Adhikarana athA~arshonidAnaM nAma saptamo~adhyAyaH | pratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತೋಽರ್ಶಸಾಂ ನಿದಾನಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
अथातोऽर्शसां निदानं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshonirvacanaM tatsvarUpAdi ca (2) · Śloka 2
ಅರಿವದ್ವಿಶಸನ್ತೀತ್ಯರ್ಶಾಂಸಿ| ತಾನಿ ಪುನರ್ಬಹುಪ್ರಕಾರಾಣಿ| ಸುಬಹೂಪದ್ರವಾಣಿ ಚ| ಪಾಯುಮೇಢ್ರಾದಿಸಂಶ್ರಯಾ ಮಾಂಸಕೀಲಾಃ||೨||
अरिवद्विशसन्तीत्यर्शांसि| तानि पुनर्बहुप्रकाराणि| सुबहूपद्रवाणि च| पायुमेढ्रादिसंश्रया मांसकीलाः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM dvividhairdvaividhyam (3) · Śloka 3
ಸಮಾಸತಸ್ತು ದ್ವಿವಿಧಾನ್ಯರ್ಶಾಂಸಿ| ಸಹಜಾನಿ ಜನ್ಮೋತ್ತರಕಾಲಜಾನಿ ಚ| ಪುನಶ್ಚ ದ್ವಿವಿಧಾನಿ| ಶುಷ್ಕಾಣ್ಯಾರ್ದ್ರಾಣಿ ಚ||೩||
समासतस्तु द्विविधान्यर्शांसि| सहजानि जन्मोत्तरकालजानि च| पुनश्च द्विविधानि| शुष्काण्यार्द्राणि च||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAmadhiShThAnam (4) · Śloka 4
ಸರ್ವೇಷಾಮ್ ಪುನರಧಿಷ್ಠಾನಂ ಮೇದೋ ಮಾಂಸಂ ತ್ವಕ್ಚ||೪||
सर्वेषाम् पुनरधिष्ठानं मेदो मांसं त्वक्च||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudavarNanam (5) · Śloka 5
ಸ್ಥೂಲಾನ್ತ್ರಪ್ರತಿಬದ್ಧೋಽರ್ಧಪಞ್ಚಾಙ್ಗುಲೋ ಹಿ ಗುದಃ| ತಸ್ಮಿನ್ ಪೂರ್ವಮುಕ್ತಾ ವಲೀಸಂಜ್ಞಾಸ್ತಿಸ್ತ್ರಃ ಪೇಶ್ಯೋಽಧ್ಯರ್ಧಾಙ್ಗುಲಾಃ| ತಾಃ ಪ್ರವಾಹಿಣೀ ವಿಸರ್ಜನೀ ಸಂವರಣೀ ಚ| ರೋಮಾನ್ತಾದಧ್ಯರ್ಧಯವಂ ಗುದೌಷ್ಠಮಾಹುಃ||೫||
स्थूलान्त्रप्रतिबद्धोऽर्धपञ्चाङ्गुलो हि गुदः| तस्मिन् पूर्वमुक्ता वलीसंज्ञास्तिस्त्रः पेश्योऽध्यर्धाङ्गुलाः| ताः प्रवाहिणी विसर्जनी संवरणी च| रोमान्तादध्यर्धयवं गुदौष्ठमाहुः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prathamabalIsthAnam (6) · Śloka 6
ಪ್ರಥಮಾ ತು ಗುದೌಷ್ಠಾದಙ್ಗುಲಮಾತ್ರೇ||೬||
प्रथमा तु गुदौष्ठादङ्गुलमात्रे||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sahajArshasAM heturasAdhyatva~jca (7) · Śloka 7
ತತ್ರ ಸಾಹಜಾನಾಂ ಗುದವಲೀಬೀಜೋಪತಪ್ತಿರಾಯತನಮ್| ತಸ್ಯಾ ದ್ವಿವಿಧೋ ಹೇತುರ್ಮಾತಾಪಿತ್ರೋರಪಚಾರೋ ದೈವಂ ಚ| ತಾಭ್ಯಾಂ ಸನ್ನಿಪಾತಪ್ರಕೋಪಃ| ತಸ್ಮಾತ್ ತಾನ್ಯಸಾಧ್ಯಾನಿ||೭||
तत्र साहजानां गुदवलीबीजोपतप्तिरायतनम्| तस्या द्विविधो हेतुर्मातापित्रोरपचारो दैवं च| ताभ्यां सन्निपातप्रकोपः| तस्मात् तान्यसाध्यानि||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kulajavyAdhInAmasAdhyatvam (8) · Śloka 8
ಏತೇನ ಕುಲಜಾಃ ಸರ್ವೇ ವಿಕಾರಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಃ||೮||
एतेन कुलजाः सर्वे विकारा व्याख्याताः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sahajArshasAM visheShalakShaNam (9) · Śloka 9
ವಿಶೇಷತಸ್ತು ಸಹಜಾನಿ ದುರ್ದರ್ಶನಪರುಷಪಾಣ್ಡೂಪಚಿತದಾರುಣಾನ್ಯನ್ತರ್ಮುಖಾನಿ ಬಹೂಪದ್ರವೋಪದ್ರುತಾನಿ ಭವನ್ತಿ||೯||
विशेषतस्तु सहजानि दुर्दर्शनपरुषपाण्डूपचितदारुणान्यन्तर्मुखानि बहूपद्रवोपद्रुतानि भवन्ति||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana janmottarajArshasAM ShaDvidhatvam (10) · Śloka 10
ಅಥೇತರಾಣಿ ಷಡ್ವಿಧಾನಿ| ಪೃಥಗ್ದೋಷೈಃ ಸಂಸೃಷ್ಟೈಃ ಸನ್ನಿಪತಿತೈಃ ಶೋಣಿತೇನ ಚ||೧೦||
अथेतराणि षड्विधानि| पृथग्दोषैः संसृष्टैः सन्निपतितैः शोणितेन च||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshassu shuShkatvArdratvayorhetuH (11) · Śloka 11
ತತ್ರ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮೋತ್ತರಾಣಿ ಶುಷ್ಕಾಣಿ| ರಕ್ತಪಿತ್ತೋತ್ತರಾಣ್ಯಾರ್ದ್ರಾಣಿ||೧೧||
तत्र वातश्लेष्मोत्तराणि शुष्काणि| रक्तपित्तोत्तराण्यार्द्राणि||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM nidAnaM samprAptishca (12) · Śloka 12
ದೋಷಪ್ರಕೋಪಹೇತುಸ್ತು ಪ್ರಾಗುಕ್ತಃ| ಸ ಯದಾ ಮಲೋಪಚಯಮಾದಧಾತಿ| ಪುನಶ್ಚೋತ್ಕಟಕವಿಷಮಕಠಿನಾಸನಸೇವನಾದುದ್ಭ್ರಾನ್ತಯಾನೋಷ್ಟ್ರಾದಿಪ್ರಯಾಣಾದತಿವ್ಯವಾಯಾದ್ವಸ್ತಿನೇತ್ರಾಸಮ್ಯಕ್ಪ್ರಣಿಧಾನಾದಿನಾ ಗುದಕ್ಷಣನಾದಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ಶೀತಾಮ್ಬುಸಂಸ್ಪರ್ಶಾಚ್ಚೈಲಲೋಷ್ಠತೃಣಾದಿಸಙ್ಘರ್ಷಾತ್| ಪ್ರತತಾತಿಪ್ರವಾಹಣಾದ್ವಾತಮೂತ್ರಪುರೀಷವೇಗೋದೀರಣಧಾರಣಾತ್ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಚಾಽಽಗರ್ಭರ್ಭ್ರಂಶಾದ್ಗರ್ಭೋತ್ಪೀಡನಾದ್ವಿಷಮಪ್ರಸೂತೇರೇವಂವಿಧೈಶ್ಚಾಪರೈಃ ಕುಪಿತೋ ವಾಯುರಪಾನಸ್ತಂ ಮಲಮುಪಚಿತಮಧೋಗತಮಾಸಾದ್ಯ ಗುದವಲೀಷ್ವಾಧತ್ತೇ| ತತಸ್ತಾಸ್ವಭಿಷ್ಯಣ್ಣಾಸ್ವರ್ಶಾಂಸಿ ಸಮ್ಭವನ್ತಿ||೧೨||
दोषप्रकोपहेतुस्तु प्रागुक्तः| स यदा मलोपचयमादधाति| पुनश्चोत्कटकविषमकठिनासनसेवनादुद्भ्रान्तयानोष्ट्रादिप्रयाणादतिव्यवायाद्वस्तिनेत्रासम्यक्प्रणिधानादिना गुदक्षणनादभीक्ष्णं शीताम्बुसंस्पर्शाच्चैललोष्ठतृणादिसङ्घर्षात्| प्रततातिप्रवाहणाद्वातमूत्रपुरीषवेगोदीरणधारणात्स्त्रीणां चाऽऽगर्भर्भ्रंशाद्गर्भोत्पीडनाद्विषमप्रसूतेरेवंविधैश्चापरैः कुपितो वायुरपानस्तं मलमुपचितमधोगतमासाद्य गुदवलीष्वाधत्ते| ततस्तास्वभिष्यण्णास्वर्शांसि सम्भवन्ति||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM pUrvarUpam (13) · Śloka 13
ತೇಷಾಪೂರ್ವರೂಪಾಣಿ ಕೃಚ್ಛ್ರಾತ್ ಪಕ್ತಿರಾನ್ತ್ರಕೂಜನಮುದ್ಗಾರಬಾಹುಲ್ಯಮಮ್ಲಕೋಽನ್ನಾಶ್ರದ್ಧಾ-ವಿಷ್ಟಮ್ಭೋಽಶ್ಮಗರ್ಭಾಭನಾಭಿತ್ವಮಾಟೋಪೋಽಧಸ್ತಾತ್ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ಸಶಬ್ದಸ್ಯ ಚ ವಾಯೋಃ ಪ್ರವೃತ್ತಿರ್ಬಹುಮೂತ್ರತ್ವಮಲ್ಪಪುರೀಷತಾ ಗುದಪರಿಕರ್ತ್ತನ ಸವಿಥಸದನಮಕ್ಷ್ಣೋಃ ಶ್ವಯಥುರವಿಮಲೇನ್ದ್ರಿಯತ್ವಮಾಲಸ್ಯಂ ತನ್ದ್ರಾ ಕಾರ್ಶ್ಯಂ ದೌರ್ಬಲ್ಯಮಾಶಙ್ಕಾಗ್ರಹಣೀದೋಷಶೋಫೋದರ-ಪಾಣ್ಡುರೋಗಗುಲ್ಮೇಷು||೧೩||
तेषापूर्वरूपाणि कृच्छ्रात् पक्तिरान्त्रकूजनमुद्गारबाहुल्यमम्लकोऽन्नाश्रद्धा-विष्टम्भोऽश्मगर्भाभनाभित्वमाटोपोऽधस्तात्कृच्छ्रेण सशब्दस्य च वायोः प्रवृत्तिर्बहुमूत्रत्वमल्पपुरीषता गुदपरिकर्त्तन सविथसदनमक्ष्णोः श्वयथुरविमलेन्द्रियत्वमालस्यं तन्द्रा कार्श्यं दौर्बल्यमाशङ्काग्रहणीदोषशोफोदर-पाण्डुरोगगुल्मेषु||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM rUpANi (14) · Śloka 14
ಜಾತೇಷು ಚೈತಾನಿ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ಪ್ರವ್ಯಕ್ತತರಾಣಿ ಭವನ್ತಿ||೧೪||
जातेषु चैतानि लिङ्गानि प्रव्यक्ततराणि भवन्ति||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshobhiranalavyApatteH samprAptiH (15) · Śloka 15
ತೈಃ ಖಲ್ವಧೋಮಾರ್ಗೋಪರೋಧಾದ್ವಾಯುರಪಾನೋ ನಿವರ್ತ್ತಮಾನಃ ಸಮಾನವ್ಯಾನೋದಾನಪ್ರಣಾನ್ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣೌ ಚ ಪ್ರಕೋಪಯನ್ನಲಮುಪಮೃದ್ನಾತಿ||೧೫||
तैः खल्वधोमार्गोपरोधाद्वायुरपानो निवर्त्तमानः समानव्यानोदानप्रणान् पित्तश्लेष्माणौ च प्रकोपयन्नलमुपमृद्नाति||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM sAmAnyalakShaNam (16) · Śloka 16
ಅಥ ಸರ್ವ ಏವರ್ಶಸೋ ಭವತ್ಯತಿಕೃಶೋ ವಿವರ್ಣಃ ಕ್ಷಾಮೋ ದೀನಃ ಪ್ರಚುರವಿಬದ್ಧವಾತಮೂತ್ರಪುರೀಷೋಽಶ್ಮರೀಶರ್ಕರಾವಾನ್ ಅನಿಯತವಿಬದ್ಧಮುಕ್ತಾಮಪಕ್ವಭಿನ್ನಶುಷ್ಕವರ್ಚಾಸ್ತಥಾನ್ತರಾನ್ತರಾಽಽಮಶ್ವೇತಪಾಣ್ದುಹರಿತಪೀತರಕ್ತಾರುಣತನುಸಾನ್ದ್ರಪಿಚ್ಛಲೋಪವೇಶೀ ನಾಭಿವಂಕ್ಷಣೋದ್ದೇಶಪ್ರಚುರಪರಿಕರ್ತಿಕಾಽನ್ವಿತಃ ಸಗುದಶೂಲಪ್ರವಾಹಿಕಾಪ್ರಹರ್ಷಪ್ರಮೋಹೋಽಲ್ಪಶುಕ್ರಪ್ರಜೋಽಲ್ಪಶುಭುಕ್ ಸಿರಾಸನ್ತತಗಾತ್ರಃ ಕ್ರೋಧನೋ ದುರುಪಚಾರಃ ಕಾಸಶ್ವಾಸಪೀನಸತೃಷ್ಣಾಽರೋಚಕಪಾಣಿಪಾದವದನಾಽಕ್ಷಿಕೂಟಶ್ವಯಥುಕ್ಷವಥುವೇಪಥುವಮಥುಪರೀತಸ್ತೈಮಿರಿಕಃ ಶಿರಃ ಶೀಲೀ ಕ್ಷಾಮಭಿನ್ನಸ್ವರಃ ಕರ್ಣರೋಗೀ ಸಜ್ವರಃ ಸಾಙ್ಗಮರ್ದಃ ಸರ್ವಪರ್ವಾಽಸ್ಥಿಶೂಲೋಽನ್ತರಾನ್ತರಾ ಹೃದಯಕುಕ್ಷಿಪಾರ್ಶ್ವಪೃಷ್ಠಬಸ್ತಿತ್ರಿಕಗ್ರಹೋಪತಪ್ತಃ ಪ್ರಧ್ಯಾನಪರಃ ಪರಮಲಸಶ್ಚ||೧೬||
अथ सर्व एवर्शसो भवत्यतिकृशो विवर्णः क्षामो दीनः प्रचुरविबद्धवातमूत्रपुरीषोऽश्मरीशर्करावान् अनियतविबद्धमुक्तामपक्वभिन्नशुष्कवर्चास्तथान्तरान्तराऽऽमश्वेतपाण्दुहरितपीतरक्तारुणतनुसान्द्रपिच्छलोपवेशी नाभिवंक्षणोद्देशप्रचुरपरिकर्तिकाऽन्वितः सगुदशूलप्रवाहिकाप्रहर्षप्रमोहोऽल्पशुक्रप्रजोऽल्पशुभुक् सिरासन्ततगात्रः क्रोधनो दुरुपचारः कासश्वासपीनसतृष्णाऽरोचकपाणिपादवदनाऽक्षिकूटश्वयथुक्षवथुवेपथुवमथुपरीतस्तैमिरिकः शिरः शीली क्षामभिन्नस्वरः कर्णरोगी सज्वरः साङ्गमर्दः सर्वपर्वाऽस्थिशूलोऽन्तरान्तरा हृदयकुक्षिपार्श्वपृष्ठबस्तित्रिकग्रहोपतप्तः प्रध्यानपरः परमलसश्च||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtolbaNArshasAM lakShaNam (17) · Śloka 17
ತತ್ರ ವಾತೋಲ್ಬಣಾನಿ ಶುಷ್ಕಮ್ಲಾನಕಠಿನಪರುಷರೂಕ್ಷಶ್ಯಾವಾರೂಣಾನಿ ತೀಕ್ಷ್ಣಸ್ಫುಟಿತಮುಖಾನಿ ವಿಷಮಮಧ್ಯಾನಿ ಕದಮ್ಬಪುಷ್ಪತುಣ್ಡಿಕೇರೀಕರ್ಕನ್ಧೂಸಿದ್ಧಾರ್ಥಬಿಮ್ಬೀಖರ್ಜೂರಫಲಪ್ರಮಾಣನಿ ವಕ್ರಣಿ ಮಿಥೋ ವಿಸದೃಶಾನಿ ಕಟಿಪಾರ್ಶ್ವಾದಿಷ್ವಧಿಕವೇದನಾನಿ ಸಶೂಲೋದಾವರ್ತ್ತಕರಾಣಿ ಗುಲ್ಮಾಷ್ಠೀಲಾಪ್ಲೀಹೋದರಾಣಿ ಚಾಽಸ್ಯ ತನ್ನಿಮಿತ್ತಾನ್ಯೇವ ಕೃಷ್ಣತ್ವಙ್ನಖನಯನವದನಮಲಾಶ್ಚ ಭವನ್ತಿ||೧೭||
तत्र वातोल्बणानि शुष्कम्लानकठिनपरुषरूक्षश्यावारूणानि तीक्ष्णस्फ़ुटितमुखानि विषममध्यानि कदम्बपुष्पतुण्डिकेरीकर्कन्धूसिद्धार्थबिम्बीखर्जूरफ़लप्रमाणनि वक्रणि मिथो विसदृशानि कटिपार्श्वादिष्वधिकवेदनानि सशूलोदावर्त्तकराणि गुल्माष्ठीलाप्लीहोदराणि चाऽस्य तन्निमित्तान्येव कृष्णत्वङ्नखनयनवदनमलाश्च भवन्ति||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittolbaNArshasAM lakShaNam (18) · Śloka 18
ಪಿತ್ತೋಲ್ಬಣಾನಿ ನೀಲಾಗ್ರಾಣಿ ರಕ್ತಪೀತಕೃಷ್ಣಾನಿ ಮೃದುಶಿಥಿಲಾನಿ ಸ್ಪರ್ಶಾಽಸಹಾನಿ ವಿಸ್ತ್ರಗನ್ಧೀನಿ ತನೂನಿ ತನುರಕ್ತಸ್ತ್ರಾವೀಣಿ ದಾಹಪಾಕವನ್ತಿಜ್ವರಮೋಹಾರುಚಿಕರಾಣಿ ಯಕೃತಪ್ರಕಾಶಾನಿ ಶುಕಜಿಹ್ವಾಜಲೌಕಾವಕ್ತ್ರಸದೃಶಾನಿ ಯವಮಧ್ಯಾನಿ ಪ್ರಕ್ಲಿನ್ನಾನಿ ಭಿನ್ನಪೀತವರ್ಚಾಂಸಿ ಹಾರಿದ್ರತ್ವಙ್ನಖಾದಿಕರಾಣಿ ಚ||೧೮||
पित्तोल्बणानि नीलाग्राणि रक्तपीतकृष्णानि मृदुशिथिलानि स्पर्शाऽसहानि विस्त्रगन्धीनि तनूनि तनुरक्तस्त्रावीणि दाहपाकवन्तिज्वरमोहारुचिकराणि यकृतप्रकाशानि शुकजिह्वाजलौकावक्त्रसदृशानि यवमध्यानि प्रक्लिन्नानि भिन्नपीतवर्चांसि हारिद्रत्वङ्नखादिकराणि च||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmolbaNArshasAM lakShaNam (2) · Śloka 2
ಶ್ಲೇಷ್ಮೋಲ್ಬಣಾನಿ ಮಹಾಮೂಲಾನಿ ಸ್ಥಿರಸ್ನಿಗ್ಧಪಾಣ್ಡುವೃತ್ತೋಪಚಿತಾನಿ ಗುರುಸ್ತಬ್ಧಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪಿಚ್ಛಿಲಾನಿ ಸುಪ್ತಸುಪ್ತಾನಿ ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಷಮಾನಿ ಕರೀರಪನಸಾಸ್ಥಿಗೋಸ್ತನಾಕಾರಾಣ್ಯತಿಮಾತ್ರೋತ್ಥಾನಪ್ರವಾಹಿಕಾವಂಕ್ಷಣಾನಾಹಾನಾಭಿಪರಿಕರ್ತಿಕಾಹೃಲ್ಲಾಸಪ್ರಸೇಕಕಾಸಶ್ವಾಸ ಪೀನಸಾಽರುಚಿಚ್ಛರ್ದಿಕೃಚ್ಛ್ರಮೂತ್ರಪ್ರಮೇಹಶೀತಜ್ವರಶೋಫಶಿರೋಗೌರವೇನ್ದ್ರಿಯೋಪಲೇಪಾಗ್ನಿಮಾರ್ದವಕ್ಲೈಬ್ಯಾಮವಿಕಾರಪ್ರಬಲಾನಿ ನ ಭಿದ್ಯನ್ತೇ ನ ಸ್ರವನ್ತಿ ಕಣ್ಡೂಬಹುಲಾನಿ ಸಶ್ಲೇಷ್ಮವಸಾಕಪ್ರಕಾಶಾತಿಮಲೋಪವೇಶೀನಿ ಶುಕ್ಲತ್ವಙ್ನಖಾದಿಕರಾಣಿ ಚ| ೧೯-೨೦||೨||
श्लेष्मोल्बणानि महामूलानि स्थिरस्निग्धपाण्डुवृत्तोपचितानि गुरुस्तब्धश्लक्ष्णपिच्छिलानि सुप्तसुप्तानि स्पर्शक्षमानि करीरपनसास्थिगोस्तनाकाराण्यतिमात्रोत्थानप्रवाहिकावंक्षणानाहानाभिपरिकर्तिकाहृल्लासप्रसेककासश्वास पीनसाऽरुचिच्छर्दिकृच्छ्रमूत्रप्रमेहशीतज्वरशोफशिरोगौरवेन्द्रियोपलेपाग्निमार्दवक्लैब्यामविकारप्रबलानि न भिद्यन्ते न स्रवन्ति कण्डूबहुलानि सश्लेष्मवसाकप्रकाशातिमलोपवेशीनि शुक्लत्वङ्नखादिकराणि च| १९-२०||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMsargasannipAtArshasAM lakShaNam (21) · Śloka 21
ಲಕ್ಷಣಸಂಕಾರಾತ್ಸಂಸರ್ಗಸನ್ನಿಪಾತಜಾನಿ ವಿಭಜೇತ್||೨೧||
लक्षणसंकारात्संसर्गसन्निपातजानि विभजेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktArshasAM lakShaNam (22) · Śloka 22
ರಕ್ತೋಲ್ಬಣನಿ ತು ವಟಪ್ರರೋಹವಿದ್ರುಮಕಾಕನನ್ದಿಕಾಫಲಾಭಾನಿ ಪಿತ್ತಲಕ್ಷಣಾನಿ ಚ| ತಥಾ ಗಾಢಪುರೀಷಪ್ರತಿಪೀಡಿತಾನ್ಯತ್ಯರ್ಥಂ ದುಷ್ಟಮುಷ್ಣಮಸೃಕ್ ಸಹಸಾ ವಿಸೃಜನ್ತಿ| ತಸ್ಯಾಽತಿಪ್ರವೃತ್ತೌ ರಕ್ತಕ್ಷಯೋಪದ್ರವಾಃ ಭವನ್ತಿತಿ||೨೨||
रक्तोल्बणनि तु वटप्ररोहविद्रुमकाकनन्दिकाफ़लाभानि पित्तलक्षणानि च| तथा गाढपुरीषप्रतिपीडितान्यत्यर्थं दुष्टमुष्णमसृक् सहसा विसृजन्ति| तस्याऽतिप्रवृत्तौ रक्तक्षयोपद्रवाः भवन्तिति||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAmupadravabhUtodAvarttanidAnAdilakShaNam (23) · Śloka 23
ಭವತಿ ಚಾತ್ರ ಶ್ಲೋಕಃ ಮುದ್ಗಕೋದ್ರವಜೂರ್ಣಾಹ್ವಕರೀರಚಣಕಾದಿಭಿಃ| ರೂಕ್ಷೈಃ ಸಂಗ್ರಾಹಿಭಿರ್ವಾಯುಃ ಸ್ವೇ ಸ್ಥಾನೇ ಕುಪಿತೋ ಬಲೀ| ಅಧೋವಹಾನಿ ಸ್ತ್ರೋತಾಂಸಿ ಸಂರುಯಾಧಃ ಪ್ರಶೋಷಯನ್| ಪುರೀಷಂ ವಾತವಿಣ್ಮೂತ್ರಸಙ್ಗಂ ಕುರ್ವೀತ ದಾರುಣಮ್| ತೇನ ತೀವ್ರರೂಜಾ ಕೋಷ್ಠಪೃಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವಗಾ ಭವೇತ್| ಆಧ್ಮಾನಮುದರಾವೇಷ್ಠೋ ಹೃಲ್ಲಾಸಃ ಪರಿಕರ್ತ್ತನಮ್| ಬಸ್ತೌ ಚ ಸುತರಾಂ ಶೂಲಂ ಗಣ್ಡೇ ಶ್ವಯಥುಸಮ್ಭವಃ| ಪವನಸ್ಯೋರ್ಧ್ವಗಾಮಿತ್ವಂ ತತಶ್ಛರ್ದ್ಯರುಚಿಜ್ವರಾಃ| ಹೃದ್ರೋಗಗ್ರಹಣೀದೋಷಮೂತ್ರಸಙ್ಗಪ್ರವಾಹಿಕಃ| ಬಾಧಿರ್ಯ್ಯತಿಮಿರಶ್ವಾಸಶಿರೋರುಕ್ಕಾಸಪೀನಸಃ| ಮನೋವಿಕಾಸ್ತೃಷ್ಣಾಽಸ್ತ್ರಾಪಿತ್ತಗುಲ್ಮೋದರಾದಯಃ| ತೇ ತೇ ಚ ವಾತಜಾ ರೋಗಾ ಜಾಯನ್ತೇ ಭೃಶದಾರುಣಾಃ| ದುರ್ನಾಮ್ನಾಮಿತ್ಯುದಾವರ್ತಃ ಪರಮೋಽಯಮುಪದ್ರವಹ್| ವಾತಾಭಿಭೂತಕೋಷ್ಠಾನಾಂ ತೈರ್ವಿನಾಪಿ ಸ ಜಾಯತೇ||೨೩||
भवति चात्र श्लोकः मुद्गकोद्रवजूर्णाह्वकरीरचणकादिभिः| रूक्षैः संग्राहिभिर्वायुः स्वे स्थाने कुपितो बली| अधोवहानि स्त्रोतांसि संरुयाधः प्रशोषयन्| पुरीषं वातविण्मूत्रसङ्गं कुर्वीत दारुणम्| तेन तीव्ररूजा कोष्ठपृहृत्पार्श्वगा भवेत्| आध्मानमुदरावेष्ठो हृल्लासः परिकर्त्तनम्| बस्तौ च सुतरां शूलं गण्डे श्वयथुसम्भवः| पवनस्योर्ध्वगामित्वं ततश्छर्द्यरुचिज्वराः| हृद्रोगग्रहणीदोषमूत्रसङ्गप्रवाहिकः| बाधिर्य्यतिमिरश्वासशिरोरुक्कासपीनसः| मनोविकास्तृष्णाऽस्त्रापित्तगुल्मोदरादयः| ते ते च वातजा रोगा जायन्ते भृशदारुणाः| दुर्नाम्नामित्युदावर्तः परमोऽयमुपद्रवह्| वाताभिभूतकोष्ठानां तैर्विनापि स जायते||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyayApyA~arshAMsi (24) · Śloka 24
ಸಹಜಾನಿ ತ್ರಿದೋಷಾಣಿ ಯಾನಿ ಚಾಽಭ್ಯನ್ತರೇ ಬಲೀ| ಸ್ಥಿತಾನಿ ತಾನ್ಯಸಾಧ್ಯನಿ ಯಾಪ್ಯನ್ತೇಽಗ್ನಿಬಲಾದಿಭಿಃ||೨೪||
सहजानि त्रिदोषाणि यानि चाऽभ्यन्तरे बली| स्थितानि तान्यसाध्यनि याप्यन्तेऽग्निबलादिभिः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRucchrasAdhyArshAMsi (25) · Śloka 25
ದ್ವನ್ದ್ವಜಾನಿ ದ್ವಿತೀಯಾಯಾಂ ವಲೌ ಯಾನ್ಯಾಶ್ರಿತಾನಿ ಚ| ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯಾನಿ ತಾನ್ಯಾಹುಃ ಪರಿಸಂವತ್ಸರಾಣಿ ಚ||೨೫||
द्वन्द्वजानि द्वितीयायां वलौ यान्याश्रितानि च| कृच्छ्रसाध्यानि तान्याहुः परिसंवत्सराणि च||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sukhasAdhyArshAMsi (26) · Śloka 26
ಬಾಹ್ಯಾಯಾಂ ತು ವಲೌ ಜಾತಾನ್ಯೇಕದೋಷೋಲ್ಬಣಾನಿ ಚ| ಅರ್ಶಾಂಸಿ ಸುಖಸಾಧ್ಯಾನಿ ನ ಚಿರೋತ್ಪತಿತಾನಿ ಚ||೨೬||
बाह्यायां तु वलौ जातान्येकदोषोल्बणानि च| अर्शांसि सुखसाध्यानि न चिरोत्पतितानि च||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana meDhrAdijArshAMsi svarUpam (27) · Śloka 27
ಮೇಢ್ರಾದಿಷ್ವಪಿ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ಯಥಾಸ್ವಂ.........||೨೭||
मेढ्रादिष्वपि वक्ष्यन्ते यथास्वं.........||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAbhijAnAmarshasAM lakShaNAni (28) · Śloka 28
................... ನಾಭಿಜಾನಿ ತು| ಗಣ್ಡೂಪದಾಽಸ್ಯರೂಪಾಣಿ ಪಿಚ್ಛಿಲಾನಿ ಮೃದೂನಿ ಚ||೨೮||
................... नाभिजानि तु| गण्डूपदाऽस्यरूपाणि पिच्छिलानि मृदूनि च||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana carmakIlam, carmakIlasya lakShaNaM samprAptishca (29) · Śloka 29
ವ್ಯಾನೋ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣಂ ಕರೋತ್ಯರ್ಶಸ್ತ್ವಚೋ ಬಹಿಃ| ಕೀಲೋಪಮಂ ಸ್ಥಿರಖರಂ ಚರ್ಮಕೀಲಂ ತು ತಂ ವಿದುಃ||೨೯||
व्यानो गृहीत्वा श्लेष्माणं करोत्यर्शस्त्वचो बहिः| कीलोपमं स्थिरखरं चर्मकीलं तु तं विदुः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAdibhedena carmakIla lakShaNam (30) · Śloka 30
ವಾತೇನ ತೋದಪಾರುಷ್ಯಂ ಪಿತ್ತಾದಸಿತರಕ್ತತಾ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ಸ್ನಿಗ್ಧತಾ ತಸ್ಯ ಗ್ರನ್ಥಿತ್ವಂಸವರ್ಣತಾ||೩೦||
वातेन तोदपारुष्यं पित्तादसितरक्तता| श्लेष्मणा स्निग्धता तस्य ग्रन्थित्वंसवर्णता||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM shIghracikitsyatvam (31-7) · Śloka 7
ಅರ್ಶಸಾಂ ಪ್ರಶಮೇ ಯತ್ನಮಾಽಽಶು ಕುರ್ವೀತ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್| ತಾನ್ಯಾಽಽಶು ಹಿ ಗುದಂ ಬಧ್ವಾ ಕುರ್ಯ್ಯುರ್ಬದ್ಧಗುದೋದರಮ್||೩೧|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಪುತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭತಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ನಿದಾನಸ್ಥಾನೇ ಅರ್ಶೋನಿದಾನಂನಾಮ ಸಪ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೭||
अर्शसां प्रशमे यत्नमाऽऽशु कुर्वीत बुद्धिमान्| तान्याऽऽशु हि गुदं बध्वा कुर्य्युर्बद्धगुदोदरम्||३१|| इति वैद्यपतिसिंहपुतस्य सूनोर्वाग्भतस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां निदानस्थाने अर्शोनिदानंनाम सप्तमोऽध्यायः||७||
🔊 Audio coming soon