Adhikarana atha shvitrakRumicikitsitannAma dvAviMsho~adhyAyaH | adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤਃ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਕਮਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातः श्वित्रकृमिचिकित्सितं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitre shIghrakriyAkartavyatA (2) · Śloka 2
ਕੁਸ੍ਠਾਦਪਿ ਬੀਭਤ੍ਸਂ ਯਚ੍ਛੀਘ੍ਰਤਰਞ੍ਚ ਯਾਤ੍ਯਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਮ੍| ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਮਤਸ੍ਤਚ੍ਛਾਨ੍ਤ੍ਯੈ ਯਤੇਤ ਦੀਪ੍ਤੇ ਯਥਾ ਭਵਨੇ||੨||
कुष्ठादपि बीभत्सं यच्छीघ्रतरञ्च यात्यसाध्यत्वम्| श्वित्रमतस्तच्छान्त्यै यतेत दीप्ते यथा भवने||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAnIlaM ghRutam (3) · Śloka 3
ਮਦਯਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਸਵਾਯਸ੍ਯਾਃ ਸੁਰਭ੍ਯਾਰਗ੍ਵਧਸ੍ਯ ਚ| ਸ਼ਤਂ ਪਲਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਵਰਾਯਾਸ੍ਤ੍ਵਾਢਕਤ੍ਰਯਮ੍| ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਵਹ੍ਨਿਕਪੋਤਾਵਤ੍ਸਕਖਦਿਰਾਰ੍ਕਮੂਲਦਨ੍ਤ੍ਯੈਨ੍ਦ੍ਰ੍ਯ| ਸਨਿਸ਼ਾਦ੍ਵਯਾ ਦਸ਼ਪਲਾ ਕ੍ਵਾਥੇਮੀਸਾਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ| ਬੀਜਂ ਕਰਞ੍ਜੇਙ੍ਗੁਦਸ਼ਿਗ੍ਰੁਨਿਮ੍ਬਾ- ਨ੍ਨੀਲੀਂ ਸਨੀਲੋਤ੍ਪਲਚਨ੍ਦ੍ਰਲੇਖਾਮ੍| ਸ਼੍ਯਾਮਾਂ ਕਿਰਾਤਂ ਕਟੁਕਤ੍ਰਯਂ ਚ ਪਞ੍ਚਾਢਕਂ ਤਤ੍ਰ ਚ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਾਤ੍| ਸ਼ਮਯਤ੍ਯਚਿਰੇਣ ਘਤਂ ਮਦੁਹੁਤਵਹਸਾਧਿਤਂ ਮਹਾਨੀਲਮ੍| ਨ ਕਿਲਾਸਮੇਵ ਕੇਵਲਮਪਚੀਕਮਿਕਾਸਕੁਸ੍ਠਮਭ੍ਯਸ੍ਤਮ੍| ਉਨ੍ਮਾਦਾਪਸ੍ਮਾਰਾਵਰ੍ਸ਼ੋਵਿਦ੍ਰਧਿਸ਼ਿਰੋਰੋਗਾਨ੍| ਸਵਿਸਰ੍ਪਸ਼ੋਸਪਵਨਵ੍ਯਾਧੀਨ੍ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਾਨ੍ਹਨ੍ਯਾਤ੍||੩||
मदयन्त्याः सवायस्याः सुरभ्यारग्वधस्य च| शतं पलानां प्रत्येकं वरायास्त्वाढकत्रयम्| व्याघ्रीवह्निकपोतावत्सकखदिरार्कमूलदन्त्यैन्द्र्य| सनिशाद्वया दशपला क्वाथेऽमीषां क्षिपेत्पिष्ट्वा| बीजं करञ्जेङ्गुदशिग्रुनिम्बा- न्नीलीं सनीलोत्पलचन्द्रलेखाम्| श्यामां किरातं कटुकत्रयं च पञ्चाढकं तत्र च पञ्चगव्यात्| शमयत्यचिरेण घृतं मृदुहुतवहसाधितं महानीलम्| न किलासमेव केवलमपचीकृमिकासकुष्ठमभ्यस्तम्| उन्मादापस्मारावर्शोविद्रधिशिरोरोगान्| सविसर्पशोषपवनव्याधीन्विषमज्वरान्हन्यात्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMshodhanam (4) · Śloka 4
ਸਂਸ਼ੋਧਨਂ ਵਿਸ਼ੇਸਾਤ੍ ਪੀਤਸ੍ਨੇਹਸ੍ਯ ਯੋਜਯਦੇਨੁ ਚ| ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਂ ਸ੍ਰਂਸਨਮਗ੍ਰ੍ਯਂ ਮਲਯੂਰਸ ਇਸ੍ਯਤੇ ਸਗੁਡਃ| ਤਂ ਪੀਤ੍ਵਾਭ੍ਯਕ੍ਤਤਨੁਰ੍ਯਥਾਬਲਂ ਸੂਰ੍ਯਪਾਦਸਨ੍ਤਾਪਮ੍| ਸੇਵੇਤ ਵਿਰਿਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ ਪਿਪਾਸੁਃ ਪਿਬੇਤ੍ਪੇਯਾਮ੍||੪||
संशोधनं विशेषात् पीतस्नेहस्य योजयदेनु च| श्वित्रं स्रंसनमग्र्यं मलयूरस इष्यते सगुडः| तं पीत्वाऽभ्यक्ततनुर्यथाबलं सूर्यपादसन्तापम्| सेवेत विरिक्तश्च त्र्यहं त्र्यहं पिपासुः पिबेत्पेयाम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitrasphoTAnAM cikitsA (5) · Śloka 5
ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰੇਙ੍ਗੇ ਯੇ ਸ੍ਫੋਟਾ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਕਣ੍ਟਕੇਨ ਤਾਨ੍ ਭਿਨ੍ਦ੍ਯਾਤ੍| ਸ੍ਫੋਟੇਸੁ ਨਿਸ੍ਸਤੇਸੁ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪਿਬੇਤ੍ ਪਕ੍ਸਮ੍| ਮਲਯੂਮਸ਼ਨਂ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਂ ਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਂ ਚਾਮ੍ਭਸਾ ਸਮੁਤ੍ਕ੍ਵਾਥ੍ਯ| ਪਾਲਾਸ਼ਂ ਵਾ ਕ੍ਸਾਰਂ ਯਥਾਬਲਂ ਫਾਣਿਤੋਪੇਤਮ੍||੫||
श्वित्रेऽङ्गे ये स्फोटा जायन्ते कण्टकेन तान् भिन्द्यात्| स्फोटेषु निस्सृतेषु प्रातः प्रातः पिबेत् पक्षम्| मलयूमशनं प्रियङ्गुं शतपुष्पां चाम्भसा समुत्क्वाथ्य| पालाशं वा क्षारं यथाबलं फाणितोपेतम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sphoTodbhavAya vidhiH (6) · Śloka 6
ਵਿਤੁਸਾਵਲ੍ਗੁਜਬੀਜਾਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਗੋਵਾਰਿਭਾਵਿਤਾਦ੍ਬਹੁਸ਼ਃ| ਮੂਲਕ੍ਵਾਥੇਨ ਪਿਬੇਤ੍ਕਲਿਤਰੁਕਤਮਾਲਮਦਨਫਲ੍ਗੂਨਾਮ੍| ਪੀਤੇ ਕਿਲਾਸੀ ਤਿਲਤੈਲਦਿਗ੍ਧੋ ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ ਸ੍ਯਾਦ੍ਰਵਿਪਾਦਸੇਵੀ| ਜੀਰ੍ਣੇ ਚ ਤਕ੍ਰਾਪ੍ਲੁਤਕੋਦ੍ਰਵਾਸ਼ੀ ਸ੍ਫੋਟੋਦ੍ਭਵਾਯੈਸ ਵਿਧਿਸ੍ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਮ੍||੬||
वितुषावल्गुजबीजाच्चूर्णं गोवारिभाविताद्बहुशः| मूलक्वाथेन पिबेत्कलितरुकृतमालमदनफल्गूनाम्| पीते किलासी तिलतैलदिग्धो दिने दिने स्याद्रविपादसेवी| जीर्णे च तक्राप्लुतकोद्रवाशी स्फोटोद्भवायैष विधिस्त्रिरात्रम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sphoTAnAM bhedanAdi (7) · Śloka 7
ਵਿਦ੍ਧ੍ਵਾਨ੍ਯੇਦ੍ਯੁਃ ਸ੍ਫੋਟਕਾਨ੍ ਕਣ੍ਟਕੈਸ੍ਤਾਨ੍ ਬਸ੍ਤਾਮ੍ਭੋਭਿਰ੍ਘਸ੍ਟਯਾ ਸ਼ੁਕ੍ਤਵਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਾ| ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍ ਕਾਮਂ ਲੇਪਨਾਦ੍ਵੇਦਨਾਯਾਂ ਲੇਪੋ ਯੋਜ੍ਯਃ ਸ਼ਙ੍ਖਨਾਭਿਰ੍ਜਲੇਨ||੭||
विद्ध्वाऽन्येद्युः स्फोटकान् कण्टकैस्तान् बस्ताम्भोभिर्घृष्टया शुक्तवर्त्त्या| लिम्पेत् कामं लेपनाद्वेदनायां लेपो योज्यः शङ्खनाभिर्जलेन||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyoShAdivaralepaH (8) · Śloka 8
ਵ੍ਯੋਸਸਰ੍ਸਪਨਿਸ਼ਾਗਹਧੂਮੈਃ ਯਵਸ਼ੂਕਪਟੁਚਿਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤੈਃ| ਕੋਲਤੁਲ੍ਯਗੁਲਿਕਾਰ੍ਧਵਿਸਾਂਸ਼ਾ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਕੁਸ੍ਠਸ਼ਮਨੋ ਵਰਲੇਪਃ||੮||
व्योषसर्षपनिशागृहधूमैः यवशूकपटुचित्रयुक्तैः| कोलतुल्यगुलिकार्धविषांशा श्वित्रकुष्ठशमनो वरलेपः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gomUtrapAnavidhAnam (9) · Śloka 9
ਗਵ੍ਯਂ ਮੂਤ੍ਰਂ ਚਿਤ੍ਰਕਵ੍ਯੋਸਯੁਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਕੁਮ੍ਭੇ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਿਸ਼੍ਰਮ੍| ਪਕ੍ਸਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਿਣਾ| ਪੇਯਮੇਤਤ੍ ਕਾਰ੍ਯਂ ਚਾਸ੍ਮੈ ਕੁਸ੍ਠਦਸ੍ਟਂ ਵਿਧਾਨਮ੍||੯||
गव्यं मूत्रं चित्रकव्योषयुक्तं सर्पिः कुम्भे संस्थितं क्षौद्रमिश्रम्| पक्षादूर्ध्वं श्वित्रिणा| पेयमेतत् कार्यं चास्मै कुष्ठदृष्टं विधानम्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mArkavabhakShaNavidhiH (10) · Śloka 10
ਮਾਰ੍ਕਵਮਥਵਾ ਖਾਦੇਦ੍ਭਸ੍ਟਂ ਤੈਲੇਨ ਲੋਹਪਾਤ੍ਰਸ੍ਥਮ੍| ਬੀਜਕਸ਼ਤਂ ਚ ਦੁਗ੍ਧਂ ਤਦਨੁ ਪਿਬੇਚ੍ਛਿਵਤ੍ਰਨਾਸ਼ਾਯ||੧੦||
मार्कवमथवा खादेद्भृष्टं तैलेन लोहपात्रस्थम्| बीजकशृतं च दुग्धं तदनु पिबेच्छिवत्रनाशाय||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUtIkAdipallavalepaH (11) · Śloka 11
ਪੂਤੀਕਾਰ੍ਕਵ੍ਯਾਧਿਘਾਤਸ੍ਨੁਹੀਨਾਂ ਮੂਤ੍ਰੈਃ ਪਿਸ੍ਟਾਃ ਪਲ੍ਲਵਾ ਜਾਤਿਜਾਸ਼੍ਚ| ਘ੍ਨਨ੍ਤ੍ਯਾਲੇਪਾਚ੍ਛਿਵਤ੍ਰਦੁਰ੍ਨਾਮਦਦ੍ਰੂਨ੍ ਪਾਮਾਕੋਠਾਨ੍ ਦੁਸ੍ਟਨਾਡੀਵ੍ਰਣਾਂਸ਼੍ਚ||੧੧||
पूतीकार्कव्याधिघातस्नुहीनां मूत्रैः पिष्टाः पल्लवा जातिजाश्च| घ्नन्त्यालेपाच्छिवत्रदुर्नामदद्रून् पामाकोठान् दुष्टनाडीव्रणांश्च||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jA~ggamalepAH (12) · Śloka 12
ਦ੍ਵੈਪ੍ਯਂ ਦਗ੍ਧਂ ਚਰ੍ਮ ਮਾਤਙ੍ਗਜਂ ਵਾ| ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰੇ ਲੇਪਸ੍ਤੈਲਯੁਕ੍ਤੋ ਵਰਿਸ੍ਠਃ| ਪੂਤੀਕੀਟੋ ਰਾਜਵਕ੍ਸੋਦ੍ਭਵੇਨ ਕ੍ਸਾਰੇਣਾਕ੍ਤਃ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਮੇਕੋਪਿ ਹਨ੍ਤਿ||੧੨||
द्वैप्यं दग्धं चर्म मातङ्गजं वा| श्वित्रे लेपस्तैलयुक्तो वरिष्ठः| पूतीकीटो राजवृक्षोद्भवेन क्षारेणाक्तः श्वित्रमेकोऽपि हन्ति||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhallAtakAdInAM lepaH (13) · Śloka 13
ਰਾਤ੍ਰੌ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇ ਵਾਸਿਤਾਨ੍ ਜਰ੍ਜਰਾਙ੍ਗਾ ਨਹ੍ਨਿਚ੍ਛਾਯਾਂ ਸ਼ੋਸਯੇਤ੍ ਸ੍ਫੋਟਹੇਤੂਨ੍| ਏਵਂ ਵਾਰਾਂਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ ਭਾਵਯੇਚ੍ਛ੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸ੍ਨੁਹ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਨਾਸ਼ਾਯ ਲੇਪਃ| ਅਕ੍ਸਤੈਲਦ੍ਰੁਤਾਲੇਪਃ ਕਸ੍ਣਸਰ੍ਪੋਦ੍ਭਵਾ ਮਸੀ| ਸ਼ਿਖਿਪਿਤ੍ਤਂ ਤਥਾ ਦਗ੍ਧਂ ਹ੍ਰੀਬੇਰਂ ਵਾ ਤਦਾਪ੍ਲੁਤਮ੍||੧੩||
रात्रौ गोमूत्रे वासितान् जर्जराङ्गा नह्निच्छायां शोषयेत् स्फोटहेतून्| एवं वारांस्त्रीन् भावयेच्छ्लक्ष्णपिष्टैः स्नुह्याः क्षीरेण श्वित्रनाशाय लेपः| अक्षतैलद्रुतालेपः कृष्णसर्पोद्भवा मषी| शिखिपित्तं तथा दग्धं ह्रीबेरं वा तदाप्लुतम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvetakukkuTapurIShalepaH (14) · Śloka 14
ਉਪੋਸਿਤਾਯਾਨ੍ਨਕਾਲਾਂਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ ਸ਼੍ਵੇਤਕਕਵਾਕਵੇ| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਕੁਸ੍ਠੈਡਗਜਬੀਜਚੂਰ੍ਣਂ ਘਤਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਰੀਸੇਣ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਮੁਦ੍ਦਾਲ੍ਯ ਲੇਪਯੇਤ੍| ਮਾਸਂ ਹਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਤਚ੍ਛ੍ਰਿਤ੍ਰਂ ਵਿਸ਼ੇਸਾਦ੍ਗੁਹ੍ਯਸਂਸ਼੍ਰਯਮ੍||੧੪||
उपोषितायान्नकालांस्त्रीन् श्वेतकृकवाकवे| यष्ट्याह्वकुष्ठैडगजबीजचूर्णं घृतान्वितम्| दद्यात्तस्य पुरीषेण श्वित्रमुद्दाल्य लेपयेत्| मासं हन्त्याशु तच्छ्रित्रं विशेषाद्गुह्यसंश्रयम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paTvAdilepaH (15) · Śloka 15
ਲੇਪਃ ਪਟੁਵੇਲ੍ਲਸ਼ਿਲਾ ਕਾਸੀਸਂ ਰੋਚਨਾ ਕਨਕਪੁਸ੍ਪੀ| ਗੋਪਿਤ੍ਤਯੁਕ੍ਤਮਥਵਾ ਚਪਲਾਞ੍ਜਨਯੁਗ੍ਮਲੋਹਰਜਃ||੧੫||
लेपः पटुवेल्लशिला कासीसं रोचना कनकपुष्पी| गोपित्तयुक्तमथवा चपलाञ्जनयुग्मलोहरजः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAkodumbarikAlepaH (16) · Śloka 16
ਕਾਕੋਦੁਮ੍ਬਰਿਕਾ ਵਾ ਸਾਵਲ੍ਗੁਜਚਿਤ੍ਰਕਾ ਸਗੋਮੂਤ੍ਰਾ| ਕਦਲੀਕ੍ਸਾਰਯੁਤਂ ਵਾ ਖਰਾਸ੍ਥਿ ਦਗ੍ਧਂ ਸਗੋਰੁਧਿਰਮ੍||੧੬||
काकोदुम्बरिका वा सावल्गुजचित्रका सगोमूत्रा| कदलीक्षारयुतं वा खरास्थि दग्धं सगोरुधिरम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nIlotpalAdilepAH (17) · Śloka 17
ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਂ ਸਕੁਸ੍ਠਂ ਸਸੈਨ੍ਧਵਂ ਹਸ੍ਤਿਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟਂ ਵਾ| ਹਸ੍ਤਿਮਦਾਧ੍ਯੁਸਿਤੋ ਵਾ ਮਾਲਤ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸਾਰਕਕ੍ਸਾਰਃ||੧੭||
नीलोत्पलं सकुष्ठं ससैन्धवं हस्तिमूत्रपिष्टं वा| हस्तिमदाध्युषितो वा मालत्याः क्षारकक्षारः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrikA rasakriyA (18) · Śloka 18
ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਬਹਤ੍ਯੌ ਕਰਞ੍ਜਕੋਸ਼ਾਤਕੀਫਲਂ ਗੁਞ੍ਜਾ| ਸ਼ੌਕਨਾਸਾ ਸਗਵਾਕ੍ਸੀ ਸ੍ਵਰ੍ਣਕ੍ਸੀਰੀ ਨਿਕੁਮ੍ਭਸ਼੍ਚ| ਲਾਙ੍ਗਲਿਕੀ ਹਯਮਾਰਸ੍ਤਿਲ੍ਵਕਭਲ੍ਲਾਤਕਾਸ਼੍ਵਮੂਤ੍ਰੀ ਚ| ਮੁਸ੍ਤਾਸ੍ਨੁਹੀ ਸਹਿਂਸ੍ਰਾ ਸੁਵਰ੍ਣਸ਼ਕਲਾ ਫਲੋਪੇਤਾ| ਮੂਲਕਬੀਜਂ ਵ੍ਯੋਸਂ ਪੀਲੁਵਿਡਙ੍ਗਾਨਿ ਕਰ੍ਣਿਕਾਰਸ਼੍ਚ| ਪਿਚੁਮਨ੍ਦਜਾਤੀਕਿਸਲਯਬਾਕੁਚਿਕਾਤੁਤ੍ਥਕੁਸ੍ਠਾਨਿ| ਕਟੁਰੋਹਿਣੀਮਨੋਹ੍ਵਾਤ੍ਰਿਫਲਾ ਚ ਸੁਕਲ੍ਕਿਤਾ ਗਵਾਂ ਮੂਤ੍ਰੇ| ਗਜਹਯਖਰਮੂਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪਾਤ੍ਰਤ੍ਰਿਤਯਂ ਸ੍ਨੁਗਰ੍ਕਦੁਗ੍ਧਾਭ੍ਯਾਮ੍| ਦ੍ਵੌ ਕੁਡਵਾਵਿਹ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਸਰ੍ਸਪਤੈਲਾਚ੍ਚ ਚਾਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾਮ੍| ਦਰ੍ਵੀਲੇਪਂ ਸਿਦ੍ਧਾ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾ ਮੂਤ੍ਰਿਕਾ ਨਾਮ| ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਂ ਘਸ੍ਟਂ ਲਿਪ੍ਤਂ ਤ੍ਰੀਨਾਲੇਪਾਂਸ੍ਤਯਾ ਨ ਲਙ੍ਹ੍ਘਯਤਿ| ਮਸ਼ਤਿਲਕਚਰ੍ਮਕੀਲਗ੍ਰਨ੍ਥਾਰ੍ਬੁਦਸਰ੍ਵਕੁਸ੍ਠਘ੍ਨੀ||੧੮||
सिद्धार्थकबृहत्यौ करञ्जकोशातकीफलं गुञ्जा| शौकनासा सगवाक्षी स्वर्णक्षीरी निकुम्भश्च| लाङ्गलिकी हयमारस्तिल्वकभल्लातकाश्वमूत्री च| मुस्तास्नुही सहिंस्रा सुवर्णशकला फलोपेता| मूलकबीजं व्योषं पीलुविडङ्गानि कर्णिकारश्च| पिचुमन्दजातीकिसलयबाकुचिकातुत्थकुष्ठानि| कटुरोहिणीमनोह्वात्रिफला च सुकल्किता गवां मूत्रे| गजहयखरमूत्राणां पात्रत्रितयं स्नुगर्कदुग्धाभ्याम्| द्वौ कुडवाविह दद्यात् सर्षपतैलाच्च चातुर्थ्याम्| दर्वीलेपं सिद्धा रसक्रिया मूत्रिका नाम| श्वित्रं घृष्टं लिप्तं त्रीनालेपांस्तया न लङ्ह्घयति| मशतिलकचर्मकीलग्रन्थार्बुदसर्वकुष्ठघ्नी||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana savarNakaraNo lepaH (19) · Śloka 19
ਕੁਡਵੋਵਲ੍ਗੁਜਬੀਜਾਦ੍ਧਰਿਤਾਲਚਤੁਰ੍ਥਭਾਗਸਮ੍ਮਿਸ਼੍ਰਃ| ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਗਵਾਂ ਪਿਸ੍ਟਃ ਸਵਰ੍ਣਕਰਣਃ ਪਰਂ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰੇ||੧੯||
कुडवोऽवल्गुजबीजाद्धरितालचतुर्थभागसम्मिश्रः| मूत्रेण गवां पिष्टः सवर्णकरणः परं श्वित्रे||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avalgujalepaH (20) · Śloka 20
ਕ੍ਸਾਰੇ ਸੁਦਗ੍ਧੇ ਗਜਲਣ੍ਡਜੇ ਵਾ ਗਜਸ੍ਯ ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪਰਿਸ੍ਰੁਤੇ ਚ| ਦ੍ਰੋਣਪ੍ਰਮਾਣੇ ਦਸ਼ਭਾਗਯੁਕ੍ਤਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪਚੇਦ੍ਬੀਜਮਵਲ੍ਗੁਜਾਨਾਮ੍| ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਂ ਜਯੇਚ੍ਚਿਕ੍ਕਣਤਾਂ ਗਤੇਨ ਤੇਨ ਪ੍ਰਲਿਪ੍ਤਂ ਬਹੁਸ਼ਃ ਪ੍ਰਘਸ੍ਟਮ੍| ਕੁਸ੍ਠਂ ਕਿਲਾਸ਼ਂ ਤਿਲਕਾਲਕਂ ਵਾ ਯਦ੍ਵਾ ਵ੍ਰਣੇ ਸ੍ਯਾਦਧਿਮਾਂਸਜਾਤਮ੍||੨੦||
क्षारे सुदग्धे गजलण्डजे वा गजस्य मूत्रेण परिस्रुते च| द्रोणप्रमाणे दशभागयुक्तं दत्वा पचेद्बीजमवल्गुजानाम्| श्वित्रं जयेच्चिक्कणतां गतेन तेन प्रलिप्तं बहुशः प्रघृष्टम्| कुष्ठं किलाशं तिलकालकं वा यद्वा व्रणे स्यादधिमांसजातम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhallAtakAdilepaH (21) · Śloka 21
ਭਲ੍ਲਾਤਕਦ੍ਵੀਪਿਸੁਧਾਰ੍ਕਮੂਲ ਗੁਞ੍ਜਾਫਲਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਸ਼ਙ੍ਖਚੂਰ੍ਣਮ੍| ਤੁਤ੍ਥਂ ਸਕੁਸ੍ਠਂ ਲਵਣਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਕ੍ਸਾਰਦ੍ਵਯਂ ਲਾਙ੍ਗਲਿਕਾਂ ਚ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ| ਸ੍ਨੁਗਰ੍ਕਦੁਗ੍ਧੇ ਘਨਮਾਯਸਸ੍ਥਂ ਸ਼ਲਾਕਯਾ ਤਦ੍ਵਿਦਧੀਤ ਲੇਪਮ੍| ਕੁਸ੍ਠੇ ਕਿਲਾਸੇ ਤਿਲਕਾਲਕੇਸੁ ਮਸ਼ੇਸੁ ਦੁਰ੍ਨਾਮਸੁ ਚਰ੍ਮਕੀਲੇ||੨੧||
भल्लातकद्वीपिसुधार्कमूल गुञ्जाफलत्र्यूषणशङ्खचूर्णम्| तुत्थं सकुष्ठं लवणानि पञ्च क्षारद्वयं लाङ्गलिकां च पक्त्वा| स्नुगर्कदुग्धे घनमायसस्थं शलाकया तद्विदधीत लेपम्| कुष्ठे किलासे तिलकालकेषु मशेषु दुर्नामसु चर्मकीले||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitrasya kAdAcitkI siddhiH (22) · Śloka 22
ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸ਼ੋਣਿਤਮੋਕ੍ਸੈਰ੍ਵਿਰੂਕ੍ਸਣੈਰ੍ਭਕ੍ਸਣੈਸ਼੍ਚ ਸਕ੍ਤੂਨਾਮ੍| ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਂ ਕਸ੍ਯਚਿਦੇਵ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਕ੍ਸੀਣਪਾਪਸ੍ਯ||੨੨||
शुद्ध्या शोणितमोक्षैर्विरूक्षणैर्भक्षणैश्च सक्तूनाम्| श्वित्रं कस्यचिदेव प्रशाम्यति क्षीणपापस्य||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atha kRumicikitsitam - niruhaH (23) · Śloka 23
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨੇ ਗੁਡਕ੍ਸੀਰਮਤ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਯੈਃ ਕਮਿਣੋਦਰੇ| ਉਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਿਤਕ੍ਰਿਮਿਕਫੇ ਸ਼ਰ੍ਵਰੀਂ ਤਾਂ ਸੁਖੋਸਿਤੇ| ਸੁਰਸਾਦਿਗਣਂ ਮੂਤ੍ਰੇ ਕ੍ਵਾਥਯਿਤ੍ਵਾਰ੍ਧਵਾਰਿਣਿ| ਤਂ ਕਸਾਯਂ ਕਣਾਗਾਲਾਕਮਿਜਿਤ੍ਕਲ੍ਕਯੋਜਿਤਮ੍| ਸਤੈਲਸ੍ਵਰ੍ਜਿਕਾਕ੍ਸਾਰਂ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਦ੍ਬਸ੍ਤਿਂ ਤਤੋਹਨਿ||੨੩||
स्निग्धस्विन्ने गुडक्षीरमत्स्याद्यैः कृमिणोदरे| उत्क्लेशितक्रिमिकफे शर्वरीं तां सुखोषिते| सुरसादिगणं मूत्रे क्वाथयित्वाऽर्धवारिणि| तं कषायं कणागालाकृमिजित्कल्कयोजितम्| सतैलस्वर्जिकाक्षारं युञ्ज्याद्बस्तिं ततोऽहनि||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virecanam (24) · Śloka 24
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਨਿਰੂਢਂ ਤਂ ਪਾਯਯੇਤ ਵਿਰੇਚਨਮ੍| ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਕਲ੍ਕਂ ਫਣਕਣਾਕਸਾਯਾਲੁਡਿਤਂ ਤਤਃ| ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਧਃ ਸ਼ੋਧਿਤੇ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪਞ੍ਚਕੋਲਯੁਤਂ ਕ੍ਰਮਮ੍||੨੪||
तस्मिन्नेव निरूढं तं पाययेत विरेचनम्| त्रिवृत्कल्कं फणकणाकषायालुडितं ततः| ऊर्ध्वाधः शोधिते कुर्यात्पञ्चकोलयुतं क्रमम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anuvAsanam (25) · Śloka 25
ਕਟੁਤਿਕ੍ਤਕਸਾਯਾਣਾਂ ਕਸਾਯੈਃ ਪਰਿਸੇਚਨਮ੍| ਕਾਲੇ ਵਿਡਙ੍ਗਤੈਲੇਨ ਤਤਸ੍ਤਮਨੁਵਾਸਯੇਤ੍||੨੫||
कटुतिक्तकषायाणां कषायैः परिषेचनम्| काले विडङ्गतैलेन ततस्तमनुवासयेत्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrdhajeShu krimiShu (26) · Śloka 26
ਸ਼ਿਰੋਰੋਗਨਿਸੇਧੋਕ੍ਤਮਾਚਰੇਨ੍ਮੂਰ੍ਧਕੇਸ੍ਵਨੁ| ਉਦ੍ਰਿਕ੍ਤਤਿਕ੍ਤਕਟੁਕਮਲ੍ਪਸ੍ਨੇਹਞ੍ਚ ਭੋਜਨਮ੍||੨੬||
शिरोरोगनिषेधोक्तमाचरेन्मूर्धकेष्वनु| उद्रिक्ततिक्तकटुकमल्पस्नेहञ्च भोजनम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pathyabhojanam (27) · Śloka 27
ਵਿਡਙ੍ਗਕਸ੍ਣਾਮਰਿਚਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਸ਼ਿਗ੍ਰੁਭਿਃ| ਪਿਬੇਤ੍ਸਸ੍ਵਰ੍ਜਿਕਾਕ੍ਸਾਰੈਰ੍ਯਵਾਗੂਂ ਤਕ੍ਰਸਾਧਿਤਾਮ੍| ਰਸਂ ਸ਼ਿਰੀਸਕਿਣਿਹੀਪਾਰਿਭਦ੍ਰਕਕੇਬੁਕਾਤ੍| ਪਲਾਸ਼ਬੀਜਪਤ੍ਤੂਰਪੂਤੀਕਾਦ੍ਵਾ ਪਥਕ੍ ਪਿਬੇਤ੍| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਸੁਰਸਾਦੀਨ੍ ਵਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਾਨ੍ ਪਥਕ੍||੨੭||
विडङ्गकृष्णामरिचपिप्पलीमूलशिग्रुभिः| पिबेत्सस्वर्जिकाक्षारैर्यवागूं तक्रसाधिताम्| रसं शिरीषकिणिहीपारिभद्रककेबुकात्| पलाशबीजपत्तूरपूतीकाद्वा पृथक् पिबेत्| सक्षौद्रं सुरसादीन् वा लिह्यात्क्षौद्रयुतान् पृथक्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ashvaviTcUrNam (28) · Śloka 28
ਸ਼ਤਕਤ੍ਵੋਸ਼੍ਵਵਿਟ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਵਿਡਙ੍ਗਕ੍ਵਾਥਭਾਵਿਤਮ੍| ਕਮਿਮਾਨ੍ਮਧੁਨਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਭਾਵਿਤਂ ਵਾ ਵਰਾਰਸੈਃ| ਸ਼ਿਰੋਗਤੇਸੁ ਕ੍ਰਿਮਿਸੁ ਚੂਰ੍ਣਂ ਪ੍ਰਧਮਨਂ ਚ ਤਤ੍||੨੮||
शतकृत्वोऽश्वविट्चूर्णं विडङ्गक्वाथभावितम्| कृमिमान्मधुना लिह्यात् भावितं वा वरारसैः| शिरोगतेषु क्रिमिषु चूर्णं प्रधमनं च तत्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUpalikAyogAH (29) · Śloka 29
ਆਖੁਕਰ੍ਣੀਕਿਸਲਯੈਃ ਸੁਪਿਸ੍ਟੈਃ ਪਿਸ੍ਟਮਾਸ਼੍ਰਿਤੈਃ| ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੂਪਲਿਕਾਂ ਖਾਦੇਦ੍ਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਂ ਚ ਪਿਬੇਦਨੁ| ਸਪਞ੍ਚਕੋਲਲਵਣਮਸਾਨ੍ਦ੍ਰਂ ਤਕ੍ਰਮੇਵ ਵਾ| ਨੀਪਮਾਰ੍ਕਵਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀਪਲ੍ਲਵੇਸ੍ਵਪ੍ਯਯਂ ਵਿਧਿਃ||੨੯||
आखुकर्णीकिसलयैः सुपिष्टैः पिष्टमाश्रितैः| पक्त्वा पूपलिकां खादेद्धान्याम्लं च पिबेदनु| सपञ्चकोललवणमसान्द्रं तक्रमेव वा| नीपमार्कवनिर्गुण्डीपल्लवेष्वप्ययं विधिः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhakShyapAneShvauShadhopayogaH (30) · Śloka 30
ਵਿਡਙ੍ਗਚੂਰ੍ਣਮਿਸ਼੍ਰੈਰ੍ਵਾ ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਵਿਡਙ੍ਗਤਣ੍ਡੁਲੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਮਰ੍ਧਾਂਸ਼ੈਰਾਤਪਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍| ਦਿਨਮਾਰੁਸ੍ਕਰਂ ਤੈਲਂ ਪਾਨੇ ਬਸ੍ਤੌ ਚ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਸੁਰਾਹ੍ਵਸਰਲਸ੍ਨੇਹਂ ਪਥਗੇਵਂ ਚ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍||੩੦||
विडङ्गचूर्णमिश्रैर्वा पिष्टैर्भक्ष्यान् प्रकल्पयेत्| विडङ्गतण्डुलैर्युक्तमर्धांशैरातपि स्थितम्| दिनमारुष्करं तैलं पाने बस्तौ च योजयेत्| सुराह्वसरलस्नेहं पृथगेवं च कल्पयेत्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tilvakAdishodhanatailam (31) · Śloka 31
ਤਿਲ੍ਵਕੋਦ੍ਦਾਲਕਪਲੇ ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਛ੍ਯਾਮੇ ਤਦਰ੍ਧਤਃ| ਦਨ੍ਤੀਦ੍ਰਵਨ੍ਤ੍ਯਾਵਰ੍ਧੇਨ ਤਦਰ੍ਧੇ ਚਵ੍ਯਚਿਤ੍ਰਕੌ| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਡਙ੍ਗਯੂਸੇਣ ਤੇਨ ਭਾਵਿਤਪੀਡਿਤਾਨ੍| ਤੈਲਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਤਿਲਾਤ੍ਸਾਧ੍ਯਂ ਕ੍ਰਿਮਿਘ੍ਨਦ੍ਵਿਗੁਣੇ ਰਸੇ| ਤਚ੍ਛੋਧਨਂ ਪਿਬੇਤ੍ਕਾਲੇ ਵਿਦਧ੍ਯਾਚ੍ਚਾਨੁਵਾਸਨਮ੍||੩੧||
तिल्वकोद्दालकपले त्रिवृच्छ्यामे तदर्धतः| दन्तीद्रवन्त्यावर्धेन तदर्धे चव्यचित्रकौ| पिष्ट्वा विडङ्गयूषेण तेन भावितपीडितान्| तैलप्रस्थं तिलात्साध्यं क्रिमिघ्नद्विगुणे रसे| तच्छोधनं पिबेत्काले विदध्याच्चानुवासनम्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana koshAtakyAdIni tailAni (32) · Śloka 32
ਕੋਸ਼ਾਤਕੀਕਰਞ੍ਜੋਮਾਸਰ੍ਸਪਸ੍ਨੇਹਕਲ੍ਪਨਮ੍| ਕਤ੍ਵ ਤੇਨੈਵ ਵਿਧਿਨਾ ਪਾਯਯੇਦੁਦਰਕ੍ਰਿਮਿਮ੍||੩੨||
कोशातकीकरञ्जोमासर्षपस्नेहकल्पनम्| कृत्व तेनैव विधिना पाययेदुदरक्रिमिम्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samAsena krimicikitsAkramabhedaH (33) · Śloka 33
ਪੁਰੀਸਜੇਸੁ ਸੁਤਰਾਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਬਸ੍ਤਿਵਿਰੇਚਨੇ| ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਕਂ ਵਮਨਂ ਸ਼ਮਨਂ ਕਫਜਨ੍ਮਸੁ| ਰਕ੍ਤਜਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕੁਸ੍ਠਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍| ਇਨ੍ਦ੍ਰਲੁਪ੍ਤਵਿਧਿਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਵਿਧੇਯੋ ਰੋਮਭੋਜਿਸੁ||੩੩||
पुरीषजेषु सुतरां दद्याद्बस्तिविरेचने| शिरोविरेकं वमनं शमनं कफजन्मसु| रक्तजानां प्रतीकारं कुर्यात्कुष्ठचिकित्सितम्| इन्द्रलुप्तविधिश्चात्र विधेयो रोमभोजिषु||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apathyanirdeshaH (34-22) · Śloka 22
ਕ੍ਸੀਰਾਣਿ ਮਾਂਸਾਨਿ ਘਤਂ ਗੁਡਂ ਚ ਦਧੀਨਿ ਸ਼ਾਕਾਨਿ ਚ ਪਰ੍ਣਵਨ੍ਤਿ| ਸਮਾਸਤੋਮ੍ਲਾਨ੍ ਮਧੁਰਾਨ੍ ਰਸਾਂਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰਿਮੀਨ੍ ਜਿਘਾਂਸੁਃ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਚ੍ਚ||੩੪|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਕਮਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਨ੍ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੨||
क्षीराणि मांसानि घृतं गुडं च दधीनि शाकानि च पर्णवन्ति| समासतोऽम्लान् मधुरान् रसांश्च क्रिमीन् जिघांसुः परिवर्जयेच्च||३४|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने श्वित्रकृमिचिकित्सितन्नाम द्वाविंशोऽध्यायः||२२||
🔊 Audio coming soon