Adhikarana adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതോ ജ്വരചികിത്സിതം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
View original
अथातो ज्वरचिकित्सितं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
1. jvaracikitsitam
Adhikarana la~gghanam (2) · Śloka 2
ആമാശയസ്ഥോ ഹത്വാऽഗ്നിം സാമോ മാര്ഗാന്പിധായ യത്| വിദധാതി ജ്വരം ദോഷസ്തസ്മാത് കുര്വീത ലങ്ഘനമ്| പ്രാഗ്രൂപേഷു ജ്വരാദൌ വാ ബലമ് യത്നേന പാലയന്| ബലാധിഷ്ഠാനമാരോഗ്യമാരോഗ്യാര്ഥഃ ക്രിയാക്രമഃ||൨||
View original
आमाशयस्थो हत्वाऽग्निं सामो मार्गान्पिधाय यत्| विदधाति ज्वरं दोषस्तस्मात् कुर्वीत लङ्घनम्| प्राग्रूपेषु ज्वरादौ वा बलम् यत्नेन पालयन्| बलाधिष्ठानमारोग्यमारोग्यार्थः क्रियाक्रमः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana la~gghanaphalam (3) · Śloka 3
ലങ്ഘനൈഃ ക്ഷപിതേ ദോഷേ ദീപ്തേऽപ്നൌ ലാഘവേ സതി| സ്വാസ്ഥ്യം ക്ഷുതൃഡൃചിഃ പക്തിര്ബലമോജശ്ച ജായതേ||൩||
View original
लङ्घनैः क्षपिते दोषे दीप्तेऽप्नौ लाघवे सति| स्वास्थ्यं क्षुतृडृचिः पक्तिर्बलमोजश्च जायते||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vamanam (4) · Śloka 4
തത്രോത്കൃഷ്ടേ സമുത്ക്ലിഷ്ടേ കഫപ്രായേ ചലേമലേ| സഹൃല്ലാസപ്രസേകാന്നദ്വേഷകാസവിഷൂചികേ| സദ്യോഭുക്തസ്യ സഞ്ജാതേ ജ്വര സാമേ വിശേഷതഃ| വമനം വമനാര്ഹസ്യ ശസ്തം കുര്യാത്തദന്യഥാ| ശ്വാസാതീസാരസമ്മോഹഹൃദ്രോഗവിഷമജ്വരാന്|൪|
View original
तत्रोत्कृष्टे समुत्क्लिष्टे कफप्राये चलेमले| सहृल्लासप्रसेकान्नद्वेषकासविषूचिके| सद्योभुक्तस्य सञ्जाते ज्वर सामे विशेषतः| वमनं वमनार्हस्य शस्तं कुर्यात्तदन्यथा| श्वासातीसारसम्मोहहृद्रोगविषमज्वरान्|४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vamanam (4) · Śloka 4
തത്രോത്കൃഷ്ടേ സമുത്ക്ലിഷ്ടേ കഫപ്രായേ ചലേമലേ| സഹൃല്ലാസപ്രസേകാന്നദ്വേഷകാസവിഷൂചികേ| സദ്യോഭുക്തസ്യ സഞ്ജാതേ ജ്വര സാമേ വിശേഷതഃ| വമനം വമനാര്ഹസ്യ ശസ്തം കുര്യാത്തദന്യഥാ| ശ്വാസാതീസാരസമ്മോഹഹൃദ്രോഗവിഷമജ്വരാന്||൪||
View original
तत्रोत्कृष्टे समुत्क्लिष्टे कफप्राये चलेमले| सहृल्लासप्रसेकान्नद्वेषकासविषूचिके| सद्योभुक्तस्य सञ्जाते ज्वर सामे विशेषतः| वमनं वमनार्हस्य शस्तं कुर्यात्तदन्यथा| श्वासातीसारसम्मोहहृद्रोगविषमज्वरान्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pippalyAdivamanayogaH (5) · Śloka 5
പിപ്പലീഭിര്യുതാം ഗാലാം കലിങ്ഗൈര്മധുകേന വാ| പീത്വോഷ്ണതോയേന വമേന്മധ്വമ്ബുലവണാമ്ബു വാ||൫||
View original
पिप्पलीभिर्युतां गालां कलिङ्गैर्मधुकेन वा| पीत्वोष्णतोयेन वमेन्मध्वम्बुलवणाम्बु वा||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paTolAdayo vamanayogAH (6) · Śloka 6
പടോലനിമ്ബകര്കോടവേത്രപത്രജലാനി വാ| പേയാം മന്ഡം രസം ചേക്ഷോര്മധ്യം കല്പോദിതാനി ച| വമനാനി പ്രയുഞ്ജീത ബലകാലവിഭാഗവിത്||൬||
View original
पटोलनिम्बकर्कोटवेत्रपत्रजलानि वा| पेयां मन्डं रसं चेक्षोर्मध्यं कल्पोदितानि च| वमनानि प्रयुञ्जीत बलकालविभागवित्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upavAsamahatvam (7) · Śloka 7
കൃതേऽകൃതേ വാ വമനേ ജ്വരീ കുര്യാദ്വിശോഷണമ്| ദോഷാണാമ് സമുദീര്ണാനാം പാചനായ ശമായ ച||൭||
View original
कृतेऽकृते वा वमने ज्वरी कुर्याद्विशोषणम्| दोषाणाम् समुदीर्णानां पाचनाय शमाय च||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upavAsasyAvadhiH (8) · Śloka 8
ആമേന ഭസ്മനേവാഗ്നൌ ഛന്നേऽന്നം ന വിപച്യതേ| തസ്മാദാദോഷപചനജ്ജ്വരിതാനുപവാസയേത്||൮||
View original
आमेन भस्मनेवाग्नौ छन्नेऽन्नं न विपच्यते| तस्मादादोषपचनज्ज्वरितानुपवासयेत्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uShNAmbupAnaM tadguNAshca (9) · Śloka 9
തൃഷ്ണഗല്പാല്പമുഷ്ണാമ്ബു പിബേദ്വാതകഫജ്വരേ| തത്കഫം വിലയം നീത്വാ തൃഷ്ണാമാശു നിവര്തയേത്| ഉദീര്യ ചാഗ്നിം സ്രോതാംസി മൃദൂകൃത്യ വിശോധയേത്| ലീനപിത്താനിലസ്വേദശകൃന്മൂത്രാനുലോമനമ്| നിദ്രാജാഡ്യാരുചിഹരം പ്രാണാനാമവലമ്ബനമ്||൯||
View original
तृष्णगल्पाल्पमुष्णाम्बु पिबेद्वातकफज्वरे| तत्कफं विलयं नीत्वा तृष्णामाशु निवर्तयेत्| उदीर्य चाग्निं स्रोतांसि मृदूकृत्य विशोधयेत्| लीनपित्तानिलस्वेदशकृन्मूत्रानुलोमनम्| निद्राजाड्यारुचिहरं प्राणानामवलम्बनम्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shItajalapAnaparihAraH (10) · Śloka 10
വിപരീതമതഃ ശീതം ദോഷസങ്ഘാതവര്ധനമ്||൧൦||
View original
विपरीतमतः शीतं दोषसङ्घातवर्धनम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uShNajalAnarhAH (11) · Śloka 11
ഉഷ്ണമേവങ്ഗുണത്വേऽപി യുഞ്ജ്യാന്നൈകാന്തപിത്തലേ| ഉദ്രിക്തപിത്തേ ദവഥുദാഹമോഹാതിസാരിണി| വിഷമദ്യോത്ഥിതേ ഗ്രീഷ്മേ ക്ഷതക്ഷീണേऽസ്രപിത്തിനി||൧൧||
View original
उष्णमेवङ्गुणत्वेऽपि युञ्ज्यान्नैकान्तपित्तले| उद्रिक्तपित्ते दवथुदाहमोहातिसारिणि| विषमद्योत्थिते ग्रीष्मे क्षतक्षीणेऽस्रपित्तिनि||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatra shItaM ShaDa~ggaM jalam (12) · Śloka 12
ഘനചന്ദനശുണ്ഠ്യമ്ബുപര്പടോശീരസാധിതമ്| ശീതം തേഭ്യോ ഹിതം തോയം പാചനം ത്രുഡ്ജ്വരാപഹമ്||൧൨||
View original
घनचन्दनशुण्ठ्यम्बुपर्पटोशीरसाधितम्| शीतं तेभ्यो हितं तोयं पाचनं त्रुड्ज्वरापहम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prasa~ggAjjvare pittaviruddhapratiShedhastatra hetuSca (13) · Śloka 13
ഉഷ്മാ പിത്താദൃതേ നാസ്തി ജ്വരോ നാത്യൂഷ്മണാ വിനാ| തസ്മാത്പിത്തവിരുദ്ധാനി ത്യജേത്പിത്താധികേऽധികമ്| സ്നാനാഭ്യങ്ഗപ്രദേഹാംശ്ച പരിശേഷം ച ലങ്ഘനമ്||൧൩||
View original
उष्मा पित्तादृते नास्ति ज्वरो नात्यूष्मणा विना| तस्मात्पित्तविरुद्धानि त्यजेत्पित्ताधिकेऽधिकम्| स्नानाभ्यङ्गप्रदेहांश्च परिशेषं च लङ्घनम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmajvare auShadhapratiShedhastatra hetushca (14) · Śloka 14
അജീര്ണ ഇവ ശൂലഘ്നം സാമേ തീവ്രരുജി ജ്വരേ| ന പിബേദൌഷധം തദ്ധി ഭൂയ ഏവാമമാവഹേത്| ആമാഭിഭൂതകോഷ്ഠസ്യ ക്ഷീരം വിഷമഹേരിവ||൧൪||
View original
अजीर्ण इव शूलघ्नं सामे तीव्ररुजि ज्वरे| न पिबेदौषधं तद्धि भूय एवाममावहेत्| आमाभिभूतकोष्ठस्य क्षीरं विषमहेरिव||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sodardAdau svedanaM tatphala~jca (15) · Śloka 15
സോദര്ദപീനസശ്വാസേ ജങ്ഘാപര്Vവാസ്ഥിശൂലിനി| വാതശ്ലേഷ്മാത്മകേ സ്വേദഃ പ്രശസ്തഃ സ പ്രവര്തയേത്| സ്വേദമൂത്രശകൃദ്വാതാന് കുര്യാദഗ്നേശ്ച പാടവമ്| സ്നേഹോക്തമാചാരവിധിം സര്വതശ്ചാനുപാലയേത്||൧൫||
View original
सोदर्दपीनसश्वासे जङ्घापर्Vवास्थिशूलिनि| वातश्लेष्मात्मके स्वेदः प्रशस्तः स प्रवर्तयेत्| स्वेदमूत्रशकृद्वातान् कुर्यादग्नेश्च पाटवम्| स्नेहोक्तमाचारविधिं सर्वतश्चानुपालयेत्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAcanasaMgrahaH (16) · Śloka 16
ലങ്ഘനം സ്വേദനം കാലോ യവാഗ്വസ്തിക്തകോ രസഃ| മലാനാം പാചനാനി സ്യുര്യഥാവസ്ഥം ക്രമേണ വാ||൧൬||
View original
लङ्घनं स्वेदनं कालो यवाग्वस्तिक्तको रसः| मलानां पाचनानि स्युर्यथावस्थं क्रमेण वा||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana la~gghanAnarhAstatra kArya~jca (17) · Śloka 17
ശുദ്ധവാതക്ഷയാഗന്തുജീര്ണജ്വരിഷു ലങ്ഘനമ്| നേഷ്യതേ തേഷു ഹി ഹിതം ശമനം യന്ന കര്ശനമ്||൧൭||
View original
शुद्धवातक्षयागन्तुजीर्णज्वरिषु लङ्घनम्| नेष्यते तेषु हि हितं शमनं यन्न कर्शनम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana la~gghanasyAyogasamyagyogalakShaNam (18) · Śloka 18
തത്ര സാമജ്വരാകൃത്യാ ജാനീയാദവിശോഷിതമ്| ദ്വിവിധോപക്രമജ്ഞാനമവേക്ഷേത ച ലങ്ഘനേ||൧൮||
View original
तत्र सामज्वराकृत्या जानीयादविशोषितम्| द्विविधोपक्रमज्ञानमवेक्षेत च लङ्घने||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peyA tadguNashca (19) · Śloka 19
യുക്തം ലങ്ഘിതലിങ്ഗൈസ്തു തം പേയാഭിരുപാചരേത്| യഥാസ്വൌഷധസിദ്ധാഭിര്മണ്ഡപൂര്വാഭിരാദിതഃ| ഷഡഹം വാ മൃദുത്വം വാ ജ്വരോ യാവദവാപ്നുയാത്| തസ്യാഗ്നിര്ദീപ്യതേ താഭിഃ സമിദ്ഭിരിവ പാവകഃ| താശ്ച ഭേഷജസംയോഗാല്ലഘുത്വാച്ചാഗ്നിദീപനാഃ| വാതമൂത്രപുരീഷാണാം ദോഷാണാം ചാനുലോമികാഃ| സ്വേദനായ ദ്രവോഷ്ണത്വാന്മൃദുത്വാത്തൃട്പ്രശാന്തയേ| ആഹാരഭവാത്പ്രാണായ സരത്വാല്ലാഘവായ ച| ജ്വരഘ്ന്യോ ജ്വരസാത്മ്യത്വാത്തസ്മാത്പേയാഭിരാദിതഃ| ഉപക്രമേജ്ജ്വരാന് സര്വാനൃതേ മദ്യസമുത്ഥിതാന്||൧൯||
View original
युक्तं लङ्घितलिङ्गैस्तु तं पेयाभिरुपाचरेत्| यथास्वौषधसिद्धाभिर्मण्डपूर्वाभिरादितः| षडहं वा मृदुत्वं वा ज्वरो यावदवाप्नुयात्| तस्याग्निर्दीप्यते ताभिः समिद्भिरिव पावकः| ताश्च भेषजसंयोगाल्लघुत्वाच्चाग्निदीपनाः| वातमूत्रपुरीषाणां दोषाणां चानुलोमिकाः| स्वेदनाय द्रवोष्णत्वान्मृदुत्वात्तृट्प्रशान्तये| आहारभवात्प्राणाय सरत्वाल्लाघवाय च| ज्वरघ्न्यो ज्वरसात्म्यत्वात्तस्मात्पेयाभिरादितः| उपक्रमेज्ज्वरान् सर्वानृते मद्यसमुत्थितान्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peyAyogAH (20) · Śloka 20
പ്രാഗ്ജലാജപേയാം സുജരാം സശുണ്ഠീധാന്യപിപ്പലീമ്| സസൈന്ധവാം തഥാമ്ലാര്ഥീ താം പിബേത്സഹ ദാഡിമാമ്| സൃഷ്ടവിഡ് ബഹുപിത്തോ വാ സശുണ്ഠീമാക്ഷികാം ഹിമാമ്| ബസ്തിപാര്ശ്വശിരഃശൂലീ വ്യാഘ്രീഗോക്ഷുരസാധിതാമ്| പൃശ്നിപര്ണീ ബലാവില്വനാഗരോത്പലധാന്യകൈഃ| സിദ്ധാം ജ്വരാസാര്യമ്ലാം പേയാം ദീപനപാചനീമ്| ഹ്രസ്വേന പഞ്ചമൂലേന ഹിക്കാരുക്ശ്വാസകാസവാന്| പഞ്ചമൂലേന മഹതാ കഫാര്തോ യവസാധിതാമ്| വിബദ്ധവര്ചാം സയവാം പിപ്പല്യാമലകൈഃ കൃതാമ്| യവാഗൂം സര്പിഷാ ഭൃഷ്ടാം മലദോഷാനുലോമനീമ്| ചവികാപിപ്പലീമൂലദ്രാക്ഷാऽऽമലകനാഗരൈഃ| കോഷ്ടേ വിബദ്ധേ സരുജി പിബേത്തു പരികര്തിനി| കോലവൃക്ഷാമ്ലകലശീധാവനീശ്രീഫലൈഃ കൃതാമ്| അസ്വേദനിദ്രസ്തൃഷ്ണാര്തഃ സിതാമലകനാഗരൈഃ| സിതാബദരമൃദ്വീകാസാരിവാമുസ്തചന്ദനമ്| തൃഷ്ണാച്ഛര്ദിപരീദാഹജ്വരഘ്നീം ക്ഷൌദ്രസംയുതാമ്| കുര്യാത് പേയൌഷദൈരേവ രസയൂഷാദികാനപി||൨൦||
View original
प्राग्जलाजपेयां सुजरां सशुण्ठीधान्यपिप्पलीम्| ससैन्धवां तथाम्लार्थी तां पिबेत्सह दाडिमाम्| सृष्टविड् बहुपित्तो वा सशुण्ठीमाक्षिकां हिमाम्| बस्तिपार्श्वशिरःशूली व्याघ्रीगोक्षुरसाधिताम्| पृश्निपर्णी बलाविल्वनागरोत्पलधान्यकैः| सिद्धां ज्वरासार्यम्लां पेयां दीपनपाचनीम्| ह्रस्वेन पञ्चमूलेन हिक्कारुक्श्वासकासवान्| पञ्चमूलेन महता कफार्तो यवसाधिताम्| विबद्धवर्चां सयवां पिप्पल्यामलकैः कृताम्| यवागूं सर्पिषा भृष्टां मलदोषानुलोमनीम्| चविकापिप्पलीमूलद्राक्षाऽऽमलकनागरैः| कोष्टे विबद्धे सरुजि पिबेत्तु परिकर्तिनि| कोलवृक्षाम्लकलशीधावनीश्रीफलैः कृताम्| अस्वेदनिद्रस्तृष्णार्तः सितामलकनागरैः| सिताबदरमृद्वीकासारिवामुस्तचन्दनम्| तृष्णाच्छर्दिपरीदाहज्वरघ्नीं क्षौद्रसंयुताम्| कुर्यात् पेयौषदैरेव रसयूषादिकानपि||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peyAnarhAH (21) · Śloka 21
മദ്യോദ്ഭവേ മദ്യനിത്യേ പിത്തസ്ഥാനഗതേ കഫേ| ഗ്രീഷ്മേ തയോര്വാധികയോസ്തഹൃച്ഛര്ദിദാഹപീഡിതേ| ഊര്ധ്വം പ്രവൃത്തേ രക്തേ ച പേയാം നേച്ഛന്തി ......||൨൧||
View original
मद्योद्भवे मद्यनित्ये पित्तस्थानगते कफे| ग्रीष्मे तयोर्वाधिकयोस्तहृच्छर्दिदाहपीडिते| ऊर्ध्वं प्रवृत्ते रक्ते च पेयां नेच्छन्ति ......||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatra lAjatarpaNaM deyam (22) · Śloka 22
........................................തേഷു തു| ദ്രാക്ഷാദാഡിമകാശ്മര്യപഥ്യാപീലുപരൂഷകൈഃ| സമധൂകൈഃ സബദരൈഃ സക്ഷൌദ്രാന് സസിതോപലാന്| ജ്വരഘ്നൈസ്തോയമൃദിതൈരദ്ഭിര്വാ ലാജതര്പണാന്| പിബേത് സുസൂക്ഷ്മരജസസ്തതോ ജീര്ണേ തു തര്പണേ| യവാഗ്വാം വൌദനം ക്ഷുദ്വാനശ്നീയാദ്ഭൃശതാണ്ഡുലമ്| ദകലാവണികൈര്യൂഷൈ രസൈര്വാ മുദ്ഗലാവജൈഃ| ഇത്യയം ഷഡഹോ നേയോ ബലം ദോഷം ച രക്ഷതാ||൨൨||
View original
........................................तेषु तु| द्राक्षादाडिमकाश्मर्यपथ्यापीलुपरूषकैः| समधूकैः सबदरैः सक्षौद्रान् ससितोपलान्| ज्वरघ्नैस्तोयमृदितैरद्भिर्वा लाजतर्पणान्| पिबेत् सुसूक्ष्मरजसस्ततो जीर्णे तु तर्पणे| यवाग्वां वौदनं क्षुद्वानश्नीयाद्भृशताण्डुलम्| दकलावणिकैर्यूषै रसैर्वा मुद्गलावजैः| इत्ययं षडहो नेयो बलं दोषं च रक्षता||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaShAyaprayogaH (23) · Śloka 23
തതഃ പക്വേഷു ദോഷേഷു ലങ്ഘനാദ്യൈഃ പ്രശസ്യതേ| കഷായോ ദോഷശേഷസ്യ പാചനഃ ശമനോऽഥവാ||൨൩||
View original
ततः पक्वेषु दोषेषु लङ्घनाद्यैः प्रशस्यते| कषायो दोषशेषस्य पाचनः शमनोऽथवा||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaShAyasya viShayAviShayau (24) · Śloka 24
തിക്തഃ പിത്തേ വിശേഷേണ പ്രയോജ്യഃ കടുകഃ കഫേ| പിത്തശ്ലേഷ്മഹരത്വേऽപി കഷായഃ സ ന ശസ്യതേ| നവജ്വരേ മലസ്തമ്ഭാത് കഷായോ വിഷമജ്വരാന്| കുരുതേऽരുചിഹൃല്ലാസഹിധ്മാऽऽധ്മാനാദികാനപി| ന ച്യവന്തേ ന പച്യന്തേ കഷായസ്തമ്ഭിതാ മലാഃ| തിര്യഗ്ഗതാ വിമാര്ഗാ വാ വര്ധയന്ത്യപി ച ജ്വരമ്||൨൪||
View original
तिक्तः पित्ते विशेषेण प्रयोज्यः कटुकः कफे| पित्तश्लेष्महरत्वेऽपि कषायः स न शस्यते| नवज्वरे मलस्तम्भात् कषायो विषमज्वरान्| कुरुतेऽरुचिहृल्लासहिध्माऽऽध्मानादिकानपि| न च्यवन्ते न पच्यन्ते कषायस्तम्भिता मलाः| तिर्यग्गता विमार्गा वा वर्धयन्त्यपि च ज्वरम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana auShadhakAlaviShaye matAntarANi (25) · Śloka 25
സപ്താഹാദൌഷധം കേചിദാഹുരന്യേ ദശാഹതഃ| കേചില്ലഘ്വന്നഭുക്തസ്യ യോജ്യമാമോല്ബണേന തു||൨൫||
View original
सप्ताहादौषधं केचिदाहुरन्ये दशाहतः| केचिल्लघ्वन्नभुक्तस्य योज्यमामोल्बणेन तु||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmolbaNe auShadhaniShedhe hetuH (26) · Śloka 26
തീവ്രജ്വരപരീതസ്യ ദോഷവേഗോദയേ യതഃ| ദോഷേऽഥവാതിനിചിതേ തന്ദ്രാസ്തൈമിത്യകാരിണീ||൨൬||
View original
तीव्रज्वरपरीतस्य दोषवेगोदये यतः| दोषेऽथवातिनिचिते तन्द्रास्तैमित्यकारिणी||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana acirajvarite~apyauShadhaprayogArhAvasthA (27) · Śloka 27
യദാ ജ്വരോ മൃദുര്ദേഹോ ലഘുഃ പ്രചലിതാ മലാഃ| അചിരജ്വരിതസ്യാऽപി യോജയേദ്ഭേഷജം തദാ||൨൭||
View original
यदा ज्वरो मृदुर्देहो लघुः प्रचलिता मलाः| अचिरज्वरितस्याऽपि योजयेद्भेषजं तदा||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaShAyayogAH pAcanAH kaShAyAH (28) · Śloka 28
മുസ്തയാ പര്പടം യുക്തം ശുണ്ഠ്യാ ദുഃസ്പര്ശയാപി വാ| പാക്യം ശീതകഷായം വാ പാഠോശീരം സവാലകമ്| പിബേത്തദ്വച്ച ഭൂനിമ്ബഗുഡൂചീമുസ്തനാഗരമ്| യഥായോഗ്യമിമേ യോജ്യാഃ കഷായാ ദോഷപാചനാഃ| ജ്വരാരോചകതൃഷ്ണാऽऽസ്യവൈരസ്യാപക്തിനാശനാഃ| പാഠേന്ദ്രയവഭൂനിമ്ബമുസ്തപര്പടകാ മൃതാ| ജയന്ത്യാമമതീസാരം ജ്വരം ച സമഹൌഷധാഃ||൨൮||
View original
मुस्तया पर्पटं युक्तं शुण्ठ्या दुःस्पर्शयापि वा| पाक्यं शीतकषायं वा पाठोशीरं सवालकम्| पिबेत्तद्वच्च भूनिम्बगुडूचीमुस्तनागरम्| यथायोग्यमिमे योज्याः कषाया दोषपाचनाः| ज्वरारोचकतृष्णाऽऽस्यवैरस्यापक्तिनाशनाः| पाठेन्द्रयवभूनिम्बमुस्तपर्पटका मृता| जयन्त्याममतीसारं ज्वरं च समहौषधाः||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShAnusAraM pAcanAni (29) · Śloka 29
ദുരാലഭാऽമൃതാമുസ്താനാഗരം വാതജേ ജ്വരേ| അഥവാ പിപ്പലീമൂലഗുഡൂചീവിശ്വഭേഷജമ്| കനീയഃ പഞ്ചമൂലം ച പിത്തേ ക്ഷൌദ്രസമന്വിതാഃ| കലിങ്ഗമുസ്തകടുകാ മുസ്താപര്പടകം തഥാ| സധന്വയാസഭൂനിമ്ബം വത്സകാദ്യോ ഗണഃ കഫേ| അഥവാ വൃഷഗാങ്ഗേയീശൃങ്ഗവേരദുരാലഭാഃ| രുഗ്വിബന്ധാനിലശ്ലേഷ്മയുക്തേ ദീപനപാചനമ്| അഭയാപിപ്പലീമൂലശമ്യാകകടുകാഘനമ്||൨൯||
View original
दुरालभाऽमृतामुस्तानागरं वातजे ज्वरे| अथवा पिप्पलीमूलगुडूचीविश्वभेषजम्| कनीयः पञ्चमूलं च पित्ते क्षौद्रसमन्विताः| कलिङ्गमुस्तकटुका मुस्तापर्पटकं तथा| सधन्वयासभूनिम्बं वत्सकाद्यो गणः कफे| अथवा वृषगाङ्गेयीशृङ्गवेरदुरालभाः| रुग्विबन्धानिलश्लेष्मयुक्ते दीपनपाचनम्| अभयापिप्पलीमूलशम्याककटुकाघनम्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana santatAdijvareShu kaShAyayogAH (30) · Śloka 30
കലിങ്ഗകാഃ പടോലസ്യ പത്രം കടുകരോഹിണീ| പടോലം സാരിവാ മുസ്താ പാഠാ കടുകരോഹിണീ| പടോലനിമ്ബത്രിഫലാമൃദ്ദീകാമുസ്തവത്സകാഃ| കിരാതതിക്തമമൃതാഃ ചന്ദനം വിശ്വഭേഷജമ്| ധാത്രീമുസ്താമൃതാക്ഷൌദ്രമര്ധശ്ലോകസമാപനാഃ| പഞ്ചൈതേ സന്തതാദീനാം പഞ്ചാനാം ശമനാ മതാഃ| പടോലേന്ദ്രിയവാരിഷ്ടഭദ്രമുസ്താമൃതാऽഭയാഃ| സാരിവാദ്വിതയം പാഠാ ത്രയന്തീ കടുരോഹിണീ| പടോലാരിഷ്ടമൃദ്വീകാശമ്യാകാത്രിഫലാവൃഷമ്| ചന്ദനോശീരധാന്യാബ്ദഗുഡൂചീവിശ്വഭേഷജമ്| ദേവദാരൂസ്ഥിരാശുണ്ഠീവാസാധാത്രീഹരീതകീഃ| പഞ്ച പഞ്ചജ്വരാന് ഘ്നന്തി യോഗാ മധുസിതോത്കടാഃ||൩൦||
View original
कलिङ्गकाः पटोलस्य पत्रं कटुकरोहिणी| पटोलं सारिवा मुस्ता पाठा कटुकरोहिणी| पटोलनिम्बत्रिफलामृद्दीकामुस्तवत्सकाः| किराततिक्तममृताः चन्दनं विश्वभेषजम्| धात्रीमुस्तामृताक्षौद्रमर्धश्लोकसमापनाः| पञ्चैते सन्ततादीनां पञ्चानां शमना मताः| पटोलेन्द्रियवारिष्टभद्रमुस्तामृताऽभयाः| सारिवाद्वितयं पाठा त्रयन्ती कटुरोहिणी| पटोलारिष्टमृद्वीकाशम्याकात्रिफलावृषम्| चन्दनोशीरधान्याब्दगुडूचीविश्वभेषजम्| देवदारूस्थिराशुण्ठीवासाधात्रीहरीतकीः| पञ्च पञ्चज्वरान् घ्नन्ति योगा मधुसितोत्कटाः||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajvare katipayAH yogAH (31) · Śloka 31
സഗുഡാഃ സാരിവാ ദ്രാക്ഷാശതാഹ്വാകണരേണുകാഃ| കാശ്മര്യസാരിവാദ്രാക്ഷാത്രയാണാऽമൃതാഗുഡഃ| ശതപുഷ്പാവചാകുഷ്ഠദേവദാരൂഹരേണുകാഃ| ശര്കരാമധുസംയുക്താഃ സമാംസീമുസ്തധാന്യകാഃ| കൃഷ്ണാപുനര്നവാദ്രാക്ഷാശതാഹ്വാഗുഡസാരിവാഃ| ശാലിപര്ണീബലാദ്രാക്ഷാസാരിവാച്ഛിന്നസമ്ഭവാഃ| ആരഗ്വധോ ബലാ രാസ്നാ കാശ്മര്യം മധുകം ഗുഡാഃ| ശതാവരീച്ഛിന്നരൂഹാസ്വരസോ വാ ഗുഡാന്വിതഃ| സകൃഷ്ണാജീരകസിതാനാഗരശ്ചാമൃതാരസഃ| വാതജ്വരം ജയന്ത്യാശു കേവലോ വാऽമൃതാരസഃ| ഭാര്ങ്ഗീസരലഗാങ്ഗേയീദാരൂകുഷ്ഠൈലവാലുകമ്| കോഷ്ണം ഘൃതഗുഡോപേതം പിബേദ്വാ വാതജേ ജ്വരേ||൩൧||
View original
सगुडाः सारिवा द्राक्षाशताह्वाकणरेणुकाः| काश्मर्यसारिवाद्राक्षात्रयाणाऽमृतागुडः| शतपुष्पावचाकुष्ठदेवदारूहरेणुकाः| शर्करामधुसंयुक्ताः समांसीमुस्तधान्यकाः| कृष्णापुनर्नवाद्राक्षाशताह्वागुडसारिवाः| शालिपर्णीबलाद्राक्षासारिवाच्छिन्नसम्भवाः| आरग्वधो बला रास्ना काश्मर्यं मधुकं गुडाः| शतावरीच्छिन्नरूहास्वरसो वा गुडान्वितः| सकृष्णाजीरकसितानागरश्चामृतारसः| वातज्वरं जयन्त्याशु केवलो वाऽमृतारसः| भार्ङ्गीसरलगाङ्गेयीदारूकुष्ठैलवालुकम्| कोष्णं घृतगुडोपेतं पिबेद्वा वातजे ज्वरे||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajvare yogAH (32) · Śloka 32
പടോലാദിഗുഡൂച്യാദി സൂത്രോക്തൌ പിത്തജേ ജ്വരേ| അഞ്ജനാദിഃ സകാശ്മര്യഃ സാരിവാദിഃ സശര്കരഃ| സിതാമധുകകാശ്മര്യശീതോശീരപരൂഷകമ്| ഗുഡൂചീസാരിവോരോധ്രകമലോത്പലശര്കരഃ| ദ്രാക്ഷ്൦ആऽഭയാതിക്തഘനശമ്യാകഫലപര്പടമ്| ശ്യാമാപര്പടദുഃസ്പര്ശാതിക്താതിക്തസിതാവൃഷാഃ| ശര്കരാതിക്തകടുകാത്രായമാണാബിഭീതകമ്| ഗുഡൂച്യാമലകൈര്യുക്തഃ കേവലോ വാऽപി പര്പടഃ| കഷായോ വാ ഹിമസ്തിക്താദ്രാക്ഷാമധുകനിമ്ബജഃ| പിത്തജ്വരഘ്നീ കടുകാ ശ്ലക്ഷ്ണപിഷ്ടാ സശര്കരാ||൩൨||
View original
पटोलादिगुडूच्यादि सूत्रोक्तौ पित्तजे ज्वरे| अञ्जनादिः सकाश्मर्यः सारिवादिः सशर्करः| सितामधुककाश्मर्यशीतोशीरपरूषकम्| गुडूचीसारिवोरोध्रकमलोत्पलशर्करः| द्राक्ष्०आऽभयातिक्तघनशम्याकफलपर्पटम्| श्यामापर्पटदुःस्पर्शातिक्तातिक्तसितावृषाः| शर्करातिक्तकटुकात्रायमाणाबिभीतकम्| गुडूच्यामलकैर्युक्तः केवलो वाऽपि पर्पटः| कषायो वा हिमस्तिक्ताद्राक्षामधुकनिम्बजः| पित्तज्वरघ्नी कटुका श्लक्ष्णपिष्टा सशर्करा||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajvaraghnAH yogAH (33) · Śloka 33
കഫജേതിവിഷോശീരപടോലമരിചക്ഷപാഃ| സമൂര്വേന്ദ്രയവദ്വീപികുഷ്ഠനിമ്ബവചാഗുഡാഃ| സപ്തച്ഛദാമൃതാനിമ്ബസ്ഫൂര്ജാതം മാക്ഷികാന്വിതമ്| നിശാത്രികടുകം തിക്താനാഗപുഷ്പകലിങ്ഗകാഃ| സാരിവാതിവിഷാകുഷ്ഠദുഃസ്പര്ശാമുസ്തഗുഗ്ഗുലുഃ| പരൂഷം ത്രിഫലാ തിക്താ ബീജം വൃഷകജം ഘനമ്| നാഗരത്രിഫലാമുസ്താമൂര്വാപാഠാഃ സമാക്ഷികാഃ||൩൩||
View original
कफजेतिविषोशीरपटोलमरिचक्षपाः| समूर्वेन्द्रयवद्वीपिकुष्ठनिम्बवचागुडाः| सप्तच्छदामृतानिम्बस्फूर्जातं माक्षिकान्वितम्| निशात्रिकटुकं तिक्तानागपुष्पकलिङ्गकाः| सारिवातिविषाकुष्ठदुःस्पर्शामुस्तगुग्गुलुः| परूषं त्रिफला तिक्ता बीजं वृषकजं घनम्| नागरत्रिफलामुस्तामूर्वापाठाः समाक्षिकाः||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShasaMsarge yogAH (34) · Śloka 34
സംസര്ഗസന്നിപാതേഷു മിശ്രാനേതാന് വികല്പയേത്||൩൪||
View original
संसर्गसन्निपातेषु मिश्रानेतान् विकल्पयेत्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapittaghnAH yogAH (35) · Śloka 35
ഗോകണ്ടകബലാദര്ഭാഃ സസിതാ വാതപിത്തജേ| ദ്രാക്ഷാമലകഭൂനിമ്ബാഃ സഗുഡൂചീശഠീഗുഡാഃ| ത്രായന്തീ സാരിവാദ്രാക്ഷാ കാശ്മര്യച്ഛിന്നജാഗുഡാഃ| ദ്രാക്ഷാമസൂരത്രായന്തീ ഗുഡൂചീസാരിവാബലാഃ| ദ്രാക്ഷാമധൂകമധുകലോധ്രകാശ്മര്യസാരിവാഃ| മുസ്താമലകഹ്രീബേരപദ്മകേസരപദ്മകമ്| മൃണാലചന്ദനോശീരനീലോത്പലപരൂഷകമ്| ഫാണ്ടോ ഹിമോ വാ ദ്രാക്ഷാദിര്ജാതീകുസുമവാസിതഃ| യുക്തോ മധുസിതാലാജൈര്ജയത്യനിലപിത്തജമ്| ജ്വരം മദാത്യയം ഛര്ദ്ദിം മൂര്ഛാം ദാഹം ശ്രമം ഭ്രമമ്| ഊര്ധ്വഗം രക്തപിത്തഞ്ച പിപാസാം കാമലാമപി||൩൫||
View original
गोकण्टकबलादर्भाः ससिता वातपित्तजे| द्राक्षामलकभूनिम्बाः सगुडूचीशठीगुडाः| त्रायन्ती सारिवाद्राक्षा काश्मर्यच्छिन्नजागुडाः| द्राक्षामसूरत्रायन्ती गुडूचीसारिवाबलाः| द्राक्षामधूकमधुकलोध्रकाश्मर्यसारिवाः| मुस्तामलकह्रीबेरपद्मकेसरपद्मकम्| मृणालचन्दनोशीरनीलोत्पलपरूषकम्| फाण्टो हिमो वा द्राक्षादिर्जातीकुसुमवासितः| युक्तो मधुसितालाजैर्जयत्यनिलपित्तजम्| ज्वरं मदात्ययं छर्द्दिं मूर्छां दाहं श्रमं भ्रमम्| ऊर्ध्वगं रक्तपित्तञ्च पिपासां कामलामपि||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphavAtaghnAH yogAH (36) · Śloka 36
കഫവാതേ വചാതിക്താപാഠാരഗ്വധവത്സകാഃ| പിപ്പലീചൂര്ണയുക്തോ വാ ക്വാഥശ്ഛിന്നോദ്ഭവോദ്ഭവഃ| വ്യാഘ്രീശുണ്ഠ്യമൃതക്വാഥഃ പിപ്പലീചൂര്ണസംയുതഃ| വാതശ്ലേഷ്മജ്വരശ്വാസകാസപീനസശൂലജിത്| പഥ്യാകുസ്തുമ്ബരീമുസ്താശുണ്ഠീകത്തൃണപര്പടമ്| സകട്ഫലവചാഭാര്ങ്ഗീ ദേവാഹ്വം മധുഹിങ്ഗുമത്| കഫവാതജ്വരഷ്ഠീവകുക്ഷിഹൃത്പാര്ശ്വവേദനാഃ| കണ്ഠാമയാസ്യശ്വയഥുകാസശ്വാസന്നിയച്ഛതി||൩൬||
View original
कफवाते वचातिक्तापाठारग्वधवत्सकाः| पिप्पलीचूर्णयुक्तो वा क्वाथश्छिन्नोद्भवोद्भवः| व्याघ्रीशुण्ठ्यमृतक्वाथः पिप्पलीचूर्णसंयुतः| वातश्लेष्मज्वरश्वासकासपीनसशूलजित्| पथ्याकुस्तुम्बरीमुस्ताशुण्ठीकत्तृणपर्पटम्| सकट्फलवचाभार्ङ्गी देवाह्वं मधुहिङ्गुमत्| कफवातज्वरष्ठीवकुक्षिहृत्पार्श्ववेदनाः| कण्ठामयास्यश्वयथुकासश्वासन्नियच्छति||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphapittaghnAH yogAH (37) · Śloka 37
ആരഗ്വധാദിഃ സക്ഷൌദ്രം കഫപിത്തജ്വരം ജയേത്| തഥാ തിക്താവൃഷോശീരത്രായന്തീത്രിഫലാമൃതാഃ| പടോലാതിവിഷാനിമ്ബമൂര്വാധന്വയവാസകാഃ| വൃഷപുഷ്പച്ഛദരസഃ ശര്കരാമാക്ഷികാന്വിതഃ| പിത്തശ്ലേഷ്മജ്വരം ഹന്തി സാസൃക്പിത്തം സകാമലമ്| അനന്താവിശ്വഭൈഷജ്യകടുകാതോയതോയദാഃ| ജ്വരതൃഡ്ഭ്രമസമ്മോഹധൂമകാമ്ലകനാശനാഃ||൩൭||
View original
आरग्वधादिः सक्षौद्रं कफपित्तज्वरं जयेत्| तथा तिक्तावृषोशीरत्रायन्तीत्रिफलामृताः| पटोलातिविषानिम्बमूर्वाधन्वयवासकाः| वृषपुष्पच्छदरसः शर्करामाक्षिकान्वितः| पित्तश्लेष्मज्वरं हन्ति सासृक्पित्तं सकामलम्| अनन्ताविश्वभैषज्यकटुकातोयतोयदाः| ज्वरतृड्भ्रमसम्मोहधूमकाम्लकनाशनाः||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtaghnA yogAH (39) · Śloka 38
സന്നിപാതജ്വരേ വ്യാഘ്രീ ദേവദാരൂനിശാദ്വയമ്| പടോലപത്രനിമ്ബത്വക് ത്രിഫലാകടുകായുതമ്| മുസ്താപര്പടകം പഥ്യാ മൃദ്ദീകാ കടുരോഹിണീ| ത്രായന്തീകണതന്മൂലദ്രാക്ഷാപഥ്യാമധൂലികാഃ| ത്രിഫലോശീരഷഡ്ഗ്രന്ഥായഷ്ടീമധുബലാഘനാഃ| നാഗരം പൌഷ്കരം മൂലം ഗുഡൂചീ കണ്ടകാരികാ| സകാസശ്വാസപാര്ശ്വാര്ത്തൌ വാതശ്ലേഷ്മോത്തരേ ജ്വരേ| മധൂകപുഷ്പമൃദ്ദീകാ ത്രായമാണാ പരൂഷകമ്| സോശീരതിക്താത്രിഫലകാശ്മര്യാകല്പയേദ്ധിമമ്| കഷായം തം പിബന് കാലേ ജ്വരാന് സര്വാനപോഹതി| ജാത്യാമലകമുസ്താനി തദ്വദ്ധന്വയവാസകമ്| ബദ്ധവിട്കടുകാദ്രാക്ഷാത്രായന്തീത്രിഫലാഗുഡാന്||൩൮||
View original
सन्निपातज्वरे व्याघ्री देवदारूनिशाद्वयम्| पटोलपत्रनिम्बत्वक् त्रिफलाकटुकायुतम्| मुस्तापर्पटकं पथ्या मृद्दीका कटुरोहिणी| त्रायन्तीकणतन्मूलद्राक्षापथ्यामधूलिकाः| त्रिफलोशीरषड्ग्रन्थायष्टीमधुबलाघनाः| नागरं पौष्करं मूलं गुडूची कण्टकारिका| सकासश्वासपार्श्वार्त्तौ वातश्लेष्मोत्तरे ज्वरे| मधूकपुष्पमृद्दीका त्रायमाणा परूषकम्| सोशीरतिक्तात्रिफलकाश्मर्याकल्पयेद्धिमम्| कषायं तं पिबन् काले ज्वरान् सर्वानपोहति| जात्यामलकमुस्तानि तद्वद्धन्वयवासकम्| बद्धविट्कटुकाद्राक्षात्रायन्तीत्रिफलागुडान्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvare annaprayogaH (39) · Śloka 39
ജീര്ണൌഷധേऽന്നം പേയാദ്യമാചരേച്ഛ്ലേഷ്മ്വാന്ന തു| പേയാ കഫ വര്ദ്ധയതി പങ്കം പാംസുഷു വൃഷ്ടിവത്||൩൯||
View original
जीर्णौषधेऽन्नं पेयाद्यमाचरेच्छ्लेष्म्वान्न तु| पेया कफ वर्द्धयति पङ्कं पांसुषु वृष्टिवत्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmavatAM yUShakalpanA (40) · Śloka 40
ശ്ലേഷ്മാഭിഷ്യണ്ണദേഹാനാമതഃ പ്രാഗപി യോജയേത്| യൂഷാന് കുലത്ഥചണകകലായാദികൃതാന് ലഘൂന്| രൂക്ഷാംസ്തിക്തരസോപേതാന് ഹൃദ്യാന്രുചികരാന് പടൂന്||൪൦||
View original
श्लेष्माभिष्यण्णदेहानामतः प्रागपि योजयेत्| यूषान् कुलत्थचणककलायादिकृतान् लघून्| रूक्षांस्तिक्तरसोपेतान् हृद्यान्रुचिकरान् पटून्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIrNA raktashAlayaH (41) · Śloka 41
രക്താദ്യാഃ ശാലയഃ ജീര്ണാഃ ഷഷ്ടികാശ്ച ജ്വരേ ഹിതാഃ| ശ്ലേഷ്മോത്തരേ വീതതുഷാസ്തഥാ വാട്യകൃതാ യവാഃ| ഓദനസ്തൈഃ സ്രുതോ ദ്വിസ്ത്രിഃ പ്രയോക്തവ്യോ യഥായഥമ്| ദോഷദൂഷ്യാദിബലതോ ജ്വരഘ്നക്വാഥസാധിതഃ|൪൧|
View original
रक्ताद्याः शालयः जीर्णाः षष्टिकाश्च ज्वरे हिताः| श्लेष्मोत्तरे वीततुषास्तथा वाट्यकृता यवाः| ओदनस्तैः स्रुतो द्विस्त्रिः प्रयोक्तव्यो यथायथम्| दोषदूष्यादिबलतो ज्वरघ्नक्वाथसाधितः|४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rucikarANi vya~jjanAni (42) · Śloka 41
മുദ്ഗാദ്യൈര്ലഘുഭിര്യൂഷാഃ കുലത്ഥൈശ്ച ജ്വരാപഹാഃ| കാരവേല്ലകകര്കോടവാലമൂലകപര്പടൈഃ| വാര്താകനിമ്ബകുസുമപടോലഫലപല്ലവൈഃ| അത്യന്തലഘുഭിര്മാസൈര്ജാങ്ഗലൈശ്ച ഹിതാ രസാഃ| വ്യാഘ്രീ പരുഷതര്കാരീ ദ്രാക്ഷാമലകദാഡിമൈഃ| സംസ്കൃതാഃ പിപ്പലീശുണ്ഠീധാന്യജീരകസൈന്ധവൈഃ| സിതാമധുഭ്യാം പ്രായേണ സംയുതാ വാ കൃതാകൃതാഃ| അനമ്ലതക്രസിദ്ധാനി രുച്യാനി വ്യഞ്ജനാനി ച| അച്ഛാന്യനലസമ്പന്നാന്യനുപാനേऽപി യോജയേത്| താനി ക്വഥിതശീതം ച വാരി മദ്യം ച സാത്മ്യതഃ||൪൧||
View original
मुद्गाद्यैर्लघुभिर्यूषाः कुलत्थैश्च ज्वरापहाः| कारवेल्लककर्कोटवालमूलकपर्पटैः| वार्ताकनिम्बकुसुमपटोलफलपल्लवैः| अत्यन्तलघुभिर्मासैर्जाङ्गलैश्च हिता रसाः| व्याघ्री परुषतर्कारी द्राक्षामलकदाडिमैः| संस्कृताः पिप्पलीशुण्ठीधान्यजीरकसैन्धवैः| सितामधुभ्यां प्रायेण संयुता वा कृताकृताः| अनम्लतक्रसिद्धानि रुच्यानि व्यञ्जनानि च| अच्छान्यनलसम्पन्नान्यनुपानेऽपि योजयेत्| तानि क्वथितशीतं च वारि मद्यं च सात्म्यतः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakveShu doSheShu sarpiramRutopamam (43) · Śloka 43
കഷായപാനപഥ്യാന്നര്ദശാഹ ഇതി ലങ്ഘിതേ| സര്പിര്ദദ്യാത്കഫേ മന്ദേ വാതപിത്തോത്തരേ ജ്വരേ| പക്വേഷു ദോഷേഷ്വമൃതം തദ്വിഷോപമമന്യഥാ| ദശാഹേ സ്യാദതീതേऽപി ജ്വരോപദ്രവവൃദ്ധികൃത്| ലങ്ഘനാദിക്രമം തത്ര കുര്യാദാകഫസംക്ഷയാത്||൪൩||
View original
कषायपानपथ्यान्नर्दशाह इति लङ्घिते| सर्पिर्दद्यात्कफे मन्दे वातपित्तोत्तरे ज्वरे| पक्वेषु दोषेष्वमृतं तद्विषोपममन्यथा| दशाहे स्यादतीतेऽपि ज्वरोपद्रववृद्धिकृत्| लङ्घनादिक्रमं तत्र कुर्यादाकफसंक्षयात्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvare bhojanakAlaH (44-1) · Śloka 1
സജ്വരം ജ്വരമുക്തം വാ ദിനാന്തേ ഭോജയേല്ലഘു| ശ്ലേഷ്മക്ഷയവിവൃദ്ധോഷ്മാ ബലവാനനലസ്തദാ| യഥോചിതേऽഥവാ കാലേ ദോഷസാത്മ്യാനുരോധതഃ| പ്രാഗല്പവഹ്നിര്ഭുഞ്ജാനോ ന ഹ്യജീര്ണേന പീഡ്യതേ||൪൪|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാവഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാം ചികിത്സിതസ്ഥാനേ ജ്വരചികിത്സിതന്നാമ പ്രഥമോऽധ്യായഃ||൧||
View original
सज्वरं ज्वरमुक्तं वा दिनान्ते भोजयेल्लघु| श्लेष्मक्षयविवृद्धोष्मा बलवाननलस्तदा| यथोचितेऽथवा काले दोषसात्म्यानुरोधतः| प्रागल्पवह्निर्भुञ्जानो न ह्यजीर्णेन पीड्यते||४४|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने ज्वरचिकित्सितन्नाम प्रथमोऽध्यायः||१||
🔊 Audio coming soon