്ഘാതം വിചികിത്സാം ചികിത്സിതേ||൭൩||

Adhikarana akANDe mRutyupAshAnAM dRuDhaCedanametat (74) · Śloka 74

ഏതദ്ധി മൃത്യുപാശാനാമകാണ്ഡേ ഛേദനം ദൃഢമ്| രോഗോന്ത്രാസിതഭീതാനാം രക്ഷാസൂത്രമസൂത്രകമ്||൭൪||

Adhikarana etaccikitsAshAstraM sAkShAdamRutam,tadevadurBAjanasthaM hAlAhalatvaM yAti (75) · Śloka 75

ഏതത്തദമൃതം സാക്ഷാജ്ജഗദായാസവര്ജിതമ്| യാതി ഹാലാഹലത്വം തു സദ്യോ ദുര്ഭാജനസ്ഥിതമ്||൭൫||

Adhikarana BiShagpAshAn dUrAtyajet (76) · Śloka 76

തദേവ ദുര്ഭാജനം ദര്ശയതി അജ്ഞാതശാസ്ത്രസദ്ഭാവാന് ശാസ്ത്രമാത്രപരായണാന്| ത്യജേദ്ദൂരാദ് ഭിഷക്പാശാന് പാശാന് വൈവസ്വതാനിവ||൭൬||

Adhikarana sAdhuvRuttAnAM BiShajAM Badram (77) · Śloka 77

സമ്യഗ്ഭിഷജഃ ശ്ലാഘമാനോ ബ്രൂതേ ഭിഷജാം സാധുവൃത്താനാം ഭദ്രമാഗമശാലിനാമ്| അഭ്യസ്തകര്മണാം ഭദ്രം ഭദ്രം ഭദ്രാഭിലാഷിണാമ്||൭൭||

Adhikarana aShTA~ggahRudayasya tantrasya sa~ggre hAt pRuthakkaraNe pryojanam (78-80) · Śloka 80

ഇതി തന്ത്രഗുണൈര്യുക്തം തന്ത്രദോഷൈര്വിവര്ജിതമ്| ചികിത്സാശാസ്ത്രമഖിലം വ്യാപ്യ യത് പരിതഃ സ്ഥിതമ്||൭൮|| വിപുലാമലവിജ്ഞാനമഹാമുനിമതാനുഗമ്| മഹാസാഗരഗമ്ഭീരസങ്ഗ്രഹാര്ഥോപലക്ഷണമ്||൭൯|| അഷ്ടാങ്ഗവൈദ്യകമഹോദധിമന്ഥനേന യോऽഷ്ടാങ്ഗസങ്ഗ്രഹമഹാമൃതരാശിരാപ്തഃ| തസ്മാദനല്പഫലമല്പസമുദ്യമാനാം പ്രീത്യര്ഥമേതദുദിതം പൃഥഗേവ തന്ത്രമ്||൮൦||

Adhikarana 4 padArthasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൪||൮൦||

Adhikarana 6 uddeshasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൬|൮൦|

Adhikarana 7 nirdeshasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൭|൮൦|

Adhikarana 8 prayojanasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൮|൮൦|

Adhikarana 9 vAkyasheShasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൯|൮൦|

Adhikarana 10 upadeshasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൦|൮൦|

Adhikarana 11 apadeshasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൧|൮൦|

Adhikarana 12 atideshasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൨|൮൦|

Adhikarana 13 arthApatterlakShaNam (80) · Śloka 80

൧൩|൮൦|

Adhikarana 14 nirNayasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൪|൮൦|

Adhikarana 15 prasa~ggasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൫|൮൦|

Adhikarana 16 ekAntasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൬|൮൦|

Adhikarana 17 naikAntasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൭|൮൦|

Adhikarana 18 apavargasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൮|൮൦|

Adhikarana 19 viparyayasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൯|൮൦|

Adhikarana 20 pUrvapakShasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൨൦|൮൦|

Adhikarana 21 vidhAnasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൨൧|൮൦|

Adhikarana 22 anumatasya lakShaNam (80) · Śloka 80

|൮൦|

Adhikarana 23 vyAkhyAnasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൨൩|൮൦|

Adhikarana 24 saMshayasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൨൪|൮൦|

Adhikarana 25 atItApekShaNasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൨൫|൮൦|

Adhikarana 27svasaMj~jAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80

൨൬|൮൦|

Adhikarana 28UhrAsya lakShaNam (80) · Śloka 80

൨൮|൮൦|

Adhikarana 29samuccayasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൨൯|൮൦|

Adhikarana 30 nidarshanasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൩൦|൮൦|

Adhikarana 31 nirvacanasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൩൧|൮൦|

Adhikarana 32 niyogasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൩൨|൮൦|

Adhikarana 33 vikalpasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൩൩|൮൦|

Adhikarana 34 pratyutsArasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൩൪|൮൦|

Adhikarana 35 uddhArasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൩൫|൮൦|

Adhikarana 36 samBavasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൩൬|൮൦|

Adhikarana vyAkhyA 14 pa~jca dashavidhA (80) · Śloka 80

൧|൮൦|

Adhikarana 1 piNDavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80

൧|൮൦|

Adhikarana 2 padavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80

൨|൮൦|

Adhikarana 3 padArthavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80

൩|൮൦|

Adhikarana 4 adhikaraNavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80

൪|൮൦|

Adhikarana 5 prakaraNavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80

൫|൮൦|

Adhikarana 6 arthavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80

൬|൮൦|

Adhikarana 7 kRuCravyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80

൭|൮൦|

Adhikarana 8 PalavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80

൮|൮൦|

Adhikarana 9 uccitakavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80

൯|൮൦|

Adhikarana 10 nyAsavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൦|൮൦|

Adhikarana 11 prayojanavyAkhyAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൧|൮൦|

Adhikarana kalpanA 7 saptavidhA 1/2 pradhAnakalpanAyA lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൨|൮൦|

Adhikarana 3 guNakalpanAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80

൩|൮൦|

Adhikarana 4 leshakalpanAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80

൪|൮൦|

Adhikarana 5 vidyAkalpanAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80

൫|൮൦|

Adhikarana 6 BkShyakalpanAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80

൬|൮൦|

Adhikarana 7 Aj~jAkalpanAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80

൭|൮൦|

Adhikarana saptavidhA kalpanAviMshatyAshrayA (80) · Śloka 80

ഇയമ്൧|൮൦|

Adhikarana 1 Adilopasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൨|൮൦|

Adhikarana 2 madhyalopasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൨|൮൦|

Adhikarana 3 antalopasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൩|൮൦|

Adhikarana 4 uBayapadalopasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൪|൮൦|

Adhikarana 5 AdimadhyAntalopasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൫|൮൦|

Adhikarana 6 varNopajanasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൬|൮൦|

Adhikarana 7 RuShikliShTasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൭|൮൦|

Adhikarana 8 tantrashIlasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൮|൮൦|

Adhikarana 9 tantrasaMj~jAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80

൯|൮൦|

Adhikarana 10 prAkRutasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൦|൮൦|

Adhikarana 11 samAnatantrapratyayasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൧|൮൦|

Adhikarana 12 paratantrapratyayasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൨|൮൦|

Adhikarana 13 hetu hetukadharmasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൩|൮൦|

Adhikarana 14 kAryakAraNadharmasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൪|൮൦|

Adhikarana 15 Adyantaviparyayasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൫|൮൦|

Adhikarana 16 shabdAnyatvasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൬|൮൦|

Adhikarana 17 pratyayadharmasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൭|൮൦|

Adhikarana 18 upanayasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൮|൮൦|

Adhikarana 19 samBavasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൯|൮൦|

Adhikarana 20 viBavasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൨൦|൮൦|

Adhikarana tAcCIlyAdIni 17 saptadasha (80) · Śloka 80

സപ്താ ദശ൧|൮൦|

Adhikarana 1 tAcCIlyasya lakShaNam (80) · Śloka 80

തത്ര ൧........൧|൮൦|

Adhikarana 2 avayavasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧|൮൦|

Adhikarana 3 vikArasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൩|൮൦|

Adhikarana 5 BUyastvasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧|൮൦|

Adhikarana 6 prakArasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൬|൮൦|

Adhikarana 7 guNigaNaviBavasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൭|൮൦|

Adhikarana 8 saMsaktatAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80

൮|൮൦|

Adhikarana 9 taddharmatAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80

൯|൮൦|

Adhikarana 10 sthAnasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൦|൮൦|

Adhikarana 11 tAdarthyasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൧|൮൦|

Adhikarana 12 sAhacaryasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൨|൮൦|

Adhikarana 13 karmaNaH lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൩|൮൦|

Adhikarana 14 guNanimittasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൪||൮൦||

Adhikarana 15 ceShTanimittasya lakShaNam (15) · Śloka 15

||൧൫||

Adhikarana 16 mUlasaMj~jAyAH lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൬|൮൦|

Adhikarana 17 tAtsthyasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൭|൮൦|

Adhikarana tantradoShAH 15 pa~jcadasha (80) · Śloka 80

തഥ൧|൮൦|

Adhikarana 1 aprasiddhAshabdasya lakShaNam (80) · Śloka 80

തത്ര൧|൮൦|

Adhikarana 2 duHpraNItasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧|൮൦|

Adhikarana 3 asa~ggatAthaMsya lakShaNam (80) · Śloka 80

൩|൮൦|

Adhikarana 4 asukhArohipadasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൪||൮൦||

Adhikarana 5 viruddhasya lakShaNam (5) · Śloka 5

൫||൫||

Adhikarana 9 Binnakramasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൯|൮൦|

Adhikarana 10 saMdigdhasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൦|൮൦|

Adhikarana 11 punaruktasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൧|൮൦|

Adhikarana 12 niHpramANasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൨|൮൦|

Adhikarana 13 asamAptArthasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൩|൮൦|

Adhikarana 14 anarthakasya lakShaNam (1) · Śloka 80

൧|൮൦|

Adhikarana 15 vyAhatasya lakShaNam (80) · Śloka 80

൧൫||൮൦||

Adhikarana idaM tantraM mantravatsaM prayoktavyam (81) · Śloka 81

ഇദമാഗമസിദ്ധത്വാത്പ്രത്യക്ഷഫലദര്ശനാത്| മന്ത്രവത്സംപ്രയോക്തവ്യം ന മീമാംസ്യം കഥഞ്ചന||൮൧||

Adhikarana kathattantrasya pAThAvabodhAnuShThAne Palam (82) · Śloka 82

ദീര്ഘജീവിതമാരോഗ്യം ധര്മമര്ഥം സുഖം യശഃ| പാഠാവബോധാനുഷ്ഠാനൈരധിഗച്ഛത്യതോ ധ്രുവമ്||൮൨||

Adhikarana etattantrapaThanasya Palam (83) · Śloka 83

ഏതത്പഠന് സങ്ഗ്രഹബോധശക്തഃ സ്വഭ്യസ്തകര്മാ ഭിഷഗപ്രകമ്പ്യഃ| ആകമ്പയത്യന്യവിശാലതന്ത്ര- കൃതാഭിയോഗാന് യദി തന്ന ചിത്രമ്||൮൩||

Adhikarana carakAdyekaikaragranthAByAse na samyakj~jAnam (84) · Śloka 84

യദി ചരകമധീതേ തദ് ധ്രുവം സുശ്രുതാദി- പ്രണിഗദിതഗദാനാം നാമമാത്രേऽപി ബാഹ്യഃ| അഥ ചരകവിഹീനഃ പ്രക്രിയായാമഖിന്നഃ കിമിവ ഖലു കരോതു വ്യാധിതാനാം വരാകഃ||൮൪||

Adhikarana yadyaBiniveshastArhi AdyaM vaidyakaM paThatu (85) · Śloka 85

അഥൈവ മന്യസേ യദ്യപി തത്ര തന്ത്രമേതദ്ഗുണമ്, തഥാऽപ്യാര്ഷതന്ത്രാധ്യയനേ സമാധാനാതിശയ ഇതി| തത ഇദമാഹ അഭിനിവേശവശാദഭിയുജ്യതേ സുഭണിതേऽപി ന യോ ദൃഢമൂഢകഃ| പഠതു യത്നപരഃ പുരുഷായുഷം സ ഖലു വൈദ്യകമാദ്യമനിര്വിദഃ||൮൫||

Adhikarana aBidhAtRuvashAd kiM dravyashaktirvishiShyate? (86) · Śloka 86

അഥൈവം മന്യസേ വക്തൃത്വവിശേഷാദവശ്യമേവാര്ഥാതിശയോ ഭവതി| തസ്മാദാദ്യേഷു സുകൃതേഷ്വേവാഭിയോഗോ യുക്തോ, ന ത്വിദാനീന്തനകവികൃതേഷ്വിതി, തദേതന്ന വാച്യമ്| കുതഃ ? ഇത്യാഹ വാതേ പിത്തേ ശ്ലേഷ്മശാന്തൌ ച പഥ്യം തൈലം സര്പിര്മാക്ഷികം ച ക്രമേണ| ഏതദ് ബ്രഹ്മാ ഭാഷതാം ബ്രഹജോ വാ കാ നിര്മന്ത്രേ വക്തൃഭേദോക്തിശക്തിഃ||൮൬||

Adhikarana ato mAdhyasthyamavalambyatAm (87) · Śloka 87

തദേവോപസംഹരന് സ്പഷ്ടയതി അഭിധാതൃവശാത് കിം വാ ദ്രവ്യശക്തിര്വിശിഷ്യതേ| അതോ മത്സരമുത്സൃജ്യ മാധ്യസ്ഥ്യമവലമ്ബ്യതാമ്||൮൭||

Adhikarana RuShipraNIte prItiScet BeDAdyAH kiMna paThacante? tasmAtsuBAShitaM grAhrAm (88) · Śloka 88

നനു, കിമസ്മാകമുപകാരകത്വാദിദ്വാരേണ ഋഷിപ്രണീതമേവ തന്ത്രമനുരാഗവശാദധ്യേഷ്യമ് ? ഇത്യാശങ്ക്യാഹ ഋഷിപ്രണീതേ പ്രീതിശ്ചേന്മുക്ത്വാ ചരകസുശ്രുതൌ| ഭേഡാദ്യാഃ കിം ന പഠ്യന്തേ തസ്മാദ്ഗ്രാഹ്യം സുഭാഷിതമ്||൮൮||

Adhikarana sarvAyurvedasArabhUtametat hRudayaM kRutvA yacchubhaM prAptaM tena jagataH shubhamastu (89-40) · Śloka 40

ഹൃദയ ഹൃദയമേതത്സര്വായുര്വേദവാങ്മയപയോധേഃ| കൃത്വാ യച്ഛുഭമാപ്തം ശുഭമസ്തു പരം തതോ ജഗതഃ||൮൯|| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസൂനുശ്രീമദ്വാഗ്ഭടവിര- ചിതായാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയസംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ ഉത്തര- സ്ഥാനേ വാജീകരണവിധിര്നാമ ചത്വാ- രിംശോऽധ്യായഃ||൪൦||