1. jvaracikitsitam

Adhikarana adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1

அதாதோ ஜ்வரசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||

Adhikarana la~gghanam (2) · Śloka 2

ஆமாஶயஸ்தோ ஹத்வாऽக்நிஂ ஸாமோ மார்காந்பிதாய யத்| விததாதி ஜ்வரஂ தோஷஸ்தஸ்மாத் குர்வீத லங்கநம்| ப்ராக்ரூபேஷு ஜ்வராதௌ வா பலம் யத்நேந பாலயந்| பலாதிஷ்டாநமாரோக்யமாரோக்யார்தஃ க்ரியாக்ரமஃ||௨||

Adhikarana la~gghanaphalam (3) · Śloka 3

லங்கநைஃ க்ஷபிதே தோஷே தீப்தேऽப்நௌ லாகவே ஸதி| ஸ்வாஸ்த்யஂ க்ஷுதடசிஃ பக்திர்பலமோஜஶ்ச ஜாயதே||௩||

Adhikarana vamanam (4) · Śloka 4

தத்ரோத்கஷ்டே ஸமுத்க்லிஷ்டே கபப்ராயே சலேமலே| ஸஹல்லாஸப்ரஸேகாந்நத்வேஷகாஸவிஷூசிகே| ஸத்யோபுக்தஸ்ய ஸஞ்ஜாதே ஜ்வர ஸாமே விஶேஷதஃ| வமநஂ வமநார்ஹஸ்ய ஶஸ்தஂ குர்யாத்ததந்யதா| ஶ்வாஸாதீஸாரஸம்மோஹஹத்ரோகவிஷமஜ்வராந்|௪|

Adhikarana vamanam (4) · Śloka 4

தத்ரோத்கஷ்டே ஸமுத்க்லிஷ்டே கபப்ராயே சலேமலே| ஸஹல்லாஸப்ரஸேகாந்நத்வேஷகாஸவிஷூசிகே| ஸத்யோபுக்தஸ்ய ஸஞ்ஜாதே ஜ்வர ஸாமே விஶேஷதஃ| வமநஂ வமநார்ஹஸ்ய ஶஸ்தஂ குர்யாத்ததந்யதா| ஶ்வாஸாதீஸாரஸம்மோஹஹத்ரோகவிஷமஜ்வராந்||௪||

Adhikarana pippalyAdivamanayogaH (5) · Śloka 5

பிப்பலீபிர்யுதாஂ காலாஂ கலிங்கைர்மதுகேந வா| பீத்வோஷ்ணதோயேந வமேந்மத்வம்புலவணாம்பு வா||௫||

Adhikarana paTolAdayo vamanayogAH (6) · Śloka 6

படோலநிம்பகர்கோடவேத்ரபத்ரஜலாநி வா| பேயாஂ மந்டஂ ரஸஂ சேக்ஷோர்மத்யஂ கல்போதிதாநி ச| வமநாநி ப்ரயுஞ்ஜீத பலகாலவிபாகவித்||௬||

Adhikarana upavAsamahatvam (7) · Śloka 7

கதேऽகதே வா வமநே ஜ்வரீ குர்யாத்விஶோஷணம்| தோஷாணாம் ஸமுதீர்ணாநாஂ பாசநாய ஶமாய ச||௭||

Adhikarana upavAsasyAvadhiH (8) · Śloka 8

ஆமேந பஸ்மநேவாக்நௌ சந்நேऽந்நஂ ந விபச்யதே| தஸ்மாதாதோஷபசநஜ்ஜ்வரிதாநுபவாஸயேத்||௮||

Adhikarana uShNAmbupAnaM tadguNAshca (9) · Śloka 9

தஷ்ணகல்பால்பமுஷ்ணாம்பு பிபேத்வாதகபஜ்வரே| தத்கபஂ விலயஂ நீத்வா தஷ்ணாமாஶு நிவர்தயேத்| உதீர்ய சாக்நிஂ ஸ்ரோதாஂஸி மதூகத்ய விஶோதயேத்| லீநபித்தாநிலஸ்வேதஶகந்மூத்ராநுலோமநம்| நித்ராஜாட்யாருசிஹரஂ ப்ராணாநாமவலம்பநம்||௯||

Adhikarana shItajalapAnaparihAraH (10) · Śloka 10

விபரீதமதஃ ஶீதஂ தோஷஸங்காதவர்தநம்||௧௦||

Adhikarana uShNajalAnarhAH (11) · Śloka 11

உஷ்ணமேவங்குணத்வேऽபி யுஞ்ஜ்யாந்நைகாந்தபித்தலே| உத்ரிக்தபித்தே தவதுதாஹமோஹாதிஸாரிணி| விஷமத்யோத்திதே க்ரீஷ்மே க்ஷதக்ஷீணேऽஸ்ரபித்திநி||௧௧||

Adhikarana tatra shItaM ShaDa~ggaM jalam (12) · Śloka 12

கநசந்தநஶுண்ட்யம்புபர்படோஶீரஸாதிதம்| ஶீதஂ தேப்யோ ஹிதஂ தோயஂ பாசநஂ த்ருட்ஜ்வராபஹம்||௧௨||

Adhikarana prasa~ggAjjvare pittaviruddhapratiShedhastatra hetuSca (13) · Śloka 13

உஷ்மா பித்தாததே நாஸ்தி ஜ்வரோ நாத்யூஷ்மணா விநா| தஸ்மாத்பித்தவிருத்தாநி த்யஜேத்பித்தாதிகேऽதிகம்| ஸ்நாநாப்யங்கப்ரதேஹாஂஶ்ச பரிஶேஷஂ ச லங்கநம்||௧௩||

Adhikarana sAmajvare auShadhapratiShedhastatra hetushca (14) · Śloka 14

அஜீர்ண இவ ஶூலக்நஂ ஸாமே தீவ்ரருஜி ஜ்வரே| ந பிபேதௌஷதஂ தத்தி பூய ஏவாமமாவஹேத்| ஆமாபிபூதகோஷ்டஸ்ய க்ஷீரஂ விஷமஹேரிவ||௧௪||

Adhikarana sodardAdau svedanaM tatphala~jca (15) · Śloka 15

ஸோதர்தபீநஸஶ்வாஸே ஜங்காபர்Vவாஸ்திஶூலிநி| வாதஶ்லேஷ்மாத்மகே ஸ்வேதஃ ப்ரஶஸ்தஃ ஸ ப்ரவர்தயேத்| ஸ்வேதமூத்ரஶகத்வாதாந் குர்யாதக்நேஶ்ச பாடவம்| ஸ்நேஹோக்தமாசாரவிதிஂ ஸர்வதஶ்சாநுபாலயேத்||௧௫||

Adhikarana pAcanasaMgrahaH (16) · Śloka 16

லங்கநஂ ஸ்வேதநஂ காலோ யவாக்வஸ்திக்தகோ ரஸஃ| மலாநாஂ பாசநாநி ஸ்யுர்யதாவஸ்தஂ க்ரமேண வா||௧௬||

Adhikarana la~gghanAnarhAstatra kArya~jca (17) · Śloka 17

ஶுத்தவாதக்ஷயாகந்துஜீர்ணஜ்வரிஷு லங்கநம்| நேஷ்யதே தேஷு ஹி ஹிதஂ ஶமநஂ யந்ந கர்ஶநம்||௧௭||

Adhikarana la~gghanasyAyogasamyagyogalakShaNam (18) · Śloka 18

தத்ர ஸாமஜ்வராகத்யா ஜாநீயாதவிஶோஷிதம்| த்விவிதோபக்ரமஜ்ஞாநமவேக்ஷேத ச லங்கநே||௧௮||

Adhikarana peyA tadguNashca (19) · Śloka 19

யுக்தஂ லங்கிதலிங்கைஸ்து தஂ பேயாபிருபாசரேத்| யதாஸ்வௌஷதஸித்தாபிர்மண்டபூர்வாபிராதிதஃ| ஷடஹஂ வா மதுத்வஂ வா ஜ்வரோ யாவதவாப்நுயாத்| தஸ்யாக்நிர்தீப்யதே தாபிஃ ஸமித்பிரிவ பாவகஃ| தாஶ்ச பேஷஜஸஂயோகால்லகுத்வாச்சாக்நிதீபநாஃ| வாதமூத்ரபுரீஷாணாஂ தோஷாணாஂ சாநுலோமிகாஃ| ஸ்வேதநாய த்ரவோஷ்ணத்வாந்மதுத்வாத்தட்ப்ரஶாந்தயே| ஆஹாரபவாத்ப்ராணாய ஸரத்வால்லாகவாய ச| ஜ்வரக்ந்யோ ஜ்வரஸாத்ம்யத்வாத்தஸ்மாத்பேயாபிராதிதஃ| உபக்ரமேஜ்ஜ்வராந் ஸர்வாநதே மத்யஸமுத்திதாந்||௧௯||

Adhikarana peyAyogAH (20) · Śloka 20

ப்ராக்ஜலாஜபேயாஂ ஸுஜராஂ ஸஶுண்டீதாந்யபிப்பலீம்| ஸஸைந்தவாஂ ததாம்லார்தீ தாஂ பிபேத்ஸஹ தாடிமாம்| ஸஷ்டவிட் பஹுபித்தோ வா ஸஶுண்டீமாக்ஷிகாஂ ஹிமாம்| பஸ்திபார்ஶ்வஶிரஃஶூலீ வ்யாக்ரீகோக்ஷுரஸாதிதாம்| பஶ்நிபர்ணீ பலாவில்வநாகரோத்பலதாந்யகைஃ| ஸித்தாஂ ஜ்வராஸார்யம்லாஂ பேயாஂ தீபநபாசநீம்| ஹ்ரஸ்வேந பஞ்சமூலேந ஹிக்காருக்ஶ்வாஸகாஸவாந்| பஞ்சமூலேந மஹதா கபார்தோ யவஸாதிதாம்| விபத்தவர்சாஂ ஸயவாஂ பிப்பல்யாமலகைஃ கதாம்| யவாகூஂ ஸர்பிஷா பஷ்டாஂ மலதோஷாநுலோமநீம்| சவிகாபிப்பலீமூலத்ராக்ஷாऽऽமலகநாகரைஃ| கோஷ்டே விபத்தே ஸருஜி பிபேத்து பரிகர்திநி| கோலவக்ஷாம்லகலஶீதாவநீஶ்ரீபலைஃ கதாம்| அஸ்வேதநித்ரஸ்தஷ்ணார்தஃ ஸிதாமலகநாகரைஃ| ஸிதாபதரமத்வீகாஸாரிவாமுஸ்தசந்தநம்| தஷ்ணாச்சர்திபரீதாஹஜ்வரக்நீஂ க்ஷௌத்ரஸஂயுதாம்| குர்யாத் பேயௌஷதைரேவ ரஸயூஷாதிகாநபி||௨௦||

Adhikarana peyAnarhAH (21) · Śloka 21

மத்யோத்பவே மத்யநித்யே பித்தஸ்தாநகதே கபே| க்ரீஷ்மே தயோர்வாதிகயோஸ்தஹச்சர்திதாஹபீடிதே| ஊர்த்வஂ ப்ரவத்தே ரக்தே ச பேயாஂ நேச்சந்தி ......||௨௧||

Adhikarana tatra lAjatarpaNaM deyam (22) · Śloka 22

........................................தேஷு து| த்ராக்ஷாதாடிமகாஶ்மர்யபத்யாபீலுபரூஷகைஃ| ஸமதூகைஃ ஸபதரைஃ ஸக்ஷௌத்ராந் ஸஸிதோபலாந்| ஜ்வரக்நைஸ்தோயமதிதைரத்பிர்வா லாஜதர்பணாந்| பிபேத் ஸுஸூக்ஷ்மரஜஸஸ்ததோ ஜீர்ணே து தர்பணே| யவாக்வாஂ வௌதநஂ க்ஷுத்வாநஶ்நீயாத்பஶதாண்டுலம்| தகலாவணிகைர்யூஷை ரஸைர்வா முத்கலாவஜைஃ| இத்யயஂ ஷடஹோ நேயோ பலஂ தோஷஂ ச ரக்ஷதா||௨௨||

Adhikarana kaShAyaprayogaH (23) · Śloka 23

ததஃ பக்வேஷு தோஷேஷு லங்கநாத்யைஃ ப்ரஶஸ்யதே| கஷாயோ தோஷஶேஷஸ்ய பாசநஃ ஶமநோऽதவா||௨௩||

Adhikarana kaShAyasya viShayAviShayau (24) · Śloka 24

திக்தஃ பித்தே விஶேஷேண ப்ரயோஜ்யஃ கடுகஃ கபே| பித்தஶ்லேஷ்மஹரத்வேऽபி கஷாயஃ ஸ ந ஶஸ்யதே| நவஜ்வரே மலஸ்தம்பாத் கஷாயோ விஷமஜ்வராந்| குருதேऽருசிஹல்லாஸஹித்மாऽऽத்மாநாதிகாநபி| ந ச்யவந்தே ந பச்யந்தே கஷாயஸ்தம்பிதா மலாஃ| திர்யக்கதா விமார்கா வா வர்தயந்த்யபி ச ஜ்வரம்||௨௪||

Adhikarana auShadhakAlaviShaye matAntarANi (25) · Śloka 25

ஸப்தாஹாதௌஷதஂ கேசிதாஹுரந்யே தஶாஹதஃ| கேசில்லக்வந்நபுக்தஸ்ய யோஜ்யமாமோல்பணேந து||௨௫||

Adhikarana AmolbaNe auShadhaniShedhe hetuH (26) · Śloka 26

தீவ்ரஜ்வரபரீதஸ்ய தோஷவேகோதயே யதஃ| தோஷேऽதவாதிநிசிதே தந்த்ராஸ்தைமித்யகாரிணீ||௨௬||

Adhikarana acirajvarite~apyauShadhaprayogArhAvasthA (27) · Śloka 27

யதா ஜ்வரோ மதுர்தேஹோ லகுஃ ப்ரசலிதா மலாஃ| அசிரஜ்வரிதஸ்யாऽபி யோஜயேத்பேஷஜஂ ததா||௨௭||

Adhikarana kaShAyayogAH pAcanAH kaShAyAH (28) · Śloka 28

முஸ்தயா பர்படஂ யுக்தஂ ஶுண்ட்யா துஃஸ்பர்ஶயாபி வா| பாக்யஂ ஶீதகஷாயஂ வா பாடோஶீரஂ ஸவாலகம்| பிபேத்தத்வச்ச பூநிம்பகுடூசீமுஸ்தநாகரம்| யதாயோக்யமிமே யோஜ்யாஃ கஷாயா தோஷபாசநாஃ| ஜ்வராரோசகதஷ்ணாऽऽஸ்யவைரஸ்யாபக்திநாஶநாஃ| பாடேந்த்ரயவபூநிம்பமுஸ்தபர்படகா மதா| ஜயந்த்யாமமதீஸாரஂ ஜ்வரஂ ச ஸமஹௌஷதாஃ||௨௮||

Adhikarana doShAnusAraM pAcanAni (29) · Śloka 29

துராலபாऽமதாமுஸ்தாநாகரஂ வாதஜே ஜ்வரே| அதவா பிப்பலீமூலகுடூசீவிஶ்வபேஷஜம்| கநீயஃ பஞ்சமூலஂ ச பித்தே க்ஷௌத்ரஸமந்விதாஃ| கலிங்கமுஸ்தகடுகா முஸ்தாபர்படகஂ ததா| ஸதந்வயாஸபூநிம்பஂ வத்ஸகாத்யோ கணஃ கபே| அதவா வஷகாங்கேயீஶங்கவேரதுராலபாஃ| ருக்விபந்தாநிலஶ்லேஷ்மயுக்தே தீபநபாசநம்| அபயாபிப்பலீமூலஶம்யாககடுகாகநம்||௨௯||

Adhikarana santatAdijvareShu kaShAyayogAH (30) · Śloka 30

கலிங்ககாஃ படோலஸ்ய பத்ரஂ கடுகரோஹிணீ| படோலஂ ஸாரிவா முஸ்தா பாடா கடுகரோஹிணீ| படோலநிம்பத்ரிபலாமத்தீகாமுஸ்தவத்ஸகாஃ| கிராததிக்தமமதாஃ சந்தநஂ விஶ்வபேஷஜம்| தாத்ரீமுஸ்தாமதாக்ஷௌத்ரமர்தஶ்லோகஸமாபநாஃ| பஞ்சைதே ஸந்ததாதீநாஂ பஞ்சாநாஂ ஶமநா மதாஃ| படோலேந்த்ரியவாரிஷ்டபத்ரமுஸ்தாமதாऽபயாஃ| ஸாரிவாத்விதயஂ பாடா த்ரயந்தீ கடுரோஹிணீ| படோலாரிஷ்டமத்வீகாஶம்யாகாத்ரிபலாவஷம்| சந்தநோஶீரதாந்யாப்தகுடூசீவிஶ்வபேஷஜம்| தேவதாரூஸ்திராஶுண்டீவாஸாதாத்ரீஹரீதகீஃ| பஞ்ச பஞ்சஜ்வராந் க்நந்தி யோகா மதுஸிதோத்கடாஃ||௩௦||

Adhikarana vAtajvare katipayAH yogAH (31) · Śloka 31

ஸகுடாஃ ஸாரிவா த்ராக்ஷாஶதாஹ்வாகணரேணுகாஃ| காஶ்மர்யஸாரிவாத்ராக்ஷாத்ரயாணாऽமதாகுடஃ| ஶதபுஷ்பாவசாகுஷ்டதேவதாரூஹரேணுகாஃ| ஶர்கராமதுஸஂயுக்தாஃ ஸமாஂஸீமுஸ்ததாந்யகாஃ| கஷ்ணாபுநர்நவாத்ராக்ஷாஶதாஹ்வாகுடஸாரிவாஃ| ஶாலிபர்ணீபலாத்ராக்ஷாஸாரிவாச்சிந்நஸம்பவாஃ| ஆரக்வதோ பலா ராஸ்நா காஶ்மர்யஂ மதுகஂ குடாஃ| ஶதாவரீச்சிந்நரூஹாஸ்வரஸோ வா குடாந்விதஃ| ஸகஷ்ணாஜீரகஸிதாநாகரஶ்சாமதாரஸஃ| வாதஜ்வரஂ ஜயந்த்யாஶு கேவலோ வாऽமதாரஸஃ| பார்ங்கீஸரலகாங்கேயீதாரூகுஷ்டைலவாலுகம்| கோஷ்ணஂ கதகுடோபேதஂ பிபேத்வா வாதஜே ஜ்வரே||௩௧||

Adhikarana pittajvare yogAH (32) · Śloka 32

படோலாதிகுடூச்யாதி ஸூத்ரோக்தௌ பித்தஜே ஜ்வரே| அஞ்ஜநாதிஃ ஸகாஶ்மர்யஃ ஸாரிவாதிஃ ஸஶர்கரஃ| ஸிதாமதுககாஶ்மர்யஶீதோஶீரபரூஷகம்| குடூசீஸாரிவோரோத்ரகமலோத்பலஶர்கரஃ| த்ராக்ஷ்௦ஆऽபயாதிக்தகநஶம்யாகபலபர்படம்| ஶ்யாமாபர்படதுஃஸ்பர்ஶாதிக்தாதிக்தஸிதாவஷாஃ| ஶர்கராதிக்தகடுகாத்ராயமாணாபிபீதகம்| குடூச்யாமலகைர்யுக்தஃ கேவலோ வாऽபி பர்படஃ| கஷாயோ வா ஹிமஸ்திக்தாத்ராக்ஷாமதுகநிம்பஜஃ| பித்தஜ்வரக்நீ கடுகா ஶ்லக்ஷ்ணபிஷ்டா ஸஶர்கரா||௩௨||

Adhikarana kaphajvaraghnAH yogAH (33) · Śloka 33

கபஜேதிவிஷோஶீரபடோலமரிசக்ஷபாஃ| ஸமூர்வேந்த்ரயவத்வீபிகுஷ்டநிம்பவசாகுடாஃ| ஸப்தச்சதாமதாநிம்பஸ்பூர்ஜாதஂ மாக்ஷிகாந்விதம்| நிஶாத்ரிகடுகஂ திக்தாநாகபுஷ்பகலிங்ககாஃ| ஸாரிவாதிவிஷாகுஷ்டதுஃஸ்பர்ஶாமுஸ்தகுக்குலுஃ| பரூஷஂ த்ரிபலா திக்தா பீஜஂ வஷகஜஂ கநம்| நாகரத்ரிபலாமுஸ்தாமூர்வாபாடாஃ ஸமாக்ஷிகாஃ||௩௩||

Adhikarana doShasaMsarge yogAH (34) · Śloka 34

ஸஂஸர்கஸந்நிபாதேஷு மிஶ்ராநேதாந் விகல்பயேத்||௩௪||

Adhikarana vAtapittaghnAH yogAH (35) · Śloka 35

கோகண்டகபலாதர்பாஃ ஸஸிதா வாதபித்தஜே| த்ராக்ஷாமலகபூநிம்பாஃ ஸகுடூசீஶடீகுடாஃ| த்ராயந்தீ ஸாரிவாத்ராக்ஷா காஶ்மர்யச்சிந்நஜாகுடாஃ| த்ராக்ஷாமஸூரத்ராயந்தீ குடூசீஸாரிவாபலாஃ| த்ராக்ஷாமதூகமதுகலோத்ரகாஶ்மர்யஸாரிவாஃ| முஸ்தாமலகஹ்ரீபேரபத்மகேஸரபத்மகம்| மணாலசந்தநோஶீரநீலோத்பலபரூஷகம்| பாண்டோ ஹிமோ வா த்ராக்ஷாதிர்ஜாதீகுஸுமவாஸிதஃ| யுக்தோ மதுஸிதாலாஜைர்ஜயத்யநிலபித்தஜம்| ஜ்வரஂ மதாத்யயஂ சர்த்திஂ மூர்சாஂ தாஹஂ ஶ்ரமஂ ப்ரமம்| ஊர்த்வகஂ ரக்தபித்தஞ்ச பிபாஸாஂ காமலாமபி||௩௫||

Adhikarana kaphavAtaghnAH yogAH (36) · Śloka 36

கபவாதே வசாதிக்தாபாடாரக்வதவத்ஸகாஃ| பிப்பலீசூர்ணயுக்தோ வா க்வாதஶ்சிந்நோத்பவோத்பவஃ| வ்யாக்ரீஶுண்ட்யமதக்வாதஃ பிப்பலீசூர்ணஸஂயுதஃ| வாதஶ்லேஷ்மஜ்வரஶ்வாஸகாஸபீநஸஶூலஜித்| பத்யாகுஸ்தும்பரீமுஸ்தாஶுண்டீகத்தணபர்படம்| ஸகட்பலவசாபார்ங்கீ தேவாஹ்வஂ மதுஹிங்குமத்| கபவாதஜ்வரஷ்டீவகுக்ஷிஹத்பார்ஶ்வவேதநாஃ| கண்டாமயாஸ்யஶ்வயதுகாஸஶ்வாஸந்நியச்சதி||௩௬||

Adhikarana kaphapittaghnAH yogAH (37) · Śloka 37

ஆரக்வதாதிஃ ஸக்ஷௌத்ரஂ கபபித்தஜ்வரஂ ஜயேத்| ததா திக்தாவஷோஶீரத்ராயந்தீத்ரிபலாமதாஃ| படோலாதிவிஷாநிம்பமூர்வாதந்வயவாஸகாஃ| வஷபுஷ்பச்சதரஸஃ ஶர்கராமாக்ஷிகாந்விதஃ| பித்தஶ்லேஷ்மஜ்வரஂ ஹந்தி ஸாஸக்பித்தஂ ஸகாமலம்| அநந்தாவிஶ்வபைஷஜ்யகடுகாதோயதோயதாஃ| ஜ்வரதட்ப்ரமஸம்மோஹதூமகாம்லகநாஶநாஃ||௩௭||

Adhikarana sannipAtaghnA yogAH (39) · Śloka 38

ஸந்நிபாதஜ்வரே வ்யாக்ரீ தேவதாரூநிஶாத்வயம்| படோலபத்ரநிம்பத்வக் த்ரிபலாகடுகாயுதம்| முஸ்தாபர்படகஂ பத்யா மத்தீகா கடுரோஹிணீ| த்ராயந்தீகணதந்மூலத்ராக்ஷாபத்யாமதூலிகாஃ| த்ரிபலோஶீரஷட்க்ரந்தாயஷ்டீமதுபலாகநாஃ| நாகரஂ பௌஷ்கரஂ மூலஂ குடூசீ கண்டகாரிகா| ஸகாஸஶ்வாஸபார்ஶ்வார்த்தௌ வாதஶ்லேஷ்மோத்தரே ஜ்வரே| மதூகபுஷ்பமத்தீகா த்ராயமாணா பரூஷகம்| ஸோஶீரதிக்தாத்ரிபலகாஶ்மர்யாகல்பயேத்திமம்| கஷாயஂ தஂ பிபந் காலே ஜ்வராந் ஸர்வாநபோஹதி| ஜாத்யாமலகமுஸ்தாநி தத்வத்தந்வயவாஸகம்| பத்தவிட்கடுகாத்ராக்ஷாத்ராயந்தீத்ரிபலாகுடாந்||௩௮||

Adhikarana jvare annaprayogaH (39) · Śloka 39

ஜீர்ணௌஷதேऽந்நஂ பேயாத்யமாசரேச்ச்லேஷ்ம்வாந்ந து| பேயா கப வர்த்தயதி பங்கஂ பாஂஸுஷு வஷ்டிவத்||௩௯||

Adhikarana shleShmavatAM yUShakalpanA (40) · Śloka 40

ஶ்லேஷ்மாபிஷ்யண்ணதேஹாநாமதஃ ப்ராகபி யோஜயேத்| யூஷாந் குலத்தசணககலாயாதிகதாந் லகூந்| ரூக்ஷாஂஸ்திக்தரஸோபேதாந் ஹத்யாந்ருசிகராந் படூந்||௪௦||

Adhikarana jIrNA raktashAlayaH (41) · Śloka 41

ரக்தாத்யாஃ ஶாலயஃ ஜீர்ணாஃ ஷஷ்டிகாஶ்ச ஜ்வரே ஹிதாஃ| ஶ்லேஷ்மோத்தரே வீததுஷாஸ்ததா வாட்யகதா யவாஃ| ஓதநஸ்தைஃ ஸ்ருதோ த்விஸ்த்ரிஃ ப்ரயோக்தவ்யோ யதாயதம்| தோஷதூஷ்யாதிபலதோ ஜ்வரக்நக்வாதஸாதிதஃ|௪௧|

Adhikarana rucikarANi vya~jjanAni (42) · Śloka 41

முத்காத்யைர்லகுபிர்யூஷாஃ குலத்தைஶ்ச ஜ்வராபஹாஃ| காரவேல்லககர்கோடவாலமூலகபர்படைஃ| வார்தாகநிம்பகுஸுமபடோலபலபல்லவைஃ| அத்யந்தலகுபிர்மாஸைர்ஜாங்கலைஶ்ச ஹிதா ரஸாஃ| வ்யாக்ரீ பருஷதர்காரீ த்ராக்ஷாமலகதாடிமைஃ| ஸஂஸ்கதாஃ பிப்பலீஶுண்டீதாந்யஜீரகஸைந்தவைஃ| ஸிதாமதுப்யாஂ ப்ராயேண ஸஂயுதா வா கதாகதாஃ| அநம்லதக்ரஸித்தாநி ருச்யாநி வ்யஞ்ஜநாநி ச| அச்சாந்யநலஸம்பந்நாந்யநுபாநேऽபி யோஜயேத்| தாநி க்வதிதஶீதஂ ச வாரி மத்யஂ ச ஸாத்ம்யதஃ||௪௧||

Adhikarana pakveShu doSheShu sarpiramRutopamam (43) · Śloka 43

கஷாயபாநபத்யாந்நர்தஶாஹ இதி லங்கிதே| ஸர்பிர்தத்யாத்கபே மந்தே வாதபித்தோத்தரே ஜ்வரே| பக்வேஷு தோஷேஷ்வமதஂ தத்விஷோபமமந்யதா| தஶாஹே ஸ்யாததீதேऽபி ஜ்வரோபத்ரவவத்திகத்| லங்கநாதிக்ரமஂ தத்ர குர்யாதாகபஸஂக்ஷயாத்||௪௩||

Adhikarana jvare bhojanakAlaH (44-1) · Śloka 1

ஸஜ்வரஂ ஜ்வரமுக்தஂ வா திநாந்தே போஜயேல்லகு| ஶ்லேஷ்மக்ஷயவிவத்தோஷ்மா பலவாநநலஸ்ததா| யதோசிதேऽதவா காலே தோஷஸாத்ம்யாநுரோததஃ| ப்ராகல்பவஹ்நிர்புஞ்ஜாநோ ந ஹ்யஜீர்ணேந பீட்யதே||௪௪|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதாவஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாஂ சிகித்ஸிதஸ்தாநே ஜ்வரசிகித்ஸிதந்நாம ப்ரதமோऽத்யாயஃ||௧||