Adhikarana adhyAya pratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতো রক্তপিত্তচিকিত্সিতং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
View original
अथातो रक्तपित्तचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
3. raktapittacikitsitam
Adhikarana mArgaBedAnusAraM sAdhyAsAdhyatA (2) · Śloka 2
ঊর্ধ্বগং বলিনোঽবেগমেকদোষানুগং নবম্| রক্তপিত্তং সুখে কালে সাধযেন্নিরুপদ্রবম্| অধোগং যাপযেদ্রক্তং যচ্চদোষদ্বযানুগম্| শান্তং শান্তং পুনঃ কুপ্যন্মার্গান্মার্গান্তরঞ্চ যত্| অতিপ্রবৃত্তং মন্দাগ্নেস্তিদোষং দ্বিপথং ত্যজেত্||২||
View original
ऊर्ध्वगं बलिनोऽवेगमेकदोषानुगं नवम्| रक्तपित्तं सुखे काले साधयेन्निरुपद्रवम्| अधोगं यापयेद्रक्तं यच्चदोषद्वयानुगम्| शान्तं शान्तं पुनः कुप्यन्मार्गान्मार्गान्तरञ्च यत्| अतिप्रवृत्तं मन्दाग्नेस्तिदोषं द्विपथं त्यजेत्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cikitsAsUtram (3) · Śloka 3
জ্ঞাত্বা নিদানমযনং মলাবনুবলৌ বলম্| দেশকালাদ্যবস্থাঞ্চ রক্তপিত্তে প্রযোজযেত্| লঙ্ঘনং বৃংহণং চাদৌ শোধনং শমনং তথা||৩||
View original
ज्ञात्वा निदानमयनं मलावनुबलौ बलम्| देशकालाद्यवस्थाञ्च रक्तपित्ते प्रयोजयेत्| लङ्घनं बृंहणं चादौ शोधनं शमनं तथा||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shodhanashamanayorviShayavisheShaH (4) · Śloka 4
সন্তর্পণোত্থং বলিনো বহুদোষস্য সাধযেত্| ঊর্ধ্বভাগং বিরেকেণ বমনেন ত্বধোগতম্| শমনৈর্বৃংহণৈশ্চান্যল্লঙ্ঘ্যবৃংহ্যানবেক্ষ্য চ||৪||
View original
सन्तर्पणोत्थं बलिनो बहुदोषस्य साधयेत्| ऊर्ध्वभागं विरेकेण वमनेन त्वधोगतम्| शमनैर्बृंहणैश्चान्यल्लङ्घ्यबृंह्यानवेक्ष्य च||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mArgaBedAnusAraM SamanaviShayaH (5) · Śloka 5
ঊর্ধ্বং প্রবৃত্তে শমনৌ রসৌ তিক্তকষাযকৌ| উপবাসশ্চ নিশ্শুণ্ঠীষডঙ্গোদকপাযিনঃ| অধোগে রক্তপিত্তে তু বৃংহণো মধুরো রসঃ||৫||
View original
ऊर्ध्वं प्रवृत्ते शमनौ रसौ तिक्तकषायकौ| उपवासश्च निश्शुण्ठीषडङ्गोदकपायिनः| अधोगे रक्तपित्ते तु बृंहणो मधुरो रसः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tarpaNaM peyA~jca (6) · Śloka 6
ঊর্ধ্বগে তর্পণং যোজ্যং পেযাপূর্বমধোগতে||৬||
View original
ऊर्ध्वगे तर्पणं योज्यं पेयापूर्वमधोगते||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avidhAraNIyaM vidhAraNIya~jca raktapittam (7) · Śloka 7
অশ্নতো বলিনোঽশুদ্ধং ন ধার্যং তদ্ধি রোগকৃত্| ধারযেদন্যথা শীঘ্রমগ্নিবচ্ছীঘ্রকারি তত্||৭||
View original
अश्नतो बलिनोऽशुद्धं न धार्यं तद्धि रोगकृत्| धारयेदन्यथा शीघ्रमग्निवच्छीघ्रकारि तत्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virecanaprayogAH (8) · Śloka 8
ত্রিবৃতাত্রিফলাধাত্রীত্রাযন্ত্যারগ্বধাভযাঃ| গবাক্ষীক্ষুরসক্ষীরদ্রাক্ষাক্ষোদ্রাসিতোত্কটাঃ| যথাস্বং কল্পবিহিতা বিরেকার্থং প্রযোজযেত্| ত্রিবৃচ্ছ্যামাকষাযেণ কল্কেন চ সশর্করম্| সাধযেদ্বিধিবল্লেহং লিহ্যাত্ পাণিতলং ততঃ| ত্রিফলাত্রিবৃতাশ্যামাপিপ্পলীশর্করামধু| মোদকঃ সন্নিপাতোর্ধ্বরক্তপিত্তজ্বরপহঃ| ত্রিবৃত্সমসিতা তদ্বত্ পিপ্পলীপাদসংযুতা||৮||
View original
त्रिवृतात्रिफलाधात्रीत्रायन्त्यारग्वधाभयाः| गवाक्षीक्षुरसक्षीरद्राक्षाक्षोद्रासितोत्कटाः| यथास्वं कल्पविहिता विरेकार्थं प्रयोजयेत्| त्रिवृच्छ्यामाकषायेण कल्केन च सशर्करम्| साधयेद्विधिवल्लेहं लिह्यात् पाणितलं ततः| त्रिफलात्रिवृताश्यामापिप्पलीशर्करामधु| मोदकः सन्निपातोर्ध्वरक्तपित्तज्वरपहः| त्रिवृत्समसिता तद्वत् पिप्पलीपादसंयुता||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vamanam (9) · Śloka 9
বমনং ফলসংযুক্তং তর্পণং সসিতা মধু| সসিতং বা জলং ক্ষৌদ্রযুক্তং বা মধুকোদকম্| ফলেন্দ্রযবগাঙ্গেযীমধুকং বা সমাক্ষিকম্| ক্ষীরং বা রসমিক্ষোর্বা ...................||৯||
View original
वमनं फलसंयुक्तं तर्पणं ससिता मधु| ससितं वा जलं क्षौद्रयुक्तं वा मधुकोदकम्| फलेन्द्रयवगाङ्गेयीमधुकं वा समाक्षिकम्| क्षीरं वा रसमिक्षोर्वा ...................||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Sodhanottaro vidhiH (10) · Śloka 10
.......................................শুদ্ধস্যানন্তরো বিধিঃ| যথাস্বং মন্থপেযাদিঃ প্রযোজ্যো রক্ষতা বলম্||১০||
View original
.......................................शुद्धस्यानन्तरो विधिः| यथास्वं मन्थपेयादिः प्रयोज्यो रक्षता बलम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatra manthAH (11) · Śloka 11
অন্থো জ্বরোক্তো দ্রাক্ষাদিঃ পিত্তঘ্নৈর্বা ফলৈঃ কৃতঃ| মধুখর্জূরমৃদ্বীকাপরূষকতিতাম্ভসা| মন্থো বা পঞ্চসারেণ সঘৃতৈর্লাজসক্তুভিঃ| দাডিমামলকাম্লো বা মন্দাগ্ন্যম্লাভিলাষিণঃ||১১||
View original
अन्थो ज्वरोक्तो द्राक्षादिः पित्तघ्नैर्वा फलैः कृतः| मधुखर्जूरमृद्वीकापरूषकतिताम्भसा| मन्थो वा पञ्चसारेण सघृतैर्लाजसक्तुभिः| दाडिमामलकाम्लो वा मन्दाग्न्यम्लाभिलाषिणः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peyAH (12) · Śloka 12
কমলোত্পল্কিঞ্জল্কপৃশ্নিপর্ণীপ্রিযঙ্গুকাঃ| উশীরং শাবরং লোধ্রং শৃঙ্গিবেরং কুচন্দনম্| হ্রীবেরং ধাতকীপুষ্পং বিল্বমধ্যং দুরালভা| অর্ধার্ধৈর্বিহিতাঃ পেযা বক্ষন্তে পাদযৌগিকাঃ| ভূনিম্বসেব্যজলদাশ্চন্দনাম্বুপ্রিযঙ্গবঃ| শালিপর্ণ্যা যুতা মুদ্গা পৃশ্নিপর্ণ্যা মসূরকাঃ| তুবর্যো বাঽতিবলযা বলযা বা হরেণবঃ| তত্কষাযে হিতা পেযা মাংসপেযাস্তথা রসাঃ| অনশ্ম্লাঃ কিঞ্চিদম্লা বা সঘৄতক্ষৌদ্রশর্করাঃ||১২||
View original
कमलोत्पल्किञ्जल्कपृश्निपर्णीप्रियङ्गुकाः| उशीरं शाबरं लोध्रं शृङ्गिवेरं कुचन्दनम्| ह्रीबेरं धातकीपुष्पं बिल्वमध्यं दुरालभा| अर्धार्धैर्विहिताः पेया वक्षन्ते पादयौगिकाः| भूनिम्बसेव्यजलदाश्चन्दनाम्बुप्रियङ्गवः| शालिपर्ण्या युता मुद्गा पृश्निपर्ण्या मसूरकाः| तुवर्यो वाऽतिबलया बलया वा हरेणवः| तत्कषाये हिता पेया मांसपेयास्तथा रसाः| अनश्म्लाः किञ्चिदम्ला वा सघॄतक्षौद्रशर्कराः||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAnyaSAkAdikam (13) · Śloka 13
শূকশিম্বীভবং ধান্যং শাকং মাংসং চ শস্যতে| অন্নস্বরূপবিজ্ঞানে যদুক্তং লঘুশীতলম্||১৩||
View original
शूकशिम्बीभवं धान्यं शाकं मांसं च शस्यते| अन्नस्वरूपविज्ञाने यदुक्तं लघुशीतलम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ambupAnam (14) · Śloka 14
পূর্বোক্তমম্বুপানীযং পঞ্চমূলেন বা শৃতম্| লঘুনা শৃতশীতং বা মধ্বম্ভো বা ফলাম্বু বা||১৪||
View original
पूर्वोक्तमम्बुपानीयं पञ्चमूलेन वा शृतम्| लघुना शृतशीतं वा मध्वम्भो वा फलाम्बु वा||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annapAne padmakAdigaNAnAmupayogaH (15) · Śloka 15
পদ্মকাদ্যঞ্জনাদিঞ্চ সারিবাদিঞ্চ কল্পযেত্| অন্নপানে গণং তদ্বদ্দশকং দাহনাশনম্| কফানুগে যূষশাকং মারুতানুগতে রসম্||১৫||
View original
पद्मकाद्यञ्जनादिञ्च सारिवादिञ्च कल्पयेत्| अन्नपाने गणं तद्वद्दशकं दाहनाशनम्| कफानुगे यूषशाकं मारुतानुगते रसम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsarasAH (16) · Śloka 16
অভীরোরঙ্কুরৈর্লাবাঃ সহ মুদ্গাঃ পটোলজৈঃ| মকুষ্ঠা ধান্যযাসোত্থৈ রক্তপিত্তে পরং মতাঃ| শশঃ সবাস্তুকঃ শস্তো বিবন্ধে তিত্তিরিঃ পুনঃ| উদুম্বরস্য নির্যূহে সাধিতো মারুতেঽধিকে| প্লক্ষস্য বর্হিণস্তদ্বন্ন্যগ্রোধস্য চ কুক্কুটঃ| বিসোত্পলমৃণালানাং বর্তকক্রকরৌ হিতৌ| বর্তিকাম্ভোজনালানামশ্বত্থস্য কপিঞ্জলঃ| যত্কিঞ্চদ্রক্তপিত্তস্য নিদানং তচ্চ বর্জযেত্||১৬||
View original
अभीरोरङ्कुरैर्लावाः सह मुद्गाः पटोलजैः| मकुष्ठा धान्ययासोत्थै रक्तपित्ते परं मताः| शशः सवास्तुकः शस्तो विबन्धे तित्तिरिः पुनः| उदुम्बरस्य निर्यूहे साधितो मारुतेऽधिके| प्लक्षस्य बर्हिणस्तद्वन्न्यग्रोधस्य च कुक्कुटः| बिसोत्पलमृणालानां वर्तकक्रकरौ हितौ| वर्तिकाम्भोजनालानामश्वत्थस्य कपिञ्जलः| यत्किञ्चद्रक्तपित्तस्य निदानं तच्च वर्जयेत्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAsArasAdiyogAH (17) · Śloka 17
বাসারসেন ফলিনীমৃল্লোধ্রাঞ্জনমাক্ষিকম্| পিত্তসৃক্শমযেত্পীতং নির্যাসো বাঽটরূষকাত্| শর্করামধুসংযুক্তঃ কেবলো বা শৃতোঽপি বা| বৃষঃ সদ্যঃ জযত্যস্রং স হ্যস্য পরমৌষধম্| বাসারসেন ভূনিম্বকটুকাশর্করাঃ পিবেত্| তেনৈব বা ক্ষৌদ্রযুতং পদ্মকেসরপদ্মকম্| সলোধ্রনাগকুসুমশাড্বলোত্পলবাস্তুকম্||১৭||
View original
वासारसेन फलिनीमृल्लोध्राञ्जनमाक्षिकम्| पित्तसृक्शमयेत्पीतं निर्यासो वाऽटरूषकात्| शर्करामधुसंयुक्तः केवलो वा शृतोऽपि वा| वृषः सद्यः जयत्यस्रं स ह्यस्य परमौषधम्| वासारसेन भूनिम्बकटुकाशर्कराः पिबेत्| तेनैव वा क्षौद्रयुतं पद्मकेसरपद्मकम्| सलोध्रनागकुसुमशाड्वलोत्पलवास्तुकम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prayogAntarANi (18) · Śloka 18
লিহ্যাদ্বা মধুসর্পির্ভ্যাং গবাশ্বশকৃতো রসম্| পথ্যা রজন্যহিংস্রা বা পলাণ্ডুং তদ্বদেব বা| ফলিনীলোধ্রখদিরশাল্মলীকোবিদারজম্| শিরীশশেলুককুভবিন্দুবারাতিমুক্তজম্| পলাশযূথিকাশিগ্রুমধূকাসনজন্ম চ| মধুনা চূর্ণিতং পুষ্পমেকত্র পৃথগেব বা| পুষ্পৈরেভির্বিপক্বং চ সক্ষৌদ্রং মাহিষং ঘৃতম্| লিহ্যাত্ক্ষৌদ্রেণ পথ্যাং বা কিঞ্জল্কং কমলস্য বা| লাজাঃ শৃঙ্গাটকং মুস্তং খর্জূরং কৃষ্ণমৃত্তিকাম্| ক্ষীরিবৃক্ষাঙ্কুরান্ দ্রাক্ষাং তবক্ষীরীং সিতোপলাংম্| গৈরিকং মধুকং লোধ্রং শঙ্খং শম্বূকমঞ্জনম্| তণ্ডুলীযকমূলং বা বীজং বা বাস্তুকোদ্ভবম্| পটোলমালতীনিম্বচন্দনদ্বযপদ্মকম্| লোধ্রো বৃষস্তণ্ডুলীযঃ কৃষ্ণা মৃন্মদযন্তিকা| শতাবরী গোপকন্যা কাকোল্যৌ মধুযষ্টিকা| রক্তপিত্তহরাঃ ক্বাথাস্ত্রযঃ সমধুশর্করাঃ| সক্ষৌদ্রং গ্রথিতে রক্তে লিহ্যাত্পারাবতাচ্ছকৃত্||১৮||
View original
लिह्याद्वा मधुसर्पिर्भ्यां गवाश्वशकृतो रसम्| पथ्या रजन्यहिंस्रा वा पलाण्डुं तद्वदेव वा| फलिनीलोध्रखदिरशाल्मलीकोविदारजम्| शिरीशशेलुककुभविन्दुवारातिमुक्तजम्| पलाशयूथिकाशिग्रुमधूकासनजन्म च| मधुना चूर्णितं पुष्पमेकत्र पृथगेव वा| पुष्पैरेभिर्विपक्वं च सक्षौद्रं माहिषं घृतम्| लिह्यात्क्षौद्रेण पथ्यां वा किञ्जल्कं कमलस्य वा| लाजाः शृङ्गाटकं मुस्तं खर्जूरं कृष्णमृत्तिकाम्| क्षीरिवृक्षाङ्कुरान् द्राक्षां तवक्षीरीं सितोपलांम्| गैरिकं मधुकं लोध्रं शङ्खं शम्बूकमञ्जनम्| तण्डुलीयकमूलं वा बीजं वा वास्तुकोद्भवम्| पटोलमालतीनिम्बचन्दनद्वयपद्मकम्| लोध्रो वृषस्तण्डुलीयः कृष्णा मृन्मदयन्तिका| शतावरी गोपकन्या काकोल्यौ मधुयष्टिका| रक्तपित्तहराः क्वाथास्त्रयः समधुशर्कराः| सक्षौद्रं ग्रथिते रक्ते लिह्यात्पारावताच्छकृत्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAnitiHsrutau yogAH (19) · Śloka 19
অতিনিঃস্রুতরক্তো বা ক্ষৌদ্রেণ রুধিরং পিবেত্| জাঙ্গলং ভক্ষযেদ্বাজং মাংসং পিত্তযুতং যকৃত্| লোধ্রকালীযকোশীরফলিনীশঙ্খগৈরিকম্| পটোলপত্রং দুঃস্পর্শা সমঙ্গা সারিবা লতা| ত্বগ্জম্বুবেতসাশ্বত্থহযাহ্বোদুম্বরার্জুনাত্| কিরাততিক্তক্রমুকমুস্তকট্ফলপদ্মকম্| প্রপৌণ্ডরীকহ্রীবের কমলোত্পলপর্পটম্| চন্দনেন পৃথগ্যুক্তং সমস্তং বা সশর্করম্| ফাণ্টীকৃতং শৃতং শীতং চূর্ণং বা তণ্ডুলাম্ভসা| পীতমাশু জযত্যস্রং তৃড্দাহতমকানপি||১৯||
View original
अतिनिःस्रुतरक्तो वा क्षौद्रेण रुधिरं पिबेत्| जाङ्गलं भक्षयेद्वाजं मांसं पित्तयुतं यकृत्| लोध्रकालीयकोशीरफलिनीशङ्ख़गैरिकम्| पटोलपत्रं दुःस्पर्शा समङ्गा सारिवा लता| त्वग्जम्बुवेतसाश्वत्थहयाह्वोदुम्बरार्जुनात्| किराततिक्तक्रमुकमुस्तकट्फलपद्मकम्| प्रपौण्डरीकह्रीबेर कमलोत्पलपर्पटम्| चन्दनेन पृथग्युक्तं समस्तं वा सशर्करम्| फाण्टीकृतं शृतं शीतं चूर्णं वा तण्डुलाम्भसा| पीतमाशु जयत्यस्रं तृड्दाहतमकानपि||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana candanAdi kaShAyaH (20) · Śloka 20
চন্দনোশীরজলদলাজমুদ্গকণাযবৈঃ| বলাজলে পর্যুষিতৈঃ কষাযো রক্তপিত্তহা||২০||
View original
चन्दनोशीरजलदलाजमुद्गकणायवैः| बलाजले पर्युषितैः कषायो रक्तपित्तहा||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nIlotpalAdiSItakaShAyaH (22) · Śloka 22
নীলোত্পলং সিতা যষ্টী মধুকং পদ্মকেসরম্| ছিন্নোদ্ভবা চ শীতোঽযং কষাযো রক্তপিত্তজিত্| অতিদেশেন পিত্তজ্বরঘ্নাঃ কষাযাঃ যে চ পিত্তজ্বরে প্রোক্তাঃ কষাযাস্তাংশ্চ যোজযেত্||২২||
View original
नीलोत्पलं सिता यष्टी मधुकं पद्मकेसरम्| छिन्नोद्भवा च शीतोऽयं कषायो रक्तपित्तजित्| अतिदेशेन पित्तज्वरघ्नाः कषायाः ये च पित्तज्वरे प्रोक्ताः कषायास्तांश्च योजयेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShIraviShayaH yogASca (23) · Śloka 23
কষাযৈর্বিবিধৈরেভির্দীপ্যতেঽগ্নৌ বিজিতে কফে| রক্তপিত্তং ন চেচ্ছাম্যেত্তত্র বাতোল্বণে পযঃ| যুঞ্জাচ্ছাগং শৃতং তদ্বদ্গব্যং পঞ্চগুণেঽম্ভসি| পঞ্চমূলেন লঘুনা শৃতং বা সসিতা মধু| জীবকর্ষভকদ্রাক্ষাবলাগোক্ষুরনাগরৈঃ| পৃথক্পৃথক্ শৃতং শীতং সঘৃতং সিতযাঽথবা| ক্ষীরেণ বমনীপুষ্পং মধুকং মধুশর্করাম্||২৩||
View original
कषायैर्विविधैरेभिर्दीप्यतेऽग्नौ विजिते कफे| रक्तपित्तं न चेच्छाम्येत्तत्र वातोल्बणे पयः| युञ्जाच्छागं शृतं तद्वद्गव्यं पञ्चगुणेऽम्भसि| पञ्चमूलेन लघुना शृतं वा ससिता मधु| जीवकर्षभकद्राक्षाबलागोक्षुरनागरैः| पृथक्पृथक् शृतं शीतं सघृतं सितयाऽथवा| क्षीरेण वमनीपुष्पं मधुकं मधुशर्कराम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhoge payoyogAH (24) · Śloka 24
গোকণ্টকাভীরুশৃতং পর্ণিনীভিস্তথা পযঃ| হন্ত্যাশু রক্তং সরুজং বিশেষান্মূত্রমাগজম্| বিণ্মার্গগে বিশেষেণ হিতং মোচরসেন তু| বটপ্ররোহৈঃ শুঙ্গৈর্বা শুণ্ঠ্যুদীচ্যোত্পলৈরপি||২৪||
View original
गोकण्टकाभीरुशृतं पर्णिनीभिस्तथा पयः| हन्त्याशु रक्तं सरुजं विशेषान्मूत्रमागजम्| विण्मार्गगे विशेषेण हितं मोचरसेन तु| वटप्ररोहैः शुङ्गैर्वा शुण्ठ्युदीच्योत्पलैरपि||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAradurnAmacikitsAtideSaH (25) · Śloka 25
রক্তাতিসারদুর্নামচিকিত্সাং চাত্র কল্পযেত্||২৫||
View original
रक्तातिसारदुर्नामचिकित्सां चात्र कल्पयेत्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana siddhaghRutaviShayaH (26) · Śloka 26
পীত্বা কষাযান্ পযসা ভুঞ্জীত পযসৈব তু| কষাযযোগৈরেভির্বা বিপক্বং পাযযেদ্ ঘৃতম্||২৬||
View original
पीत्वा कषायान् पयसा भुञ्जीत पयसैव तु| कषाययोगैरेभिर्वा विपक्वं पाययेद् घृतम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRuShaghRutam (27) · Śloka 27
সমূলমস্তকং ক্ষুণ্ণং বৃষমষ্টগুণেঽম্ভসি| পক্ত্বাষ্টাংশাবশেষেণ ঘৃতং তেন বিপাচযেত্| তত্পুষ্পগর্ভং তচ্ছীতং সক্ষৌদ্রং পিত্তশোণিতম্| পিত্তগুল্মজ্বরশ্বাসকাসহৃদ্রোগকামিলাঃ| তিমিরভ্রমবীসর্পস্বরসাদাংশ্চ নাশযেত্||২৭||
View original
समूलमस्तकं क्षुण्णं वृषमष्टगुणेऽम्भसि| पक्त्वाष्टांशावशेषेण घृतं तेन विपाचयेत्| तत्पुष्पगर्भं तच्छीतं सक्षौद्रं पित्तशोणितम्| पित्तगुल्मज्वरश्वासकासहृद्रोगकामिलाः| तिमिरभ्रमवीसर्पस्वरसादांश्च नाशयेत्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ghRutAntarANi (28) · Śloka 28
পলাশবৃন্তস্বরসে তদ্গর্ভং চ ঘৃতং পচেত্| সক্ষৌদ্রং তচ্চ রক্তঘ্নং তদ্বদ্বত্সকসাধিতম্| লোধ্রোত্পলসমঙ্গাভিস্তথৈব ত্রাযমাণযা||২৮||
View original
पलाशवृन्तस्वरसे तद्गर्भं च घृतं पचेत्| सक्षौद्रं तच्च रक्तघ्नं तद्वद्वत्सकसाधितम्| लोध्रोत्पलसमङ्गाभिस्तथैव त्रायमाणया||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utkArikA (29) · Śloka 29
লাজগোধূমমধুকসিতাচূর্ণং পযোদ্রবম্| ঘৃতেনোত্কারিকাং কৃত্বা খাদেত্পিত্তাস্রবারিণীম্||২৯||
View original
लाजगोधूममधुकसिताचूर्णं पयोद्रवम्| घृतेनोत्कारिकां कृत्वा खादेत्पित्तास्रवारिणीम्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShArayogAH (kaNThage rakte) (30) · Śloka 30
রক্তে সপিচ্ছে সকফে গ্রথিতে কণ্ঠমার্গগে| লিহ্যান্মাক্ষিকসর্পিভ্যাং ক্ষারমুত্পলনালজম্| মৃণালাম্ভোজকিঞ্জল্কশ্যামাসনমধূকজম্| তদ্বত্পৃথক্ পৃথক্ ক্ষারং ...................||৩০||
View original
रक्ते सपिच्छे सकफे ग्रथिते कण्ठमार्गगे| लिह्यान्माक्षिकसर्पिभ्यां क्षारमुत्पलनालजम्| मृणालाम्भोजकिञ्जल्कश्यामासनमधूकजम्| तद्वत्पृथक् पृथक् क्षारं ...................||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana abhIrvAdighRutAni (31) · Śloka 31
.........................ঘৃতং ক্ষীরেণ সাধযেত্| পিষ্টৈরভীরুকাকোলীমেদাবৃক্ষাম্লদাডিমৈঃ| ফলপূরকমূলেন বিদার্যা মধুকেন চ| তদ্বিবন্ধ্জ্বরানাহশূলকাসাস্রপিত্তজিত্||৩১||
View original
.........................घृतं क्षीरेण साधयेत्| पिष्टैरभीरुकाकोलीमेदावृक्षाम्लदाडिमैः| फलपूरकमूलेन विदार्या मधुकेन च| तद्विबन्ध्ज्वरानाहशूलकासास्रपित्तजित्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bastiviShayaH (32) · Śloka 32
পঞ্চভিঃ পঞ্চমূলৈশ্চ সিদ্ধমাদ্যৈস্তদর্থকৃত্| গুদাগমে বিশেষেণ শোণিতে বস্তিরিষ্যতে||৩২||
View original
पञ्चभिः पञ्चमूलैश्च सिद्धमाद्यैस्तदर्थकृत्| गुदागमे विशेषेण शोणिते बस्तिरिष्यते||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bastiprayogAH (33) · Śloka 33
মধুকাঞ্জনমঞ্জিষ্ঠামৃণালোত্পলগৈরিকৈঃ| সুবর্ণলোধ্রকালীযসমঙ্গাম্বুজচন্দনৈঃ| সৌগন্ধিকসিতাশঙ্খৈঃ পিষ্টৈর্মধুঘৃতান্বিতৈঃ| ক্ষীরেণস্থাপযেদেনং স্নাতঞ্চ শিশিরাম্ভসা| ক্ষীরেণৈবাশযেচ্ছালীংস্ততো মধুকসর্পিষা| কালেঽনুবাসযেদেবমতিসারেঽপি দুস্তরে| জীর্ণেঽসৃক্প্রবলে কুর্যাদ্বিরেকে চাতিযোগিনি| বিদার্যাদিগণেনেষ্টং শৃতং বাস্থাপনে পযঃ| সক্ষৌদ্রশর্করাসর্পিঃ সর্পিশ্চৈবানুবাসনে| মূত্রাশযস্থং শমযেদ্রক্তমুত্তরবস্তিভিঃ| ঈদৃশৈরেব তদ্বচ্চ প্রদরেঽপি বিধিঃ স্মৃতঃ| ছেদভেদাদিভিশ্চাতিপ্রবৃত্তে শুদ্ধশোণিতে| বিশেষাত্প্রদরস্যোক্তং যোনিরোগেষু চৌষধম্||৩৩||
View original
मधुकाञ्जनमञ्जिष्ठामृणालोत्पलगैरिकैः| सुवर्णलोध्रकालीयसमङ्गाम्बुजचन्दनैः| सौगन्धिकसिताशङ्खैः पिष्टैर्मधुघृतान्वितैः| क्षीरेणस्थापयेदेनं स्नातञ्च शिशिराम्भसा| क्षीरेणैवाशयेच्छालींस्ततो मधुकसर्पिषा| कालेऽनुवासयेदेवमतिसारेऽपि दुस्तरे| जीर्णेऽसृक्प्रबले कुर्याद्विरेके चातियोगिनि| विदार्यादिगणेनेष्टं शृतं वास्थापने पयः| सक्षौद्रशर्करासर्पिः सर्पिश्चैवानुवासने| मूत्राशयस्थं शमयेद्रक्तमुत्तरबस्तिभिः| ईदृशैरेव तद्वच्च प्रदरेऽपि विधिः स्मृतः| छेदभेदादिभिश्चातिप्रवृत्ते शुद्धशोणिते| विशेषात्प्रदरस्योक्तं योनिरोगेषु चौषधम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ghrANapravRuttaraktacikitsitam (34) · Śloka 34
ঘ্রাণগে রুধিরে শুদ্ধে নাবনং চানুষেচযেত্| কষাযযোগান্ পূর্বোক্তান্ ক্ষীরেক্ষ্বাদিরসাদ্যুতান্| ক্ষীরাদীন্ সসিতং তোযং কেবলং বা হিতং জলম্| রসো দাডিমপুষ্পাণামাম্রস্থ্নঃ শাড্বলস্য চ||৩৪||
View original
घ्राणगे रुधिरे शुद्धे नावनं चानुषेचयेत्| कषाययोगान् पूर्वोक्तान् क्षीरेक्ष्वादिरसाद्युतान्| क्षीरादीन् ससितं तोयं केवलं वा हितं जलम्| रसो दाडिमपुष्पाणामाम्रस्थ्नः शाड्वलस्य च||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atideSena cikitsitam (35-3) · Śloka 3
কল্পযেচ্ছীতবর্গং চ প্রদেহাভ্যঞ্জনাদিষু| যচ্চ পিত্তজ্বরে প্রোক্তং বহিরন্তশ্চ ভেষজম্| রক্তপিত্তে হিতং তচ্চ ক্ষতক্ষীণে হিতঞ্চ তত্||৩৫|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতাবষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযাং চিকিত্সিতস্থানে রক্তপিত্তচিকিত্সিতন্নাম তৃতীযোঽধ্যাযঃ||৩||
View original
कल्पयेच्छीतवर्गं च प्रदेहाभ्यञ्जनादिषु| यच्च पित्तज्वरे प्रोक्तं बहिरन्तश्च भेषजम्| रक्तपित्ते हितं तच्च क्षतक्षीणे हितञ्च तत्||३५|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने रक्तपित्तचिकित्सितन्नाम तृतीयोऽध्यायः||३||
🔊 Audio coming soon