Adhikarana atha mUtrAghAtacikitsitannAma trayodasho~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਮੂਤ੍ਰਾਘਾਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातो मूत्राघातचिकित्सितं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaje mUtrakRucchre (2) · Śloka 2
ਵਾਤਾਨ੍ਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰੇ ਵਾਤਹਰਤੈਲਾਭ੍ਯਕ੍ਤਗਾਤ੍ਰਸ੍ਯਾਧੋਨਾਭੇਃ ਸਰ੍ਵ ਮਙ੍ਗਂ ਪਿਣ੍ਡੇਨ ਸੇਕਾਵਗਾਹੈਸ਼੍ਚ ਵਾਤਘ੍ਨੈਃ ਕਮ੍ਭੀਸ੍ਵੇਦੇਨ ਚ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍| ਦਸ਼ਮੂਲਬਲੈਰਣ੍ਡਮੂਲਪੁਨਰ੍ਨਵਾਸ਼ਤਾਵਰੀਵਸ਼੍ਚੀਵਪਤ੍ਤੂਰਪਾਸਾ ਣਭੇਦਕਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਯਵਕ੍ਵਾਥੇਨ ਤਤ੍ਕਲ੍ਕੇਨ ਚ ਤੈਲਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸੂਕਰਰ੍ਕ੍ਸਵਸਾਲਵਣਪਞ੍ਚਕੋਪੇਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਾਨਾਯ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਏਤਾਨ੍ਯੇਵ ਚੌਸਧਾਨ੍ਯਨ੍ਨਪਾਨੇ ਪਿਣ੍ਡੋਪਨਾਹਸ੍ਵੇਦਯਾਂਸ਼੍ਚ ਤੈਲ ਫਲਸ੍ਨੇਹਾਮ੍ਲਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਂ ਚ ਸੌਵਰ੍ਚਲਾਢ੍ਯਾਂ ਪਿਬੇਤ੍||੨||
वातान्मूत्रकृच्छ्रे वातहरतैलाभ्यक्तगात्रस्याधोनाभेः सर्व मङ्गं पिण्डेन सेकावगाहैश्च वातघ्नैः कम्भीस्वेदेन च स्वेदयेत्| दशमूलबलैरण्डमूलपुनर्नवाशतावरीवृश्चीवपत्तूरपाषा णभेदककोलकुलत्थयवक्वाथेन तत्कल्केन च तैलं सर्पिः सूकरर्क्षवसालवणपञ्चकोपेतं सिद्धं पानाय दद्यात्| एतान्येव चौषधान्यन्नपाने पिण्डोपनाहस्वेदयांश्च तैल फलस्नेहाम्लयुक्तानि कल्पयेत्| प्रसन्नां च सौवर्चलाढ्यां पिबेत्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittaje mUtrakRucchre (3) · Śloka 3
ਪਿਤ੍ਤਜੇ ਸ਼ੀਤਸੇਕਾਵਗਾਹਪ੍ਰਦੇਹਾਨ੍ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਤਣਪਞ੍ਚਮੂਲ ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਭੀਰੁਵਿਦਾਰੀਕਸ਼ੇਰੁਕਕ੍ਵਾਥਂ ਸ਼ੀਤਂ ਸਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਕਾਣ੍ਡੇਕ੍ਸੁਰਕਮੂਲਮ੍| ਕਮਲੋਤ੍ਪਲਵਿਦਾਰੀ ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਾਨਿ ਵਾ| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸੇਨ ਵਾ ਤ੍ਰਪੁਸਕੁਸੁਮ੍ਭੋਰ੍ਵਾਰੂ ਬੀਜਵਸਕਕੁਙ੍ਕੁਮਕਲ੍ਕਂ ਸਰ੍ਵਮੂਤ੍ਰਾਘਾਤਘ੍ਨਮ੍| ਮਧੁਕਦਾਰ੍ਵ੍ਯੁ ਰ੍ਵਾਰੂਬੀਜਾਨਿ ਵਾ ਤਣ੍ਡੁਲਧਾਵਨੇਨ| ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਾਂ ਵਾ ਦਾਰ੍ਵੀ ਮਾਮਲਕਰਸੇਨ| ਮਦ੍ਵੀਕਾਕਲ੍ਕਂ ਵਾ ਪਰ੍ਯੁਸਿਤਾਮ੍ਭਸਾ||੩||
पित्तजे शीतसेकावगाहप्रदेहान् प्रयुञ्जीत| तृणपञ्चमूल श्वदंष्ट्राभीरुविदारीकशेरुकक्वाथं शीतं समधुशर्करं पिबेत्| तद्वच्च काण्डेक्षुरकमूलम्| कमलोत्पलविदारी शृङ्गाटकानि वा| द्राक्षारसेन वा त्रपुसकुसुम्भोर्वारू बीजवृषककुङ्कुमकल्कं सर्वमूत्राघातघ्नम्| मधुकदार्व्यु र्वारूबीजानि वा तण्डुलधावनेन| समाक्षिकां वा दार्वी मामलकरसेन| मृद्वीकाकल्कं वा पर्युषिताम्भसा||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphaje mUtrakRucchre (4) · Śloka 4
ਕਫਜੇ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵੇਦੋ ਵਮਨਂ ਕਟੁਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਕ੍ਸਾਰਮਨ੍ਨ ਪਾਨਂ ਯਵਾਨ੍ਨਂ ਤਕ੍ਰਂ ਚ| ਪਿਬੇਚ੍ਚ ਮਦ੍ਯੇਨ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਲਾਮਾਮਲਕਰਸੇਨ ਵਾ ਮਧੁਯੁਤਾਂ ਵਾ ਕਦਲੀਰਸੇਨ ਕੈਡਰ੍ਯਕਰਸੇਨ ਵਾ| ਸ਼ੀਤਿ ਵਾਰਕਬੀਜਂ ਵਾ ਤਕ੍ਰੇਣ| ਪ੍ਰਵਾਲਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਨਾ| ਧਵਕੁਟਜਕਰਞ੍ਜਾਮਤਾਕੇਬੁਕੈਲਾਰਗ੍ਵਧਸਪ੍ਰਚ੍ਛਦਕ੍ਵਾਥਂ ਵਾ ਸ਼ੀਤਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮ੍| ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਵਾ ਯਵਾਗੂਮ੍| ਕਣ੍ਟਕਾਰਿ ਕਾਸ੍ਵਰਸਂ ਵਾ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍| ਵ੍ਯੋਸੈਲਾਗੋਕ੍ਸੁਰਕਸਾਰਸਾ ਸ੍ਥੀਨਿ ਵਾ ਮਧੁਮੂਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਨਿ| ਪਾਟਲੀਕ੍ਸਾਰਂ ਵਾ ਬਹੁਕਤ੍ਵਃ ਪਰਿਸ੍ਰੁਤਂ ਤੈਲਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਤਿਲਪਾਟਲੀਪਾੜ੍ਰਿਭਦ੍ਰਯਾਵਸ਼ੂਕ ਕ੍ਸਾਰੋਦਕਾਨੁਵਿਦ੍ਧਾਂ ਵਾ ਤ੍ਵਗੇਲੋਸਕਚੂਰ੍ਣਯੁਕ੍ਤਾਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਮ੍| ਤਿਲਾਦੀਨਾਂ ਵਾ ਪਥਕ੍ਕ੍ਸਾਰਂ ਗੁਡੋਪਦਂਸ਼ਮਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋ ਸ੍ਣਦ੍ਰਵ੍ਯਸਿਦ੍ਧਂ ਵ ਤੈਲਂ ਪਾਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਰ੍ਥੇ||੪||
कफजे यथास्वं स्वेदो वमनं कटुतीक्ष्णोष्णक्षारमन्न पानं यवान्नं तक्रं च| पिबेच्च मद्येन सूक्ष्मैलामामलकरसेन वा मधुयुतां वा कदलीरसेन कैडर्यकरसेन वा| शीति वारकबीजं वा तक्रेण| प्रवालचूर्णं वा तण्डुलाम्बुना| धवकुटजकरञ्जामृताकेबुकैलारग्वधसप्रच्छदक्वाथं वा शीतं सक्षौद्रम्| तत्सिद्धां वा यवागूम्| कण्टकारि कास्वरसं वा समाक्षिकम्| व्योषैलागोक्षुरकसारसा स्थीनि वा मधुमूत्रयुक्तानि| पाटलीक्षारं वा बहुकृत्वः परिस्रुतं तैलयुक्तम्| तिलपाटलीपाऱ्रिभद्रयावशूक क्षारोदकानुविद्धां वा त्वगेलोषकचूर्णयुक्तां प्रसन्नाम्| तिलादीनां वा पृथक्क्षारं गुडोपदंशमश्नीयात्| तीक्ष्णो ष्णद्रव्यसिद्धं व तैलं पानाभ्यङ्गार्थे||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAnnipAtike mUtrakRucchre (5) · Śloka 5
ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਤ੍ਮਕੇ ਵਾਤਾਦੀਨਾਂ ਸ੍ਥਾਨਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਯਥਾਸਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰਤਿ ਕੁਰ੍ਵੀਤ| ਯਥੋਲ੍ਬਣਂ ਵਾ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਸਮਸ੍ਥਿਤੇਸੁ ਵਾ ਸਮਸਿਤਂ ਯਵਕ੍ਸਾਰਂ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਅਪਿ ਚ ਏਲਾਸ਼੍ਮਭੇਦਕਸ਼ਿਲਾਜਤੁਪਿਪ੍ਲੀਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਤਣ੍ਡੁਲਜਲਾਲੁਡਿਤਾਨਿ ਪੀਤ੍ਵਾ| ਤਦ੍ਵਦ੍ਗੁਡੇਨ ਸਹਿਤਾਨ੍ਯੁਪਯੁਜ੍ਯ ਮਾਸ ਮਾਸਨ੍ਨਮਤ੍ਯੁਰਪਿ ਜੀਵਤਿ ਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰੀ| ਏਲੋਪਕੁਲ੍ਯਾਮਧੁਕਾਸ਼੍ਮਭੇਦਕੌਨ੍ਤੀਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਵਸਕੋਰੁਪੂਗੈਃ| ਕ੍ਵਾਥਂ ਪਿਬੇਚ੍ਛਰ੍ਕਰਯਾਵਗਾਢਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰੇ ਸਦਾਹੇ ਸਰੁਜੇ ਵਿਬਨ੍ਧੇ| ਹਰੀਤਕੀਗੋਕ੍ਸੁਰਰਾਜਵਕ੍ਸਪਾਸਾਣਾਭਿਦ੍ਧਨ੍ਵਯਵਾਸਕਾਨਾਮ੍| ਕ੍ਵਾਥਂ ਪਿਬੇਦਸ਼੍ਮਜਤੁਪ੍ਰਧਾਨਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰੇ ਸਾਸ਼੍ਮਰਿਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰੇ||੫||
सन्निपातात्मके वातादीनां स्थानानुपूर्व्या यथासन्नं प्रति कुर्वीत| यथोल्बणं वा सर्वेषु समस्थितेषु वा समसितं यवक्षारं भक्षयेत्| अपि च एलाश्मभेदकशिलाजतुपिप्लीनां चूर्णानि तण्डुलजलालुडितानि पीत्वा| तद्वद्गुडेन सहितान्युपयुज्य मास मासन्नमृत्युरपि जीवति मूत्रकृच्छ्री| एलोपकुल्यामधुकाश्मभेदकौन्तीश्वदंष्ट्रावृषकोरुपूगैः| क्वाथं पिबेच्छर्करयावगाढं कृच्छ्रे सदाहे सरुजे विबन्धे| हरीतकीगोक्षुरराजवृक्षपाषाणाभिद्धन्वयवासकानाम्| क्वाथं पिबेदश्मजतुप्रधानं सशर्करे साश्मरिमूत्रकृच्छ्रे||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ashmaryAdiShvatideshaH (6) · Śloka 6
ਅਸ਼੍ਮਰ੍ਯਾਮਚਿਰੋਤ੍ਥਿਤਾਯਾਂ ਵਾਤਬਸ੍ਤ੍ਯਾਦਿਸੁ ਚ ਯਥਾਦੋਸ ਮਿਦਮੇਵਾਚਰੇਤ੍||੬||
अश्मर्यामचिरोत्थितायां वातबस्त्यादिषु च यथादोष मिदमेवाचरेत्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatra vAtAshmaryAm (7) · Śloka 7
ਪਾਸਾਣਭੇਦਕਵਸੁਕਵਸਿਰਾਸ਼੍ਮਨ੍ਤਕਸ਼ਤਾਵਰੀਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਬਹਤੀ ਦ੍ਵਯਕਪੋਤਪਙ੍ਕਾਬਲਾਤਿਬਲਾਕਚ੍ਛੁਰੋਸ਼ੀਰਗੁਨ੍ਧੁਵਕ੍ਸਾਦਨੀ ਭਲ੍ਲੂਕਵਰਣਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਸ਼ਾਕਫਲਕਤਕਫਲਕ੍ਵਾਥੇ ਸਰ੍ਪਿਰੂਸਕਾਦਿਪ੍ਰਤੀਵਾਪਂ ਵਿਪਾਚ੍ਯ ਪੀਤਮਾਸ਼ੁ ਵਾਤਾਸ਼੍ਮਰੀਂ ਭਿਨਤ੍ਤਿ, ਏਭਿਰੇਵ ਚ ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਕਸਾਯਕ੍ਸਾਰਾਨ੍ਨਪਾਨਾਨਿ ਕਲ੍ਪ ਯੇਤ੍| ਸਿਂਹੀਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਗੋਕ੍ਸੁਰਕੇਕ੍ਸੁਰਕੋਰੂਬੂਕਮੂਲਕਲ੍ਕੋਮਧੁਰੇਣ ਦਧ੍ਨਾ ਪੀਤਃ ਸਪ੍ਤਾਹਾਦਸ਼੍ਮਰੀਂ ਭਿਨਤ੍ਤਿ| ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਮੂਲਕਲ੍ਕੇਨ ਦਧਿਲਵਣਯਕਸਿਦ੍ਧੋ ਯੂਸਃ||੭||
पाषाणभेदकवसुकवसिराश्मन्तकशतावरीश्वदंष्ट्राबृहती द्वयकपोतपङ्काबलातिबलाकच्छुरोशीरगुन्धुवृक्षादनी भल्लूकवरणयवकोलकुलत्थशाकफलकतकफलक्वाथे सर्पिरूषकादिप्रतीवापं विपाच्य पीतमाशु वाताश्मरीं भिनत्ति, एभिरेव च द्रव्यैः कषायक्षारान्नपानानि कल्प येत्| सिंहीव्याघ्रीगोक्षुरकेक्षुरकोरूबूकमूलकल्कोऽमधुरेण दध्ना पीतः सप्ताहादश्मरीं भिनत्ति| शिग्रुमूलकल्केन दधिलवणयकसिद्धो यूषः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAshmaryAm (8) · Śloka 8
ਵੀਰਤਰਾਦਿਗੁਨ੍ਦ੍ਰੇਤ੍ਕਟਪਤ੍ਤੂਰਵਾਰਾਹੀਪਾਠਾਪਾਟਲੀਸ਼ਿਰੀਸਸ਼ਾਲਿ ਮੂਲਵਿਦਾਰੀਦ੍ਵਿਪੁਨਰ੍ਨਵਕ੍ਵਾਥੇ ਤ੍ਰਪੁਸਕੁਸੁਮ੍ਭੈਰ੍ਵਾਰੂਰ੍ਕਾਰੂਬੀਜ ਮਧੁਕਸ਼ਿਲਾਜਤੁਪ੍ਰਤੀਵਾਪਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਿਪਾਚ੍ਯ ਪੀਤਮਾਸ਼ੁ ਪਿਤ੍ਤਾ ਸ਼੍ਮਰੀਂ ਭਿਨਤ੍ਤਿ| ਪੂਰ੍ਵਵਚ੍ਚ ਕਸਾਯਾਦੀਨੇਭਿਃ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍||੮||
वीरतरादिगुन्द्रेत्कटपत्तूरवाराहीपाठापाटलीशिरीषशालि मूलविदारीद्विपुनर्नवक्वाथे त्रपुसकुसुम्भैर्वारूर्कारूबीज मधुकशिलाजतुप्रतीवापं सर्पिर्विपाच्य पीतमाशु पित्ता श्मरीं भिनत्ति| पूर्ववच्च कषायादीनेभिः कल्पयेत्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmAshmaryAm (9) · Śloka 9
ਵਰਣਾਦਿਭਦ੍ਰਦਾਰ੍ਵਾਦਿਗੁਗ੍ਗੁਲ੍ਵੇਲਾਦ੍ਵਯਕੁਸ੍ਠਮਰਿਚਚਿਤ੍ਰਕ ਮੁਸ੍ਤਾਸੁਰਸਾਹ੍ਵਯੈਃ ਕਲ੍ਕੀਕਤੈਃ ਸਾਧਿਤਮੂਸਕਾਦਿਪ੍ਰਤੀਵਾਪਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਸ਼੍ਮਰੀਂ ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਿਤਿ ਸਮਾਨਂ ਪੂਰ੍ਵੇਣ| ਮਸ੍ਤੁਨਾ ਬਹੁਸ਼ਃ ਪਾਟਲੀਭਸ੍ਮ ਗਾਲਯਿਤ੍ਵਾ ਭਸ੍ਮ ਵਿਸ ਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਤਤਸ੍ਤਨ੍ਮਸ੍ਤੁ ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਕੁਲਤ੍ਥੈਃ ਸਹ ਕ੍ਵਾਥਯੇਤ੍| ਤਂ ਕ੍ਵਾਥਂ ਗੋਕ੍ਸੁਰਕਮੂਲੈਲਾਤ੍ਰਪੁਸਕੁਟਜਬੀਜਪਾਸਾਣਭੇਦ ਕਚੂਰ੍ਣਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਲੀਢ੍ਵਾਨੁਪਿਬੇਤ੍| ਤਥਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵਾਸ਼੍ਮਰੀ ਭਿਦ੍ਯਤੇ ਚ੍ਯਵਤੇ ਚ||੯||
वरणादिभद्रदार्वादिगुग्गुल्वेलाद्वयकुष्ठमरिचचित्रक मुस्तासुरसाह्वयैः कल्कीकृतैः साधितमूषकादिप्रतीवापं सर्पिः श्लेष्माश्मरीं भिन्नत्तिति समानं पूर्वेण| मस्तुना बहुशः पाटलीभस्म गालयित्वा भस्म विस र्जयेत्| ततस्तन्मस्तु गृहीत्वा कुलत्थैः सह क्वाथयेत्| तं क्वाथं गोक्षुरकमूलैलात्रपुसकुटजबीजपाषाणभेद कचूर्णं क्षौद्रेण लीढ्वाऽनुपिबेत्| तथा शीघ्रमेवाश्मरी भिद्यते च्यवते च||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUrvoktauShadhAnAM kShArakalpanA (10) · Śloka 10
ਅਸ਼੍ਮਰੀਭੇਸਜਾਨਾਂ ਘਤਾਕ੍ਤਾਨਾਮਨ੍ਤਰ੍ਧੂਮਦਗ੍ਧਾਨਾਂ ਕ੍ਸਾਰਂ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯ ਪਸ਼ੁਸ਼ਕਤ੍ਕ੍ਸਾਰਞ੍ਚ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਬਹੁਕਤ੍ਵੋ ਗਾਲਯਿਤ੍ਵਾ ਤਮਚ੍ਛ ਮਗ੍ਨੌ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਘਨੀਭਵਤਿ ਚ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣੋਸਕਾਦਿਚੂਰ੍ਣਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਰ੍ਵੀਪ੍ਰਲੇਪਂ ਚਾਵਤਾਰਯੇਤ੍| ਏਸ ਕ੍ਸੀਰਾਸ਼ਿਨਃ ਕ੍ਸਾਰਾਵ ਲੇਹੋਸ਼੍ਮਰੀਮ੍ ਭਿਨਤ੍ਤਿ ਪਾਤਯਤਿ ਚ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮ੍||੧੦||
अश्मरीभेषजानां घृताक्तानामन्तर्धूमदग्धानां क्षारं ग्राम्य पशुशकृत्क्षारञ्च गोमूत्रेण बहुकृत्वो गालयित्वा तमच्छ मग्नौ साधयेत्| घनीभवति च तस्मिंस्त्र्यूषणोषकादिचूर्णं दद्याद्दर्वीप्रलेपं चावतारयेत्| एष क्षीराशिनः क्षाराव लेहोऽश्मरीम् भिनत्ति पातयति च शर्कराम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tilAdyanye kShArAH (11) · Śloka 11
ਤਿਲਕਦਲੀਯਵਾਪਾਮਾਰ੍ਗਪਲਾਸ਼ਕ੍ਸਾਰੋਵਿਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪੀਤਃ ਸਮਾਨਃ ਪੂਰ੍ਵੇਣ| ਕੇਤਕਪਤ੍ਰਕ੍ਵਾਥੇਨ ਹਿਙ੍ਗੁਕ੍ਰੌਞ੍ਚਸ੍ਥਿਕ੍ਸਾਰ ਯੁਤਃ ਪਾਟਲੀਕਰਵੀਰਕ੍ਸਾਰਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚੋਸ੍ਟ੍ਰਗਰ੍ਦਭਾਸ੍ਥਿਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾ ਕਦਮ੍ਬਮੂਲਤਾਲਪਤ੍ਰਿਕਾਜਮੋਦਨਾਗਰਚੂਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਸੁਰਾਮਣ੍ਡੋਸ੍ਣੋ ਦਕਾਨ੍ਯਤਰਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਃ||੧੧||
तिलकदलीयवापामार्गपलाशक्षारोऽविमूत्रेण पीतः समानः पूर्वेण| केतकपत्रक्वाथेन हिङ्गुक्रौञ्चस्थिक्षार युतः पाटलीकरवीरक्षारश्च क्रौञ्चोष्ट्रगर्दभास्थिश्वदंष्ट्रा कदम्बमूलतालपत्रिकाजमोदनागरचूर्णश्च सुरामण्डोष्णो दकान्यतरप्रयुक्तः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana picukAdiphalakvAthAdyAH prayogAH (12) · Śloka 12
ਪਿਚੁਕਾਙ੍ਕੋਲਸ਼ਾਕਕਤਕੇਨ੍ਦੀਵਰਫਲਕ੍ਵਾਥਸ਼੍ਚ ਸੁਖੋਸ੍ਣੋ ਗੁਡਯੁਕ੍ਤਃ| ਨਤ੍ਯਕੁਣ੍ਡਕਬੀਜਚੂਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕੋਵਿਕ੍ਸੀਰ ਯੁਕ੍ਤਃ| ਕਪੋਤਵਙ੍ਕਾਮੂਲਞ੍ਚ ਸੁਰਯਾ| ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਪਯੋਸ਼੍ਮ ਰੀਵੇਦਨਾਰ੍ਤ੍ਤਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾਭਯਾਸ੍ਥਿਭਿਃ ਪੁਨਰ੍ਨਵੇਨ ਵਾ||੧੨||
पिचुकाङ्कोलशाककतकेन्दीवरफलक्वाथश्च सुखोष्णो गुडयुक्तः| नृत्यकुण्डकबीजचूर्णश्च समाक्षिकोऽविक्षीर युक्तः| कपोतवङ्कामूलञ्च सुरया| तत्सिद्धं वा पयोऽश्म रीवेदनार्त्तः पिबेत्| सिद्धं वाभयास्थिभिः पुनर्नवेन वा||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sheShamUtrAghAteShvetadeva yojyam (13) · Śloka 13
ਸ਼ੇਸੇਸ੍ਵੇਵਂ ਮੂਤ੍ਰਾਘਾਤੇਸ੍ਵਤ ਏਵ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਵਿਭਜੇਤ੍||੧੩||
शेषेष्वेवं मूत्राघातेष्वत एव चिकित्सां विभजेत्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarveShu kecana sAmAnyaprayogAH (14) · Śloka 14
ਹ੍ਰਸ੍ਵਪਞ੍ਚਮੂਲੇਨ ਦ੍ਵਿਗੁਣਤ੍ਰਿਕਣ੍ਟਕੇਨ ਸਾਧਿਤਂ ਤੋਯਂ ਪਯੋ ਵਾ ਕੇਵਲਂ ਘਤਮਿਸ਼੍ਰਂ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍ ਸਰ੍ਵਮੁਤ੍ਰਾਘਾਤਘ੍ਨਮ੍| ਗੋਕ੍ਸੁਰਕਕਣ੍ਟਕਾਰਿਕਾਕਤਾਂ ਵਾ ਸਫਾਣਿਤਾਂ ਯਵਾਗੂਮ੍| ਤਾਮ੍ਰਚੂਡਰਸਸਿਦ੍ਧਾਂ ਵਾ| ਵੀਰਤਰਾਦਿਕ੍ਵਾਥੇਨ ਵਾ| ਤੇਨ ਵਾ ਤਦ੍ਭਾਵਿਤਂ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁ| ਵਾਜਿਰਾਸਭਾਨ੍ਯਤਰਸ਼ਕਦ੍ਰਸਂ ਵਾ| ਦੁਰਾਲਭਾਸ੍ਵਰਸਂ ਵਾ| ਕਕੁਭਕਸਾਯਂ ਵਾ| ਮੂਰ੍ਵਾਭਯਾਮੁ ਸ੍ਤਦੇਵਦਾਰੂਮਧੁਕਕਲ੍ਕਂ ਵਾ| ਵਾਰੁਣੀਕ੍ਸੀਰੋਸ੍ਣੋਦਕਾਨ੍ਯ ਤਮੇਨ ਤ੍ਰਿਫਲਾਕਲ੍ਕਂ ਵਾ ਸਸੈਨ੍ਧਵਂ ਸੁਖਾਮ੍ਭਸਾ| ਕੇਵਲ ਮੇਵ ਵਾ ਬਿਭੀਤਕਬੀਜਂ ਸੁਰਯਾ| ਵਿਹਗਪਿਸ਼ਿਤੋਪਦਂਸ਼ਂ ਵਾ ਨਿਗਦਮਦਿਰਾਮਣ੍ਡਂ ਮਾਰ੍ਦ੍ਵੀਕਮਾਸਵਾਨ੍ ਵਾ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਪਿਬੇਤ੍| ਪੀਤਮਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼ੀਘ੍ਰਵੇਗੇਨ ਵਾਜਿਨਾ ਰਥੇਨ ਵਾ ਯਾਯਾਤ੍| ਏਵਮਸ਼੍ਮਰੀ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਚ ਪ੍ਰਚ੍ਯਵਤੇ| ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਚ ਮੂਤ੍ਰਾਘਾਤੇਸੁ ਵਿਸ਼ੇਸਤੋਸ਼੍ਮਰੀਸ਼ਰ੍ਕਰਾਸੁ ਵੀਰਤਰਾਦਿਃ ਸਰ੍ਵਥਾ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਃ ਤਿਲ੍ਵਕਘਤਂ ਚ ਵਿਰੇਕਾਰ੍ਥਮ੍| ਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮ ਚਾਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਵਿਸ਼ੇ ਸੇਣੋਤ੍ਤਰਬਸ੍ਤਿਃ||੧੪||
ह्रस्वपञ्चमूलेन द्विगुणत्रिकण्टकेन साधितं तोयं पयो वा केवलं घृतमिश्रं वा पिबेत् सर्वमुत्राघातघ्नम्| गोक्षुरककण्टकारिकाकृतां वा सफाणितां यवागूम्| ताम्रचूडरससिद्धां वा| वीरतरादिक्वाथेन वा| तेन वा तद्भावितं शिलाजतु| वाजिरासभान्यतरशकृद्रसं वा| दुरालभास्वरसं वा| ककुभकषायं वा| मूर्वाभयामु स्तदेवदारूमधुककल्कं वा| वारुणीक्षीरोष्णोदकान्य तमेन त्रिफलाकल्कं वा ससैन्धवं सुखाम्भसा| केवल मेव वा बिभीतकबीजं सुरया| विहगपिशितोपदंशं वा निगदमदिरामण्डं मार्द्वीकमासवान् वा विविधान् पिबेत्| पीतमद्यश्च शीघ्रवेगेन वाजिना रथेन वा यायात्| एवमश्मरी शर्करा च प्रच्यवते| सर्वेषु च मूत्राघातेषु विशेषतोऽश्मरीशर्करासु वीरतरादिः सर्वथा प्रयोज्यः तिल्वकघृतं च विरेकार्थम्| बस्तिकर्म चाभीक्ष्णं विशे षेणोत्तरबस्तिः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nirUho~anuvAsanashca (15) · Śloka 15
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਯਾਮਾਦਿਰਰ੍ਧਾਰ੍ਧਵਿਹਿਤੋ ਗੋਮੂਤ੍ਰਸਿਦ੍ਧੋ ਨਿਰੂਹਃ| ਬਿਲ੍ਵਾ ਦਿਮੂਲੈਸ਼੍ਚ ਸੁਰਾਸੌਵੀਰਕਾਦਿਸਿਦ੍ਧੈਸ੍ਤਣਪਞ੍ਚਮੂਲਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਸ਼ਤ ਕ੍ਸੀਰਵਾਂਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਪੁਸੈਰ੍ਵਾਰੂਕਸ਼ਤਾਹ੍ਵਬੀਜਕਰ੍ਸਭਕਯਵਾਨੀ ਕਲ੍ਕਿਤਃ| ਪੀਤਦਾਰੂਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਮਨੁਵਾਸਨਮ੍||੧੫||
तत्र श्यामादिरर्धार्धविहितो गोमूत्रसिद्धो निरूहः| बिल्वा दिमूलैश्च सुरासौवीरकादिसिद्धैस्तृणपञ्चमूलश्वदंष्ट्राशृत क्षीरवांश्च त्रपुसैर्वारूकशताह्वबीजकर्षभकयवानी कल्कितः| पीतदारूसिद्धं तैलमनुवासनम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uttarabastyAdika~jca (16) · Śloka 16
ਸ਼ਤਾਵਰੀਗੋਕ੍ਸੁਰਕਬਹਤੀਦ੍ਵਯਪੁਨਰ੍ਨਵੋਸ਼ੀਰਮਧੁਕਦ੍ਵਿਸਾਰਿਵਾ ਸ਼੍ਰੇਯਸੀਲੋਧ੍ਰਤਣਪਞ੍ਚਮੂਲਕਸਾਯੇ ਕ੍ਸੀਰਚਤੁਰ੍ਗੁਣਂ ਬਲਾਵਕ੍ਸਕ ਖਰਾਹ੍ਵੋਪਕੁਞ੍ਚਿਕਾਵਤ੍ਸਕਤ੍ਰਪੁਸੋਰ੍ਵਾਰੂਬੀਜਸ਼ੀਤਿਵਾਰਕਮਧੁ ਕਸਡ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਾਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਸ਼੍ਮਭੇਦਮਦਨਹਪੁਸਾਕਲ੍ਕਗਰ੍ਭਤੈਲਮੁਤ੍ਤਰ ਬਸ੍ਤਿਃ| ਤਦ੍ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਰੋਤਸਾ ਚ ਪੁਨਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਸ਼ਯ ਸ਼ੋਧਨਾਰ੍ਥਂ ਬਲਸ੍ਥੇਨ ਪੁਂਸਾ ਵਸ੍undefinedਾਣਾਂ ਮਾਂਸਾਨਾਂ ਕੁਕ੍ਕੁਟ ਮਾਂਸਸ੍ਯ ਚ ਤਪ੍ਤੇਨਾਨੁਕੂਲਾਃ ਪ੍ਰਕਰ੍ਸੇਣ ਪ੍ਰਿਯਾਃ ਪ੍ਰਮਦਾ ਯਥਾ ਕਾਲਮਸੇਵ੍ਯਾ ਇਤਿ||੧੬||
शतावरीगोक्षुरकबृहतीद्वयपुनर्नवोशीरमधुकद्विसारिवा श्रेयसीलोध्रतृणपञ्चमूलकषाये क्षीरचतुर्गुणं बलावृक्षक खराह्वोपकुञ्चिकावत्सकत्रपुसोर्वारूबीजशीतिवारकमधु कषड्ग्रन्थाशताह्वाश्मभेदमदनहपुषाकल्कगर्भतैलमुत्तर बस्तिः| तद्विशुद्धस्रोतसा च पुनः शुक्राश्मर्या शुक्राशय शोधनार्थं बलस्थेन पुंसा वृष्य़ाणां मांसानां कुक्कुट मांसस्य च तृप्तेनानुकूलाः प्रकर्षेण प्रियाः प्रमदा यथा कालमसेव्या इति||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shastrAvacaraNAvasthA (17) · Śloka 17
ਕ੍ਰਿਯਾਭਿਰਾਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਾਮਿਰ੍ਨ ਚੇਚ੍ਛਾਨ੍ਤਿਸ੍ਤਤੋ ਭਿਸਕ੍| ਇਤਿ ਰਾਜਾਨਮਾਪਚ੍ਛ੍ਯ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਸਾਧ੍ਵਵਚਾਰਯੇਤ੍| ਅਕ੍ਰਿਯਾਯਾਂ ਧ੍ਰੁਵੋ ਮਤ੍ਯੁਃ ਕ੍ਰਿਯਾਯਾਂ ਸਂਸ਼ਯੋ ਭਵੇਤ੍| ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਵੈਦ੍ਯਸ੍ਯ ਬਹੁਸ਼ਃ ਸਿਦ੍ਧਕਰ੍ਮਣਃ||੧੭||
क्रियाभिराभिः सिद्धामिर्न चेच्छान्तिस्ततो भिषक्| इति राजानमापृच्छ्य शस्तं साध्ववचारयेत्| अक्रियायां ध्रुवो मृत्युः क्रियायां संशयो भवेत्| निश्चितस्यापि वैद्यस्य बहुशः सिद्धकर्मणः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shastrAvacAraNavidhiH (18) · Śloka 18
ਅਥਾਤੁਰਮੁਪਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਪਕਸ੍ਟਦੋਸਮੀਸਤ੍ਕਰ੍ਸ਼ਿਤਮਭ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਵਿਨ੍ਨ ਸ਼ਰੀਰਮਭੁਕ੍ਤਵਨ੍ਤਂ ਕਤਮਙ੍ਗਲਸ੍ਵਸ੍ਤਿਵਾਚਨਮੁਪਕਲ੍ਪਿਤ ਸਮ੍ਭਾਰਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਤਤੋ ਬਲਵਨ੍ਤਮਵਿਕ੍ਲਵਮਾਜਾਨੁਸਮੇ ਫਲਕੇ ਪ੍ਰਾਗੁਪਵੇਸ਼੍ਯ ਪੁਰੁਸਂ ਤਸ੍ਯੋਤ੍ਸਙ੍ਗੇ ਸੁਨਿਸਣ੍ਣਪੂਰ੍ਵ ਕਾਯਮੁਤ੍ਤਾਨਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਚੁਮ੍ਬਲੋਪਵਿਸ੍ਟਂ ਸਙ੍ਕੁਚਿਤਜਾਨੁਕੂਰ੍ਪਰਮਿਤ ਰੇਣ ਪੁਂਸਾ ਸਹ ਬਦ੍ਧਂ ਸੂਤ੍ਰੈਃ ਸ਼ਾਟਕੇਨ ਵਾ ਤਤੋਸ੍ਯ ਸ੍ਵਭ੍ਯਕ੍ਤਂ ਨਾਭਿਪ੍ਰਦੇਸ਼ਂ ਵਾਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਵਿਮਦ੍ਯ ਮੁਸ੍ਟਿਨਾਵਪੀਡਯੇਤ੍| ਅਧੋਨਾਭੇਰ੍ਯਾਵਦਸ਼੍ਮਰ੍ਯਧਃ ਪ੍ਰਤਿਪਨ੍ਨਾ ਤਤਸ੍ਤੈਲਾਭ੍ਯਕ੍ਤੇ ਕਤ੍ਤ ਨਖੇ ਵਾਮਹਸ੍ਤਪ੍ਰਦੇਸ਼ਿਨੀਮਧ੍ਯਮੇ ਪਾਯੌ ਪ੍ਰਣਿਧਾਯਾਨੁਸੇਵ ਨ੍ਯਾਸਾਦ੍ਯ ਚ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਬਲਾਭ੍ਯਾਮਸ਼੍ਮਰੀਂ ਮੇਢ੍ਰਗੁਦਯੋਰਨ੍ਤਰਮਾਨੀਯ ਨਿਰ੍ਵਲੀਕਮਨਯਾਯਤਵਿਸਮਂ ਚ ਬਸ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਭਸ਼ਮੁ ਤ੍ਪੀਡਯੇਦਙ੍ਗੁਲੀਭ੍ਯਾਂ ਯਾਵਤ੍ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰਿਵੋਨ੍ਨਤਂ ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਭਵਤਿ| ਤਤਃ ਸੇਵਨ੍ਯਾਃ ਸਵ੍ਯੇ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਸੇਵਨੀਂ ਯਵਮਾਤ੍ਰਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਦਧ੍ਯਾਚ੍ਛਸ੍ਤ੍ਰਮਸ਼੍ਮਰੀਪ੍ਰਮਾਣੇਨ| ਦਕ੍ਸਿਣਤੋ ਵਾ ਕ੍ਰਿਯਾਸੌ ਕਰ੍ਯਹੇਤੋਰਿਤ੍ਯੇਕੇ| ਯਥਾ ਨ ਵਿਭਿਦ੍ਯਤੇ ਵਿਚੂਰ੍ਣ੍ਯਤੇ ਵਾ ਤਥਾ ਪ੍ਰਯਤੇਤ| ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਮਲ੍ਪਮਪ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਂ ਪੁਨਃ ਪਰਿਵਦ੍ਧਿਮੇਤਿ| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਮਗ੍ਰਾਮਗ੍ਰਵਕ੍ਰੇਣਾਦਦੀਤ||੧੮||
अथातुरमुपस्निग्धमपकृष्टदोषमीषत्कर्शितमभ्यक्तस्विन्न शरीरमभुक्तवन्तं कृतमङ्गलस्वस्तिवाचनमुपकल्पित सम्भारमाश्वास्य ततो बलवन्तमविक्लवमाजानुसमे फलके प्रागुपवेश्य पुरुषं तस्योत्सङ्गे सुनिषण्णपूर्व कायमुत्तानं वस्त्रचुम्बलोपविष्टं सङ्कुचितजानुकूर्परमित रेण पुंसा सह बद्धं सूत्रैः शाटकेन वा ततोऽस्य स्वभ्यक्तं नाभिप्रदेशं वामपार्श्वे विमृद्य मुष्टिनावपीडयेत्| अधोनाभेर्यावदश्मर्यधः प्रतिपन्ना ततस्तैलाभ्यक्ते कृत्त नखे वामहस्तप्रदेशिनीमध्यमे पायौ प्रणिधायानुसेव न्यासाद्य च प्रयत्नबलाभ्यामश्मरीं मेढ्रगुदयोरन्तरमानीय निर्वलीकमनयायतविषमं च बस्तिं सन्निवेश्य भृशमु त्पीडयेदङ्गुलीभ्यां यावत् ग्रन्थिरिवोन्नतं शल्यं भवति| ततः सेवन्याः सव्ये पार्श्वे सेवनीं यवमात्रं मुक्त्वा निदध्याच्छस्त्रमश्मरीप्रमाणेन| दक्षिणतो वा क्रियासौ कर्यहेतोरित्येके| यथा न विभिद्यते विचूर्ण्यते वा तथा प्रयतेत| तच्चूर्णमल्पमप्यवस्थितं पुनः परिवृद्धिमेति| तस्मात् समग्रामग्रवक्रेणाददीत||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana strINAM visheShaH (19) · Śloka 19
ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਤੁ ਬਸ੍ਤਿਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਗਤੋ ਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯਸਨ੍ਨਿਕਸ੍ਟਃ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਾ ਸਾਮੁਤ੍ਸਙ੍ਗਵਦਧਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪਾਤਯੇਤ੍| ਅਤੋਨ੍ਯਥਾ ਖਲ੍ਵਾਸਾਂ ਮੂਤ੍ਰਸ੍ਰਾਵੀ ਵ੍ਰਣੋ ਭਵਤਿ, ਪੁਰੁਸਸ੍ਯ ਚ ਮੂਤ੍ਰਪ੍ਰਸੇਕਕ੍ਸਣਨਾਤ੍| ਅਸ਼੍ਮਰੀਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਕਤੋ ਭਿਨ੍ਨੋ ਬਸ੍ਤਿਃ ਸਿਧ੍ਯਤਿ| ਕ੍ਰਿਯਾਭ੍ਯਾ ਸਾਚ੍ਛਸ੍ਰਵਿਹਿਤਚ੍ਛੇਦਾਦਨਿਸ੍ਪਨ੍ਦਪਰਿਵਦ੍ਧਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਸ਼ਲ੍ਯਸ੍ਯੇਤਿ| ਨ ਤੁ ਦ੍ਵਿਧਾ ਭਿਨ੍ਨਬਸ੍ਤਿਰਸ਼੍ਮਰੀਮਾਨਪਿ||੧੯||
स्त्रीणां तु बस्तिः पार्श्वगतो गर्भाशयसन्निकृष्टः तस्मात्ता सामुत्सङ्गवदधः शस्त्रं पातयेत्| अतोऽन्यथा खल्वासां मूत्रस्रावी व्रणो भवति, पुरुषस्य च मूत्रप्रसेकक्षणनात्| अश्मरीनिमित्तमेकतो भिन्नो बस्तिः सिध्यति| क्रियाभ्या साच्छस्रविहितच्छेदादनिष्पन्दपरिवृद्धत्वाच्च शल्यस्येति| न तु द्विधा भिन्नबस्तिरश्मरीमानपि||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shastrakarmottaraM karma (20) · Śloka 20
ਉਦ੍ਧਤਸ਼ਲ੍ਯਂ ਤੂਸ੍ਣੋਦਕਦ੍ਰੋਣ੍ਯਾਮਵਗਾਹ੍ਯ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍| ਤਥਾ ਬਸ੍ਤਿਰਸਜਾ ਨਾਪੂਰ੍ਯਤੇ| ਪੂਰ੍ਣੇ ਤੁ ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਕਸਾਯਂ ਪੁਸ੍ਪਨੇਤ੍ਰੇਣ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍| ਸ ਹਿ ਤਥਾ ਬਸ੍ਤਿਗਤਮਸ਼੍ਮਰੀਚੂਰ੍ਣਂ ਰਕ੍ਤਂ ਚ ਨਿਰ੍ਹਰਤਿ| ਮੂਤ੍ਰਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਚ ਗੁਡਸੌਹਿਤ੍ਯਂ ਕਾਰਯੇਤ੍||੨੦||
उद्धृतशल्यं तूष्णोदकद्रोण्यामवगाह्य स्वेदयेत्| तथा बस्तिरसृजा नापूर्यते| पूर्णे तु क्षीरिवृक्षकषायं पुष्पनेत्रेण विदध्यात्| स हि तथा बस्तिगतमश्मरीचूर्णं रक्तं च निर्हरति| मूत्रविशुद्ध्यर्थं च गुडसौहित्यं कारयेत्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AhAravidhAnam (21) · Śloka 21
ਉਤ੍ਥਾਪ੍ਯ ਚੈਨਂ ਮਧੁਘਤਾਭ੍ਯਕ੍ਤਵ੍ਰਣਂ ਮੂਤ੍ਰਵਿਸ਼ੋਧਨਦ੍ਰਵ੍ਯਸਿਦ੍ਧ ਮੁਸ੍ਣਾਂ ਯਵਾਗੂਂ ਸਘਤਾਂ ਪਾਯਯੇਦੁਭਯਕਾਲਂ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਮ੍| ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਾ ਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਗੁਡਪ੍ਰਗਾਢੇਨ ਪਯਸਾ ਮਦੁਮੋਦਨਮਲ੍ਪਂ ਭੋਜਯੇਦਾਦਸ਼ ਰਾਤ੍ਰਾਤ੍| ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਫਲਾਮ੍ਲੈਰ੍ਜਾਙ੍ਗਲਰਸੈਃ||੨੧||
उत्थाप्य चैनं मधुघृताभ्यक्तव्रणं मूत्रविशोधनद्रव्यसिद्ध मुष्णां यवागूं सघृतां पाययेदुभयकालं त्रिरात्रम्| त्रिरात्रा दूर्ध्वं गुडप्रगाढेन पयसा मृदुमोदनमल्पं भोजयेदादश रात्रात्| अत ऊर्ध्वं फलाम्लैर्जाङ्गलरसैः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vraNopacArAH (22) · Śloka 22
ਵ੍ਰਣਞ੍ਚ ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਕਸਾਯੇਣ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲ੍ਯ ਲੋਧ੍ਰਮਧੁਕਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਕਲ੍ਕੇਨ ਲੇਪਯੇਤ੍| ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਰਾਤ੍ਰਂ ਚੈਨਮਪ੍ਰਮਤ੍ਤਃ ਸ੍ਵੇਦ ਯੇਤ੍| ਏਤੇਸ੍ਵੇਵ ਚ ਹਰਿਦ੍ਰਾਯੁਕ੍ਤੇਸੁ ਤੈਲਂ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਵ੍ਰਣਾ ਭ੍ਯਞ੍ਜਨਮ੍| ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਾਚ੍ਚ ਸ੍ਵਮਾਰ੍ਗਮਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਮਾਨੇ ਮੂਤ੍ਰੇ ਯਥੋ ਕ੍ਤਮਗ੍ਨਿਨਾ ਵ੍ਰਣਂ ਦਹੇਤ੍| ਸ੍ਵਮਾਰ੍ਗਪ੍ਰਤਿਪਨ੍ਨੇ ਚੋਤ੍ਤਰਬਸ੍ਤ੍ਯਾ ਸ੍ਥਾਪਨਾਨੁਵਾਸਨੈ-ਰ੍ਮਧੁਰਪ੍ਰਾਯੈਰੁਪਾਚਰੇਤ੍||੨੨||
व्रणञ्च क्षीरिवृक्षकषायेण प्रक्षाल्य लोध्रमधुकमञ्जिष्ठा प्रपौण्डरीककल्केन लेपयेत्| द्वादशरात्रं चैनमप्रमत्तः स्वेद येत्| एतेष्वेव च हरिद्रायुक्तेषु तैलं विपक्वं व्रणा भ्यञ्जनम्| सप्तरात्राच्च स्वमार्गमप्रतिपद्यमाने मूत्रे यथो क्तमग्निना व्रणं दहेत्| स्वमार्गप्रतिपन्ने चोत्तरबस्त्या स्थापनानुवासनै-र्मधुरप्रायैरुपाचरेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukrAshmarIharaNam (23) · Śloka 23
ਯਦਚ੍ਛਯਾ ਮੂਤ੍ਰਮਾਰ੍ਗਪ੍ਰਤਿਪਨ੍ਨਾਮਨ੍ਤਰਾਸਕ੍ਤਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਸ਼੍ਮਰੀਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਂ ਵਾ ਸ੍ਰੋਤਸਾਪਹਰੇਤ੍| ਵਿਦਾਰ੍ਯ ਵਾ ਨਾਡੀਂ ਬਡਿਸ਼ੇਨੋ ਦ੍ਧਰੇਤ੍| ਰੂਢਵ੍ਰਣਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਸਮਙ੍ਗਨਾਸ਼੍ਚ ਨਗਨਾਗਰਥਦ੍ਰੁਮਾਨ੍ ਨਾਰੋ ਹੇਤ੍| ਨਾਪ੍ਸੁ ਪ੍ਲਵੇਤ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਵਾ ਗੁਰੂਣਿ||੨੩||
यदृच्छया मूत्रमार्गप्रतिपन्नामन्तरासक्तां शुक्राश्मरीं शर्करां वा स्रोतसापहरेत्| विदार्य वा नाडीं बडिशेनो द्धरेत्| रूढव्रणश्च वर्षमङ्गनाश्च नगनागरथद्रुमान् नारो हेत्| नाप्सु प्लवेत भुञ्जीत वा गुरूणि||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shastrakarmaNi parihartavyamaShTakam (24-13) · Śloka 13
ਕਰ੍ਮਣਿ ਤੁ ਮੂਤ੍ਰਵਹਸ਼ੁਕ੍ਰਵਹਮੁਸ੍ਕਸ੍ਰੋਤੋ ਮੂਤ੍ਰਪ੍ਰਸੇਕਸੇਵ ਨੀਯੋਨਿਗੁਦਬਸ੍ਤਯੋਸ੍ਟੌ ਪਰਿਹਰ੍ਤਵ੍ਯਾਃ| ਤਤ੍ਰ ਮੂਤ੍ਰਵਹਚ੍ਛੇਦਾਤ੍ ਮੂਤ੍ਰਪੂਰ੍ਣਬਸ੍ਤੇਰ੍ਮਰਣਮ੍| ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਹਚ੍ਛੇਦਾਨ੍ਮਰਣਂ ਕ੍ਲੈਬ੍ਯਂ ਵਾ| ਮੁਸ੍ਕਸ੍ਰੋਤਸੋਰੁਪਘਾਤਾਤ੍ ਧ੍ਵਜਭਙ੍ਗਃ| ਮੂਤ੍ਰਪ੍ਰਸੇਕਚ੍ਛੇਦਾਨ੍ਮੂਤ੍ਰ ਸ੍ਰਵਣਮ੍| ਸੇਵਨੀਯੋਨਿਚ੍ਛੇਦਨਾਦ੍ਰੁਜਾਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਃ| ਗੁਦਬਸ੍ਤਿ ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸਦ੍ਯੋਮਰਣਮੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਗਿਤਿ| ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਮਰ੍ਮਾਣ੍ਯਮੂਨ੍ਯਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸ੍ਰੋਤੋਜਾਨਿ ਸ਼ਰੀਰਿਣਾਮ੍| ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪਾਣਿਧ੍ਰੁਵਂ ਹਨ੍ਤਿ ਸਾਹਸਾਤ੍ਕੇਵਲੋ ਯਥਾ| ਇਤਿ||੨੪|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵ ਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਮੂਤ੍ਰਾ ਘਾਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਨ੍ਨਾਮ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੩||
कर्मणि तु मूत्रवहशुक्रवहमुष्कस्रोतो मूत्रप्रसेकसेव नीयोनिगुदबस्तयोऽष्टौ परिहर्तव्याः| तत्र मूत्रवहच्छेदात् मूत्रपूर्णबस्तेर्मरणम्| शुक्रवहच्छेदान्मरणं क्लैब्यं वा| मुष्कस्रोतसोरुपघातात् ध्वजभङ्गः| मूत्रप्रसेकच्छेदान्मूत्र स्रवणम्| सेवनीयोनिच्छेदनाद्रुजाप्रादुर्भावः| गुदबस्ति विद्धस्य सद्योमरणमुक्तं प्रागिति| भवति चात्र- मर्माण्यमून्यविज्ञाय स्रोतोजानि शरीरिणाम्| शस्त्रपाणिध्रुवं हन्ति साहसात्केवलो यथा| इति||२४|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृताव ष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने मूत्रा घातचिकित्सितन्नाम त्रयोदशोऽध्यायः||१३||
🔊 Audio coming soon