Adhikarana atha vAtavyAdhicikitsitannAma trayoviMsho~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤਃ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातः वातव्याधिचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kevalAnile kramavisheShaH (2) · Śloka 2
ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਕੇਵਲਾਨਿਲਵਿਕਾਰੇਸ੍ਵਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਃ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦੌ ਸਾਲ੍ਵ- ਲੇਨੋਪਨਾਹੋ ਨਿਵਾਤਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਾਵਰਣਾਨਿ ਦਸ਼ਮੂਲਕ੍ਵਾਥ- ਸਿਦ੍ਧਾ ਮਹਾਸ੍ਨੇਹਪ੍ਰਗਾਢਾਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਦਧ੍ਯਮ੍ਲਾ ਨਾਗਰਪਿਪ੍ਪਲੀ- ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਨੂਪੌਦਕਸ਼ਿਰਃ ਪਿਸ਼ਿਤਰਸਾਃ ਪਯਾਂਸਿ ਯੂਸਾਃ ਪ੍ਰੀਣਨਾਨਿ ਚਾਨ੍ਨਾਨਿ| ਤੈਰੇਵ ਚ ਮਾਂਸੈਰ੍ਮਹਾਸ੍ਨੇਹਸਂਸਸ੍ਟੈਸ੍ਤਦ- ਕ੍ਤਾਨਾਮਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਪਿਣ੍ਡਾਦਿਸ੍ਵੇਦਾਃ| ਅਪਿ ਚ- ਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਾਮਰਤਰੁਯਵਮਿਸਿਮਾਸਾਤਸੀਵਚਾਕੁਸ੍ਠਮ੍| ਰਾਸ੍ਨਾਤੈਲਫਲਾਨਿ ਚ ਵਾਤਜਿਦੁਤ੍ਕਾਰਿਕਾਮ੍ਲੋਸ੍ਣਾ| ਵਿਡਾਲਨਕੁਲੋਸ੍ਟ੍ਰਸਗਾਲਾਦਿਚਰ੍ਮਭਿਰ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਬਸ੍ਤਯੋ ਨਾਵਨਾਨਿ ਚ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾਨਿ| ਦੋਸੋਪਕ੍ਰਮਣੀਯਂ ਚੇਕ੍ਸੇਤ||੨||
सर्वेषु केवलानिलविकारेष्वन्तर्बहिः स्नेहस्वेदौ साल्व- लेनोपनाहो निवातं स्थानं प्रावरणानि दशमूलक्वाथ- सिद्धा महास्नेहप्रगाढाः स्निग्धा दध्यम्ला नागरपिप्पली- तीक्ष्णा ग्राम्यानूपौदकशिरः पिशितरसाः पयांसि यूषाः प्रीणनानि चान्नानि| तैरेव च मांसैर्महास्नेहसंसृष्टैस्तद- क्तानामभीक्ष्णं पिण्डादिस्वेदाः| अपि च- कोलकुलत्थामरतरुयवमिसिमाषातसीवचाकुष्ठम्| रास्नातैलफलानि च वातजिदुत्कारिकाम्लोष्णा| विडालनकुलोष्ट्रसृगालादिचर्मभिर्बन्धः| स्निग्धा बस्तयो नावनानि च प्रयोज्यानि| दोषोपक्रमणीयं चेक्षेत||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatra hetuH (3) · Śloka 3
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਹਿ ਤੋਦਭੇਦਾਯਾਮਸ਼ੂਲਾਦਯੋ ਵਾਤਵਿਕਾਰਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੁਪਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਿ| ਸ੍ਨੇਹਸ਼੍ਚ ਧਾਤੂਨ੍ ਪੁਸ੍ਣਾਤਿ ਬਲਂ ਚ ਦੇਹੇ ਜਨਯਤਿ| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦੌ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਤਨ੍ਮਦੂ ਕਤੇ ਚ ਕੋਸ੍ਠੇ ਨਾਵਤਿਸ੍ਠਨ੍ਤ੍ਯਨਿਲਾਮਯਾਃ||੩||
स्निग्धस्विन्नस्य हि तोदभेदायामशूलादयो वातविकारः शीघ्रमुपशाम्यन्ति| स्नेहश्च धातून् पुष्णाति बलं च देहे जनयति| तस्मात् पुनः पुनः स्नेहस्वेदौ शीलयेत्| तन्मृदू कृते च कोष्ठे नावतिष्ठन्त्यनिलामयाः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sadoShatvAdAvRute visheShaH (4) · Śloka 4
ਯਤਿ ਤੁ ਸਦੋਸਤ੍ਵਾਨ੍ਨ ਨਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਰੀਰਗੇਪਿ ਵਾਯੌ ਵਿਸ਼ੇਸਃ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਾਸ਼੍ਰਿਤੇ ਮਦੁਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਚਨਂ ਤਿਲ੍ਵਕਸਰ੍ਪਿਃ ਸਾਤਲਾਗ਼ਤਮੇਰਣ੍ਡਤੈਲਂ ਵਾ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਏਵਂ ਹਿ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ- ਸ੍ਰੋਤਸੋਨਾਵਤਃ ਪਵਨੋ ਵਿਚਰਨ੍ਨਾਸ਼ੁ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮੇਤਿ| ਅਪਿ ਚ- ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਮ੍ਲਲਵਣੋਸ੍ਣਾਦ੍ਯੈਰਾਹਾਰੈਰ੍ਹਿ ਮਲਸ਼੍ਚਿਤਃ| ਸ੍ਰੋਤੋ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾਨਿਲਂ ਰੁਨ੍ਧ੍ਯਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਮਨੁਲੋਮਯੇਤ੍||੪||
यति तु सदोषत्वान्न निवर्तन्ते ततः सर्वशरीरगेऽपि वायौ विशेषः पक्वाशयाश्रिते मृदुस्नेहविरेचनं तिल्वकसर्पिः सातलाग़ृतमेरण्डतैलं वा क्षीरेण दद्यात्| एवं हि विशुद्ध- स्रोतसोऽनावृतः पवनो विचरन्नाशु शान्तिमेति| अपि च- स्निग्धाम्ललवणोष्णाद्यैराहारैर्हि मलश्चितः| स्रोतो बद्ध्वाऽनिलं रुन्ध्यात्तस्मात्तमनुलोमयेत्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana durbale vAtarogArte kramaH (5) · Śloka 5
ਅਥ ਦੁਰ੍ਬਲੇ ਵਿਰੇਚ੍ਯੇ ਨਿਰੂਹਂ ਪਾਚਨੀਯਦੀਪਨੀਯਦ੍ਰਵ੍ਯਯੁਕ੍ਤ- ਮੇਵਂਵਿਧਂ ਚ ਭੋਜ੍ਯਮ੍| ਭੋਜ੍ਯਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਸ੍ਰਂਸਨਮਵਚਾਰਯੇਤ੍| ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਚ ਸਮਿਦ੍ਧੇਗ੍ਨਾਵਸਕਤ੍ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦੌ ਸ੍ਵਾਦ੍ਵਮ੍ਲ- ਲਵਣਂ ਚਾਨ੍ਨਪਾਨਮ੍| ਏਵਮਪ੍ਯਨਿਵਤ੍ਤਾਵਵਪੀਡਕਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ ਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮ ਚ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੫||
अथ दुर्बले विरेच्ये निरूहं पाचनीयदीपनीयद्रव्ययुक्त- मेवंविधं च भोज्यम्| भोज्ययुक्तं वा स्रंसनमवचारयेत्| विशुद्धस्य च समिद्धेऽग्नावसकृत् स्नेहस्वेदौ स्वाद्वम्ल- लवणं चान्नपानम्| एवमप्यनिवृत्ताववपीडकस्नेहान् बस्तिकर्म च प्रयोजयेत्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmAshayagate vAte visheShaH (6) · Śloka 6
ਆਮਾਸ਼ਯਗਤੇ ਕਤਵਮਨਸ੍ਯ ਸਡ੍ਧਰਣਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਪਰਤਸ਼੍ਚ ਯਥਾਰ੍ਹਂ ਸ੍ਨੇਹਾਦੀਨ੍| ਨਾਭਿਦੇਸ਼ਮਾਸ਼੍ਰਿਤੇ ਬਿਲ੍ਵਸ਼ਲਾਟੁਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ ਅਸ਼ੇਸਕੋਸ੍ਠਾਸ਼੍ਰਿਤੇ ਪੁਨਰਰ੍ਸ਼ੋਗ੍ਰਹਣੀਵਿਹਿਤਮਾਮਮਲਪਾਚਨਂ ਕ੍ਸਾਰੋ- ਪਯੋਗਾਨਨ੍ਤਰ੍ਗੁਲ੍ਮੋਪਕ੍ਰਮਂ ਚ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ||੬||
आमाशयगते कृतवमनस्य षड्धरणं चूर्णं परतश्च यथार्हं स्नेहादीन्| नाभिदेशमाश्रिते बिल्वशलाटुभिः सिद्धान् मत्स्यान् अशेषकोष्ठाश्रिते पुनरर्शोग्रहणीविहितमाममलपाचनं क्षारो- पयोगानन्तर्गुल्मोपक्रमं च प्रयुञ्जीत||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hRudayagate vAte visheShaH (7) · Śloka 7
ਹਦਯਸ੍ਥੇ ਅਂਸ਼ੁਮਤ੍ਯਾ ਸ਼ਤਂ ਪਯਃ||੭||
हृदयस्थे अंशुमत्या शृतं पयः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shrotrAdigate vAte visheShaH (8) · Śloka 9
ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਾਦਿਗਤੇ ਸ਼ਿਰਾਗਤੇ ਚ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਸ੍ਨੈਹਿਕਂ ਨਸ੍ਯਂ ਧੂਮਂ ਸ਼ਿਰੋਬਸ੍ਤਿਮਰ੍ਦਨਾਲੇਪਾਨਾਨ੍ਯਥਾਸ੍ਵਞ੍ਚ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਪ੍ਰੀਣਨਮ੍|੯|
श्रोत्रादिगते शिरागते च विशेषेण स्नैहिकं नस्यं धूमं शिरोबस्तिमर्दनालेपानान्यथास्वञ्च स्रोतसां प्रीणनम्|९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tvagAdisthe vAte visheShaH (9) · Śloka 9
ਤ੍ਵਚਿ ਸ੍ਥਿਤੇਭ੍ਯਙ੍ਗਸ੍ਵੇਦਨਿਵਾਤਾਨਿ| ਰਕ੍ਤੇ ਸ਼ੀਤਪ੍ਰਦੇਹ ਵਿਰੇਕਰਕ੍ਤਮੋਕ੍ਸਾਃ| ਮਾਂਸਮੇਦਸੋ ਵਿਰੇਕਾਸ੍ਥਾਪਨਸ਼ਮਨਾਨਿ| ਅਸ੍ਥਿਮਜ੍ਜਯੋਰਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਃ ਸ੍ਨੇਹਾਃ| ਸ਼ੁਕ੍ਰਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਹਰ੍ਸਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਲਂ ਚਾਨ੍ਨਪਾਨਮ੍| ਵਿਬਦ੍ਧੇ ਤੁ ਸ਼ੁਕ੍ਰੇ ਵਿਰੇਚਨਮ੍| ਤਤੋਨੁਬਨ੍ਧੇ ਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਕਾਮੀਂ ਚੇਕ੍ਸੇਤ||੯||
त्वचि स्थितेऽभ्यङ्गस्वेदनिवातानि| रक्ते शीतप्रदेह विरेकरक्तमोक्षाः| मांसमेदसो विरेकास्थापनशमनानि| अस्थिमज्जयोरन्तर्बहिः स्नेहाः| शुक्रप्राप्ते हर्षः शुक्रलं चान्नपानम्| विबद्धे तु शुक्रे विरेचनम्| ततोऽनुबन्धे ऽनन्तरोक्तां क्रियां कुर्यात् पुत्रकामीय़ं चेक्षेत||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garbhashoShe visheShaH (10) · Śloka 10
ਸ਼ੁਸ੍ਯਤਿ ਤੁ ਗਰ੍ਭੇ ਬਾਲੇਸੁ ਯ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਫਲਸ਼ਾਰਿ ਵਾਸ਼ਰ੍ਕਰਾਸ਼ਤਂ ਪਯੋ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮਾਂਸਾਦਮਾਂਸਰਸਾਂਸ਼੍ਚ ਬਂਹਣੀਯ ਸ੍ਨੇਹਯੁਕ੍ਤਾਨ੍||੧੦||
शुष्यति तु गर्भे बालेषु य यष्टीमधुककाश्मर्यफलशारि वाशर्कराशृतं पयो दद्यान्मांसादमांसरसांश्च बृंहणीय स्नेहयुक्तान्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAsnAvAdiprApte visheShaH (11) · Śloka 11
ਸਿਰਾਸ੍ਨਾਵਸਨ੍ਧਿਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇਭ੍ਯਙ੍ਗਮਰ੍ਦਨਸ੍ਵੇਦੋਪਨਾਹਬਨ੍ਧਾਗ੍ਨਿਕਰ੍ਮਣਿ| ਸਙ੍ਕੋਚੇ ਮਾਸਸੈਨ੍ਧਵਸਾਧਿਤਂ ਤੈਲਮਭ੍ਯਙ੍ਗਃ| ਸ੍ਵਾਪੇ ਬਹੁਸ਼ੋ ਰਕ੍ਤਾਵਸੇਚਨਮ੍| ਨ ਤ੍ਵਙ੍ਗਲਾਨੌ ਸ਼ੋਸਭਯਾਤ੍| ਸ੍ਰੁਤਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਤੈਲਲਵਣਾਗਾਰਧੂਮੈਃ ਪ੍ਰਦੇਹਃ||੧੧||
सिरास्नावसन्धिप्राप्तेऽभ्यङ्गमर्दनस्वेदोपनाहबन्धाग्निकर्मणि| सङ्कोचे माषसैन्धवसाधितं तैलमभ्यङ्गः| स्वापे बहुशो रक्तावसेचनम्| न त्वङ्गलानौ शोषभयात्| स्रुतरक्तस्य तैललवणागारधूमैः प्रदेहः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apatAnakacikitsA tatrAdAvupakramyatvanidarshanam (12) · Śloka 12
ਅਥਾਪਤਾਨਕਿਨਮਸ੍ਰਸ੍ਤਾਕ੍ਸਮਸ੍ਤਬ੍ਧਲਾਙ੍ਗੂਲਮਵੇਦਨਮਸ੍ਵੇਦਨ ਮਪ੍ਰਲਾਪਿਨਮਖ਼ਟ੍ਵਾਗ਼ਾਤਿਨਮਬਹਿਰਾਯਾਮਿਨਂ ਚੋਪਕ੍ਰਮੇਤ||੧੨||
अथापतानकिनमस्रस्ताक्षमस्तब्धलाङ्गूलमवेदनमस्वेदन मप्रलापिनमख़ट्वाग़ातिनमबहिरायामिनं चोपक्रमेत||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tIkShNanasyaM sarpiHpAna~jca (13) · Śloka 13
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਗੇਵ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਙ੍ਗਵ੍ਯੋਸਵਿਡਙ੍ਗਸ਼੍ਵੇਤਮਰਿਚੈਰਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਃ ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨੈਃ ਸ੍ਰੋਤੋਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ ਕਤਨਸ੍ਯਮਨਨ੍ਤਰਞ੍ਚੈਨਂ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਕ੍ਵਾਥਮਾਂਸਰਸਕ੍ਸੀਰਦਧਿਵਿਪਕ੍ਵਂ ਸਰ੍ਪਿਰਚ੍ਛਂ ਪਾਯ ਯੇਤ੍| ਤਥਾ ਨਾਤਿਮਾਤ੍ਰਮਨਿਲਃ ਪ੍ਰਸਰਤਿ||੧੩||
तत्र प्रागेव स्निग्धस्विन्नाङ्गव्योषविडङ्गश्वेतमरिचैरन्यैश्च तीक्ष्णैः शिरोविरेचनैः स्रोतोविशुद्धये कृतनस्यमनन्तरञ्चैनं विदार्यादिक्वाथमांसरसक्षीरदधिविपक्वं सर्पिरच्छं पाय येत्| तथा नातिमात्रमनिलः प्रसरति||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAsnehavidhAnam (14) · Śloka 14
ਤਤੋ ਭਦ੍ਰਦਾਰ੍ਵਾਦਿਵਰ੍ਗਂ ਵਾਤਘ੍ਨਮਾਹਤ੍ਯ ਸਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਂ ਸਾਨੂਪਮਾਘਂਸਞ੍ਚ ਨਿਕ੍ਵਾਥ੍ਯ ਤਤ੍ਕਸਾਯੇਣਾਮ੍ਲਕ੍ਸੀਰਵਤਾ ਮਧੁਰ ਵਰ੍ਗਪ੍ਰਤੀਵਾਪਂ ਮਹਾਸ੍ਨੇਹਂ ਵਿਪਚੇਤ੍| ਤਮਪਤਾਨਕਿਨਮਭ੍ਯਙ੍ਗ ਪਰਿਸੇਕਾਵਗਾਹਪਾਨਭੋਜਨਾਨੁਵਾਸਨਨਾਵਨੇਸੁ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍||੧੪||
ततो भद्रदार्वादिवर्गं वातघ्नमाहृत्य सयवकोलकुलत्थं सानूपमाघंसञ्च निक्वाथ्य तत्कषायेणाम्लक्षीरवता मधुर वर्गप्रतीवापं महास्नेहं विपचेत्| तमपतानकिनमभ्यङ्ग परिषेकावगाहपानभोजनानुवासननावनेषु विदध्यात्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svedanam (15) · Śloka 15
ਬਲੀਯਸਿ ਚ ਵਾਤੇ ਸੁਖ਼ੋਸ੍ਣਕਰੀਸਪੂਰ੍ਣੇ ਕੂਪੇ ਨਿਖ਼ਨ੍ਯਾ ਦਾਮੁਖ਼ਂ| ਤਪ੍ਤਾਯਾਂ ਵ ਰਥਕਾਰਚੁਲ੍ਯਾਂ ਸ਼ਿਲਾਯਾਂ ਵਾ ਸੁਪਰਿਸਿਕ੍ਤਾਯਾਂ ਸ਼ਾਯਯੇਤ੍ ਪਲਾਲਾਵਚ੍ਛਨ੍ਨਮ੍| ਸ੍ਵੇਦਯੇਦ੍ਵਾ ਪਿਣ੍ਡੇਨ||੧੫||
बलीयसि च वाते सुख़ोष्णकरीषपूर्णे कूपे निख़न्या दामुख़ं| तप्तायां व रथकारचुल्यां शिलायां वा सुपरिषिक्तायां शाययेत् पलालावच्छन्नम्| स्वेदयेद्वा पिण्डेन||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana abhya~ggaH (16) · Śloka 16
ਮੂਲਕੋਰੁਬੂਕਸ੍ਫੂਰ੍ਜਾਤਕਾਰ੍ਕਸਪ੍ਤਲਾਸ਼ਙ੍ਖ਼ਿਨੀਸ੍ਵਰਸਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਤੈਲਮਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦਿਸ਼ੁ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਅਭੁਕ੍ਤਵਤਾ ਚੈਤਤ੍ ਪੀਤ ਮਮ੍ਲਦਧਿਮਰਿਚਵਚਾਯੁਕ੍ਤਮਾਕ੍ਸੇਪਕਮਪਹਨ੍ਤਿ||੧੬||
मूलकोरुबूकस्फूर्जातकार्कसप्तलाशङ्ख़िनीस्वरससिद्धं वा तैलमभ्यङ्गादिशु योज्यम्| अभुक्तवता चैतत् पीत मम्लदधिमरिचवचायुक्तमाक्षेपकमपहन्ति||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aNutailavidhAnam (17) · Śloka 17
ਤਿਲਪੀਡਨੋਪਕਰਣਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯਨਲ੍ਪਕਾਲਤੈਲਪਰਿਪੀਤਾਨ੍ਯ ਵਕ੍ਸੁਦ੍ਯ ਮਹਤਿ ਕਟਾਹੇ ਪਾਨੀਯੇਨਾਧਾਵ੍ਯ ਕ੍ਵਾਥਯੇਦਾਸ੍ਨੇਹੋ ਪਗਮਾਤ੍| ਤਤਸ੍ਤਤ੍ ਸ੍ਨੇਹਮਮ੍ਭਸ ਉਪਰਿਸ੍ਟਾਤ੍ ਪਾਣਿਸ਼ਰਾਵਯੋ ਰਨ੍ਯਤਰੇਣਾਦਾਯ ਵਾਤਗ਼੍ਨੌਸਧਦਤ੍ਤਪ੍ਰਤੀਵਾਪਂ ਸ੍ਨੇਹਪਾਕਕਲ੍ਪੇਨ ਪਚੇਤ੍| ਏਤਦਣੁਤੈਲਂ ਸਰ੍ਵਵਾਤਵਿਕਾਰਹਰਮ੍| ਅਣੁਤੈਲਦ੍ਰ ਵ੍ਯੇਭ੍ਯੋ ਨਿਸ੍ਪਦ੍ਯਤ ਇਤ੍ਯਣੁਤੈਲਮ੍||੧੭||
तिलपीडनोपकरणद्रव्याण्यनल्पकालतैलपरिपीतान्य वक्षुद्य महति कटाहे पानीयेनाधाव्य क्वाथयेदास्नेहो पगमात्| ततस्तत् स्नेहमम्भस उपरिष्टात् पाणिशरावयो रन्यतरेणादाय वातग़्नौषधदत्तप्रतीवापं स्नेहपाककल्पेन पचेत्| एतदणुतैलं सर्ववातविकारहरम्| अणुतैलद्र व्येभ्यो निष्पद्यत इत्यणुतैलम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vegAntareShvavapIDAni pradhamanAni ca (18) · Śloka 18
ਵੇਗਾਨ੍ਤਰੇਸੁ ਚ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਨ੍ਯਵਪੀਡਾਨਿ ਪ੍ਰਧਮਨਾਨਿ ਵਾ ਸਕਦ੍ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਤਥਾਸ੍ਯ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਪਗਮਨੇਨ ਸ਼੍ਵਸਨਵਿਮੋਕ੍ਸਾਤ੍ ਸਂਜ੍ਞਾ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰ੍ਨੋਪਰੁਧ੍ਯਤੇ| ਕੁਕ੍ਕੁਟਕੁਲੀਰਸ਼ਿਂਸ਼ੁਮਾਰਵਰਾਹਵਸਾਃ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਮੂਲਕਦਧਿਗ਼ਤਤੈਲਸਿਦ੍ਧਾਂ ਚ ਯਵਾਗੂਮ੍| ਸਰ੍ਵਾਕਾਰਂ ਚ ਗਤਵੇਗਃ ਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਚਨਾਸ੍ਥਾਪਨਾ ਨੁਵਾਸਨਾਨਿ ਸੇਵੇਤ||੧੮||
वेगान्तरेषु च तीक्ष्णान्यवपीडानि प्रधमनानि वा सकृद् दद्यात्| तथास्य श्लेष्मापगमनेन श्वसनविमोक्षात् संज्ञा पुनः पुनर्नोपरुध्यते| कुक्कुटकुलीरशिंशुमारवराहवसाः पाययेत्| यवकोलकुलत्थमूलकदधिग़ृततैलसिद्धां च यवागूम्| सर्वाकारं च गतवेगः स्नेहविरेचनास्थापना नुवासनानि सेवेत||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apatAnake snehavirecanArthaM tilvakaghRutam (19) · Śloka 19
ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਧਨ੍ਤੀਸੁਵਰ੍ਣਕ੍ਸੀਰੀਸ਼ਙ੍ਕਿਨੀਵਿਡਙ੍ਗਤ੍ਰਿਫਲਾਨਾਮਕ੍ਸਸਮਾਃ ਕਲ੍ਕਾਃ ਬਿਲ੍ਵਮਾਤ੍ਰਕਂ ਤਿਲ੍ਵਕਮੂਲਾਨਾਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਰਸਦਧਿ ਪਾਤ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ ਘਤਪਾਤ੍ਰਮੇਕਂ ਸਰ੍ਵਮੈਕਧ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿਸਂਸਜ੍ਯ ਵਿਪਚੇਦੇਤ ਤ੍ਤਿਲ੍ਵਕਸਰ੍ਪਿਃ ਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਚਨਮਨਿਲਰੋਗੇਸੁ| ਤਿਲ੍ਵਕਵਿਧਿ ਰੇਵ ਚਾਸ਼ੋਕਰਮ੍ਯਕਯੋਰ੍ਦ੍ਰਸ੍ਟਵ੍ਯਃ| ਸ਼ੁਦ੍ਧਵਾਤਾਪਤਾਨਕਵਿ ਧਾਨਮੇਤਤ੍| ਸਂਸਸ੍ਟੇ ਯਥਾਸਂਸਰ੍ਗਮ੍||੧੯||
त्रिवृद्धन्तीसुवर्णक्षीरीशङ्किनीविडङ्गत्रिफलानामक्षसमाः कल्काः बिल्वमात्रकं तिल्वकमूलानां त्रिफलारसदधि पात्रे द्वे घृतपात्रमेकं सर्वमैकध्यं प्रतिसंसृज्य विपचेदेत त्तिल्वकसर्पिः स्नेहविरेचनमनिलरोगेषु| तिल्वकविधि रेव चाशोकरम्यकयोर्द्रष्टव्यः| शुद्धवातापतानकवि धानमेतत्| संसृष्टे यथासंसर्गम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphasaMsRuShTe visheShaH (20) · Śloka 20
ਸਕਫੇ ਤੁ ਵਾਤੇ ਤੁਮ੍ਬੁਰੁਫਲਾਭਯਾਹਿਙ੍ਗੁਪੁਸ੍ਕਰਮੂਲਲਵਣ ਤ੍ਰਯਚੂਰ੍ਣਂ ਯਵਕ੍ਵਾਥੇਨ ਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਰ੍ਤਿਹਰਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਹਿਙ੍ਗੁਨਾਗ ਰਦਾਡਿਮਾਮ੍ਲਵੇਤਸਸੌਵਰ੍ਚਲਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ| ਮੁਸ੍ਤਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਗਰਾ ਤਿਵਿਸਾਬਿਭੀਤਕਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾਗ੍ ਮਦ੍ਯੇਨੋਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਨਾ ਵਾਪ ਤਨ੍ਤ੍ਰਕਕਾਸਹਦ੍ਰੋਗਹਰਮ੍| ਸੌਵਰ੍ਚਲਾਭਯਾਵ੍ਯੋਸਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਃ| ਰਾਸ੍ਨਾਮ੍ਲਵੇਤਸਸੈਨ੍ਧਵਵਚਾਹਰੀਤਕੀਕਲ੍ਕਸ਼੍ਚ ਘਤਭਸ੍ਟੋ ਭਕ੍ਸਿਤਃ||੨੦||
सकफे तु वाते तुम्बुरुफलाभयाहिङ्गुपुष्करमूललवण त्रयचूर्णं यवक्वाथेन हृत्पार्श्वार्तिहरं पिबेत्| हिङ्गुनाग रदाडिमाम्लवेतससौवर्चलचूर्णं वा| मुस्तपिप्पलीनागरा तिविषाबिभीतकभार्ङ्गीचूर्णं वाग् मद्येनोष्णाम्बुना वाप तन्त्रककासहृद्रोगहरम्| सौवर्चलाभयाव्योषसिद्धं सर्पिः| रास्नाम्लवेतससैन्धववचाहरीतकीकल्कश्च घृतभृष्टो भक्षितः||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antarbahirAyAmau (21) · Śloka 21
ਅਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਰਾਯਾਮਾਵੇਕਾਯਾਮਵਤ੍ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਤੈਲਦ੍ਰੋਣ੍ਯਾਂ ਚਾਤ੍ਰ ਸ਼ਯਨਮ੍| ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਮਸ਼੍ਚੈਤਯੋਰ੍ਗ਼ੋਰਤਰਃ| ਅਪਿ ਚ ਵਿਵਰ੍ਣਦਨ੍ਤਵਦਨਃ ਸ੍ਰਸ੍ਤਾਙ੍ਗੋ ਨਸ੍ਟਚੇਤਨਃ| ਪ੍ਰਸ੍ਵਿਦ੍ਯਂਸ਼੍ਚ ਧਨੁਸ੍ਕਮ੍ਪੀ ਦਸ਼ਰਾਤ੍ਰਂ ਨ ਜੀਵਤਿ| ਵੇਗੇਸ੍ਵਤੋਨ੍ਯਥਾ ਜੀਵੇਨ੍ਮਨ੍ਦੇਸੁ ਵਿਨਤੋ ਜਡਃ| ਖ਼ਞ੍ਜਃ ਕੁਣਿਃ ਪਕ੍ਸਹਤਃ ਪਙ੍ਗੁਲੋ ਵਿਕਲੋਥਵਾ||੨੧||
अन्तर्बहिरायामावेकायामवत् साधयेत्| तैलद्रोण्यां चात्र शयनम्| अन्तरायामश्चैतयोर्ग़ोरतरः| अपि च विवर्णदन्तवदनः स्रस्ताङ्गो नष्टचेतनः| प्रस्विद्यंश्च धनुष्कम्पी दशरात्रं न जीवति| वेगेष्वतोऽन्यथा जीवेन्मन्देषु विनतो जडः| ख़ञ्जः कुणिः पक्षहतः पङ्गुलो विकलोऽथवा||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hanustambhaH (22) · Śloka 22
ਹਨੁਸ੍ਤਮ੍ਭਮਯ੍ਯਰ੍ਦਿਤਵਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍| ਸ੍ਵੇਦਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਹਨੂ ਸ੍ਤਬ੍ਧੌ ਸ੍ਰਸ੍ਤੌ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਮਾਨੀਯ ਪਾਣਿਭ੍ਯਾਂ ਪੀਡਯੇਤ੍| ਵਿਵਤਾ ਸ੍ਯੇ ਚਿਬੁਕਂ ਚੋਨ੍ਨਾਮਯੇਤ੍| ਸਂਵਤਾਸ੍ਯੇ ਚ ਨਾਮਯੇਤ੍||੨੨||
हनुस्तम्भमय्यर्दितवच्चिकित्सेत्| स्वेदयित्वा च हनू स्तब्धौ स्रस्तौ स्वस्थानमानीय पाणिभ्यां पीडयेत्| विवृता स्ये चिबुकं चोन्नामयेत्| संवृतास्ये च नामयेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jihvAstambhArditayo kriyAkramaH (23) · Śloka 23
ਜਿਹ੍ਵਾਸ੍ਤਮ੍ਭੇ ਸਾਮਾਨ੍ਯੋਕ੍ਤੋ ਵਿਧਿਰੇਕਾਯਾਮੇ ਚ| ਤਥਾ ਮਹਾ ਤਣਪਞ੍ਚਮੂਲਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਜੀਵਨੀਯਾਨਿ ਮੇਦ੍ਯਮਾਂਸਾਨ੍ਯੌਦਕ ਕਨ੍ਦਾਂਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਗੁਣੋਦਕੇ ਕ੍ਸਿਰਦ੍ਰੋਣੇ ਕ੍ਸੀਰਸ਼ੇਸਂ ਨਿਸ੍ਕ੍ਵਾਥ੍ਯ ਪਰਿ ਸ੍ਰਾਵ੍ਯ ਤੈਲਪ੍ਰਸ੍ਥੇਨੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰਂ ਪੁਨਰਧਿਸ਼੍ਰਯੇਤ੍| ਕ੍ਸੀਰਾਨੁਗਮੇ ਚਾਵ ਤਾਰ੍ਯ ਸ਼ੀਤਂ ਮਨ੍ਥਯੇਤ੍| ਤਤਃ ਸ੍ਨੇਹਮਾਦਾਯ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਵਿਪਚੇਤ੍| ਏਤਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਤੈਲਂ ਪਾਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦਿਸੁ ਵਿਧੇਯਮ੍| ਤੈਲਵਿਹੀਨਗ੍ ਮਿਦਮੇਵ ਕ੍ਸੀਰਘਤਮਕ੍ਸਿਤਰ੍ਪਣਮ੍||੨੩||
जिह्वास्तम्भे सामान्योक्तो विधिरेकायामे च| तथा महा तृणपञ्चमूलविदार्यादिजीवनीयानि मेद्यमांसान्यौदक कन्दांश्च द्विगुणोदके क्षिरद्रोणे क्षीरशेषं निष्क्वाथ्य परि स्राव्य तैलप्रस्थेनोन्मिश्रं पुनरधिश्रयेत्| क्षीरानुगमे चाव तार्य शीतं मन्थयेत्| ततः स्नेहमादाय पूर्ववद्विपचेत्| एतत् क्षीरतैलं पानाभ्यङ्गादिषु विधेयम्| तैलविहीनग् मिदमेव क्षीरघृतमक्षितर्पणम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AhArakalpanAvisheShAH (24) · Śloka 24
ਤਿਲ੍ਵਕਫਲਸਿਦ੍ਧਕ੍ਸੀਰਦਧ੍ਨਾ ਚ ਸਹ ਮਾਂਸਰਸਾਨ੍ ਕਲ੍ਪ ਯੇਤ੍| ਯਥੋਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਯਵਾਗੂਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਨਸ੍ਯਧੂਮਕਵਲਗ੍ਰਹਾਃ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾਃ||੨੪||
तिल्वकफलसिद्धक्षीरदध्ना च सह मांसरसान् कल्प येत्| यथोक्ताश्च यवागूस्निग्धाश्च नस्यधूमकवलग्रहाः प्रयोज्याः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aNutailam (25) · Śloka 25
ਕਸ੍ਣਭੂਮਿਕੇਦਾਰਂ ਰੋਹਿਣੀਕਾਸ੍ਠੈਰ੍ਨਾਤਿਸ਼ੁਸ੍ਕੈਰ੍ਦਾਹਯੇਤ੍| ਉਪ ਲਿਪ੍ਯ ਚ ਗੋਮਯੇਨ ਪੁਨਃ ਖ਼ਦਿਰਕਾਸ੍ਠੈਰ੍ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਤਦ੍ਭਸ੍ਮਾ ਪਨੀਯ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੀਤੀਭੁਤੇ ਤੈਲਂ ਨਿਸੇਚਯੇਤ੍| ਉਸਿਤਂ ਚ ਨਿਸ਼ਾਂ ਖ਼ਾਨਯੇਤ੍| ਤਾਮਨੁਗਤਤੈਲਾਂ ਮਤ੍ਤਿਕਾਮਾਦਾਯ ਪਞ੍ਚਮੂਲੇਨ ਸਹ ਕ੍ਵਾਥਯੇਤ੍| ਤਮਪਿ ਕ੍ਵਾਥਂ ਪਰਿਸ੍ਰੁਤਮਸ੍ਟਗੁਣੇਨ ਪਯਸਾ ਤੈਲਾ ਵਸ਼ੇਸਂ ਪਾਚਯੇਤ੍| ਏਤਦਪ੍ਯਣੁਤੈਲਂ ਨਾਵਨਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿ ਹਰਮ੍||੨੫||
कृष्णभूमिकेदारं रोहिणीकाष्ठैर्नातिशुष्कैर्दाहयेत्| उप लिप्य च गोमयेन पुनः ख़दिरकाष्ठैर्दग्ध्वा तद्भस्मा पनीय तत्र शीतीभुते तैलं निषेचयेत्| उषितं च निशां ख़ानयेत्| तामनुगततैलां मृत्तिकामादाय पञ्चमूलेन सह क्वाथयेत्| तमपि क्वाथं परिस्रुतमष्टगुणेन पयसा तैला वशेषं पाचयेत्| एतदप्यणुतैलं नावनात् सर्ववातव्याधि हरम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aNutailaM dvitIyam (26) · Śloka 26
ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਪਞ੍ਚਮੂਲਕਾਸ੍ਠੈਰ੍ਦਧ੍ਵਾ ਭਸ੍ਮਾਪਨੀਯ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਸਿਦ੍ਧੇਨ ਤੈਲੇਨ ਸ਼ਤਸ਼ੋ ਨਿਸਿਚ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਵਨ੍ਮਦਮਾਦਾਯੋਸ੍ਣੋਕਵਤਿ ਕਟਾਹੇਭ੍ਯਾਸਿਚ੍ਚ ਤੈਲਂ ਪਾਣਿਨਾ ਪਿਚੁਨਾ ਵਾ ਗਹੀਤ੍ਵ ਵਾਤ ਹਰੌਸਧਕ੍ਵਾਥਮਾਂਸਰਸਕ੍ਸੀਰਾਮ੍ਲਭਾਗਸਹਸ੍ਰੇਣ ਸਹਸ੍ਰਪਾਕਂ ਸਾਧਯੇਦ੍ਯਾਵਤਾ ਕਾਲੇਨ ਸ਼ਕ੍ਨੁਯਾਤ੍ ਪਕ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਤਿਵਾਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਹੈਮਵਤਾ ਦਕ੍ਸਿਣਾਪਥਗਾ ਚਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਵਾਤਗ਼੍ਨਾਨਿ ਚ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ| ਸਿਧ੍ਯਤਿ ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ਼ਙ੍ਕਮਾਧ੍ਮਪਯੇਤ੍| ਦੁਨ੍ਦੁਭੀਨ੍ ਵਾਦਯੇਤ੍| ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਨਧ੍ਯਾਪਯੇਤ੍ ਭੋਜਯੇਤ੍| ਛਤ੍ਰਂ ਧਾਰਯੇਤ੍| ਬਾਲਵ੍ਯ ਜਨੈਸ਼੍ਚ ਬੀਜਯੇਤ੍| ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧਂ ਨਸ੍ਯਪਾਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗਬਸ੍ਤਿਸੁ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਏਤਤ੍ਸਹਸ੍ਰਪਾਕਮਨਿਵਾਰ੍ਯਵੀਰ੍ਯਂ ਤੈਲਮੇਵਂ ਭਾਗਸ਼ਤਪਕ੍ਵਂ ਸ਼ਤ ਪਾਕਮ੍| ਅਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਚ ਸ੍ਵਦਯੇਤ੍| ਤਤਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਸ੍ਯ ਮਦੁਨਸ਼੍ਚਰ੍ਮਣੋ ਵਾਸਸੋ ਵਾ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਵਿਸ੍ਤਤਾ ਭਿਃ ਪਟ੍ਟਿਕਾਭਿਰ੍ਵਕ੍ਰੀਭੂਤਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਵਗਹ੍ਣ ਸਰ੍ਵਤੋ ਵੇਸ੍ਟਯੇਤ੍ ਬਧ੍ਨੀ ਯਾਤ੍| ਨਿਸ਼ਿ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਦਿਵਾ ਮੁਞ੍ਚੇਦ੍ਦਿਵਾ ਵਾ ਨਿਸ਼ਿ| ਮੋਕ੍ਸਾਨ੍ਤੇ ਚੋਤ੍ਕਾਰਿਕਾਭਿਃ ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਭਿਰ੍ਵਾਤਗ਼੍ਨਪ੍ਰਕ੍ਲਪ੍ਤਾਭਿਃ ਸ੍ਵੇਦ ਯੇਤ੍| ਅਵ੍ਯਥਂ ਚ ਪ੍ਰਤਿਲੋਮਂ ਪ੍ਰਮਾਰ੍ਜਯਨ੍ਨਜੁਕੁਰ੍ਵਂਸ਼੍ਚ ਪੁਨਰ੍ਬਧ੍ਨੀ ਯਾਤ੍| ਏਵਂ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਮ੍| ਸਸ਼ੋਫੇ ਤੁ ਵਮਨਮਾਚਰੇਤ੍| ਸਦਾ ਹਰਾਗੇ ਬਲਵਤਃ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਮ੍| ਗ਼ਤਕ੍ਸੀਰਬਸ੍ਤਿਸੇਕਾਨ੍ ਵਾਤ ਪਿਤ੍ਤਗ਼੍ਨਕ੍ਰਿਯਾਂ ਚ||੨੬||
तद्वच्च पञ्चमूलकाष्ठैर्दध्वा भस्मापनीय विदार्यादिसिद्धेन तैलेन शतशो निषिच्य पूर्ववन्मृदमादायोष्णोकवति कटाहेऽभ्यासिच्च तैलं पाणिना पिचुना वा गृहीत्व वात हरौषधक्वाथमांसरसक्षीराम्लभागसहस्रेण सहस्रपाकं साधयेद्यावता कालेन शक्नुयात् पक्तुं प्रतिवापश्चात्र हैमवता दक्षिणापथगा चाश्वगन्धावातग़्नानि च द्रव्याणि| सिध्यति चास्मिन् शङ्कमाध्मपयेत्| दुन्दुभीन् वादयेत्| ब्रह्मणानध्यापयेत् भोजयेत्| छत्रं धारयेत्| बालव्य जनैश्च बीजयेत्| तत्सिद्धं नस्यपानाभ्यङ्गबस्तिषु प्रयुञ्जीत| एतत्सहस्रपाकमनिवार्यवीर्यं तैलमेवं भागशतपक्वं शत पाकम्| अभीक्ष्णं च स्वदयेत्| ततः स्निग्धस्विन्नस्य श्लक्ष्णस्य मृदुनश्चर्मणो वाससो वा चतुरङ्गुलविस्तृता भिः पट्टिकाभिर्वक्रीभूतप्रदेशावगृह्ण सर्वतो वेष्टयेत् बध्नी यात्| निशि बद्ध्वा दिवा मुञ्चेद्दिवा वा निशि| मोक्षान्ते चोत्कारिकाभिः सुस्निग्धाभिर्वातग़्नप्रक्लृप्ताभिः स्वेद येत्| अव्यथं च प्रतिलोमं प्रमार्जयन्नृजुकुर्वंश्च पुनर्बध्नी यात्| एवं सप्तरात्रम्| सशोफे तु वमनमाचरेत्| सदा हरागे बलवतः सिराव्यधम्| ग़ृतक्षीरबस्तिसेकान् वात पित्तग़्नक्रियां च||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ekA~ggaroge (27) · Śloka 27
ਏਕਾਙ੍ਗਰੋਗਿਣਮਮ੍ਲਾਨਗਾਤ੍ਰਂ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦੋਪਪਨ੍ਨਂ ਮਦੁਨਾ ਸਂਸ਼ੋ ਧਨੇਨ ਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਨੁਵਾਸ੍ਯਾਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਚੋਕ੍ਸੇਪਕਵਿਧਾਨੇਨੋਪਚਰੇਤ੍| ਵਿਸ਼ੇਸਤੋ ਬਲਾਤੈਲਮਨੁਵਾਸਨਾਰ੍ਥੇ| ਦੋਸਸਂਸਰ੍ਗੇ ਯਥਾਸਂਸਰ੍ਗਮ੍| ਕੁਕ੍ਕੁਟੀਂ ਵਾ ਰਸਾਯਨਵਿਧਾਨੇਨੋਪਯੁਞ੍ਜੀਤ||੨੭||
एकाङ्गरोगिणमम्लानगात्रं स्नेहस्वेदोपपन्नं मृदुना संशो धनेन संशोध्यानुवास्यास्थाप्य चोक्षेपकविधानेनोपचरेत्| विशेषतो बलातैलमनुवासनार्थे| दोषसंसर्गे यथासंसर्गम्| कुक्कुटीं वा रसायनविधानेनोपयुञ्जीत||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apabAhukAdau (28) · Śloka 28
ਅਪਬਾਹੁਕੇ ਨਾਵਨਮੂਰ੍ਧ੍ਵਭਕ੍ਤਂ ਚ ਨਿਰਾਮੇ ਸ੍ਨੇਹਪਾਨਮ੍| ਵਿਸ਼੍ਵ ਭੀਪ੍ਰਭਤਿਸੁ ਪਾਦਦਾਹਾਨ੍ਤੇਸੁ ਯਥੋਕ੍ਤਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਿਦ੍ਧ੍ਵਾ ਵਾਤ ਵ੍ਯਾਧਿਵਦੁਪਾਚਰੇਤ੍||੨੮||
अपबाहुके नावनमूर्ध्वभक्तं च निरामे स्नेहपानम्| विश्व भीप्रभृतिषु पाददाहान्तेषु यथोक्तां सिरां विद्ध्वा वात व्याधिवदुपाचरेत्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Urustambhe kramaH (29) · Śloka 29
ਊਰੁਸ੍ਤਮ੍ਭੇ ਤੁ ਸ੍ਨੇਹਾਸਕ੍ਸ੍ਰਾਵਵਮਨਵਿਰੇਚਨਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮਾਣਿ ਪਰਿਹਰੇਤ੍| ਆਮਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾ ਸਹ ਤੇਸਾਂ ਵਿਰੋਧਾਤ੍| ਊਰੁਲੀਨਾਨਾਂ ਵਾਯੁਨਾ ਸ੍ਤਬ੍ਧਾਨਾਂ ਚ ਵਮਨਦਿਭਿਰੁਰ੍ਧ੍ਵਂ ਨੇਤੁਮਮ੍ਭਸਾਮਿਵ ਨਿਮ੍ਨਾਤ੍ ਸ੍ਥਲਮਸ਼ਕ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍| ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤੁ ਬਹੁਸ਼ਃ ਸ਼ਮਨ ਸ਼ੋਸਣਾਨਿ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਰੂਕ੍ਸੋਪਚਾਰਾਨ੍ ਯਵ ਸ਼੍ਯਾਮਾਕਕੋਦ੍ਰਵੋਦ੍ਦਾਲਕਮਲਵਣਮਲ੍ਪਤੈਲਸਿਦ੍ਧਂ ਸ਼ਾਕਂ ਕ੍ਸਾਰਾਰਿਸ੍ਟਮਧੂਦਕਾਨਿ ਚ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍||੨੯||
ऊरुस्तम्भे तु स्नेहासृक्स्राववमनविरेचनबस्तिकर्माणि परिहरेत्| आमश्लेष्मणा सह तेषां विरोधात्| ऊरुलीनानां वायुना स्तब्धानां च वमनदिभिरुर्ध्वं नेतुमम्भसामिव निम्नात् स्थलमशक्यत्वात्| ततस्तत्र तु बहुशः शमन शोषणानि युक्त्यावेक्ष्य युञ्जीत| रूक्षोपचारान् यव श्यामाककोद्रवोद्दालकमलवणमल्पतैलसिद्धं शाकं क्षारारिष्टमधूदकानि च शीलयेत्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Urustambhe auShadham (30) · Śloka 30
ਸਸੈਨ੍ਧਵਂ ਵਚਾਦਿਂ ਹਰਿਦ੍ਰਾਦਿਂ ਵਤ੍ਸਕਾਦਿਂ ਵਾ| ਸਡ੍ਧਾਰਣਂ ਵਾ ਹਰੀਤਕੀਃ ਪਿਪ੍ਪਲੀਰ੍ਵਾ| ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਾਸ੍ਠਾਮਦਨਦਨ੍ਤੀਵਤ੍ਸਕਂ ਵਾ| ਸ੍ਵਾਦੁਕਣ੍ਟਕਾਰਗ੍ਵਧਦਾਰ੍ਵੀਮਦੁਬਕਪਾਠਾਕਰਞ੍ਜਕੂਲ ਕਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਮਸ੍ਤੁਨਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਚਿਤ੍ਰਕਦੇਵਦਾਰੁਕੁ ਸ੍ਠਪਾਠਾਤਿਕ੍ਤਕਰੋਹਿਣੀਰ੍ਵਾ ਮਧੁਨਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੁਸ੍ਤਚਵਿਕਾਕਟੁਰੋਹਿਣੀਰ੍ਵਾ| ਸ੍ਵੇਦਾਂਸ਼੍ਚ ਰੂਕ੍ਸਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍||੩੦||
ससैन्धवं वचादिं हरिद्रादिं वत्सकादिं वा| षड्धारणं वा हरीतकीः पिप्पलीर्वा| शार्ङ्गाष्ठामदनदन्तीवत्सकं वा| स्वादुकण्टकारग्वधदार्वीमदुबकपाठाकरञ्जकूल कचूर्णं वा सक्षौद्रं मस्तुना पिबेत्| चित्रकदेवदारुकु ष्ठपाठातिक्तकरोहिणीर्वा मधुना लिह्यात्| त्रिफला पिप्पलीमुस्तचविकाकटुरोहिणीर्वा| स्वेदांश्च रूक्षान् कुर्यात्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atyapatRupte tarpaNam (31) · Śloka 31
ਅਤ੍ਯਪਤਪ੍ਤਂ ਤੁ ਰੂਕ੍ਸਂ ਕ੍ਸਾਮਮਨਿਦ੍ਰਂ ਜਾਙ੍ਗਲਰਸੈਃ ਸ਼ਾਲਿ ਭਿਸ਼੍ਚ ਤਰ੍ਪਯੇਤ੍| ਸਰ੍ਸਪਤੈਲਂ ਵਾ ਸਰਲਕੁਸ੍ਠਸ਼੍ਰੀਵੇਸ੍ਟਕਸੁਰ ਦਾਰੁਨਾਗਕੇਸਰਾਜਗਨ੍ਧਾਸਿਦ੍ਧਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਪਿਬੇਤ੍||੩੧||
अत्यपतृप्तं तु रूक्षं क्षाममनिद्रं जाङ्गलरसैः शालि भिश्च तर्पयेत्| सर्षपतैलं वा सरलकुष्ठश्रीवेष्टकसुर दारुनागकेसराजगन्धासिद्धं सक्षौद्रं पिबेत्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sasaindhavAditalam (32) · Śloka 32
ਸਸੈਨ੍ਧਵਪਲਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਚਿਤ੍ਰਕਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਾਨਾਂ ਪਥਗ੍ਦ੍ਵਿਪਲਂ ਦਸ਼ ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਸ੍ਥੀਨਿ ਕਲ੍ਕੀਕਤ੍ਯੈਕਧ੍ਯਮਾਰਨਾਲਾਢਕੇਨ ਸਹ ਤੈਲਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਚੇਤ੍| ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਵਾਤਵਿਕਾਰੇਸ਼ੁ ਪਥ੍ਯਂ ਵਿਸ਼ੇਸਾ ਦੂਰੁਸ੍ਤਮ੍ਭਾਰ੍ਸ਼ੋਗਧ੍ਰਸੀਗ਼੍ਨਮਪਥ੍ਯਦਞ੍ਚ||੩੨||
ससैन्धवपलं शुण्ठीचित्रकपिप्पलीमूलानां पृथग्द्विपलं दश भल्लातकास्थीनि कल्कीकृत्यैकध्यमारनालाढकेन सह तैलप्रस्थं पचेत्| तत्सर्ववातविकारेशु पथ्यं विशेषा दूरुस्तम्भार्शोगृध्रसीग़्नमपथ्यदञ्च||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAhyopacArAH (33) · Śloka 33
ਬਹਿਰਪਿ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਕ੍ਸਪਣਾਯ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਸਪਰਕਰਞ੍ਜਫਲਵਲ੍ਮੀ ਕਮਦ੍ਗੋਮੂਤ੍ਰੈਰੁਸ੍ਣੈਰ੍ਲੇਪਯੇਤ੍| ਸੌਭਾਞ੍ਜਨਤਕ੍ਕਾਰੀਦ੍ਵਯਸਰਲਾ ਰ੍ਜੁਨਕਰਞ੍ਜਾਢਕੀਗੋਕ੍ਸੁਰਕੈਰ੍ਲੇਪੋਨ੍ਮਰ੍ਦਨਸੇਕਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਵ੍ਯਾ ਯਾਮੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਮੇਦਃ ਕ੍ਸਪਯੇਤ੍| ਸ੍ਥਾਲਾਨ੍ਯੁਲ੍ਲਙ੍ਗ਼ਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਤਿ ਸ੍ਰੋਤਃ ਸਰਿਤਮਵ੍ਯਾਲਾਂ ਤਰੇਤ੍| ਏਵਮੂਰੁਸ੍ਤਮ੍ਭੋ ਹਿ ਸ਼ੁਸ੍ਕੇ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤੀਤਿ||੩੩||
बहिरपि श्लेष्मक्षपणाय क्षौद्रसर्षपरकरञ्जफलवल्मी कमृद्गोमूत्रैरुष्णैर्लेपयेत्| सौभाञ्जनतक्कारीद्वयसरला र्जुनकरञ्जाढकीगोक्षुरकैर्लेपोन्मर्दनसेकान् कुर्यात्| व्या यामैश्च विविधैर्मेदः क्षपयेत्| स्थालान्युल्लङ्ग़येत्| प्रति स्रोतः सरितमव्यालां तरेत्| एवमूरुस्तम्भो हि शुष्के श्लेष्मणि प्रशाम्यतीति||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyopacAraH sahacarAditailaM rAsnAdighRuta~jca (34) · Śloka 34
ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਸਹਚਰਂ ਸੁਰਦਾਰੁ ਸਨਾਗਰਂ ਕ੍ਵਥਿਤਮਮ੍ਭਸਿ ਤੈਲਵਿਮਿਸ਼੍ਰਿਤਮ੍| ਪਵਨਨੀਡਿਤਦੇਹਗਤਿਃ ਪਿਬਨ੍ ਦ੍ਰੁਤਵਿਲਿਮ੍ਭਿਤਗੋ ਭਵਤੀਚ੍ਛਯਾ| ਰਾਸ੍ਨਾਮਹੌਸਧਦ੍ਵੀਪਿ ਪਿਪ੍ਪਲੀਸਠਿਪੌਸ੍ਕਰਮ੍| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਾਤਰੋਗਹਰਂ ਪਰਮ੍||੩੪||
भवति चात्र- सहचरं सुरदारु सनागरं क्वथितमम्भसि तैलविमिश्रितम्| पवननीडितदेहगतिः पिबन् द्रुतविलिम्भितगो भवतीच्छया| रास्नामहौषधद्वीपि पिप्पलीषठिपौष्करम्| पिष्ट्वा विपाचयेत्सर्पिर्वातरोगहरं परम्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcatiktaM ghRutam (35) · Śloka 36
ਨਿਮ੍ਬਾਮਤਾਵਸਪਟੋਲਨਿਦਗ੍ਧਿਕਾਨਾਂ ਭਾਗਾਨ੍ ਪਥਗ੍ਦਸ਼ਪਲਾਨ੍ ਵਿਪਚੇਦ੍ ਘਟੇਪਾਮ੍| ਅਸ੍ਟਾਂਸ਼ਸ਼ੇਸਿਤਰਸੇਨ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਤੇਨ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਘਤਸ੍ਯ ਵਿਪਚੇਤ੍ ਪਿਚੁਭਾਗਕਲ੍ਕੈਃ| ਪਾਠਾਵਿਡਙ੍ਗਸੁਰਦਾਰੁਗਜੋਪਕੁਲ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਕ੍ਸਾਰਨਾਗਰਨਿਸ਼ਾਮਿਸਿਚਵ੍ਯ੍ਗਕੁਸ੍ਠੈਃ| ਤੇਜੋਵਤੀਮਰਿਚਵਤ੍ਸਕਦੀਪ੍ਯਕਾਗ੍ਨਿ ਰੋਹਿਣ੍ਯਰੁਸ੍ਕਰਵਚਾਕਣਮੂਲਯੁਕ੍ਤੈਃ| ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਯਾਤਿਵਿਸਯਾ ਵਿਸਯਾ ਯਵਾਨ੍ਯਾ ਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧਗੁਗ੍ਗੁਲੁਪਲੈਰਪਿ ਪਞ੍ਚਸਙ੍ਖ੍ਯੈਃ| ਤਤ੍ ਸੇਵਿਤਂ ਵਿਧਮਤਿ ਪ੍ਰਬਲਂ ਸਮੀਰਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਸ੍ਥਿਮਜ੍ਜਗਤਮਪ੍ਯਥ ਕੁਸ੍ਠਮੀਦਕ੍| ਨਾਡੀਵ੍ਰਣਾਰ੍ਬੁਦਭਗਨ੍ਦਰਗਣ੍ਡਮਾਲਾ ਜਤ੍ਰੂਰ੍ਧ੍ਵਸਰ੍ਵਗਦਗੁਲ੍ਮਗੁਦੋਤ੍ਥਮੇਹਾਨ੍| ਯਕ੍ਸ੍ਮਾਰੁਚਿਸ਼੍ਵਸਨਪੀਨਸਕਾਸਸ਼ੋਸ ਹਤ੍ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਮਦਵਿਦ੍ਰਧਿਵਾਤਰਕ੍ਤਮ੍||੩੫|| ਹ੍|੩੬|
निम्बामृतावृषपटोलनिदग्धिकानां भागान् पृथग्दशपलान् विपचेद् घटेऽपाम्| अष्टांशशेषितरसेन पुनश्च तेन प्रस्थं घृतस्य विपचेत् पिचुभागकल्कैः| पाठाविडङ्गसुरदारुगजोपकुल्या द्विक्षारनागरनिशामिसिचव्य्गकुष्ठैः| तेजोवतीमरिचवत्सकदीप्यकाग्नि रोहिण्यरुष्करवचाकणमूलयुक्तैः| मञ्जिष्ठयातिविषया विषया यवान्या संशुद्धगुग्गुलुपलैरपि पञ्चसङ्ख्यैः| तत् सेवितं विधमति प्रबलं समीरं सन्ध्यस्थिमज्जगतमप्यथ कुष्ठमीदृक्| नाडीव्रणार्बुदभगन्दरगण्डमाला जत्रूर्ध्वसर्वगदगुल्मगुदोत्थमेहान्| यक्ष्मारुचिश्वसनपीनसकासशोष हृत्पाण्डुरोगमदविद्रधिवातरक्तम्||३५|| ह्|३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dashamUlaghRutam (36) · Śloka 36
ਦ੍ਰੋਣੇਮ੍ਭਸਃ ਪਚੇਦ੍ਭਾਗਾਨ੍ ਦਸ਼ਮੂਲਚ੍ਚਤੁਸ੍ਪਲਾਨ੍| ਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਾਨਾਂ ਭਾਗੈਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥੋਨ੍ਮਿਤੈਃ ਸਹ| ਪਾਦਸ਼ੇਸੇ ਰਸੇ ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਜੀਵਨੀਯੈਃ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰੈਃ| ਤਦ੍ਵਤ੍ਖ਼ਰ੍ਜੂਰਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਬਦਰਫਲ੍ਗੁਭਿਃ| ਸਕ੍ਸੀਰੈਃ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਕੇਵਲਵਾਤਨੁਤ੍| ਯੋਜ੍ਯੋ ਨਿਰਤ੍ਯਯਃ ਪਾਨਨਸ੍ਯਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਬਸ੍ਤਿਸੁ||੩੬||
द्रोणेऽम्भसः पचेद्भागान् दशमूलच्चतुष्पलान्| यवकोलकुलत्थानां भागैः प्रस्थोन्मितैः सह| पादशेषे रसे पिष्टैर्जीवनीयैः सशर्करैः| तद्वत्ख़र्जूरकाश्मर्यद्राक्षाबदरफल्गुभिः| सक्षीरैः सर्पिषः प्रस्थं सिद्धं केवलवातनुत्| योज्यो निरत्ययः पाननस्याभ्यञ्जनबस्तिषु||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nasyam (snehanasyam) (37) · Śloka 37
ਬਲਾਵਿਲ੍ਵਸ਼ਤੇ ਕ੍ਸੀਰੇ ਘਤਮਣ੍ਡਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਕੁਞ੍ਚੋ ਵਾ ਨਸ੍ਯਂ ਵਾਤੇ ਸ਼ਿਰੋਗਤੇ| ਤਦ੍ਵਤ੍ਸਿਦ੍ਧਾ ਵਸਾ ਨਕ੍ਰਮਤ੍ਸ੍ਯਕੂਰ੍ਮਬੁਲੂਕਜਾ| ਪ੍ਰਤ੍ਯਗ੍ਰਾ ਵਿਧਿਨਾਨੇਨ ਨਸ੍ਯਪਾਨੇਸ਼ੁ ਯੋਜਯੇਤ੍||੩੭||
बलाविल्वशृते क्षीरे घृतमण्डं विपाचयेत्| तस्य शुक्तिः प्रकुञ्चो वा नस्यं वाते शिरोगते| तद्वत्सिद्धा वसा नक्रमत्स्यकूर्मबुलूकजा| प्रत्यग्रा विधिनानेन नस्यपानेशु योजयेत्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIrNapiNyAkAditailam (38) · Śloka 38
ਜੀਰ੍ਣਂ ਪਿਣ੍ਯਾਕਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਪਥਕ੍ ਚ ਕ੍ਵਾਥਂ ਕ੍ਵਾਥਾਭ੍ਯਾਮੇਕਤਸ੍ਤੈਲਮਾਭ੍ਯਾਮ੍| ਕ੍ਸੀਰਾਦਸ੍ਟਾਂਸ਼ਂ ਪਾਯਚੇਤ੍ਤੇਨ ਪਾਨਾ ਦ੍ਵਾਤਾ ਨਸ਼੍ਯੇਯੁਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਯੁਕ੍ਤਾ ਵਿਸ਼ੇਸਾਤ੍||੩੮||
जीर्णं पिण्याकं पञ्चमूलं पृथक् च क्वाथं क्वाथाभ्यामेकतस्तैलमाभ्याम्| क्षीरादष्टांशं पायचेत्तेन पाना द्वाता नश्येयुः श्लेष्मयुक्ता विशेषात्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sahacarAditailamaparam (39) · Śloka 39
ਸਮੂਲਸ਼ਾਖ਼ਸ੍ਯ ਸਹਾਚਰਸ੍ਯ ਤੁਲਾਂ ਸਮੇਤਾਂ ਦਸ਼ਮੂਲਤਸ਼੍ਚ| ਅਭੀਰੁਮੂਲਾਚ੍ਚ ਤੁਲਾਰ੍ਧਮੇਤਦ ਸ੍ਟਾਂਸ਼ਸ਼ੇਸਂ ਵਿਪਚੇਦ੍ਵਹੇਪਾਮ੍| ਤਤ੍ਰ ਸੇਵ੍ਯਨਖ਼ਕੁਸ੍ਠਹਿਮੈਲਾ ਸ੍ਪਕ੍ਪ੍ਰਯਙ੍ਗੁਨਲਿਕਾਮ੍ਬੁਸ਼ਿਲਾਜੈਃ| ਲੋਹਿਤਾਨਲਦਲੋਹਸੁਰਾਹ੍ਵੈਃ ਕੋਪਨਾਮਿਸਿਤੁਰੁਸ੍ਕਨਤੈਸ਼੍ਚ| ਤੁਲ੍ਯਕ੍ਸੀਰਂ ਪਾਲਿਕੈਸ੍ਤੈਲਪਾਤ੍ਰਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਨ੍ ਸ਼ੀਲਿਤਂ ਹਨ੍ਤਿ ਵਾਤਾਨ੍| ਕਮ੍ਪਾਕ੍ਸੇਪਸ੍ਤਮ੍ਭਸ਼ੇਸਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਗੁਲ੍ਮੋਨ੍ਮਾਦੌ ਪੀਨਸਾਨ੍ ਯੋਨਿਰੋਗਾਨ੍|੩੯|
समूलशाख़स्य सहाचरस्य तुलां समेतां दशमूलतश्च| अभीरुमूलाच्च तुलार्धमेतद ष्टांशशेषं विपचेद्वहेऽपाम्| तत्र सेव्यनख़कुष्ठहिमैला स्पृक्प्रयङ्गुनलिकाम्बुशिलाजैः| लोहितानलदलोहसुराह्वैः कोपनामिसितुरुष्कनतैश्च| तुल्यक्षीरं पालिकैस्तैलपात्रं सिद्धं कृच्छ्रान् शीलितं हन्ति वातान्| कम्पाक्षेपस्तम्भशेषादियुक्तान् गुल्मोन्मादौ पीनसान् योनिरोगान्|३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ketakimUlAditailam lashunAditailam (39) · Śloka 39
ਕੇਤਕਿਮੂਲਬਲਾਤਿਬਲਾਨਾਂ ਯਦ੍ਬਹਲੇਨ ਰਸੇਨ ਵਿਪਕ੍ਵਮ੍| ਤੈਲਮਨਲ੍ਪਤੁਸੋਦਕਯੁਕ੍ਤਂ ਮਾਰੁਤਮਸ੍ਥਿਗਤਂ ਤਦਪੋਹੇਤ੍| ਤੁਲਾਂ ਲਸ਼ੁਨਕਨ੍ਦਸ੍ਯ ਤੁਲਾਰ੍ਧਂ ਜਾਙ੍ਗਲਾਤ੍ ਪਲਾਤ੍| ਦਸ਼ਮੂਲਾਚ੍ਚ ਵਿਪਚੇਦ੍ਭਾਗਾਨ੍ ਪਞ੍ਚਪਲਾਨ੍ ਪਥਕ੍| ਤੋਯਾਰ੍ਮਣੇਨ ਪਾਦਸ੍ਥੇ ਸਮਂ ਤੈਲਂ ਪਯੋ ਦਧਿ| ਤਤ੍ਰ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪਲਾਂਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚ ਰਾਸ੍ਨਾਮਧੁਕਜੀਵਕਾਨ੍| ਮਿਸਿਸ੍ਥਿਰਾਮਹਾਮੇਦਾਚਪਲਾਤਿਵਿਸਾਬਲਾਃ| ਕਾਕੋਲੀਪੌਸ੍ਕਰਂ ਮੂਲਮਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾ ਚ ਸਾਧਿਤਮ੍| ਤਤ੍ਪਰਂ ਵਾਤਰੋਗਗ਼੍ਨਂ ਗੁਲ੍ਮਾਨਾਹਾਰ੍ਤਿਸ਼ੂਲਨੁਤ੍| ਭਗ੍ਨਜਰ੍ਜਰਿਤਾਙ੍ਗਾਨਾਂ ਪਥ੍ਯਮਗ੍ਨੇਸ਼੍ਚ ਦੀਪਨਮ੍|੩੯|
केतकिमूलबलातिबलानां यद्बहलेन रसेन विपक्वम्| तैलमनल्पतुषोदकयुक्तं मारुतमस्थिगतं तदपोहेत्| तुलां लशुनकन्दस्य तुलार्धं जाङ्गलात् पलात्| दशमूलाच्च विपचेद्भागान् पञ्चपलान् पृथक्| तोयार्मणेन पादस्थे समं तैलं पयो दधि| तत्र दद्यात्पलांशांश्च रास्नामधुकजीवकान्| मिसिस्थिरामहामेदाचपलातिविषाबलाः| काकोलीपौष्करं मूलमश्वगन्धा च साधितम्| तत्परं वातरोगग़्नं गुल्मानाहार्तिशूलनुत्| भग्नजर्जरिताङ्गानां पथ्यमग्नेश्च दीपनम्|३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prasAriNItailam (39) · Śloka 39
ਸਮੂਲਜਾਲਾਂ ਵਿਪਚੇਤ੍ ਪ੍ਰਸਾਰਿਣੀਂ ਤੁਲੋਨ੍ਮਿਤਾਂ ਪਾਦਧਤੇ ਘਟੇਮ੍ਭਸਃ| ਪਥਕ੍ਸਤੈਲਂ ਦਧਿ ਤਤ੍ਸਮਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ ਸਮਂ ਚ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਜਯਾਂ ਤਤਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਪ੍ਰਸਾਰਿਣੀਜੀਵਕਸਿਨ੍ਧੁਜਨ੍ਮ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਰਾਸ੍ਨਾਗ੍ਨਿਕਯਾਵਸ਼ੂਕੈਃ| ਸਗ੍ਰਨ੍ਥਿਕਾਖ੍ਯੈਰ੍ਦ੍ਵਿਪਲੈਃ ਸੁਪਿਸ੍ਟੈਃ ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਨਾਂ ਦਸ਼ਕੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਸ਼੍ਚ| ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਪਲਤ੍ਰਯਯੁਤੈਰ੍ਵਿਨਿਹਨ੍ਤਿ ਪਾਨ ਨਸ੍ਯਾਦਿਭਿਸ੍ਤਦਖਿਲਾਨ੍ ਮਰੁਤੋ ਵਿਕਾਰਾਨ੍| ਕੁਸ੍ਠਪ੍ਰਮੇਹਹਤਨਾਮਮਨੋਵਿਕਾਰ ਸ਼੍ਵਾਸਾਸ੍ਥਿਭਙ੍ਗਜਠਰਕ੍ਰਿਮਿਬੀਜਦੋਸਾਨ੍||੩੯||
समूलजालां विपचेत् प्रसारिणीं तुलोन्मितां पादधृते घटेऽम्भसः| पृथक्सतैलं दधि तत्समं क्षिपेत् समं च ताभ्यां विजयां ततः पिबेत्| प्रसारिणीजीवकसिन्धुजन्म यष्ट्याह्वरास्नाग्निकयावशूकैः| सग्रन्थिकाख्यैर्द्विपलैः सुपिष्टैः भल्लातकानां दशकैस्त्रिभिश्च| शुण्ठीपलत्रययुतैर्विनिहन्ति पान नस्यादिभिस्तदखिलान् मरुतो विकारान्| कुष्ठप्रमेहहतनाममनोविकार श्वासास्थिभङ्गजठरक्रिमिबीजदोषान्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhejasammataM sahacaratailam (40) · Śloka 40
ਪਚੇਤ੍ ਸਹਾਚਰਤੁਲਾਂ ਜਲਦ੍ਰੋਣਚਤੁਸ੍ਟਯੇ| ਦ੍ਰੋਣਸ਼ੇਸ਼ੇ ਸਮਕ੍ਸੀਰੇ ਤਤ੍ਰ ਤੈਲਾਢਕਂ ਪਚੇਤ੍| ਸਹਾਚਰਸ੍ਯ ਮੂਲਾਨਾਂ ਕਲ੍ਕਿਤੈਰ੍ਦਸ਼ਭਿਃ ਪਲੈਃ| ਅਥਵ ਨਲਸਡ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸ੍ਥਿਰਾਕੁਸ੍ਠਸੁਰਾਹ੍ਵਯਾਤ੍| ਸੈਲਾਨਲਦਸ਼ੈਲੇਯਸ਼ਤਹ੍ਵਾਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਾਤ੍| ਸਿਦ੍ਧੇਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਚੂਰ੍ਣਾਦਸ੍ਠਾਦਸ਼ਪਲਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਭੇਲਸ੍ਯ ਸਮ੍ਮਤਂ ਤੈਲਂ ਤਤ੍ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਨਨਿਲਾਮਯਾਨ੍| ਵਾਤਕੁਣ੍ਡਲਿਕੋਨ੍ਮਾਦਭੂਤਾਪਸ੍ਮਾਰਵਰ੍ਧ੍ਮ ਚ| ਗੁਲ੍ਮਹਦ੍ਰੋਗਗਦੁਰ੍ਨਾਮਯੋਨਿਰੋਗਾਂਸ਼੍ਚ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍||੪੦||
पचेत् सहाचरतुलां जलद्रोणचतुष्टये| द्रोणशेशे समक्षीरे तत्र तैलाढकं पचेत्| सहाचरस्य मूलानां कल्कितैर्दशभिः पलैः| अथव नलषड्ग्रन्थिस्थिराकुष्ठसुराह्वयात्| सैलानलदशैलेयशतह्वारक्तचन्दनात्| सिद्धेऽस्मिन् शर्कराचूर्णादष्ठादशपलं क्षिपेत्| भेलस्य सम्मतं तैलं तत् कृच्छ्राननिलामयान्| वातकुण्डलिकोन्मादभूतापस्मारवर्ध्म च| गुल्महृद्रोगगदुर्नामयोनिरोगांश्च नाशयेत्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvadaMShTrakakaShAyaH (41) · Śloka 41
ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਕਕਸਾਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥੌ ਦ੍ਵੌ ਪਯਸਾ ਸਮੌ| ਸਟ੍ਪਲਂ ਸ਼ਙ੍ਗਿਵੇਰਸ੍ਯ ਗੁਡਸ੍ਯ ਚ ਪਲਾਸ੍ਟਕਮ੍| ਤੈਲਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਤਦ੍ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਾਨਿਲਾਰ੍ਤਿਸੁ||੪੧||
श्वदंष्ट्रककषायस्य प्रस्थौ द्वौ पयसा समौ| षट्पलं शृङ्गिवेरस्य गुडस्य च पलाष्टकम्| तैलप्रस्थं विपक्वं तद्दद्यात् सर्वानिलार्तिषु||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balAtailam (42) · Śloka 42
ਬਲਾਸ਼ਤਂ ਛਿਨ੍ਨਰੁਹਾਪਾਦਂ ਰਾਸ੍ਨਾਸ੍ਟਭਾਗਿਕਮ੍| ਜਲਾਢਕਸ਼ਤੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤਭਾਗਸ੍ਥਿਤੇ ਰਸੇ| ਦਧਿਮਸ੍ਤ੍ਵਿਕ੍ਸੁਨਿਰ੍ਯਾਸਸ਼ੁਕ੍ਤੈਸ੍ਤੈਲਾਢਕਂ ਸਮੈਃ| ਪਚੇਤ੍ਸਜਪਯੋਰ੍ਧਾਂਸ਼ਂ ਕਲ੍ਕੈਰੇਭਿਃ ਪਲੋਨ੍ਮਿਤੈਃ| ਸ਼ਠੀਸਰਲਦਾਰ੍ਵੇਲਾਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਗਰੁਚਨ੍ਦਨੈਃ| ਪਦ੍ਮਕਾਤਿਬਲਾਮੁਸ੍ਤਾਸੂਪ੍ਯਪਰ੍ਣਿਹਰੇਣੁਭਿਃ| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਸੁਰਸਵ੍ਯਾਗ਼੍ਰਨਖ਼ਰ੍ਸਭਕਜੀਵਕੈਃ| ਪਲਾਸ਼ਰਸਕਸ੍ਤੂਰੀਨਲਿਕਾਜਾਤਿਕੋਸਕੈਃ| ਸ੍ਪਕ੍ਕਾਕੁਙ੍ਕੁਮਸ਼ੈਲੇਯਜਾਤੀਕਟੁਫਲਾਮ੍ਬੁਭਿਃ| ਤ੍ਵਕ੍ਕੁਨ੍ਦੁਰੁਸ੍ਕਕਰ੍ਪੂਰਤੁਰੁਸ੍ਕਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਕੈਃ| ਲਵਙ੍ਗਨਖ਼ਤਕ੍ਕੋਲਕੁਸ੍ਠਮਾਂਸੀਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਭਿਃ| ਸ੍ਥੌਣੇਯਤਗਰਧ੍ਯਾਮਵਚਾਮਦਨਕਧਵੈਃ| ਸਨਾਗਕੇਸਰੈਃ ਸਿਦ੍ਧੇ ਦਰ੍ਦ੍ਯਾਚ੍ਚਾਤ੍ਰਾਵਤਾਰਿਤੇ| ਪਨ੍ਨਕਲ੍ਕਂ ਤਤਃ ਪੂਤਂ ਵਿਧਿਨਾ ਤਤ੍ਪ੍ਰਯੋਜਿਤਮ੍| ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਕਾਸਂ ਜ੍ਵਰਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਛਰ੍ਦਿਂ ਤਸ੍ਣਾਂ ਕ੍ਸਤਂ ਕ੍ਸਯਮ੍| ਪ੍ਲੀਹਸ਼ੋਸਾਪਸ੍ਮਾਰਮਲਕ੍ਸ੍ਮੀਂ ਚ ਪ੍ਰਣਾਸ਼ਯੇਤ੍| ਬਲਾਤੈਲਮਿਦਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍||੪੨||
बलाशतं छिन्नरुहापादं रास्नाष्टभागिकम्| जलाढकशते पक्त्वा शतभागस्थिते रसे| दधिमस्त्विक्षुनिर्यासशुक्तैस्तैलाढकं समैः| पचेत्सजपयोर्धांशं कल्कैरेभिः पलोन्मितैः| शठीसरलदार्वेलामञ्जिष्ठागरुचन्दनैः| पद्मकातिबलामुस्तासूप्यपर्णिहरेणुभिः| यष्ट्याह्वसुरसव्याग़्रनख़र्षभकजीवकैः| पलाशरसकस्तूरीनलिकाजातिकोषकैः| स्पृक्काकुङ्कुमशैलेयजातीकटुफलाम्बुभिः| त्वक्कुन्दुरुष्ककर्पूरतुरुष्कश्रीनिवासकैः| लवङ्गनख़तक्कोलकुष्ठमांसीप्रियङ्गुभिः| स्थौणेयतगरध्यामवचामदनकधवैः| सनागकेसरैः सिद्धे दर्द्याच्चात्रावतारिते| पन्नकल्कं ततः पूतं विधिना तत्प्रयोजितम्| श्वासं कासं ज्वरं मूर्च्छां छर्दिं तृष्णां क्षतं क्षयम्| प्लीहशोषापस्मारमलक्ष्मीं च प्रणाशयेत्| बलातैलमिदं श्रेष्ठं वातव्याधिविनाशनम्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana amRutAhvaM tailam (43) · Śloka 43
ਅਮਤਾਯਾਸ੍ਤੁਲਾਃ ਪਞ੍ਚ ਪਚੇਤ੍ਤੋਯਵਹਦ੍ਵਯੇ| ਪਾਦਸ਼ੇਸੇ ਸਮਕ੍ਸੀਰਂ ਤੈਲਸ੍ਯ ਦ੍ਵ੍ਯਾਢਕਂ ਪਚੇਤ੍| ਏਲਾਮਾਂਸੀਨਤੋਸ਼ੀਰਸਾਰਿਵਾਕੁਸ੍ਠਚਨ੍ਦਨੈਃ| ਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਬਲਾਮੇਦਾਮਹਾਮੇਦਰ੍ਧਿਜੀਵਕੈਃ| ਕਾਕੋਲੀਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀਸ਼੍ਰਾਵਣ੍ਯਤਿਬਲਾਨਖ਼ੈਃ| ਮਹਾਸ਼੍ਰਾਵਣਿਜੀਵਨ੍ਤੀਵਿਦਾਰੀਕਪਿਕਚ੍ਛੁਭਿਃ| ਸ਼ਤਾਵਰੀਤਾਮਲਕੀਕਰ੍ਕਟਹ੍ਵਾਹਰੇਣੁਭਿਃ| ਵਚਾਗੋਕ੍ਸੁਰਕੈਰਣ੍ਡਰਾਸ੍ਨਾਕਾਲਾਸਹਾਚਰੈਃ| ਵੀਰਾਮਹੈਲਰ੍ਸਭਕਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਹ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਃ| ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਯਾਸ੍ਤ੍ਰਿਕਰ੍ਸੇਣ ਮਧੁਕਾਸ੍ਟਪਲੇਨ ਚ| ਕਲ੍ਕੈਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਸੀਣਵੀਰ੍ਯਾਗ੍ਨਿਬਲਸਮ੍ਮੂਢਚੇਤਸਃ| ਉਨ੍ਮਾਦਾਰਤ੍ਯਪਸ੍ਮਾਰੈਰਾਰ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਕਤਿਂ ਨਯੇਤ੍| ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਹਰਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਤੈਲਾਗ੍ਰ੍ਯਮਮਤਾਹਵਮ੍||੪੩||
अमृतायास्तुलाः पञ्च पचेत्तोयवहद्वये| पादशेषे समक्षीरं तैलस्य द्व्याढकं पचेत्| एलामांसीनतोशीरसारिवाकुष्ठचन्दनैः| शतपुष्पाबलामेदामहामेदर्धिजीवकैः| काकोलीक्षीरकाकोलीश्रावण्यतिबलानख़ैः| महाश्रावणिजीवन्तीविदारीकपिकच्छुभिः| शतावरीतामलकीकर्कटह्वाहरेणुभिः| वचागोक्षुरकैरण्डरास्नाकालासहाचरैः| वीरामहैलर्षभकत्रिदशाह्वैश्च कार्षिकैः| मञ्जिष्ठायास्त्रिकर्षेण मधुकाष्टपलेन च| कल्कैस्तत्क्षीणवीर्याग्निबलसम्मूढचेतसः| उन्मादारत्यपस्मारैरार्तांश्च प्रकृतिं नयेत्| वातव्याधिहरं श्रेष्ठं तैलाग्र्यममृताहवम्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAsnAditailAni (44) · Śloka 44
ਰਾਸ੍ਨਾਸਹਸ੍ਰਨਿਰ੍ਯੂਹੇ ਤੈਲਦ੍ਰੋਣਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਗਨ੍ਧੈਰ੍ਹੈਮਵਤੈਃ ਪਿਸ੍ਟੈਰੇਲਾਦ੍ਯੈਰਸ਼੍ਚਾਨਿਲਾਰ੍ਤਿਨੁਤ੍| ਏਸ ਕਲ੍ਪੋਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਯਾ ਬਲਾਤਿਬਲਯੋਰਪਿ||੪੪||
रास्नासहस्रनिर्यूहे तैलद्रोणं विपाचयेत्| गन्धैर्हैमवतैः पिष्टैरेलाद्यैरश्चानिलार्तिनुत्| एष कल्पोऽश्वगन्धाया बलातिबलयोरपि||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tailAntarANi (45) · Śloka 45
ਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਕਪਯੋਰ੍ਭਿਰ੍ਵਾ ਬਲਾਦੀਨਾਂ ਪਥਕ੍ਪਚੇਤ੍| ਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਾਨਾਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਨਾਂ ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਬਿਲ੍ਵਯੋਃ| ਰਸੇਨ ਮੂਲਕਾਨਾਂ ਚ ਤੈਲਂ ਦਧਿਪਯੋਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਸਾਧਯੇਤ੍ਤਤ੍ ਪਰਂ ਸਰ੍ਵਪਵਨਵ੍ਯਾਧਿਭੇਸਜਮ੍| ਯਚ੍ਚ ਸ਼ੀਤਜ੍ਵਰੇ ਤੈਲਮਗੁਰ੍ਵਾਦ੍ਯਮੁਦਾਹਤਮ੍| ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਤਸ਼ਃ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾਤਾਮਯਾਪਹਮ੍||੪੫||
क्वाथकल्कपयोर्भिर्वा बलादीनां पृथक्पचेत्| यवकोलकुलत्थानां मत्स्यानां शिग्रुबिल्वयोः| रसेन मूलकानां च तैलं दधिपयोन्वितम्| साधयेत्तत् परं सर्वपवनव्याधिभेषजम्| यच्च शीतज्वरे तैलमगुर्वाद्यमुदाहृतम्| सहस्रशतशः पक्त्वा सिद्धं वातामयापहम्||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana phalatrikAdimahAsnehaH (46) · Śloka 46
ਫਲਤ੍ਰਿਕਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕੁਲਤ੍ਥਂ ਕੁਡਵਦ੍ਵਯਮ੍| ਕਸ੍ਣਗਨ੍ਧਾਤ੍ਵਗਾਢਕ੍ਯੋਃ ਪਥਕ੍ਪਞ੍ਚਪਲਾਨਿ ਤੁ| ਰਾਸ੍ਨਾਚਿਤ੍ਰਕਯੋਰ੍ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਦਸ਼ਮੂਲਾਤ੍ ਪਲਂ ਪਲਮ੍| ਜਲਦ੍ਰੋਣੇ ਪਚੇਤ੍ ਪਾਦਸ਼ੇਸੇ ਪ੍ਰਸ੍ਥੋਨ੍ਮਿਤਂ ਪਥਕ੍| ਸੁਰਾਰਨਾਲਦਧ੍ਯਮ੍ਲਸੌਵੀਰਕਤੁਸੋਦਕਮ੍| ਕੋਲਦਾਡਿਮਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲਰਸਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਵਸਾਂ ਨਵਾਮ੍| ਮਜ੍ਜਾਨਂ ਤੈਲਮਾਜ੍ਯਂ ਚ ਜੀਵਨੀਯਪਲਾਨਿ ਸਟ੍| ਕਲ੍ਕਮੇਕਤ੍ਰ ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨਿਲਾਮਯੇ| ਸਿਰਾਪਰ੍ਵਾਸ੍ਥਿਗੇ ਵਾਤੇ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੈਕਾਙ੍ਗਰੋਗਿਸੁ| ਵੇਪਨਾਕ੍ਸੇਪਸ਼ੂਲੇਸੁ ਤਮਭ੍ਯਙ੍ਗਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੪੬||
फलत्रिकस्य प्रस्थं स्यात्कुलत्थं कुडवद्वयम्| कृष्णगन्धात्वगाढक्योः पृथक्पञ्चपलानि तु| रास्नाचित्रकयोर्द्वे द्वे दशमूलात् पलं पलम्| जलद्रोणे पचेत् पादशेषे प्रस्थोन्मितं पृथक्| सुरारनालदध्यम्लसौवीरकतुषोदकम्| कोलदाडिमवृक्षाम्लरसं क्षीरं वसां नवाम्| मज्जानं तैलमाज्यं च जीवनीयपलानि षट्| कल्कमेकत्र तत्सिद्धं सिद्धं शुद्धानिलामये| सिरापर्वास्थिगे वाते सर्वाङ्गैकाङ्गरोगिषु| वेपनाक्षेपशूलेषु तमभ्यङ्गं प्रयोजयेत्||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AnUpajAdyasthisiddhaM tailam (47) · Śloka 47
ਆਨੂਪਜਾਙ੍ਗਲੋਤ੍ਥਾਨਾਮਸ੍ਥੀਨਿ ਵਿਪਚੇਜ੍ਜਲੇ| ਤਤ੍ਸ੍ਨੇਹਂ ਦਸ਼ਮੂਲਸ੍ਯ ਕਸ਼ਾਯੇਣ ਪੁਨਃ ਪਚੇਤ੍| ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕਾਸ੍ਫੋਤਵਿਦਾਰੀਕਪਿਕਚ੍ਛੁਭਿਃ| ਵਾਤਗ਼੍ਨੈਰ੍ਦੀਪਨੀਯੈਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਕੈਰ੍ਦ੍ਵਿਕ੍ਸੀਰਭਾਗਿਕੈਃ| ਸਿਰਾਪਰ੍ਵਾਸ੍ਥਿਕੋਸ੍ਠਸ੍ਥਂ ਪਾਨਾਦ੍ਯੈਰ੍ਹਨ੍ਤਿ ਤਚ੍ਚਲਮ੍| ਕ੍ਸੀਣੌਜੋਮਜ੍ਜਸ਼ੁਕ੍ਰਾਣਾਮੇਤਤ੍ ਸ੍ਯਾਦਮਤੋਪਮਮ੍||੪੭||
आनूपजाङ्गलोत्थानामस्थीनि विपचेज्जले| तत्स्नेहं दशमूलस्य कशायेण पुनः पचेत्| जीवकर्षभकास्फोतविदारीकपिकच्छुभिः| वातग़्नैर्दीपनीयैश्च कल्कैर्द्विक्षीरभागिकैः| सिरापर्वास्थिकोष्ठस्थं पानाद्यैर्हन्ति तच्चलम्| क्षीणौजोमज्जशुक्राणामेतत् स्यादमृतोपमम्||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehapAnaprashaMsA (48) · Śloka 48
ਪਾਨੇ ਨਸ੍ਯੇਨ੍ਵਾਸਨੇਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਚ ਸ੍ਨੇਹਾਃ ਕਾਲੇ ਸਮ੍ਯਗੇਤੇ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਃ| ਦੁਸ੍ਟਾਨ੍ ਵਾਤਾਨਾਸ਼ੁ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਨਯੇਯੁ ਰ੍ਵਨ੍ਧ੍ਯਾ ਨਾਰੀ ਪੁਤ੍ਰਭਾਜਸ਼੍ਚ ਕੁਰ੍ਯੁਃ||੪੮||
पाने नस्येऽन्वासनेऽभ्यञ्जने च स्नेहाः काले सम्यगेते प्रयुक्ताः| दुष्टान् वातानाशु शान्तिं नयेयु र्वन्ध्या नारी पुत्रभाजश्च कुर्युः||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bastikAlanirdeshaH (49-50) · Śloka 50
ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦੈਰ੍ਦੁਤਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਯਦਾ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਃ| ਪਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦਰ੍ਸ਼ਯਦ੍ਰੂਪਂ ਬਸ੍ਤਿਭਿਸ੍ਤਂ ਵਿਨਿਰ੍ਜਯੇਤ੍||੪੯|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵ ਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਵਾਤ ਵ੍ਯਾਧਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਨ੍ਨਾਮ ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੫੦||
स्नेहस्वेदैर्दुतः श्लेष्मा यदा पक्वाशये स्थितः| पित्तं वा दर्शयद्रूपं बस्तिभिस्तं विनिर्जयेत्||४९|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृताव ष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने वात व्याधिचिकित्सितन्नाम त्रयोविंशोऽध्यायः||५०||
🔊 Audio coming soon