3. raktapittacikitsitam

Adhikarana adhyAya pratij~jA (1) · Śloka 1

அதாதோ ரக்தபித்தசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||

Adhikarana mArgaBedAnusAraM sAdhyAsAdhyatA (2) · Śloka 2

ஊர்த்வகஂ பலிநோऽவேகமேகதோஷாநுகஂ நவம்| ரக்தபித்தஂ ஸுகே காலே ஸாதயேந்நிருபத்ரவம்| அதோகஂ யாபயேத்ரக்தஂ யச்சதோஷத்வயாநுகம்| ஶாந்தஂ ஶாந்தஂ புநஃ குப்யந்மார்காந்மார்காந்தரஞ்ச யத்| அதிப்ரவத்தஂ மந்தாக்நேஸ்திதோஷஂ த்விபதஂ த்யஜேத்||௨||

Adhikarana cikitsAsUtram (3) · Śloka 3

ஜ்ஞாத்வா நிதாநமயநஂ மலாவநுபலௌ பலம்| தேஶகாலாத்யவஸ்தாஞ்ச ரக்தபித்தே ப்ரயோஜயேத்| லங்கநஂ பஂஹணஂ சாதௌ ஶோதநஂ ஶமநஂ ததா||௩||

Adhikarana shodhanashamanayorviShayavisheShaH (4) · Śloka 4

ஸந்தர்பணோத்தஂ பலிநோ பஹுதோஷஸ்ய ஸாதயேத்| ஊர்த்வபாகஂ விரேகேண வமநேந த்வதோகதம்| ஶமநைர்பஂஹணைஶ்சாந்யல்லங்க்யபஂஹ்யாநவேக்ஷ்ய ச||௪||

Adhikarana mArgaBedAnusAraM SamanaviShayaH (5) · Śloka 5

ஊர்த்வஂ ப்ரவத்தே ஶமநௌ ரஸௌ திக்தகஷாயகௌ| உபவாஸஶ்ச நிஶ்ஶுண்டீஷடங்கோதகபாயிநஃ| அதோகே ரக்தபித்தே து பஂஹணோ மதுரோ ரஸஃ||௫||

Adhikarana tarpaNaM peyA~jca (6) · Śloka 6

ஊர்த்வகே தர்பணஂ யோஜ்யஂ பேயாபூர்வமதோகதே||௬||

Adhikarana avidhAraNIyaM vidhAraNIya~jca raktapittam (7) · Śloka 7

அஶ்நதோ பலிநோऽஶுத்தஂ ந தார்யஂ தத்தி ரோககத்| தாரயேதந்யதா ஶீக்ரமக்நிவச்சீக்ரகாரி தத்||௭||

Adhikarana virecanaprayogAH (8) · Śloka 8

த்ரிவதாத்ரிபலாதாத்ரீத்ராயந்த்யாரக்வதாபயாஃ| கவாக்ஷீக்ஷுரஸக்ஷீரத்ராக்ஷாக்ஷோத்ராஸிதோத்கடாஃ| யதாஸ்வஂ கல்பவிஹிதா விரேகார்தஂ ப்ரயோஜயேத்| த்ரிவச்ச்யாமாகஷாயேண கல்கேந ச ஸஶர்கரம்| ஸாதயேத்விதிவல்லேஹஂ லிஹ்யாத் பாணிதலஂ ததஃ| த்ரிபலாத்ரிவதாஶ்யாமாபிப்பலீஶர்கராமது| மோதகஃ ஸந்நிபாதோர்த்வரக்தபித்தஜ்வரபஹஃ| த்ரிவத்ஸமஸிதா தத்வத் பிப்பலீபாதஸஂயுதா||௮||

Adhikarana vamanam (9) · Śloka 9

வமநஂ பலஸஂயுக்தஂ தர்பணஂ ஸஸிதா மது| ஸஸிதஂ வா ஜலஂ க்ஷௌத்ரயுக்தஂ வா மதுகோதகம்| பலேந்த்ரயவகாங்கேயீமதுகஂ வா ஸமாக்ஷிகம்| க்ஷீரஂ வா ரஸமிக்ஷோர்வா ...................||௯||

Adhikarana Sodhanottaro vidhiH (10) · Śloka 10

.......................................ஶுத்தஸ்யாநந்தரோ விதிஃ| யதாஸ்வஂ மந்தபேயாதிஃ ப்ரயோஜ்யோ ரக்ஷதா பலம்||௧௦||

Adhikarana tatra manthAH (11) · Śloka 11

அந்தோ ஜ்வரோக்தோ த்ராக்ஷாதிஃ பித்தக்நைர்வா பலைஃ கதஃ| மதுகர்ஜூரமத்வீகாபரூஷகதிதாம்பஸா| மந்தோ வா பஞ்சஸாரேண ஸகதைர்லாஜஸக்துபிஃ| தாடிமாமலகாம்லோ வா மந்தாக்ந்யம்லாபிலாஷிணஃ||௧௧||

Adhikarana peyAH (12) · Śloka 12

கமலோத்பல்கிஞ்ஜல்கபஶ்நிபர்ணீப்ரியங்குகாஃ| உஶீரஂ ஶாபரஂ லோத்ரஂ ஶங்கிவேரஂ குசந்தநம்| ஹ்ரீபேரஂ தாதகீபுஷ்பஂ பில்வமத்யஂ துராலபா| அர்தார்தைர்விஹிதாஃ பேயா வக்ஷந்தே பாதயௌகிகாஃ| பூநிம்பஸேவ்யஜலதாஶ்சந்தநாம்புப்ரியங்கவஃ| ஶாலிபர்ண்யா யுதா முத்கா பஶ்நிபர்ண்யா மஸூரகாஃ| துவர்யோ வாऽதிபலயா பலயா வா ஹரேணவஃ| தத்கஷாயே ஹிதா பேயா மாஂஸபேயாஸ்ததா ரஸாஃ| அநஶ்ம்லாஃ கிஞ்சிதம்லா வா ஸகதக்ஷௌத்ரஶர்கராஃ||௧௨||

Adhikarana dhAnyaSAkAdikam (13) · Śloka 13

ஶூகஶிம்பீபவஂ தாந்யஂ ஶாகஂ மாஂஸஂ ச ஶஸ்யதே| அந்நஸ்வரூபவிஜ்ஞாநே யதுக்தஂ லகுஶீதலம்||௧௩||

Adhikarana ambupAnam (14) · Śloka 14

பூர்வோக்தமம்புபாநீயஂ பஞ்சமூலேந வா ஶதம்| லகுநா ஶதஶீதஂ வா மத்வம்போ வா பலாம்பு வா||௧௪||

Adhikarana annapAne padmakAdigaNAnAmupayogaH (15) · Śloka 15

பத்மகாத்யஞ்ஜநாதிஞ்ச ஸாரிவாதிஞ்ச கல்பயேத்| அந்நபாநே கணஂ தத்வத்தஶகஂ தாஹநாஶநம்| கபாநுகே யூஷஶாகஂ மாருதாநுகதே ரஸம்||௧௫||

Adhikarana mAMsarasAH (16) · Śloka 16

அபீரோரங்குரைர்லாவாஃ ஸஹ முத்காஃ படோலஜைஃ| மகுஷ்டா தாந்யயாஸோத்தை ரக்தபித்தே பரஂ மதாஃ| ஶஶஃ ஸவாஸ்துகஃ ஶஸ்தோ விபந்தே தித்திரிஃ புநஃ| உதும்பரஸ்ய நிர்யூஹே ஸாதிதோ மாருதேऽதிகே| ப்லக்ஷஸ்ய பர்ஹிணஸ்தத்வந்ந்யக்ரோதஸ்ய ச குக்குடஃ| பிஸோத்பலமணாலாநாஂ வர்தகக்ரகரௌ ஹிதௌ| வர்திகாம்போஜநாலாநாமஶ்வத்தஸ்ய கபிஞ்ஜலஃ| யத்கிஞ்சத்ரக்தபித்தஸ்ய நிதாநஂ தச்ச வர்ஜயேத்||௧௬||

Adhikarana vAsArasAdiyogAH (17) · Śloka 17

வாஸாரஸேந பலிநீமல்லோத்ராஞ்ஜநமாக்ஷிகம்| பித்தஸக்ஶமயேத்பீதஂ நிர்யாஸோ வாऽடரூஷகாத்| ஶர்கராமதுஸஂயுக்தஃ கேவலோ வா ஶதோऽபி வா| வஷஃ ஸத்யஃ ஜயத்யஸ்ரஂ ஸ ஹ்யஸ்ய பரமௌஷதம்| வாஸாரஸேந பூநிம்பகடுகாஶர்கராஃ பிபேத்| தேநைவ வா க்ஷௌத்ரயுதஂ பத்மகேஸரபத்மகம்| ஸலோத்ரநாககுஸுமஶாட்வலோத்பலவாஸ்துகம்||௧௭||

Adhikarana prayogAntarANi (18) · Śloka 18

லிஹ்யாத்வா மதுஸர்பிர்ப்யாஂ கவாஶ்வஶகதோ ரஸம்| பத்யா ரஜந்யஹிஂஸ்ரா வா பலாண்டுஂ தத்வதேவ வா| பலிநீலோத்ரகதிரஶால்மலீகோவிதாரஜம்| ஶிரீஶஶேலுககுபவிந்துவாராதிமுக்தஜம்| பலாஶயூதிகாஶிக்ருமதூகாஸநஜந்ம ச| மதுநா சூர்ணிதஂ புஷ்பமேகத்ர பதகேவ வா| புஷ்பைரேபிர்விபக்வஂ ச ஸக்ஷௌத்ரஂ மாஹிஷஂ கதம்| லிஹ்யாத்க்ஷௌத்ரேண பத்யாஂ வா கிஞ்ஜல்கஂ கமலஸ்ய வா| லாஜாஃ ஶங்காடகஂ முஸ்தஂ கர்ஜூரஂ கஷ்ணமத்திகாம்| க்ஷீரிவக்ஷாங்குராந் த்ராக்ஷாஂ தவக்ஷீரீஂ ஸிதோபலாஂம்| கைரிகஂ மதுகஂ லோத்ரஂ ஶங்கஂ ஶம்பூகமஞ்ஜநம்| தண்டுலீயகமூலஂ வா பீஜஂ வா வாஸ்துகோத்பவம்| படோலமாலதீநிம்பசந்தநத்வயபத்மகம்| லோத்ரோ வஷஸ்தண்டுலீயஃ கஷ்ணா மந்மதயந்திகா| ஶதாவரீ கோபகந்யா காகோல்யௌ மதுயஷ்டிகா| ரக்தபித்தஹராஃ க்வாதாஸ்த்ரயஃ ஸமதுஶர்கராஃ| ஸக்ஷௌத்ரஂ க்ரதிதே ரக்தே லிஹ்யாத்பாராவதாச்சகத்||௧௮||

Adhikarana raktAnitiHsrutau yogAH (19) · Śloka 19

அதிநிஃஸ்ருதரக்தோ வா க்ஷௌத்ரேண ருதிரஂ பிபேத்| ஜாங்கலஂ பக்ஷயேத்வாஜஂ மாஂஸஂ பித்தயுதஂ யகத்| லோத்ரகாலீயகோஶீரபலிநீஶங்ககைரிகம்| படோலபத்ரஂ துஃஸ்பர்ஶா ஸமங்கா ஸாரிவா லதா| த்வக்ஜம்புவேதஸாஶ்வத்தஹயாஹ்வோதும்பரார்ஜுநாத்| கிராததிக்தக்ரமுகமுஸ்தகட்பலபத்மகம்| ப்ரபௌண்டரீகஹ்ரீபேர கமலோத்பலபர்படம்| சந்தநேந பதக்யுக்தஂ ஸமஸ்தஂ வா ஸஶர்கரம்| பாண்டீகதஂ ஶதஂ ஶீதஂ சூர்ணஂ வா தண்டுலாம்பஸா| பீதமாஶு ஜயத்யஸ்ரஂ தட்தாஹதமகாநபி||௧௯||

Adhikarana candanAdi kaShAyaH (20) · Śloka 20

சந்தநோஶீரஜலதலாஜமுத்ககணாயவைஃ| பலாஜலே பர்யுஷிதைஃ கஷாயோ ரக்தபித்தஹா||௨௦||

Adhikarana nIlotpalAdiSItakaShAyaH (22) · Śloka 22

நீலோத்பலஂ ஸிதா யஷ்டீ மதுகஂ பத்மகேஸரம்| சிந்நோத்பவா ச ஶீதோऽயஂ கஷாயோ ரக்தபித்தஜித்| அதிதேஶேந பித்தஜ்வரக்நாஃ கஷாயாஃ யே ச பித்தஜ்வரே ப்ரோக்தாஃ கஷாயாஸ்தாஂஶ்ச யோஜயேத்||௨௨||

Adhikarana kShIraviShayaH yogASca (23) · Śloka 23

கஷாயைர்விவிதைரேபிர்தீப்யதேऽக்நௌ விஜிதே கபே| ரக்தபித்தஂ ந சேச்சாம்யேத்தத்ர வாதோல்பணே பயஃ| யுஞ்ஜாச்சாகஂ ஶதஂ தத்வத்கவ்யஂ பஞ்சகுணேऽம்பஸி| பஞ்சமூலேந லகுநா ஶதஂ வா ஸஸிதா மது| ஜீவகர்ஷபகத்ராக்ஷாபலாகோக்ஷுரநாகரைஃ| பதக்பதக் ஶதஂ ஶீதஂ ஸகதஂ ஸிதயாऽதவா| க்ஷீரேண வமநீபுஷ்பஂ மதுகஂ மதுஶர்கராம்||௨௩||

Adhikarana adhoge payoyogAH (24) · Śloka 24

கோகண்டகாபீருஶதஂ பர்ணிநீபிஸ்ததா பயஃ| ஹந்த்யாஶு ரக்தஂ ஸருஜஂ விஶேஷாந்மூத்ரமாகஜம்| விண்மார்ககே விஶேஷேண ஹிதஂ மோசரஸேந து| வடப்ரரோஹைஃ ஶுங்கைர்வா ஶுண்ட்யுதீச்யோத்பலைரபி||௨௪||

Adhikarana raktAtisAradurnAmacikitsAtideSaH (25) · Śloka 25

ரக்தாதிஸாரதுர்நாமசிகித்ஸாஂ சாத்ர கல்பயேத்||௨௫||

Adhikarana siddhaghRutaviShayaH (26) · Śloka 26

பீத்வா கஷாயாந் பயஸா புஞ்ஜீத பயஸைவ து| கஷாயயோகைரேபிர்வா விபக்வஂ பாயயேத் கதம்||௨௬||

Adhikarana vRuShaghRutam (27) · Śloka 27

ஸமூலமஸ்தகஂ க்ஷுண்ணஂ வஷமஷ்டகுணேऽம்பஸி| பக்த்வாஷ்டாஂஶாவஶேஷேண கதஂ தேந விபாசயேத்| தத்புஷ்பகர்பஂ தச்சீதஂ ஸக்ஷௌத்ரஂ பித்தஶோணிதம்| பித்தகுல்மஜ்வரஶ்வாஸகாஸஹத்ரோககாமிலாஃ| திமிரப்ரமவீஸர்பஸ்வரஸாதாஂஶ்ச நாஶயேத்||௨௭||

Adhikarana ghRutAntarANi (28) · Śloka 28

பலாஶவந்தஸ்வரஸே தத்கர்பஂ ச கதஂ பசேத்| ஸக்ஷௌத்ரஂ தச்ச ரக்தக்நஂ தத்வத்வத்ஸகஸாதிதம்| லோத்ரோத்பலஸமங்காபிஸ்ததைவ த்ராயமாணயா||௨௮||

Adhikarana utkArikA (29) · Śloka 29

லாஜகோதூமமதுகஸிதாசூர்ணஂ பயோத்ரவம்| கதேநோத்காரிகாஂ கத்வா காதேத்பித்தாஸ்ரவாரிணீம்||௨௯||

Adhikarana kShArayogAH (kaNThage rakte) (30) · Śloka 30

ரக்தே ஸபிச்சே ஸகபே க்ரதிதே கண்டமார்ககே| லிஹ்யாந்மாக்ஷிகஸர்பிப்யாஂ க்ஷாரமுத்பலநாலஜம்| மணாலாம்போஜகிஞ்ஜல்கஶ்யாமாஸநமதூகஜம்| தத்வத்பதக் பதக் க்ஷாரஂ ...................||௩௦||

Adhikarana abhIrvAdighRutAni (31) · Śloka 31

.........................கதஂ க்ஷீரேண ஸாதயேத்| பிஷ்டைரபீருகாகோலீமேதாவக்ஷாம்லதாடிமைஃ| பலபூரகமூலேந விதார்யா மதுகேந ச| தத்விபந்த்ஜ்வராநாஹஶூலகாஸாஸ்ரபித்தஜித்||௩௧||

Adhikarana bastiviShayaH (32) · Śloka 32

பஞ்சபிஃ பஞ்சமூலைஶ்ச ஸித்தமாத்யைஸ்ததர்தகத்| குதாகமே விஶேஷேண ஶோணிதே பஸ்திரிஷ்யதே||௩௨||

Adhikarana bastiprayogAH (33) · Śloka 33

மதுகாஞ்ஜநமஞ்ஜிஷ்டாமணாலோத்பலகைரிகைஃ| ஸுவர்ணலோத்ரகாலீயஸமங்காம்புஜசந்தநைஃ| ஸௌகந்திகஸிதாஶங்கைஃ பிஷ்டைர்மதுகதாந்விதைஃ| க்ஷீரேணஸ்தாபயேதேநஂ ஸ்நாதஞ்ச ஶிஶிராம்பஸா| க்ஷீரேணைவாஶயேச்சாலீஂஸ்ததோ மதுகஸர்பிஷா| காலேऽநுவாஸயேதேவமதிஸாரேऽபி துஸ்தரே| ஜீர்ணேऽஸக்ப்ரபலே குர்யாத்விரேகே சாதியோகிநி| விதார்யாதிகணேநேஷ்டஂ ஶதஂ வாஸ்தாபநே பயஃ| ஸக்ஷௌத்ரஶர்கராஸர்பிஃ ஸர்பிஶ்சைவாநுவாஸநே| மூத்ராஶயஸ்தஂ ஶமயேத்ரக்தமுத்தரபஸ்திபிஃ| ஈதஶைரேவ தத்வச்ச ப்ரதரேऽபி விதிஃ ஸ்மதஃ| சேதபேதாதிபிஶ்சாதிப்ரவத்தே ஶுத்தஶோணிதே| விஶேஷாத்ப்ரதரஸ்யோக்தஂ யோநிரோகேஷு சௌஷதம்||௩௩||

Adhikarana ghrANapravRuttaraktacikitsitam (34) · Śloka 34

க்ராணகே ருதிரே ஶுத்தே நாவநஂ சாநுஷேசயேத்| கஷாயயோகாந் பூர்வோக்தாந் க்ஷீரேக்ஷ்வாதிரஸாத்யுதாந்| க்ஷீராதீந் ஸஸிதஂ தோயஂ கேவலஂ வா ஹிதஂ ஜலம்| ரஸோ தாடிமபுஷ்பாணாமாம்ரஸ்த்நஃ ஶாட்வலஸ்ய ச||௩௪||

Adhikarana atideSena cikitsitam (35-3) · Śloka 3

கல்பயேச்சீதவர்கஂ ச ப்ரதேஹாப்யஞ்ஜநாதிஷு| யச்ச பித்தஜ்வரே ப்ரோக்தஂ பஹிரந்தஶ்ச பேஷஜம்| ரக்தபித்தே ஹிதஂ தச்ச க்ஷதக்ஷீணே ஹிதஞ்ச தத்||௩௫|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதாவஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாஂ சிகித்ஸிதஸ்தாநே ரக்தபித்தசிகித்ஸிதந்நாம ததீயோऽத்யாயஃ||௩||