Adhikarana atha jIrNajvaracikitsitaM nAma dvitIyodhyAyaH,adhyAya pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਜੀਰ੍ਣਜ੍ਵਰਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातो जीर्णज्वरचिकित्सितं व्याख्यास्यामः इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIrNajvarAnuvarttane hetuH (2) · Śloka 2
ਦੇਹਧਾਤ੍ਵਬਲਤ੍ਵੇਨ ਜ੍ਵਰੋ ਜੀਰ੍ਣੋਨੁਵਰ੍ਤਤੇ||੨||
देहधात्वबलत्वेन ज्वरो जीर्णोऽनुवर्तते||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatra sarpiHprayogaH tadguNAshca (3) · Śloka 3
ਰੂਕ੍ਸਂ ਹਿ ਤੇਜੋ ਜ੍ਵਰਕਤ੍ਤੇਜਸਾ ਰੂਕ੍ਸਿਤਸ੍ਯ ਚ| ਵਮਨਸ੍ਵੇਦਕਾਲਾਮ੍ਬੁਕਸਾਯਲਘੁਭੋਜਨੈਃ| ਯਃ ਸ੍ਯਾਦਤਿਬਲੋ ਧਾਤੁਃ ਸਹਚਾਰੀ ਸਦਾਗਤਿਃ| ਤਸ੍ਯ ਸਂਸ਼ਮਨਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਦੀਪ੍ਤਸ੍ਯੇਵਾਮ੍ਬੁਵੇਸ਼੍ਮਨਃ| ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਜਿਤਾਮਗ੍ਰ੍ਯਂ ਸਂਸ੍ਕਾਰਮਨੁਰੁਧ੍ਯਤੇ| ਸੁਤਰਾਂ ਤਦ੍ਧ੍ਯਤੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਸ੍ਵੌਸਧਸਾਧਿਤਮ੍||੩||
रूक्षं हि तेजो ज्वरकृत्तेजसा रूक्षितस्य च| वमनस्वेदकालाम्बुकषायलघुभोजनैः| यः स्यादतिबलो धातुः सहचारी सदागतिः| तस्य संशमनं सर्पिर्दीप्तस्येवाम्बुवेश्मनः| वातपित्तजितामग्र्यं संस्कारमनुरुध्यते| सुतरां तद्ध्यतो दद्याद्यथास्वौषधसाधितम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarpiShaH sarvadoShaghnatvAtsaghRutAnAM kaShAyANAM prayogaH (4) · Śloka 4
ਵਿਪਰੀਤਂ ਜ੍ਵਰੋਸ੍ਮਾਣਂ ਜਯੇਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਂ ਚ ਸ਼ੈਤ੍ਯਤਃ| ਸ੍ਨੇਹਾਦ੍ਵਾਤਂ ਘਤਂ ਤੁਲ੍ਯਂ ਯੋਗਸਂਸ੍ਕਾਰਤਃ ਕਫਮ੍| ਪੂਰ੍ਵੇ ਕਸਾਯਾਃ ਸਘਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯੋਜ੍ਯਾ ਯਥਾਮਲਮ੍| ਤ੍ਰਿਫਲਾਪਿਚੁਮਨ੍ਦਤ੍ਵਙ੍ਮਧੁਕਂ ਬਹਤੀਦ੍ਵਯਮ੍| ਸਮਸੂਰਦਲਂ ਕ੍ਵਾਥਃ ਸਘਤੋ ਜ੍ਵਰਕਾਸਹਾ||੪||
विपरीतं ज्वरोष्माणं जयेत् पित्तं च शैत्यतः| स्नेहाद्वातं घृतं तुल्यं योगसंस्कारतः कफम्| पूर्वे कषायाः सघृताः सर्वे योज्या यथामलम्| त्रिफलापिचुमन्दत्वङ्मधुकं बृहतीद्वयम्| समसूरदलं क्वाथः सघृतो ज्वरकासहा||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nidigdhikAdighRutam (5) · Śloka 5
ਨਿਦਿਗ੍ਧਿਕਾਤਾਮਲਕੀਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਕਲਿਙ੍ਗਕੈਃ| ਕਸ੍ਣਾਂਸ਼ੁਮਤ੍ਯਤਿਵਿਸਾਕਟੁਕਾਸੇਵ੍ਯਚਨ੍ਦਨੈਃ| ਧਾਤ੍ਰੀਬਿਲ੍ਵਘਨਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਸਾਰਿਵਾਭਿਸ਼੍ਚ ਸਾਧਿਤਮ੍| ਹਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਯੋ ਘਤਂ ਜੀਰ੍ਣਜ੍ਵਰਂ ਕਾਸਂ ਹਲੀਮਕਮ੍| ਅਰੁਚਿਂ ਵਿਸਮਂ ਵਹ੍ਨਿਂ ਯਕ੍ਸ੍ਮਾਣਂ ਚ ਨਵੋਤ੍ਥਿਤਮ੍||੫||
निदिग्धिकातामलकीत्रायमाणाकलिङ्गकैः| कृष्णांशुमत्यतिविषाकटुकासेव्यचन्दनैः| धात्रीबिल्वघनद्राक्षासारिवाभिश्च साधितम्| हन्ति सद्यो घृतं जीर्णज्वरं कासं हलीमकम्| अरुचिं विषमं वह्निं यक्ष्माणं च नवोत्थितम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAsAdighRutam (6) · Śloka 6
ਵਾਸਾਗੁਡੂਚੀਤ੍ਰਿਫਲਾਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਯਵਾਸਕਾਤ੍| ਕ੍ਵਾਥੇ ਕ੍ਸੀਰੇ ਚ ਵਿਪਚੇਜ੍ਜ੍ਵਰਘ੍ਨਮ੍ ਕਲ੍ਕਿਤੈਰ੍ਘਤਮ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੁਸ੍ਤਮਦ੍ਵੀਕਾਚਨ੍ਦਨੋਤ੍ਪਲਨਾਗਰੈਃ||੬||
वासागुडूचीत्रिफलात्रायमाणायवासकात्| क्वाथे क्षीरे च विपचेज्ज्वरघ्नम् कल्कितैर्घृतम्| पिप्पलीमुस्तमृद्वीकाचन्दनोत्पलनागरैः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balAdighRutam (7) · Śloka 7
ਬਲਾਦੁਰਾਲਭਾਮੁਸ੍ਤਾਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤੀਨਿਮ੍ਬਪਰ੍ਪਟਮ੍| ਪਞ੍ਚਮੂਲਦ੍ਵਯਂ ਯਚ੍ਚ ਕ੍ਵਾਥਯਿਤ੍ਵਾ ਘਤਂ ਪਚੇਤ੍| ਸਕ੍ਸੀਰਂ ਕਲ੍ਕਿਤੈਰ੍ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮੇਦਾਮਲਕਪੌਸ੍ਕਰੈਃ| ਸ਼ਠੀਤਾਮਲਕੀਯੁਕ੍ਤੈਸ੍ਤਚ੍ਚ ਜ੍ਵਰਹਰਂ ਪਰਮ੍| ਕ੍ਸਯਕਾਸਸ਼ਿਰਃਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਹਚ੍ਛੂਲਾਂਸਾਭਿਤਾਪਨੁਤ੍||੭||
बलादुरालभामुस्तात्रायन्तीनिम्बपर्पटम्| पञ्चमूलद्वयं यच्च क्वाथयित्वा घृतं पचेत्| सक्षीरं कल्कितैर्द्राक्षामेदामलकपौष्करैः| शठीतामलकीयुक्तैस्तच्च ज्वरहरं परम्| क्षयकासशिरःपार्श्वहृच्छूलांसाभितापनुत्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kulatthAdisarpiH (8) · Śloka 8
ਕੁਲਤ੍ਥਕੋਲਤ੍ਰਿਫਲਾਦਸ਼ਮੂਲਯਵਾਨ੍ ਪਚੇਤ੍| ਦ੍ਵਿਪਲਾਨ੍ ਸਲਿਲਦ੍ਰੋਣੇ ਪੂਤੇ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾਕ੍ਸਕਾਨ੍ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਪਞ੍ਚਕੋਲਕਸਪ੍ਤਾਹ੍ਵਯਸ੍ਥਾਨਿਮ੍ਬਤੁਮ੍ਬਰੂਨ੍| ਸ਼ਠੀਪੁਸ੍ਕਰਮੂਲਾਰ੍ਕਮੂਲਪ੍ਰਤਿਵਿਸਾਵਚਾਃ| ਕਿਰਾਤਤਿਕ੍ਤਕਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਕਰ੍ਕਟਾਖ੍ਯਾਂ ਦੁਰਾਲਭਾਮ੍| ਨਕ੍ਤਮਾਲਮੁਭੇ ਪਾਠੇ ਕਟੁਕਾਸ਼ਿਗ੍ਰੁਤੇਜਨੀਃ| ਸੋਮਵਲ੍ਕਦ੍ਵਿਰਜਨੀਕਣ੍ਟਕੀਕਣ੍ਟਕਾਰਿਕਾਃ| ਪਟੋਲਹਿਙ੍ਗੁਗੋਜਿਹ੍ਵਾਕੇਮ੍ਬੁਕਂ ਮਦਨਾਜ੍ਝਟਾ| ਲਵਣਾਨਿ ਪਲਾਂਸ਼ਾਨਿ ਕ੍ਸਾਰਾਨਰ੍ਧਪਲੋਨ੍ਮਿਤਾਨ੍| ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਚਾਜ੍ਯਸ੍ਯ ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧਂ ਦੀਪਨਂ ਕਫਵਾਤਜਿਤ੍| ਹਤ੍ਪ੍ਲੀਹਗ੍ਰਹਣੀਗੁਲ੍ਮਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਾਰ੍ਸ਼ਸਾਂ ਹਿਤਮ੍| ਦੀਰ੍ਘਜ੍ਵਰਾਭਿਭੂਤਾਨਾਂ ਜ੍ਵਰਿਣਾਮਮਤੋਪਮਮ੍||੮||
कुलत्थकोलत्रिफलादशमूलयवान् पचेत्| द्विपलान् सलिलद्रोणे पूते पिष्ट्वाक्षकान् क्षिपेत्| पञ्चकोलकसप्ताह्वयस्थानिम्बतुम्बरून्| शठीपुष्करमूलार्कमूलप्रतिविषावचाः| किराततिक्तकं मुस्तं कर्कटाख्यां दुरालभाम्| नक्तमालमुभे पाठे कटुकाशिग्रुतेजनीः| सोमवल्कद्विरजनीकण्टकीकण्टकारिकाः| पटोलहिङ्गुगोजिह्वाकेम्बुकं मदनाज्झटा| लवणानि पलांशानि क्षारानर्धपलोन्मितान्| प्रस्थं चाज्यस्य तत्सिद्धं दीपनं कफवातजित्| हृत्प्लीहग्रहणीगुल्मकासश्वासार्शसां हितम्| दीर्घज्वराभिभूतानां ज्वरिणाममृतोपमम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ma~jjiShThAdighRutam (9) · Śloka 9
ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਤਿਵਿਸਾਪਥ੍ਯਾਵਚਾਨਾਗਰਰੋਹਿਣੀਃ| ਦੇਵਦਾਰੂ ਹਰਿਦ੍ਰਾਂ ਚ ਦ੍ਰੋਣੇਪਾਂ ਪਾਲਿਕਾਨ੍ ਪਚੇਤ੍| ਕ੍ਵਾਥੇਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਾਧਯੇਤ੍ ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਿਚੂਨ੍ਮਿਤੈਃ| ਸ਼ਙ੍ਗਵੇਰਕਣਾਹਿਙ੍ਗੁਦ੍ਵਿਕ੍ਸਾਰਪਟੁਪਞ੍ਚਕੈਃ| ਤਤ੍ਕਫਾਵਤਸਰ੍ਵੋਤ੍ਥਜ੍ਵਰਿਣਾਮਮਤੋਪਮਮ੍| ਵਰ੍ਧ੍ਮਹਿਧ੍ਮਾਰੁਚਿਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਪਾਣ੍ਡੁਵਿਕਾਰਿਣਾਮ੍| ਗਲਗ੍ਰਹਪ੍ਰਮੇਹਾਰ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਲੀਹਾਪਸ੍ਮਾਰਸ਼ੋਫਿਨਾਮ੍| ਉਦਾਵਰ੍ਤਪਰੀਤਾਨਾਂ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨਿਕਮਿਕੋਸ੍ਠਿਨਾਮ੍||੯||
मञ्जिष्ठातिविषापथ्यावचानागररोहिणीः| देवदारू हरिद्रां च द्रोणेऽपां पालिकान् पचेत्| क्वाथेऽस्मिन् साधयेत् पिष्टैर्घृतप्रस्थं पिचून्मितैः| शृङ्गवेरकणाहिङ्गुद्विक्षारपटुपञ्चकैः| तत्कफावृतसर्वोत्थज्वरिणाममृतोपमम्| वर्ध्महिध्मारुचिश्वासकासपाण्डुविकारिणाम्| गलग्रहप्रमेहार्शः प्लीहापस्मारशोफिनाम्| उदावर्तपरीतानां मन्दाग्निकृमिकोष्ठिनाम्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana guDUcyAdisnehAH (10) · Śloka 10
ਗੁਡੂਚ੍ਯਾ ਰਸਕਲ੍ਕਾਭ੍ਯਾਂ ਤ੍ਰਿਫਲਯਾ ਵਸਸ੍ਯ ਚ| ਮਦ੍ਵੀਕਾਯਾ ਬਲਾਯਾਸ਼੍ਚ ਸਿਦ੍ਧਾਃ ਸ੍ਨੇਹਾ ਜ੍ਵਰਚ੍ਛਿਦਃ||੧੦||
गुडूच्या रसकल्काभ्यां त्रिफलया वृषस्य च| मृद्वीकाया बलायाश्च सिद्धाः स्नेहा ज्वरच्छिदः||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ghRute jIrNe pathyamapathya~jhca (11) · Śloka 11
ਜੀਰ੍ਣੇ ਗ਼ਤੇ ਚ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਮਦੁਮਾਂਸਰਸੌਦਨਮ੍| ਬਲਂ ਹ੍ਯਲਂ ਦੋਸਹਰਂ ਪਰਂ ਤਚ੍ਚ ਬਲਪ੍ਰਦਮ੍| ਕਫਪਿਤ੍ਤਹਰਾ ਮੁਦ੍ਗਕਾਰਵੇਲ੍ਲਾਦਿਜਾ ਰਸਾਃ| ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਹਿਤਾ ਜੀਰ੍ਣੇ ਵਾਤੋਤ੍ਤਰੇ ਜ੍ਵਰੇ| ਸ਼ੂਲੋਦਾਵਰ੍ਤਵਿਸ੍ਟਮ੍ਭਜਨਨਾ ਜ੍ਵਰਵਰ੍ਧਨਾਃ||੧੧||
जीर्णे ग़ृते च भुञ्जीत मृदुमांसरसौदनम्| बलं ह्यलं दोषहरं परं तच्च बलप्रदम्| कफपित्तहरा मुद्गकारवेल्लादिजा रसाः| प्रायेण तस्मान्न हिता जीर्णे वातोत्तरे ज्वरे| शूलोदावर्तविष्टम्भजनना ज्वरवर्धनाः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shodhanam (12) · Śloka 12
ਨ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤ੍ਯੇਵਮਪਿ ਚੇਜ੍ਜ੍ਵਰਃ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਸ਼ੋਧਨਮ੍| ਸ਼ੋਧਨਾਰ੍ਹਸ੍ਯ.............................................||੧੨||
न शाम्यत्येवमपि चेज्ज्वरः कुर्वीत शोधनम्| शोधनार्हस्य.............................................||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vamanaviShayaH yogAshca (13) · Śloka 13
...................ਵਮਨਂ ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤਂ ਤਸ੍ਯ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਆਮਾਸ਼ਯਗਤੇ ਦੋਸੇ ਬਲਿਨਃ ਪਾਲਯਨ੍ ਬਲਮ੍| ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣੋਤ੍ਥੇ ਵਮਨਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਲਵਣਾਮ੍ਬੁਨਾ| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਾਕ੍ਸਿਕਾਮ੍ਭੋਭਿਰ੍ਦਾਹਤਸ੍ਣੋਲ੍ਬਣੇ ਜ੍ਵਰੇ||੧੩||
...................वमनं प्रागुक्तं तस्य योजयेत्| आमाशयगते दोषे बलिनः पालयन् बलम्| सन्तर्पणोत्थे वमनं पिप्पलीलवणाम्बुना| शर्करामाक्षिकाम्भोभिर्दाहतृष्णोल्बणे ज्वरे||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virecanaviShayaH yogAshca (14) · Śloka 14
ਪਕ੍ਵੇ ਤੁ ਸ਼ਿਥਿਲੇ ਦੋਸੇ ਜ੍ਵਰੇ ਵਾ ਵਿਸਮਦ੍ਯਜੇ| ਮੋਦਕਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਸ਼੍ਯਾਮਾਤ੍ਰਿਵਤ੍ਪਿਪ੍ਪਲਿਕੇਸਰੈਃ| ਸਸਿਤਾਮਧੁਭਿਰ੍ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵ੍ਯੋਸਾਦ੍ਯਂ ਵਾ ਵਿਰੇਚਨਮ੍| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਧਾਤ੍ਰੀਰਸਂ ਤਦ੍ਵਤ੍ਸਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਵਾ ਹਰੀਤਕਮ੍| ਰਸਮਾਮਲਕਾਨਾਂ ਵਾ ਘਤਭਸ੍ਟਂ ਜ੍ਵਰਾਪਹਮ੍| ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਵਤਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਕਸ੍ਣਾਤ੍ਰਿਫਲਯੋਸ੍ਤਥਾ| ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਭ੍ਯਾਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਪਿਬੇਦ੍ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸੇਨ ਵਾ| ਆਰਗ੍ਵਧਂ ਵਾ ਪਯਸਾ ਮਦ੍ਵੀਕਾਨਾਂ ਰਸੇਨ ਵਾ| ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਂ ਵਾ ਪਯਸਾ ਜ੍ਵਰਿਤਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਸਘਤਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਕ੍ਵਾਥਂ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਵਾ ਵਿਨਾ ਸ਼ਤਮ੍| ਪਯੋਨੁਪਾਨਮੁਸ੍ਣਂ ਵਾ ਮਦ੍ਵੀਕਾਸ੍ਵਰਸਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਵਿਰਿਕ੍ਤਾਨਾਂ ਚ ਸਂਸਰ੍ਗੀ ਮਣ੍ਡਪੂਰ੍ਵਾਂ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍||੧੪||
पक्वे तु शिथिले दोषे ज्वरे वा विषमद्यजे| मोदकं त्रिफलाश्यामात्रिवृत्पिप्पलिकेसरैः| ससितामधुभिर्दद्याद्व्योषाद्यं वा विरेचनम्| द्राक्षाधात्रीरसं तद्वत्सद्राक्षां वा हरीतकम्| रसमामलकानां वा घृतभृष्टं ज्वरापहम्| लिह्याद्वा त्रिवृतश्चूर्णं कृष्णात्रिफलयोस्तथा| सर्पिर्मधुभ्यां त्रिफलां पिबेद् द्राक्षारसेन वा| आरग्वधं वा पयसा मृद्वीकानां रसेन वा| त्रिफलां त्रायमाणां वा पयसा ज्वरितः पिबेत्| सघृतं त्रिफलाक्वाथं सर्पिषा वा विना शृतम्| पयोऽनुपानमुष्णं वा मृद्वीकास्वरसं पिबेत्| विरिक्तानां च संसर्गी मण्डपूर्वां यथाक्रमम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svayampravRuttadoShANAmupekShaNIyatvam| (15) · Śloka 15
ਚ੍ਯਵਮਾਨਂ ਜ੍ਵਰੋਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਮੁਪੇਕ੍ਸੇਤ ਮਲਂ ਸਦਾ| ਪਕ੍ਵੋਪਿ ਹਿ ਵਿਕੁਰ੍ਵੀਤ ਦੋਸਃ ਕੋਸ੍ਠੇ ਕਤਾਸ੍ਪਦਃ||੧੫||
च्यवमानं ज्वरोत्क्लिष्टमुपेक्षेत मलं सदा| पक्वोऽपि हि विकुर्वीत दोषः कोष्ठे कृतास्पदः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atipravRuttAnAM saMgrahaNIyatvam (16) · Śloka 16
ਅਤਿਪ੍ਰਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਵਾ ਪਾਚਯਨ੍ ਸਂਗ੍ਰਹਂ ਨਯੇਤ੍||੧੬||
अतिप्रवर्तमानं वा पाचयन् संग्रहं नयेत्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmasaMgrahaNe doShAH (17) · Śloka 17
ਆਮਸਂਗ੍ਰਹਣੇ ਦੋਸਾ ਦੋਸੋਪਕ੍ਰਮ ਈਰਿਤਾਃ||੧੭||
आमसंग्रहणे दोषा दोषोपक्रम ईरिताः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Amajvare shodhananiShedhaH (18) · Śloka 18
ਪਾਯਯੇਦ੍ਦੋਸਹਰਣਂ ਮੋਹਾਦਮਜ੍ਵਰੇ ਤੁ ਯਃ| ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਂ ਕਸ੍ਣਸਰ੍ਪਂ ਸ ਕਰਾਗ੍ਰੇਣ ਪਰਾਮਸ਼ੇਤ੍||੧੮||
पाययेद्दोषहरणं मोहादमज्वरे तु यः| प्रसुप्तं कृष्णसर्पं स कराग्रेण परामृशेत्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarakShINasya malanirharaNopAyaH (19) · Śloka 19
ਜ੍ਵਰਕ੍ਸੀਣਸ੍ਯ ਨ ਹਿਤਂ ਵਮਨਂ ਨ ਵਿਰੇਚਨਮ੍| ਕਾਮਂ ਤੁ ਪਯਸਾ ਤਸ੍ਯ ਨਿਰੂਹੈਰ੍ਵਾ ਹਰੇਨ੍ਮਲਾਨ੍||੧੯||
ज्वरक्षीणस्य न हितं वमनं न विरेचनम्| कामं तु पयसा तस्य निरूहैर्वा हरेन्मलान्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana payaso viShayanirdeshaH (20) · Śloka 20
ਕ੍ਸੀਰੋਚਿਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕ੍ਸੀਣਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣੋ ਦਾਹਤਡ੍ਵਤਃ| ਕ੍ਸੀਰਂ ਪਿਤ੍ਤਨਿਲਾਰ੍ਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪਥ੍ਯਮਪ੍ਯਤਿਸਾਰਿਣਃ| ਤਦ੍ਵਪੁਰ੍ਲਙ੍ਘਨੋਤ੍ਤਪ੍ਤਂ ਪ੍ਲੁਸ੍ਟਂ ਵਨਮਿਵਾਗ੍ਨਿਨਾ| ਦਿਵ੍ਯਾਮ੍ਬੁ ਜੀਵਯੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਜ੍ਵਰਂ ਚਾਸ਼ੁ ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ| ਸਂਸ੍ਕਤਂ ਸ਼ੀਤਮੁਸ੍ਣਂ ਵਾ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧਾਰੋਸ੍ਣਮੇਵ ਵਾ| ਵਿਭਜ੍ਯ ਕਾਲੇ ਯੁਞ੍ਜੀਤ ਜ੍ਵਰਿਣਂ ਹਨ੍ਯਤੋਨ੍ਯਥਾ||੨੦||
क्षीरोचितस्य प्रक्षीणश्लेष्मणो दाहतृड्वतः| क्षीरं पित्तनिलार्त्तस्य पथ्यमप्यतिसारिणः| तद्वपुर्लङ्घनोत्तप्तं प्लुष्टं वनमिवाग्निना| दिव्याम्बु जीवयेत्तस्य ज्वरं चाशु नियच्छति| संस्कृतं शीतमुष्णं वा तस्माद्धारोष्णमेव वा| विभज्य काले युञ्जीत ज्वरिणं हन्यतोऽन्यथा||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShIrayogAH (21) · Śloka 21
ਪਯਃ ਸਸ਼ੁਣ੍ਠੀਖਰ੍ਜੂਰਮਦ੍ਵੀਕਾਸ਼ਰ੍ਕਰਾਘਤਮ੍| ਸ਼ਤਸ਼ੀਤਂ ਮਧੁਯੁਤਂ ਤਡ੍ਦਾਹਜ੍ਵਰਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਤਦ੍ਵਦ੍ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਬਲਾਯਸ੍ਟੀਸਾਰਿਵਾਕਣਚਨ੍ਦਨੈਃ| ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇਨਾਮ੍ਭਸਾ ਵਾ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾ ਵਾ ਸ਼ਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਕਾਸਾਚ੍ਛ੍ਵਾਸਾਚ੍ਛਿਰਃ ਸ਼ੂਲਾਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲਾਚ੍ਚਿਰਜ੍ਵਰਾਤ੍| ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਜ੍ਵਰਿਤਃ ਪੀਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਮੂਲੀਸ਼ਤਂ ਪਯਃ| ਸ਼ਤਮੇਰਣ੍ਡਮੂਲੇਨ ਵਾਲਬਿਲ੍ਵੇਨ ਵਾ ਜ੍ਵਰਾਤ੍| ਧਾਰੋਸ੍ਣਂ ਵਾ ਪਯਃ ਪੀਤ੍ਵਾ ਵਿਬਦ੍ਧਾਨਿਲਵਰ੍ਚਸਃ| ਸਰਕ੍ਤਪਿਚ੍ਛਾਤਿਸਤੇਃ ਸਤਟ੍ਸ਼ੂਲਪ੍ਰਵਾਹਿਕਾਤ੍| ਸਿਦ੍ਧਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਬਲਾਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਗੋਕਣ੍ਟਕਗੁਡੈਃ ਪਯਃ| ਸ਼ੋਫਮੂਤ੍ਰਸ਼ਕਦ੍ਵਾਤਵਿਬਨ੍ਧਜ੍ਵਰਕਾਸਜਿਤ੍| ਵਸ਼੍ਚੀਵਬਿਲ੍ਵਵਰ੍ਸਾਭੂਸਾਧਿਤਂ ਜ੍ਵਰਸ਼ੋਫਨੁਤ੍| ਸ਼ਿਂਸ਼ਿਪਾਸਾਰਸਿਦ੍ਧਂ ਚ ਕ੍ਸੀਰਮਾਸ਼ੁ ਜ੍ਵਰਾਪਹਮ੍||੨੧||
पयः सशुण्ठीखर्जूरमृद्वीकाशर्कराघृतम्| शृतशीतं मधुयुतं तृड्दाहज्वरनाशनम्| तद्वद् द्राक्षाबलायष्टीसारिवाकणचन्दनैः| चतुर्गुणेनाम्भसा वा पिप्पल्या वा शृतं पिबेत्| कासाच्छ्वासाच्छिरः शूलात्पार्श्वशूलाच्चिरज्वरात्| मुच्यते ज्वरितः पीत्वा पञ्चमूलीशृतं पयः| शृतमेरण्डमूलेन वालबिल्वेन वा ज्वरात्| धारोष्णं वा पयः पीत्वा विबद्धानिलवर्चसः| सरक्तपिच्छातिसृतेः सतृट्शूलप्रवाहिकात्| सिद्धं शुण्ठीबलाव्याघ्रीगोकण्टकगुडैः पयः| शोफमूत्रशकृद्वातविबन्धज्वरकासजित्| वृश्चीवबिल्ववर्षाभूसाधितं ज्वरशोफनुत्| शिंशिपासारसिद्धं च क्षीरमाशु ज्वरापहम्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nirUhabastiviShayo guNAshca (22) · Śloka 22
ਨਿਰੂਹਸ੍ਤੁ ਬਲਂ ਵਹ੍ਨਿਂ ਵਿਜ੍ਵਰਤ੍ਵਂ ਮੁਦਂ ਰੁਚਿਮ੍| ਦੋਸੇ ਯੁਕ੍ਤਃ ਕਰੋਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਪਕ੍ਵੇ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਂ ਗਤੇ| ਪਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਕਫਪਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਗਤਂ ਹਰੇਤ੍| ਸ੍ਰਂਸਨਂ ਤ੍ਰੀਨਪਿ ਮਲਾਨ੍ ਬਸ੍ਤਿਃ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਾਸ਼੍ਰਯਾਨ੍||੨੨||
निरूहस्तु बलं वह्निं विज्वरत्वं मुदं रुचिम्| दोषे युक्तः करोत्याशु पक्वे पक्वाशयं गते| पित्तं वा कफपित्तं वा पक्वाशयगतं हरेत्| स्रंसनं त्रीनपि मलान् बस्तिः पक्वाशयाश्रयान्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anuvAsanaviShayaH (23) · Śloka 23
ਪ੍ਰਕ੍ਸੀਣਕਫਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਕਪਸ੍ਟਕਟੀਗ੍ਰਹੇ| ਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਨੇਰ੍ਬਦ੍ਧਸ਼ਕਤਃ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤਾਨੁਵਾਸਨਮ੍||੨੩||
प्रक्षीणकफपित्तस्य त्रिकपृष्टकटीग्रहे| दीप्ताग्नेर्बद्धशकृतः प्रयुञ्जीतानुवासनम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bastiyogAH (24) · Śloka 24
ਨਿਰੂਹਸ੍ਤਤ੍ਰਾਦੌ ਪਟੋਲਾਦਿਨਿਰੂਹਃ ਪਟੋਲਨਿਮ੍ਬਚ੍ਛਦਨਕਟੁਕਾਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੈਃ| ਸ੍ਥਿਰਾਬਲਾਗੋਕ੍ਸੁਰਕਮਦਨੋਸ਼ੀਰਬਾਲਕੈਃ| ਪਯਸ੍ਯਰ੍ਧੋਦਕੇ ਕ੍ਵਾਥਂ ਕ੍ਸੀਰਸ਼ੇਸਂ ਵਿਮਿਸ਼੍ਰਿਤਮ੍| ਕਲ੍ਕਿਤੈਰ੍ਮੁਸ੍ਤਮਦਨਕਸ੍ਣਾਮਧੁਕਵਤ੍ਸਕੈਃ| ਬਸ੍ਤਿਂ ਮਧੁਘਤਾਭ੍ਯਾਞ੍ਚ ਪੀਡਯੇਜ੍ਵਰਨਾਸ਼ਨਮ੍||੨੪||
निरूहस्तत्रादौ पटोलादिनिरूहः पटोलनिम्बच्छदनकटुकाचतुरङ्गुलैः| स्थिराबलागोक्षुरकमदनोशीरबालकैः| पयस्यर्धोदके क्वाथं क्षीरशेषं विमिश्रितम्| कल्कितैर्मुस्तमदनकृष्णामधुकवत्सकैः| बस्तिं मधुघृताभ्याञ्च पीडयेज्वरनाशनम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parNinyAdirnirUhaH (25) · Śloka 25
ਚਤਸ੍ਰਃ ਪਰ੍ਣਿਨੀਰ੍ਯਸ੍ਟੀਫਲੋਸ਼ੀਰਨਪਦ੍ਰੁਮਾਨ੍| ਕ੍ਵਾਥਯੇਤ੍ਕਲ੍ਕਯੇਦ੍ਯਸ੍ਟੀਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਫਲਿਨੀਫਲਮ੍| ਮੁਸ੍ਤਂ ਚ ਬਸ੍ਤਿਃ ਸਗੁਡਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਰ੍ਜ੍ਵਰਾਪਹਃ||੨੫||
चतस्रः पर्णिनीर्यष्टीफलोशीरनृपद्रुमान्| क्वाथयेत्कल्कयेद्यष्टीशताह्वाफलिनीफलम्| मुस्तं च बस्तिः सगुडक्षौद्रसर्पिर्ज्वरापहः||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trAyamANAdirnirUhaH (26) · Śloka 26
ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਮਤਾਯਸ੍ਟੀਮਦਨਾਂਸ਼ੁਮਤੀਦ੍ਵਯੈਃ| ਸਬਲਾਚਨ੍ਦਨਵਸੈਰ੍ਜਾਙਲੈਸ਼੍ਚ ਮਗਦ੍ਵਿਜੈਃ| ਕ੍ਵਾਥੇ ਕਤੇ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਫਲਯਸ੍ਟੀਕਣਾਘਨਮ੍| ਸ ਸਦ੍ਯੋ ਜ੍ਵਰਹਾ ਬਸ੍ਤਿਃ ਸਾਜ੍ਯਕ੍ਸੌਦ੍ਰੋਲ੍ਪਸੈਨ੍ਧਵਃ||੨੬||
त्रायमाणाऽमृतायष्टीमदनांशुमतीद्वयैः| सबलाचन्दनवृषैर्जाङलैश्च मृगद्विजैः| क्वाथे कृते क्षिपेत्पिष्ट्वा फलयष्टीकणाघनम्| स सद्यो ज्वरहा बस्तिः साज्यक्षौद्रोऽल्पसैन्धवः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmrAdiko nirUho~anuvAsanashca (27) · Śloka 27
ਆਮ੍ਰਾਦਿਨਾਂ ਤ੍ਵਚਂ ਸ਼ਙ੍ਖਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਮਧੁਕੋਤ੍ਪਲਮ੍| ਸ੍ਵਰ੍ਣਗੈਰਿਕਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਮਣਾਲਾਞ੍ਜਨਪਦ੍ਮਕਮ੍| ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਕਲ੍ਕਿਨਂ ਬਸ੍ਤਿਂ ਸ਼ੀਤਂ ਸਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍| ਦਾਹਜ੍ਵਰਹਰਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਸ਼੍ਚਾਨੁਵਾਸਨਮ੍||੨੭||
आम्रादिनां त्वचं शङ्खं चन्दनं मधुकोत्पलम्| स्वर्णगैरिकमञ्जिष्ठामृणालाञ्जनपद्मकम्| क्षीरेण कल्किनं बस्तिं शीतं समधुशर्करम्| दाहज्वरहरं दद्यात्सिद्धं तैश्चानुवासनम्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvantyAdyanuvAsanam (28) · Śloka 28
ਜੀਵਨ੍ਤੀਂ ਮਦਨਂ ਮੇਦਾਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਮਧੁਕਂ ਵਚਾਮ੍| ਦ੍ਧਿਂ ਰਾਸ੍ਨਾਂ ਬਲਾਂ ਬਿਲ੍ਵਂ ਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਂ ਸ਼ਤਾਵਰੀਮ੍| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਂ ਜਲਂ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤੈਲਂ ਚੈਕਤ੍ਰ ਸਾਧਿਤਮ੍| ਜ੍ਵਰੇਨੁਵਾਸਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਸ੍ਨੇਹਂ ਯਥਾਮਲਮ੍||੨੮||
जीवन्तीं मदनं मेदां पिप्पलीं मधुकं वचाम्| ऋद्धिं रास्नां बलां बिल्वं शतपुष्पां शतावरीम्| पिष्ट्वा क्षीरं जलं सर्पिस्तैलं चैकत्र साधितम्| ज्वरेऽनुवासनं कुर्यात्तथा स्नेहं यथामलम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parishiShTabastInAM nirdeshaH (29) · Śloka 29
ਚਨ੍ਦਨਾਗਰੁਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਪਟੋਲਮਦਨੋਤ੍ਪਲੈਃ| ਪਟੋਲਾਰਿਸ੍ਟਮਦਨਗੁਡੂਚੀਮਧੁਕੈਰਪਿ| ਯੇ ਚ ਸਿਦ੍ਧਿਸੁ ਵਕ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਬਸ੍ਤਯੋ ਜ੍ਵਰਨਾਸ਼ਨਾਃ||੨੯||
चन्दनागरुकाश्मर्यपटोलमदनोत्पलैः| पटोलारिष्टमदनगुडूचीमधुकैरपि| ये च सिद्धिषु वक्ष्यन्ते बस्तयो ज्वरनाशनाः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nasyaviShayaH guNAshca (30) · Śloka 30
ਸ਼ਿਰੋਰੁਗ੍ਗੌਰਵਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਹਰਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬੋਧਨਮ੍| ਜੀਰ੍ਣਜ੍ਵਰੇ ਰੁਚਿਕਰਂ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨਸ੍ਯਂ ਵਿਰੇਚਨਮ੍| ਸ੍ਨੈਹਿਕਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਸ਼ਿਰਸੋ ਦਾਹਾਰ੍ਤੇ ਪਿਤ੍ਤਨਾਸ਼ਨਮ੍||੩੦||
शिरोरुग्गौरवश्लेष्महरमिन्द्रियबोधनम्| जीर्णज्वरे रुचिकरं दद्यान्नस्यं विरेचनम्| स्नैहिकं शून्यशिरसो दाहार्ते पित्तनाशनम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmagaNDUShakavalAH (31) · Śloka 31
ਧੂਮਗਣ੍ਡੂਸਕਵਲਾਨ੍ ਯਥਾਦੋਸਂ ਚ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਸ੍ਯਵੈਰਸ੍ਯਸ਼ਿਰਃ ਕਣ੍ਠਾਮਯਾਪਹਾਨ੍||੩੧||
धूमगण्डूषकवलान् यथादोषं च कल्पयेत्| प्रतिश्यायस्यवैरस्यशिरः कण्ठामयापहान्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arucau mukhadhAraNam (32) · Śloka 32
ਅਰੁਚੌ ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਸ੍ਯ ਕੇਸਰਂ ਸਾਜ੍ਯਸੈਨ੍ਧਵਮ੍| ਛਾਤ੍ਰੀਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਸਿਤਾਨਾਂ ਵਾ ਕਲ੍ਕਮਾਸ੍ਯੇਨ ਧਾਰਯੇਤ੍||੩੨||
अरुचौ मातुलुङ्गस्य केसरं साज्यसैन्धवम्| छात्रीद्राक्षासितानां वा कल्कमास्येन धारयेत्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana abhya~ggAlepamajjanadhUpAdika~jca (33) · Śloka 33
ਯਥੋਪਸ਼ਯਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣਦ੍ਰਵ੍ਯਕਲ੍ਪਿਤਾਨ੍| ਅਭ੍ਯਙ੍ਗਾਲੇਪਸੇਕਾਦੀਨ੍ ਜ੍ਵਰੇ ਜੀਰ੍ਣੇ ਤ੍ਵਗਾਸ਼੍ਰਿਤੇ| ਕੁਰ੍ਯਾਦਞ੍ਜਨਧੂਪਾਂਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵਾਗਨ੍ਤੁਜੇਪਿ ਤਾਨ੍||੩੩||
यथोपशयसंस्पर्शान् शीतोष्णद्रव्यकल्पितान्| अभ्यङ्गालेपसेकादीन् ज्वरे जीर्णे त्वगाश्रिते| कुर्यादञ्जनधूपांश्च तथैवागन्तुजेऽपि तान्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAhajvaracikitsA (34) · Śloka 34
ਤਤ੍ਰਾਦੌ ਸਹਸ੍ਰਧੌਤਘਤਾਦ੍ਯਭ੍ਯਙ੍ਗਃ ਦਾਹੇ ਸਹਸ੍ਰਧੌਤੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾਭ੍ਯਙ੍ਗਮਾਚਰੇਤ੍| ਸੂਤ੍ਰੋਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਗਣੈਸ੍ਤੈਸ੍ਤੈਰ੍ਮਧੁਰਾਮ੍ਲਕਸਾਯਕੈਃ| ਦੂਰ੍ਵਾਦਿਭਿਰ੍ਵਾ ਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨੈਃ ਸ਼ੋਧਨਾਦਿਗਣੋਦਿਤੈਃ| ਸ਼ੀਤਵੀਰ੍ਯੈਰ੍ਹਿਮਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੈਃ ਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਕੀਕਤੈਃ ਪਚੇਤ੍| ਤੈਲਂ ਸਕ੍ਸੀਰਮਭ੍ਯਙ੍ਗਾਤ੍ ਸਦ੍ਯੋ ਦਾਹਜ੍ਵਰਾਪਹਮ੍||੩੪||
तत्रादौ सहस्रधौतघृताद्यभ्यङ्गः दाहे सहस्रधौतेन सर्पिषाभ्यङ्गमाचरेत्| सूत्रोक्तैश्च गणैस्तैस्तैर्मधुराम्लकषायकैः| दूर्वादिभिर्वा पित्तघ्नैः शोधनादिगणोदितैः| शीतवीर्यैर्हिमस्पर्शैः क्वाथकल्कीकृतैः पचेत्| तैलं सक्षीरमभ्यङ्गात् सद्यो दाहज्वरापहम्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana candanAditailam (35) · Śloka 35
ਚਨ੍ਦਨਂ ਮਧੁਕਂ ਕਾਲਾ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ ਮਧੁਰਸਾ ਨਿਸ਼ਾ| ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧਂ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਤੈਲਂ ਦਾਹਜ੍ਵਰਹਰਂ ਪਰਮ੍||੩੫||
चन्दनं मधुकं काला द्राक्षा मधुरसा निशा| तत्सिद्धं पूर्ववत्तैलं दाहज्वरहरं परम्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tailadravyairevAlepAdikam (36) · Śloka 36
ਸ਼ਿਰੋਗਾਤ੍ਰਂ ਚ ਤੈਰੇਵ ਨਾਤਿਪਿਸ੍ਟੈਃ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਤਤ੍ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਪਰੀਸੇਕਮਵਗਾਹਂ ਚ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਤਥਾਰਨਾਲਸਲਿਲਕ੍ਸੀਰਸ਼ੁਕ੍ਤਘਤਾਦਿਭਿਃ||੩੬||
शिरोगात्रं च तैरेव नातिपिष्टैः प्रकल्पयेत्| तत्क्वाथेन परीषेकमवगाहं च योजयेत्| तथारनालसलिलक्षीरशुक्तघृतादिभिः||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kapitthAdilepAH (37) · Śloka 37
ਕਪਿਤ੍ਥਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਾਮ੍ਲਵਿਦਾਰੀਲੋਧ੍ਰਦਾਡਿਮੈਃ| ਬਦਰੀਪਲ੍ਲਵੋਤ੍ਥੇਨ ਫਲੇਨਾਰਿਸ੍ਟਕਸ੍ਯਵਾ| ਕਰ੍ਪੂਰਪਦ੍ਮਕੋਸ਼ੀਰਕਾਲੀਯਾਮ੍ਬੁਕੁਚਨ੍ਦਨੈਃ| ਤੁਙ੍ਗਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਸ਼ੈਵਾਲਕਮਲੋਤ੍ਪਲਕਰ੍ਦਮੈਃ| ਵੇਤ੍ਰਾਗ੍ਰਲੋਧ੍ਰਪੁਣ੍ਡ੍ਰਾਹ੍ਵਮਾਰਨਾਲੇਨ ਕਲ੍ਕਿਤੈਃ| ਲੇਪਾ ਵ੍ਯਸ੍ਤੈਃ ਸਮਸ੍ਤੈਰ੍ਵਾ ਦਾਹਘ੍ਨਾ ਵਰ੍ਣਕਾਰਿਣਾਃ||੩੭||
कपित्थमातुलुङ्गाम्लविदारीलोध्रदाडिमैः| बदरीपल्लवोत्थेन फलेनारिष्टकस्यवा| कर्पूरपद्मकोशीरकालीयाम्बुकुचन्दनैः| तुङ्गप्रियङ्गुशैवालकमलोत्पलकर्दमैः| वेत्राग्रलोध्रपुण्ड्राह्वमारनालेन कल्कितैः| लेपा व्यस्तैः समस्तैर्वा दाहघ्ना वर्णकारिणाः||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAtryAdilepAH (38) · Śloka 38
ਧਾਤ੍ਰੀਤ੍ਵਕ੍ਪਤ੍ਰਨਲਦਸ਼ਙ੍ਖਵ੍ਯਾਘ੍ਰਨਖੋਤ੍ਪਲੈਃ| ਚਨ੍ਦਨਾਞ੍ਜਨਮੁਸ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਸਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲਾਮ੍ਲਵੇਤਸੈਃ| ਸਜੀਵਕੈਃ ਸਮਧੁਕੈਃ ਸਪਲਾਸ਼ੈਃ ਸਦਾਡਿਮੈਃ| ਬੀਜਪੂਰਰਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ੁਕ੍ਤਯੁਕ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰਲੇਪਿਤੈਃ| ਸ਼ਿਰਸ੍ਯਙ੍ਗੇ ਚ ਤਟ੍ਛਰ੍ਦਿਦਾਹਮੋਹਸ਼ਿਰੋਰੁਜਃ| ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਗਣ੍ਡਾਃ ਪਿਟਕਾਃ ਪ੍ਰਲਾਪਸ਼੍ਚ ਜ੍ਵਰਾਰ੍ਦਿਤਃ| ਗੌਰਾਮਲਕਕਲ੍ਕਸ਼੍ਚ ਸਾਮ੍ਲਃ ਸਾਜ੍ਯਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਗੁਣਃ||੩੮||
धात्रीत्वक्पत्रनलदशङ्खव्याघ्रनखोत्पलैः| चन्दनाञ्जनमुस्तैश्च सवृक्षाम्लाम्लवेतसैः| सजीवकैः समधुकैः सपलाशैः सदाडिमैः| बीजपूररसक्षौद्रशुक्तयुक्तैः प्रलेपितैः| शिरस्यङ्गे च तृट्छर्दिदाहमोहशिरोरुजः| नश्यन्ति गण्डाः पिटकाः प्रलापश्च ज्वरार्दितः| गौरामलककल्कश्च साम्लः साज्यश्च तद्गुणः||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vamanAdiprayogaH (39) · Śloka 39
ਮਧੂਕਮਧੁਕੋਦੀਚ੍ਯਨੀਲੋਤ੍ਪਲਮਧੂਲਿਕਾਃ| ਜਯਨ੍ਤਿ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਲੀਢਾ ਦਾਹਜ੍ਵਰਭ੍ਰਮਾਨ੍| ਕਾਸਾਸਕ੍ਪਿਤ੍ਤਵੀਸਰ੍ਪਸ਼੍ਵਾਸਹਿਧ੍ਮਾਵਮੀਰਪਿ| ਵਾਮ੍ਯਂ ਚ ਵਾਮਯੇਦਾਸ਼ੁ ਸ਼ਿਤੇਨ ਮਧੁਵਾਰਿਣਾ| ਯੋ ਵਰ੍ਣਿਤਃ ਪਿਤ੍ਤਹਰੋ ਦੋਸੋਪਕ੍ਰਮਣੇ ਕ੍ਰਮਃ| ਤਞ੍ਚ ਸ਼ੀਲਯਤਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸਦਾਹੋ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਜ੍ਵਰਃ||੩੯||
मधूकमधुकोदीच्यनीलोत्पलमधूलिकाः| जयन्ति मधुसर्पिर्भ्यां लीढा दाहज्वरभ्रमान्| कासासृक्पित्तवीसर्पश्वासहिध्मावमीरपि| वाम्यं च वामयेदाशु शितेन मधुवारिणा| यो वर्णितः पित्तहरो दोषोपक्रमणे क्रमः| तञ्च शीलयतः शीघ्रं सदाहो नश्यति ज्वरः||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vallakImadhuragItAdikam (40) · Śloka 40
ਵਲ੍ਲਕੀਮਧੁਰਂ ਗੀਤਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਿਕਾ ਹਰ੍ਮ੍ਯਮਸ੍ਤਕਮ੍| ਹਰਨ੍ਤਿ ਦਾਹਂ ਹਾਰਾਸ਼੍ਚ ਹਰਿਚਨ੍ਦਨਸ਼ੀਤਲਾਃ| ਦਾਹਂ ਮਨ੍ਦਾਨਿਲੋਦ੍ਧੂਤਾਃ ਕੁਲ੍ਯਾਃ ਸਲਿਲਮਾਲਿਨਃ| ਚਲਤ੍ਪ੍ਰਵਾਲਾਙ੍ਗੁਲਿਭਿਸ੍ਤਰ੍ਜਯਨ੍ਤਿ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮਾਃ| ਵਾਚਃ ਸ਼ਿਸ਼ੂਨਾਮਵ੍ਯਕ੍ਤਾ ਯੋਸਿਤੋ ਮਦਨਾਤੁਰਾਃ| ਦਾਹਂ ਨਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸਯਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਸਜ੍ਜਨਾਨਾਂ ਚ ਸੂਨਤਾਃ||੪੦||
वल्लकीमधुरं गीतं चन्द्रिका हर्म्यमस्तकम्| हरन्ति दाहं हाराश्च हरिचन्दनशीतलाः| दाहं मन्दानिलोद्धूताः कुल्याः सलिलमालिनः| चलत्प्रवालाङ्गुलिभिस्तर्जयन्ति महाद्रुमाः| वाचः शिशूनामव्यक्ता योषितो मदनातुराः| दाहं निर्भर्त्सयन्त्याशु सज्जनानां च सूनृताः||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana priyastrIsa~ggamaH (41) · Śloka 41
ਰੁਚਿਭੇਦਾਨੁਰੋਧੇਨ ਨਾਨਾਸ਼ਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ| ਦਾਹਸ਼ੀਤਜ੍ਵਰਹਰਃ ਕਾਨ੍ਤਾਕਾਨ੍ਤਾਙ੍ਗਸਙ੍ਗਮਃ| ਦਾਹਸ਼ੀਤਵ੍ਯੁਪਸ਼ਮੇ ਤਾਸ੍ਤਤੋਪਨਯੇਤ੍ ਪੁਨਃ||੪੧||
रुचिभेदानुरोधेन नानाशक्तिसमन्वितः| दाहशीतज्वरहरः कान्ताकान्ताङ्गसङ्गमः| दाहशीतव्युपशमे तास्ततोऽपनयेत् पुनः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shItajvaracikitsA tatrAdau UShNavIryauShadhaiH siddhatailaprayogaH (42) · Śloka 42
ਵੀਰ੍ਯੋਸ੍ਣੈਰੁਸ੍ਣਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੈਸ੍ਤਗਰਾਗਰੁਕੁਙ੍ਕੁਮੈਃ| ਕੁਸ੍ਠਸ੍ਥੌਣੇਯਸ਼ੈਲੇਯਸਰਲਾਮਰਦਾਰੁਭਿਃ| ਨਖਰਾਸ੍ਨਾਪੁਰਵਚਾਚਣ੍ਡੈਲਾਦ੍ਵਯਚੋਰਕੈਃ| ਪਥ੍ਵੀਕਾਸ਼ਿਗ੍ਰੁਸੁਰਸਹਿਂਸ੍ਰਾਧ੍ਯਾਮਕਸਰ੍ਸਪੈਃ| ਦਸ਼ਮੂਲਾਮਤੈਰਣ੍ਡਦ੍ਵਯਪਤ੍ਤੂਰਰੋਹਿਸੈਃ| ਤਮਾਲਪਤ੍ਰਪੂਤੀਕਸਲ੍ਲਕੀਧਾਨ੍ਯਦੀਪਕੈਃ| ਮਿਸਿਮਾਸਕੁਲਤ੍ਥਾਗ੍ਨਿਪ੍ਰਕੀਰ੍ਯਾਨਾਕੁਲੀਦ੍ਵਯੈਃ| ਅਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਵਿਧੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਸ਼ੀਤੇ ਤੈਲਂ ਜ੍ਵਰੇ ਪਚੇਤ੍| ਕ੍ਵਥਿਤੈਃ ਕਲ੍ਕਿਤੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤੈਃ ਸੁਰਸੌਵੀਰਕਾਦਿਭਿਃ| ਤੇਨਾਭ੍ਯਜ੍ਯਾਤ੍ਸੁਖੋਸ੍ਣੇਨ ਤੈਃ ਸੁਪਿਸ੍ਟੈਸ਼੍ਚ ਲੇਪਯੇਤ੍| ਕਵੋਸ੍ਣੈਸ੍ਤੈਃ ਪਰਿਸੇਕਮਵਗਾਹਂ ਚ ਯੋਜਯੇਤ੍||੪੨||
वीर्योष्णैरुष्णसंस्पर्शैस्तगरागरुकुङ्कुमैः| कुष्ठस्थौणेयशैलेयसरलामरदारुभिः| नखरास्नापुरवचाचण्डैलाद्वयचोरकैः| पृथ्वीकाशिग्रुसुरसहिंस्राध्यामकसर्षपैः| दशमूलामृतैरण्डद्वयपत्तूररोहिषैः| तमालपत्रपूतीकसल्लकीधान्यदीपकैः| मिसिमाषकुलत्थाग्निप्रकीर्यानाकुलीद्वयैः| अन्यैश्च तद्विधैर्द्रव्यैः शीते तैलं ज्वरे पचेत्| क्वथितैः कल्कितैर्युक्तैः सुरसौवीरकादिभिः| तेनाभ्यज्यात्सुखोष्णेन तैः सुपिष्टैश्च लेपयेत्| कवोष्णैस्तैः परिषेकमवगाहं च योजयेत्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pariShekapradehAH (43) · Śloka 43
ਕੇਵਲੈਰਪਿ ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਸ਼ੁਕ੍ਤਗੋਮੂਤ੍ਰਮਸ੍ਤੁਭਿਃ| ਕੁਙ੍ਕੁਮਾਗਰੁਕਸ੍ਤੂਰੀਨਖੈਲਾਸੁਰਦਾਰੁਭਿਃ| ਸ਼ੈਲੇਯਚਣ੍ਡਾਤ੍ਵਙ੍ਮੁਸ੍ਤਰਾਸ੍ਨਾਕਪਿਵਚਾਮਯੈਃ| ਪਥਕ੍ਪ੍ਰਦੇਹਾਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਵਾ ਸ਼ੀਤਘ੍ਨਾ ਦਢਕਲ੍ਕਿਤਾਃ| ਯਵਚੂਰ੍ਣਂ ਘਤਾਭ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪਚੇਤ੍ ਕ੍ਸੀਰੇ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ| ਦਰ੍ਵੀਪ੍ਰਲੇਪਨਂ ਲੇਪਂ ਜ੍ਵਰਾਰ੍ਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੪੩||
केवलैरपि तद्वच्च शुक्तगोमूत्रमस्तुभिः| कुङ्कुमागरुकस्तूरीनखैलासुरदारुभिः| शैलेयचण्डात्वङ्मुस्तरास्नाकपिवचामयैः| पृथक्प्रदेहाः सर्वैर्वा शीतघ्ना दृढकल्किताः| यवचूर्णं घृताभ्यक्तं पचेत् क्षीरे चतुर्गुणे| दर्वीप्रलेपनं लेपं ज्वरार्त्तस्य प्रयोजयेत्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnAdiShvAragvadhAdivargaprayogaH (44) · Śloka 44
ਆਰਗ੍ਵਧਾਦਿਵਰ੍ਗਂ ਚ ਪਾਨਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਲੇਪਨੇ||੪੪||
आरग्वधादिवर्गं च पानाभ्यञ्जनलेपने||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atideshena dhUpaprayoganirdeshaH (45) · Śloka 45
ਧੂਪਾਨਗਰੁਜਾਨ੍ਯੇ ਚ ਵਕ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰੇ||੪੫||
धूपानगरुजान्ये च वक्ष्यन्ते विषमज्वरे||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vividhAH shItApadodanaprakArAH (46) · Śloka 46
ਅਗ੍ਨ੍ਯਗ੍ਨਿਕਤਾਨ੍ ਸ੍ਵੇਦਾਨ੍ ਸ੍ਵੇਦਿ ਭੇਸਜਭੋਜਨਮ੍| ਸਂਸਰ੍ਗਬਲਯੋਗੇ ਚ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਨਿਬਰ੍ਹਣਮ੍| ਗਰ੍ਭਭੂਵੇਸ਼੍ਮਸ਼ਯਨਂ ਕੁਥਕਮ੍ਬਲਰਲ੍ਲਕਾਨ੍| ਨਿਰ੍ਧੂਮਦੀਪ੍ਤੈਰਙ੍ਗਾਰੈਰ੍ਹਸਨ੍ਤੀਸ਼੍ਚ ਹਸਨ੍ਤਿਕਾਃ| ਮਦ੍ਯਂ ਸਨ੍ਤ੍ਯੂਸਣਂ ਤਕ੍ਰਂ ਕੁਲਤ੍ਥਵ੍ਰੀਹਿਕੋਦ੍ਰਵਾਨ੍| ਸੁਸ਼ੀਲਯੇਦ੍ਵੇਪਥੁਮਾਨ੍ ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਦਪਿ ਪਿਤ੍ਤਲਮ੍| ਅਜਾਜ੍ਯਾਃ ਸਗੁਡਂ ਕਲ੍ਕਂ ਸਗੁਡਂ ਵਾਮਤਾਰਸਮ੍| ਰਸਂ ਵਾਰ੍ਤਾਕਫਲਜਂ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਮਧੁਸਂਯੁਤਮ੍| ਮਧੁਕਾਗਰੁਕੌਨ੍ਤੀਨਾਂ ਕਲ੍ਕੋ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਨਖਸ੍ਯ ਚ| ਮਦ੍ਯੇਨ ਪੀਤਃ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ੍ਤੀਵ੍ਰਸ਼ੀਤਜ੍ਵਰਾਪਹਃ| ਦਯਿਤਾਃ ਸ੍ਤਨਸ਼ਾਲਿਨ੍ਯਃ ਪੀਨਾ ਵਿਭ੍ਰਮਭੂਸਣਾਃ| ਯੌਵਨਾਸਵਮਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਤਮਾਲਿਙ੍ਗੇਯੁਰਙ੍ਗਨਾਃ| ਵੀਤਸ਼ੀਤਂ ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਤਾਸ੍ਤਤੋਪਨਯੇਤ੍ਪੁਨਃ||੪੬||
अग्न्यग्निकृतान् स्वेदान् स्वेदि भेषजभोजनम्| संसर्गबलयोगे च वातश्लेष्मनिबर्हणम्| गर्भभूवेश्मशयनं कुथकम्बलरल्लकान्| निर्धूमदीप्तैरङ्गारैर्हसन्तीश्च हसन्तिकाः| मद्यं सन्त्यूषणं तक्रं कुलत्थव्रीहिकोद्रवान्| सुशीलयेद्वेपथुमान् यच्चान्यदपि पित्तलम्| अजाज्याः सगुडं कल्कं सगुडं वामृतारसम्| रसं वार्ताकफलजं पिबेद्वा मधुसंयुतम्| मधुकागरुकौन्तीनां कल्को व्याघ्रनखस्य च| मद्येन पीतः सक्षौद्रस्तीव्रशीतज्वरापहः| दयिताः स्तनशालिन्यः पीना विभ्रमभूषणाः| यौवनासवमत्ताश्च तमालिङ्गेयुरङ्गनाः| वीतशीतं च विज्ञाय तास्ततोऽपनयेत्पुनः||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AnAhe kriyAnirdeshaH (47) · Śloka 47
ਆਨਾਹੇ ਕਾਲਵਿਤ੍ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਮਲਸਕੋਦਿਤਾਮ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਯਵਾਨੀਚਿਤ੍ਰਸਾਧਿਤਾਮ੍| ਯਵਾਗੂਂ ਪਾਯਯੇਚ੍ਚੈਨਮਨਿਲਸ੍ਯਾਨੁਲੋਮਨੀਮ੍||੪੭||
आनाहे कालवित्कुर्यात् क्रियामलसकोदिताम्| पिप्पलीपिप्पलीमूलयवानीचित्रसाधिताम्| यवागूं पाययेच्चैनमनिलस्यानुलोमनीम्||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trapuShabhakShaNaprayogaH (48) · Śloka 48
ਸੋਪਦ੍ਰਵੋਪਿ ਚੇਦੇਵਂ ਜ੍ਵਰਃ ਸ਼ੀਤੋ ਨ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ| ਅਤ੍ਯੁਦੀਰ੍ਣੇਨਿਲਕਫੇ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨੇ ਪਿਤ੍ਤਧਾਮ੍ਨਿ ਵਾ| ਤਕ੍ਰਾਨੁਪਾਨਂ ਤ੍ਰਪੁਸਂ ਭਕ੍ਸਯਿਤ੍ਵਾਨਲਂ ਭਜੇਤ੍| ਆਸ੍ਵੇਦਸਂਭਵਾਤ੍ਤਿਸ੍ਟੇਤ੍ ਪ੍ਰਾਵਤਸ੍ਤਦ੍ਵਦਾਤਪੇ| ਤਤੋ ਵਿਮਦਿਤਸ੍ਨਾਤੋ ਯੁਕ੍ਤਾਸ਼ੀ ਸ੍ਯਾਦ੍ਗਤੇ ਜ੍ਵਰੇ| ਸ਼ਮਂ ਤੌ ਪਿਤ੍ਤਵਦ੍ਧ੍ਯੈਵਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯੇਤੇ ਸ੍ਵਧਾਮ ਚ| ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ਤਤਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਦ੍ਭਵੋ ਜ੍ਵਰਃ|੪੮|
सोपद्रवोऽपि चेदेवं ज्वरः शीतो न शाम्यति| अत्युदीर्णेऽनिलकफे स्वस्थाने पित्तधाम्नि वा| तक्रानुपानं त्रपुसं भक्षयित्वाऽनलं भजेत्| आस्वेदसंभवात्तिष्टेत् प्रावृतस्तद्वदातपे| ततो विमृदितस्नातो युक्ताशी स्याद्गते ज्वरे| शमं तौ पित्तवृद्ध्यैवं प्रपद्येते स्वधाम च| निवर्तते ततः शीघ्रं वातश्लेष्मोद्भवो ज्वरः|४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trapuShabhakShaNaprayogaH (48) · Śloka 48
ਸੋਪਦ੍ਰਵੋਪਿ ਚੇਦੇਵਂ ਜ੍ਵਰਃ ਸ਼ੀਤੋ ਨ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ| ਅਤ੍ਯੁਦੀਰ੍ਣੇਨਿਲਕਫੇ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨੇ ਪਿਤ੍ਤਧਾਮ੍ਨਿ ਵਾ| ਤਕ੍ਰਾਨੁਪਾਨਂ ਤ੍ਰਪੁਸਂ ਭਕ੍ਸਯਿਤ੍ਵਾਨਲਂ ਭਜੇਤ੍| ਆਸ੍ਵੇਦਸਂਭਵਾਤ੍ਤਿਸ੍ਟੇਤ੍ ਪ੍ਰਾਵਤਸ੍ਤਦ੍ਵਦਾਤਪੇ| ਤਤੋ ਵਿਮਦਿਤਸ੍ਨਾਤੋ ਯੁਕ੍ਤਾਸ਼ੀ ਸ੍ਯਾਦ੍ਗਤੇ ਜ੍ਵਰੇ| ਸ਼ਮਂ ਤੌ ਪਿਤ੍ਤਵਦ੍ਧ੍ਯੈਵਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯੇਤੇ ਸ੍ਵਧਾਮ ਚ| ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ਤਤਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਦ੍ਭਵੋ ਜ੍ਵਰਃ||੪੮||
सोपद्रवोऽपि चेदेवं ज्वरः शीतो न शाम्यति| अत्युदीर्णेऽनिलकफे स्वस्थाने पित्तधाम्नि वा| तक्रानुपानं त्रपुसं भक्षयित्वाऽनलं भजेत्| आस्वेदसंभवात्तिष्टेत् प्रावृतस्तद्वदातपे| ततो विमृदितस्नातो युक्ताशी स्याद्गते ज्वरे| शमं तौ पित्तवृद्ध्यैवं प्रपद्येते स्वधाम च| निवर्तते ततः शीघ्रं वातश्लेष्मोद्भवो ज्वरः||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svarjikAditailam (49) · Śloka 49
ਸ੍ਵਰ੍ਜਿਕਾਕੁਸ੍ਟਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਲਾਕ੍ਸਾਮੂਰ੍ਵਾਨਿਸ਼ੌਸਧੈਃ| ਸਤਕ੍ਰਂ ਸਾਧਿਤਂ ਤੈਲਮਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦ੍ਦਾਹਸ਼ੀਤਜਿਤ੍||੪੯||
स्वर्जिकाकुष्टमञ्जिष्ठालाक्षामूर्वानिशौषधैः| सतक्रं साधितं तैलमभ्यङ्गाद्दाहशीतजित्||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShAnusAramupakramanirdeshaH (50) · Śloka 50
ਵਮਨੈਸ਼੍ਚ ਵਿਰੇਕੈਸ਼੍ਚ ਬਸ੍ਤਿਭਿਸ਼੍ਚ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍| ਜ੍ਵਰਾਨੁਪਾਚਰੇਦ੍ਧੀਮਾਨ੍ ਕਫਪਿਤ੍ਤਾਨਿਲੋਦ੍ਭਵਾਨ੍||੫੦||
वमनैश्च विरेकैश्च बस्तिभिश्च यथाक्रमम्| ज्वरानुपाचरेद्धीमान् कफपित्तानिलोद्भवान्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMsargasannipAtayorupakramanirdhAraNam (51) · Śloka 51
ਸਂਸਸ੍ਟੈਃ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤੈਰੇਕਾਨੇਕੋਲ੍ਬਣੈਃ ਸਮੈਃ| ਜ੍ਵਰਾਨ੍ ਦੋਸਕ੍ਰਮਾਪੇਕ੍ਸਾ ਯਥੋਕ੍ਤੈਰੌਸਧੈਰ੍ਜਯੇਤ੍||੫੧||
संसृष्टैः सन्निपतितैरेकानेकोल्बणैः समैः| ज्वरान् दोषक्रमापेक्षा यथोक्तैरौषधैर्जयेत्||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtajvare cikitsAsUtrAntaram (52) · Śloka 52
ਵਰ੍ਧਨੇਨੈਕਦੋਸਸ੍ਯ ਕ੍ਸਪਣੇਨੋਚ੍ਛ੍ਰਿਤਸ੍ਯ ਵਾ| ਕਫਸ੍ਥਾਨਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਵਾ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜ੍ਵਰਂ ਜਯੇਤ੍||੫੨||
वर्धनेनैकदोषस्य क्षपणेनोच्छ्रितस्य वा| कफस्थानानुपूर्व्या वा सन्निपातज्वरं जयेत्||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtopadravasya nidrAkhyasya dAruNatvaM tasya nivAraNa~jca (53) · Śloka 53
ਨਿਦ੍ਰਾਨਿਵਾਰਣੋਪਾਯਃ ਸਂਨ੍ਯਾਸਾਭਿਹਿਤੋ ਹਿਤਃ| ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਦਾਰੁਣੋਯਮੁਪਦ੍ਰਵਃ||੫੩||
निद्रानिवारणोपायः संन्यासाभिहितो हितः| सन्निपाते विशेषेण दारुणोऽयमुपद्रवः||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNamUlashophacikitsA (54) · Śloka 54
ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜ੍ਵਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਕਰ੍ਣਮੂਲੇ ਸੁਦਾਰੁਣਃ| ਸ਼ੋਫਃ ਸਞ੍ਜਾਯਤੇ ਤੇਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦੇਵ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਰਕ੍ਤਾਵਸੇਚਨੈਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਪਾਨੈਸ਼੍ਚ ਤਞ੍ਜਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਦੇਹੈਃ ਕਫਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨੈਰ੍ਨਾਵਨੈਃ ਕਵਲਗ੍ਰਹੈਃ||੫੪||
सन्निपातज्वरस्यान्ते कर्णमूले सुदारुणः| शोफः सञ्जायते तेन कश्चिदेव विमुच्यते| रक्तावसेचनैः शीघ्रं सर्पिष्पानैश्च तञ्जयेत्| प्रदेहैः कफपित्तघ्नैर्नावनैः कवलग्रहैः||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAkhAnusArijvare raktamokShaNam (55) · Śloka 55
ਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣਸ੍ਨਿਗ੍ਧਰੂਕ੍ਸਾਦ੍ਯੈਰ੍ਜ੍ਵਰੋ ਯਸ੍ਯ ਨ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ| ਸ਼ਾਖਾਨੁਸਾਰੀ ਤਸ੍ਯਾਸ਼ੁ ਮੁਞ੍ਚੇਦ੍ਵਾਹ੍ਵੋਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ਸਿਰਾਮ੍||੫੫||
शीतोष्णस्निग्धरूक्षाद्यैर्ज्वरो यस्य न शाम्यति| शाखानुसारी तस्याशु मुञ्चेद्वाह्वोः क्रमात्सिराम्||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana satatakAdiShvapi pUrvoktavidheranuShTheyatA tatra kramashca (56) · Śloka 56
ਅਯਮੇਵ ਵਿਧਿਃ ਕਾਰ੍ਯੋ ਵਿਸਮੇਪਿ ਯਥਾਯਥਮ੍| ਜ੍ਵਰੇ ਵਿਭਜ੍ਯ ਵਾਤਾਦੀਨ੍ਯਸ਼੍ਚਾਨਨ੍ਤਰਮੁਚ੍ਯਤੇ||੫੬||
अयमेव विधिः कार्यो विषमेऽपि यथायथम्| ज्वरे विभज्य वातादीन्यश्चानन्तरमुच्यते||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kvAthAH (2) · Śloka 2
ਪਟੋਲਕਟੁਕਾਮੁਸ੍ਤਾਪ੍ਰਾਣਦਾਮਧੁਕੈਃ ਕਤਾਃ| ਤ੍ਰਿਚਤੁਸ੍ਪਞ੍ਚਸ਼ਃ ਕ੍ਵਾਥਾ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਨਾਸ਼ਨਾਃ||੨||
पटोलकटुकामुस्ताप्राणदामधुकैः कृताः| त्रिचतुष्पञ्चशः क्वाथा विषमज्वरनाशनाः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana triphalAdiprayogaH (57) · Śloka 57
ਯੋਜਯੇਤ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਪਤ੍ਥ੍ਯਾਂ ਗੁਡੂਚੀਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਪਥਕ੍| ਤੈਸ੍ਤੈਰ੍ਵਿਧਾਨੈਃ ਸਗੁਡਂ ਭਲ੍ਲਾਤਕਮਥਾਪਿ ਵਾ||੫੭||
योजयेत्त्रिफलां पत्थ्यां गुडूचीं पिप्पलीं पृथक्| तैस्तैर्विधानैः सगुडं भल्लातकमथापि वा||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarAgamanadivasopakramaH (58) · Śloka 58
ਲਙ੍ਘਨਂ ਬਂਹਣਂ ਵਾਪਿ ਜ੍ਵਰਾਗਮਨਵਾਸਰੇ| ਪ੍ਰਾਤਃ ਸਤੈਲਂ ਲਸ਼ੁਨਂ ਪ੍ਰਾਗ੍ਭਕ੍ਤਂ ਵਾ ਤਥਾ ਘਤਮ੍| ਜੀਰ੍ਣਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਦਧਿਪਯਸ੍ਤਕ੍ਰਂ ਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚ ਸਟ੍ਫਲਮ੍| ਕਲ੍ਯਾਣਕਂ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਂ ਤਿਕ੍ਤਾਖ੍ਯਂ ਵਸਸਾਧਿਤਮ੍||੫੮||
लङ्घनं बृंहणं वापि ज्वरागमनवासरे| प्रातः सतैलं लशुनं प्राग्भक्तं वा तथा घृतम्| जीर्णं तद्वद्दधिपयस्तक्रं सर्पिश्च षट्फलम्| कल्याणकं पञ्चगव्यं तिक्ताख्यं वृषसाधितम्||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcamAhiShAdighRutAni (59) · Śloka 59
ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਸ੍ਯ ਮਹਤੋ ਵਿਧਿਨਾ ਪਞ੍ਚਮਾਹਿਸਮ੍| ਪਞ੍ਚਾਜਂ ਚਤੁਰੋਸ੍ਟ੍ਰਞ੍ਚ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਂ ....||੫੯||
पञ्चगव्यस्य महतो विधिना पञ्चमाहिषम्| पञ्चाजं चतुरोष्ट्रञ्च सिद्धं सिद्धं घॄतं ....||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaTurohiNyAdighRutam (60) · Śloka 60
........................................ਤਥਾ| ਕਟੁਰੋਹਿਣਿਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਵਸਗ੍ਰਨ੍ਥਿਕਚਿਤ੍ਰਕੈਃ| ਪਾਠਾਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ੈਃ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚਸੁ| ਪ੍ਰਸ੍ਥੇਸੁ ਸਂਯੁਤੈਃ ਸੇਵ੍ਯਂ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਜਿਤ੍ ਪਰਮ੍| ਵਾਕ੍ਸ੍ਵਰਸ੍ਮਤਿਮੇਧਾਗ੍ਨਿਬਲਾਰੋਗ੍ਯਵਸਤ੍ਵਕਤ੍||੬੦||
........................................तथा| कटुरोहिणिमञ्जिष्ठावृषग्रन्थिकचित्रकैः| पाठास्वगुप्ताद्विनिशैः पञ्चगव्यस्य पञ्चसु| प्रस्थेषु संयुतैः सेव्यं विषमज्वरजित् परम्| वाक्स्वरस्मृतिमेधाग्निबलारोग्यवृषत्वकृत्||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kolAdighRUtam (61) · Śloka 61
ਕੋਲਾਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥਤ੍ਰਿਫਲਾਕ੍ਵਾਥੇ ਦਧ੍ਨਾ ਘਤਂ ਪਚੇਤ੍| ਤਿਲ੍ਵਕਾਵਾਪਮੇਤਚ੍ਚ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਨਾਸ਼ਨਮ੍||੬੧||
कोलाग्निमन्थत्रिफलाक्वाथे दध्ना घॄतं पचेत्| तिल्वकावापमेतच्च विषमज्वरनाशनम्||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khajAhataM kShIraghRUtAdikam (62) · Śloka 62
ਸ਼ਤਕ੍ਸੀਰਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਿਤਾਕਸ੍ਣਾਃ ਖਜਾਹਤਾਃ| ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਹਦ੍ਰੋਗਕ੍ਸਤਕਾਸਕ੍ਸਯਾਪਹਾਃ||੬੨||
शृतक्षीरघॄतक्षौद्रसिताकृष्णाः खजाहताः| विषमज्वरहृद्रोगक्षतकासक्षयापहाः||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana surAdikaM pItvA vAmayet (63) · Śloka 63
ਸੁਰੋ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਚ ਯਨ੍ਮਦ੍ਯਂ ਸ਼ਿਖਿਤਿਤ੍ਤਿਰਿਦਕ੍ਸਜਮ੍| ਮਾਂਸਂ ਮੇਧ੍ਯੋਸ੍ਣਵੀਰ੍ਯਂ ਚ ਸਹਾਨ੍ਨੇਨ ਪ੍ਰਕਾਮਤਃ| ਸੇਵਿਤ੍ਵਾ ਤਦਹਃ ਸ੍ਵਪ੍ਯਾਦਥਵਾ ਪੁਨਰੁਲ੍ਲਿਖੇਤ੍| ਸਰ੍ਪਿਸੋ ਮਹਤੀਂ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਵਾ ਛਰ੍ਦਯੇਤ੍ ਪੁਨਃ||੬੩||
सुरो तीक्ष्णं च यन्मद्यं शिखितित्तिरिदक्षजम्| मांसं मेध्योष्णवीर्यं च सहान्नेन प्रकामतः| सेवित्वा तदहः स्वप्यादथवा पुनरुल्लिखेत्| सर्पिषो महतीं मात्रां पीत्वा वा छर्दयेत् पुनः||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nIlinyAdipAnam (64) · Śloka 64
ਨੀਲਿਨੀਮਜਗਨ੍ਧਾਞ੍ਚ ਤ੍ਰਿਵਤਾਂ ਕਟੁਰੋਹਿਣੀਮ੍| ਪਿਬੇਜ੍ਜ੍ਵਰਸ੍ਯਾਗਮਨੇ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦੋਪਪਾਦਿਤਃ||੬੪||
नीलिनीमजगन्धाञ्च त्रिवृतां कटुरोहिणीम्| पिबेज्ज्वरस्यागमने स्नेहस्वेदोपपादितः||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yApanAH bastayaH (65) · Śloka 65
ਆਸ੍ਥਾਪਨਂ ਵਾ ਤਦਹਰ੍ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਯਾਪਨਮ੍| ਪਯਸਾ ਪਸਦਂਸ਼ਸ੍ਯ ਸ਼ਕਦ੍ਵਾ ਤਦਹਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਮਸ੍ਤੁਨਾ ਵਾ ਵਸਸ਼ਕਤ੍ ਸੁਰਯਾ ਵਾਥ ਸੈਨ੍ਧਵਮ੍||੬੫||
आस्थापनं वा तदहर्दद्यात्स्विन्नस्य यापनम्| पयसा पृषदंशस्य शकृद्वा तदहः पिबेत्| मस्तुना वा वृषशकृत् सुरया वाथ सैन्धवम्||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjanaM nasya~jca (66) · Śloka 66
ਮਨੋਹ੍ਵਾਸੈਨ੍ਧਵਂ ਕਸ੍ਣਾਤੈਲੇਨ ਨਯਨਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਯੋਜ੍ਯਾ ਹਿਙ੍ਗੁਸਮਾ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਵਸ ਨਸ੍ਯੇ ਸਸੈਨ੍ਧਵਾ| ਪੁਰਾਣਸਰ੍ਪਿਃ ਸਿਂਹਸ੍ਯ ਵਸਾ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਸਸੈਨ੍ਧਵਾ||੬੬||
मनोह्वासैन्धवं कृष्णातैलेन नयनाञ्जनम्| योज्या हिङ्गुसमा व्याघ्रीवस नस्ये ससैन्धवा| पुराणसर्पिः सिंहस्य वसा तद्वत् ससैन्धवा||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aparAjito dhUpaH (67) · Śloka 67
ਪਲਙ੍ਕਸਾ ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਂ ਵਚਾ ਕੁਸ੍ਠਂ ਹਰੀਤਕੀ| ਸਰ੍ਸਪਾਃ ਸਯਵਾਃ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਧੂਪੋ ਵਿਡ੍ਵਾ ਬਿਡਾਲਜਾਃ| ਪੂਰਧ੍ਯਾਮਵਚਾਸਰ੍ਜਨਿਮ੍ਬਾਰ੍ਕਾਗਰੁਦਾਰੁਭਿਃ| ਧੂਪੋ ਜ੍ਵਰੇਸੁ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਕਾਰ੍ਯੋਯਮਪਰਾਜਿਤਃ||੬੭||
पलङ्कषा निम्बपत्रं वचा कुष्ठं हरीतकी| सर्षपाः सयवाः सर्पिर्धूपो विड्वा बिडालजाः| पूरध्यामवचासर्जनिम्बार्कागरुदारुभिः| धूपो ज्वरेषु सर्वेषु कार्योऽयमपराजितः||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUpodvartanAlepAH (68) · Śloka 68
ਸਹਦੇਵਾਵਚਾਭਦ੍ਰਾਨਾਕੁਲੀਭਿਃ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਧੂਪਨੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨਾਲੇਪਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਜ੍ਵਰਨਿਬਰ੍ਹਣਾਨ੍||੬੮||
सहदेवावचाभद्रानाकुलीभिः प्रयोजयेत्| धूपनोद्वर्तनालेपान् सर्वज्वरनिबर्हणान्||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atideshena cittavaikRutacikitsA (69) · Śloka 69
ਧੂਮਨਸ੍ਯਾਞ੍ਜਨੋਤ੍ਤ੍ਰਾਸਾ ਯੇ ਚੋਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਵੈਕਤੇ| ਦੈਵਾਸ਼੍ਰਯਂ ਚ ਭੈਸਜ੍ਯਂ ਜ੍ਵਰਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨਪੋਹਤਿ| ਵਿਸ਼ੇਸਾਦ੍ਵਿਸਮਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਯਸ੍ਤੇ ਹ੍ਯਗਨ੍ਤ੍ਵਨੁਬਨ੍ਧਜਾਃ||੬੯||
धूमनस्याञ्जनोत्त्रासा ये चोक्ताश्चित्तवैकृते| दैवाश्रयं च भैषज्यं ज्वरान् सर्वानपोहति| विशेषाद्विषमान् प्रायस्ते ह्यगन्त्वनुबन्धजाः||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAvyadhanam (70) · Śloka 70
ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਚ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਦਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰੇ||੭੦||
यथास्वं च सिरां विध्येदशान्तौ विषमज्वरे||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAtugatajvaracikitsA (71) · Śloka 71
ਰਸਸਂਸ੍ਥੇ ਤੁ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਮਨਲਙ੍ਘਨੇ| ਸੇਕਸਂਸ਼ਮਨਾਲੇਪਰਕ੍ਤਮੋਕ੍ਸਾਨਸਕ੍ਸ੍ਥਿਤੇ| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਨ੍ ਵਿਰੇਕਾਨ੍ਮਾਂਸਸ੍ਥੇ ਮੇਦੋਘ੍ਨਂ ਮੇਦਸਿ ਸ੍ਥਿਤੇ| ਅਸ੍ਥਿਸ੍ਥੇ ਵਾਤਸ਼ਮਨਮਭ੍ਯਙ੍ਗਸ੍ਵੇਦਮਰ੍ਦਨਮ੍| ਜ੍ਵਰੇ ਵਾਤਾਰ੍ਤਿਸ਼ਮਨਂ ਵਿਸ਼ੇਸਾਦ੍ਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮ ਚ||੭੧||
रससंस्थे तु सर्वस्मिन् कुर्याद्वमनलङ्घने| सेकसंशमनालेपरक्तमोक्षानसृक्स्थिते| तीक्ष्णान् विरेकान्मांसस्थे मेदोघ्नं मेदसि स्थिते| अस्थिस्थे वातशमनमभ्यङ्गस्वेदमर्दनम्| ज्वरे वातार्तिशमनं विशेषाद्बस्तिकर्म च||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kevalAnilAdike jvare cikitsA (72) · Śloka 72
ਕੇਵਲਾਨਿਲਵੀਸਰ੍ਪਵਿਸ੍ਫੋਟਾਭਿਹਤਜ੍ਵਰੇ| ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਪਾਨਹਿਮਾਲੇਪਸੇਕਮਾਂਸਰਸਾਸ਼ਨਮ੍| ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਸ੍ਵਮੁਕ੍ਤਞ੍ਚ ਰਕ੍ਤਮੋਕ੍ਸਾਦਿਸਾਧਨਮ੍| ਗ੍ਰਹੋਤ੍ਥੇ ਭੂਤਵਿਦ੍ਯੋਕ੍ਤਂ ਮਣਿਮਨ੍ਤ੍ਰਾਦਿਸਾਧਨਮ੍| ਓਸਧੀਗਨ੍ਧਜੇ ਪਿਤ੍ਤਸ਼ਮਨਂ ਵਿਸਜਿਦ੍ਵਿਸੇ||੭੨||
केवलानिलवीसर्पविस्फोटाभिहतज्वरे| सर्पिष्पानहिमालेपसेकमांसरसाशनम्| कुर्याद्यथास्वमुक्तञ्च रक्तमोक्षादिसाधनम्| ग्रहोत्थे भूतविद्योक्तं मणिमन्त्रादिसाधनम्| ओषधीगन्धजे पित्तशमनं विषजिद्विषे||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana krodhAdijeShu jvareShu cikitsA (73) · Śloka 73
ਇਸ੍ਟੈਰਰ੍ਥੈਰ੍ਮਨੋਜ੍ਞੈਸ਼੍ਚ ਯਥਾਦੋਸਸ਼ਮੇਨ ਚ| ਹਿਤਾਹਿਤਵਿਵੇਕੈਸ਼੍ਚ ਜ੍ਵਰਂ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਜਂ ਜਯੇਤ੍| ਕ੍ਰੋਧਜੋ ਯਾਤਿ ਕਾਮੇਨ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਕ੍ਰੋਧੇਨ ਕਾਮਜਃ| ਭਯਸ਼ੋਕੋਦ੍ਭਵੌ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਭੀਸ਼ੋਕਾਭ੍ਯਾਂ ਤਥੇਤਰੌ| ਸ਼ਾਪਾਥਰ੍ਵਣਮਨ੍ਤ੍ਰੋਤ੍ਥੇ ਵਿਧਿਰ੍ਦੈਵਵ੍ਯਪਾਸ਼੍ਰਯਃ||੭੩||
इष्टैरर्थैर्मनोज्ञैश्च यथादोषशमेन च| हिताहितविवेकैश्च ज्वरं क्रोधादिजं जयेत्| क्रोधजो याति कामेन शान्तिं क्रोधेन कामजः| भयशोकोद्भवौ ताभ्यां भीशोकाभ्यां तथेतरौ| शापाथर्वणमन्त्रोत्थे विधिर्दैवव्यपाश्रयः||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana krodhAdijeShu doShAnusAramapi cikitsA (74) · Śloka 74
ਤੇ ਜ੍ਵਰਾਃ ਕੇਵਲਾਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯਨ੍ਤੇਨਨ੍ਤਰਂ ਮਲੈਃ| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੋਸਾਨੁਸਾਰੇਣ ਤੇਸ੍ਵਾਹਾਰਾਦਿ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਨ ਹਿ ਜ੍ਵਰੋਨੁਬਧ੍ਨਾਤਿ ਮਾਰੁਤਾਦ੍ਯੈਰ੍ਵਿਨਾ ਕਤਃ||੭੪||
ते ज्वराः केवलाः पूर्वं व्याप्यन्तेऽनन्तरं मलैः| तस्माद्दोषानुसारेण तेष्वाहारादि कल्पयेत्| न हि ज्वरोऽनुबध्नाति मारुताद्यैर्विना कृतः||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kathAshravaNAdikam (75) · Śloka 75
ਕਥਾਸ੍ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਰੁਙ੍ਨਿਦ੍ਰਾਦਿਵਿਨੋਦਿਨੀਃ| ਸ਼ਸ੍ਤਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਃ ਸ਼ਣੁਯਾਨ੍ਨ ਪ੍ਰੇਤਵ੍ਯਾਧਿਤਾਸ਼੍ਰਯਾਃ| ਜ੍ਵਰਕਾਲਸ੍ਮਤਿਂ ਚਾਸ੍ਯ ਹਾਰਿਭਿਰ੍ਵਿਸਯੈਰ੍ਹਰੇਤ੍||੭੫||
कथास्त्रिवर्गसंयुक्ता रुङ्निद्रादिविनोदिनीः| शस्ता विचित्राः शृणुयान्न प्रेतव्याधिताश्रयाः| ज्वरकालस्मृतिं चास्य हारिभिर्विषयैर्हरेत्||७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvaraH kushalena cikitsyaH tatrAbalalAbhaM varjyAni (76) · Śloka 76
ਤ੍ਯਜੇਦਾਬਲਲਾਭਾਚ੍ਚ ਵ੍ਯਾਯਾਮਸ੍ਨਾਨਮੈਥੁਨਮ੍ ਗੁਰ੍ਵਾਸਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਿਦਾਹ੍ਯਨ੍ਨਂ ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਜ੍ਜ੍ਵਰਕਾਰਣਮ੍| ਨ ਵਿਜ੍ਵਰੋਪਿ ਸਹਸਾ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਨੀਨੋ ਭਵੇਤ੍ .......| ਅਵਸ੍ਥਾਨੁਸਾਰਂ ਯੋਗ੍ਯਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍ ................................................ਤਥਾ| ਨਿਵਤ੍ਤੋ ਹਿ ਜ੍ਵਰਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਵ੍ਯਾਪਾਦਯਤਿ ਦੁਰ੍ਬਲਮ੍| ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਹਰੋ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ| ਤਸ੍ਯਾਂ ਤਸ੍ਯਾਮਵਸ੍ਥਾਯਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਤਦ੍ਭਿਸਗ੍ਜਿਤਮ੍||੭੬||
त्यजेदाबललाभाच्च व्यायामस्नानमैथुनम् गुर्वासात्म्यं विदाह्यन्नं यच्चान्यज्ज्वरकारणम्| न विज्वरोऽपि सहसा सर्वान्नीनो भवेत् .......| अवस्थानुसारं योग्यं चिकित्सितम् ................................................तथा| निवृत्तो हि ज्वरः शीघ्रं व्यापादयति दुर्बलम्| सद्यः प्राणहरो यस्मात्तस्मात्तस्य विशेषतः| तस्यां तस्यामवस्थायां कुर्यात्तत्तद्भिषग्जितम्||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manaso~anukUlaviShayasevA (77) · Śloka 77
ਮਨੋਭਿਰਾਮਾ ਵਿਸਯਾ ਵਚਨਂ ਹ੍ਲਾਦਿ ਦਕ੍ਸਿਣਮ੍| ਕਰੁਣਾਰ੍ਦ੍ਰਂ ਮਨਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਵਰਨਿਸੂਦਨਮ੍||੭੭||
मनोभिरामा विषया वचनं ह्लादि दक्षिणम्| करुणार्द्रं मनं शुद्धं सर्वज्वरनिषूदनम्||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAtrAdInAM pUjA (78) · Śloka 78
ਮਾਤਰਂ ਪਿਤਰਂ ਦੇਵਾਨ੍ ਵੈਦ੍ਯਾਨ੍ ਹਰਂ ਹਰਿਮ੍| ਪੂਜਯੇਚ੍ਛੀਲਯੇਦ੍ਦਾਨਦਮਸਤ੍ਯਦਯਾਰ੍ਜਵਾਨ੍| ਧਾਰਯੇਚ੍ਚ ਸਦਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮਣਿਰਤ੍ਨਮਹੌਸਧੀਃ||੭੮||
मातरं पितरं देवान् वैद्यान् हरं हरिम्| पूजयेच्छीलयेद्दानदमसत्यदयार्जवान्| धारयेच्च सदा मन्त्रमणिरत्नमहौषधीः||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana devapraNAmAdikaM (79) · Śloka 79
ਆਰ੍ਯਾਵਲੋਕਿਤਂ ਪਰ੍ਣਸ਼ਬਰੀਮਪਰਾਜਿਤਾਮ੍| ਪ੍ਰਣਮੇਦਾਰ੍ਯਤਾਰਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਜ੍ਵਰਨਿਵਤ੍ਤਯੇ||੭੯||
आर्यावलोकितं पर्णशबरीमपराजिताम्| प्रणमेदार्यतारां च सर्वज्वरनिवृत्तये||७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mantravisheShajapaH (80-2) · Śloka 2
ਜਪਂਸ੍ਤਥਾ ਗਤੋਸ੍ਣੀਸਂ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਧਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍| ਆਗਨ੍ਤੁਦੋਸਸਹਜੈਃ ਸਰ੍ਵਰੋਗੈਰ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ||੮੦|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਜੀਰ੍ਣਜ੍ਵਰਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਨ੍ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨||
जपंस्तथा गतोष्णीषं सर्वव्याधिचिकित्सितम्| आगन्तुदोषसहजैः सर्वरोगैर्विमुच्यते||८०|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने जीर्णज्वरचिकित्सितन्नाम द्वितीयोऽध्यायः||२||
🔊 Audio coming soon