Adhikarana atha kuShThashvitrakRuminidAnaM nAma caturdasho~adhyAyaH | pratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതഃ കുഷ്ഠശ്വിത്രകൃമിനിദാന നാമാധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथातः कुष्ठश्वित्रकृमिनिदान नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThanidAnaM samprAptishca (2) · Śloka 2
മിഥ്യാഹാരവിഹാരേണ വിശേഷേണ വിരോധിനാ| സാധുനിന്ദാവധാന്യസ്വഹരണാദ്യൈശ്ച സേവിതൈഃ| പാപ്മഭിഃ കര്മഭിഃ സദ്യഃ പ്രാക്തനൈര്വേരിതാ മലാഃ| സിരാഃ പ്രപദ്യ തിര്യ്യഗ്ഗാസ്ത്വഗ്ലസീകാസൃഗാമിഷമ്| ദൂഷയന്തഃ ശ്ലഥീകൃത്യ നിശ്ചരന്തസ്തതോ ബഹിഃ| ത്വചഃ കുര്വന്തി വൈവര്ണ്യം ദുഷ്ടാഃ കുഷ്ഠമുശന്തി തത്||൨||
मिथ्याहारविहारेण विशेषेण विरोधिना| साधुनिन्दावधान्यस्वहरणाद्यैश्च सेवितैः| पाप्मभिः कर्मभिः सद्यः प्राक्तनैर्वेरिता मलाः| सिराः प्रपद्य तिर्य्यग्गास्त्वग्लसीकासृगामिषम्| दूषयन्तः श्लथीकृत्य निश्चरन्तस्ततो बहिः| त्वचः कुर्वन्ति वैवर्ण्यं दुष्टाः कुष्ठमुशन्ति तत्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThashabdanirvacanam (3) · Śloka 3
കാലേനോപേക്ഷിതം യസ്മാത്സര്വം കുഷ്ണാതി തദ്വപുഃ||൩||
कालेनोपेक्षितं यस्मात्सर्वं कुष्णाति तद्वपुः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAhyakuShThasya samprAptiH (4) · Śloka 4
പ്രപദ്യ ധാതൂന് വ്യാപ്യാന്തഃ സര്വന് സംക്ലേദ്യ ചാവഹേത്| സസ്വേദക്ലേദസങ്കോഥാന് കൃമീന് സൂക്ഷ്മാന് സുദാരുണാന്| ലോമത്വക്സ്നായുധമനീസ്തരുണാऽസ്ഥീനി യൈഃ ക്രമാത്| ഭക്ഷയേച്ഛ്വിത്രമസ്മാച്ച കുഷ്ഠം ബാഹ്യമുദാഹൃതമ്||൪||
प्रपद्य धातून् व्याप्यान्तः सर्वन् संक्लेद्य चावहेत्| सस्वेदक्लेदसङ्कोथान् कृमीन् सूक्ष्मान् सुदारुणान्| लोमत्वक्स्नायुधमनीस्तरुणाऽस्थीनि यैः क्रमात्| भक्षयेच्छ्वित्रमस्माच्च कुष्ठं बाह्यमुदाहृतम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThaprabhedAH (5) · Śloka 5
കുഷ്ഠാനി സപ്തധാ ദോഷൈഃ പൃഥങ്മിശ്രൈഃ സമാഗതൈഃ||൫||
कुष्ठानि सप्तधा दोषैः पृथङ्मिश्रैः समागतैः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tridoShajatve~api kuShThAnAM doShAdhikyAnurodhena vyapadeshaH (6) · Śloka 6
സര്വേഷ്വപി ത്രിദോഷേഷു വ്യപദേശോऽധികത്വതഃ||൬||
सर्वेष्वपि त्रिदोषेषु व्यपदेशोऽधिकत्वतः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThaprabhedeShu doShAdhikyAnmahAkuShThAni (7) · Śloka 7
വാതേന കുഷ്ഠം കാപാലം പിത്താദൌദുമ്ബരം കഫാത്| മണ്ഡലാഖ്യം വിചര്ചീ ച ഋശ്യാഖ്യം വാതപിത്തജമ്| ചര്മൈകകുഷ്ഠകിടിഭസിധ്മാലസവിപാദികാഃ| വാതശ്ലേഷ്മോദ്ഭവാഃ ശ്ലേഷ്മപിത്താദ്രുദ്ദശതാരുഷീ| പുണ്ഡരീകം സവിസ്ഫോടം പാമാ ചര്മദലം തഥാ| സര്വൈഃ സ്യാത്കാകണം പര്വം ത്രികം ദദ്രു സകാകണമ്| പുണ്ഡരീകര്ശ്യജിഹ്വേ ച മഹാകുഷ്ഠാനി സപ്ത തു||൭||
वातेन कुष्ठं कापालं पित्तादौदुम्बरं कफात्| मण्डलाख्यं विचर्ची च ऋश्याख्यं वातपित्तजम्| चर्मैककुष्ठकिटिभसिध्मालसविपादिकाः| वातश्लेष्मोद्भवाः श्लेष्मपित्ताद्रुद्दशतारुषी| पुण्डरीकं सविस्फोटं पामा चर्मदलं तथा| सर्वैः स्यात्काकणं पर्वं त्रिकं दद्रु सकाकणम्| पुण्डरीकर्श्यजिह्वे च महाकुष्ठानि सप्त तु||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThapUrvarUpam (8) · Śloka 8
അതിശ്ലക്ഷ്ണഖരസ്പര്ശസ്വേദാസ്വേദവിവര്ണതാഃ| ദാഹഃ കണ്ഡൂസ്ത്വചി സ്വാപസ്തോദഃ കോഠോന്നതിഃ ശ്രമഃ| വ്രണാനാമധികം ശൂലം ശീഘ്രോത്പത്തിശ്ചിരസ്ഥിതിഃ| രൂഢാനാമപി രൂക്ഷത്വം നിമിത്തേऽല്പേऽപി കോഥനമ്| രോമഹര്ഷോऽസൃജഃ കാര്ഷ്ണ്യം കുഷ്ഠലക്ഷണമഗ്രജമ്||൮||
अतिश्लक्ष्णखरस्पर्शस्वेदास्वेदविवर्णताः| दाहः कण्डूस्त्वचि स्वापस्तोदः कोठोन्नतिः श्रमः| व्रणानामधिकं शूलं शीघ्रोत्पत्तिश्चिरस्थितिः| रूढानामपि रूक्षत्वं निमित्तेऽल्पेऽपि कोथनम्| रोमहर्षोऽसृजः कार्ष्ण्यं कुष्ठलक्षणमग्रजम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kApAlakuShThalakShaNam (9) · Śloka 9
കൃഷ്ണാരുണകപാലാഭം രൂക്ഷം സുപ്തം ഖരം തനു| വിസ്തൃതാസമപര്യ്യന്തം ഹൃഷിതൈര്ലോമഭിശ്ചിതമ്| തോദാഢ്യമല്പകണ്ഡൂകം കാപാലം ശീഘ്രസര്പി ച||൯||
कृष्णारुणकपालाभं रूक्षं सुप्तं खरं तनु| विस्तृतासमपर्य्यन्तं हृषितैर्लोमभिश्चितम्| तोदाढ्यमल्पकण्डूकं कापालं शीघ्रसर्पि च||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana audumbarakuShThalakShaNam (10) · Śloka 10
പക്വോദുമ്ബരതാമ്രത്വഗ്രോമഗൌരസിരാചിതമ്| ബഹലം ബഹുലക്ലേദം രക്തം ദാഹരുജാകരമ്| ആശൂത്ഥാനാവദരണകൃമിവിദ്യാദുദുമ്ബരമ്||൧൦||
पक्वोदुम्बरताम्रत्वग्रोमगौरसिराचितम्| बहलं बहुलक्लेदं रक्तं दाहरुजाकरम्| आशूत्थानावदरणकृमिविद्यादुदुम्बरम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana maNDalakuShThalakShaNam (11) · Śloka 11
സ്ഥിരം സ്ത്യാനം ഗുരു സ്നിഗ്ധം ശ്വേതരക്തമനാശുഗമ്| അന്യോന്യാസക്തമുത്സന്നം ബഹുകണ്ഡൂസ്രുതിക്രിമീ| ശ്ലക്ഷ്ണപീതാഭപര്യ്യന്തം മണ്ഡലം പരിമണ്ഡലമ്||൧൧||
स्थिरं स्त्यानं गुरु स्निग्धं श्वेतरक्तमनाशुगम्| अन्योन्यासक्तमुत्सन्नं बहुकण्डूस्रुतिक्रिमी| श्लक्ष्णपीताभपर्य्यन्तं मण्डलं परिमण्डलम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vicarcikAkuShThalakShaNam (12) · Śloka 12
സകണ്ഡൂപിടകാശ്യാവാലസീകാഢ്യാ വിചര്ചികാ||൧൨||
सकण्डूपिटकाश्यावालसीकाढ्या विचर्चिका||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana RuShyajihvakuShThalakShaNam (13) · Śloka 13
പരുഷം തനുരക്താന്തമന്തഃ ശ്യാവം സമുന്നതമ്| സതോദദാഹസൃക്ക്ലേദം കര്കശൈഃ പിടകൈശ്ചിതമ്| ഋഷ്യജിഹ്വാകൃതിപ്രോക്തമൃഷ്യജിഹ്വം ബഹികൃമി||൧൩||
परुषं तनुरक्तान्तमन्तः श्यावं समुन्नतम्| सतोददाहसृक्क्लेदं कर्कशैः पिटकैश्चितम्| ऋष्यजिह्वाकृतिप्रोक्तमृष्यजिह्वं बहिकृमि||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana carmaikakuShThalakShaNam (14) · Śloka 14
ഹസ്തിചര്മഖരസ്പര്ശം ചര്മ .......................||൧൪||
हस्तिचर्मखरस्पर्शं चर्म .......................||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ekAkhyakuShThalakShaNam (15) · Śloka 15
.................................. ഏകാഖ്യം മഹാശ്രയമ്| അസ്വേദം മത്സ്യശകലസന്നിഭം .........................||൧൫||
.................................. एकाख्यं महाश्रयम्| अस्वेदं मत्स्यशकलसन्निभं .........................||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kiTibhakuShThalakShaNam (16) · Śloka 16
................................... കിടിഭം പുനഃ| രൂക്ഷം കിണഖരസ്പര്ശം കണ്ഡൂമത്പരുഷാസിതമ്||൧൬||
................................... किटिभं पुनः| रूक्षं किणखरस्पर्शं कण्डूमत्परुषासितम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sidhmakuShThalakShaNam (17) · Śloka 17
സിധ്മം രൂക്ഷം ബഹിഃ സ്നിഗ്ധമന്തര്ഘൃഷ്ടം രജഃ കിരേത്| ശ്ലക്ഷ്ണസ്പര്ശം തനുശ്വേതതാമ്രം ദൌഗ്ധികപുഷ്പവത്| പ്രായേണ ചോര്ധ്വകായേ സ്യാത് ...........................||൧൭||
सिध्मं रूक्षं बहिः स्निग्धमन्तर्घृष्टं रजः किरेत्| श्लक्ष्णस्पर्शं तनुश्वेतताम्रं दौग्धिकपुष्पवत्| प्रायेण चोर्ध्वकाये स्यात् ...........................||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alasakuShThalakShaNam (18) · Śloka 18
.............................. ഗണ്ഡൈഃ കണ്ഡൂയുതൈശ്ചിതമ്| രക്തൈരലസകം ..........................................||൧൮||
.............................. गण्डैः कण्डूयुतैश्चितम्| रक्तैरलसकं ..........................................||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vipAdikAkuShThalakShaNam (19) · Śloka 19
....................... പാണിപാദദാര്യോ വിപാദികാഃ| തീവ്രാത്യോ മന്ദകണ്ഡ്വശ്ച സരാഗപിടകാചിതാഃ||൧൯||
....................... पाणिपाददार्यो विपादिकाः| तीव्रात्यो मन्दकण्ड्वश्च सरागपिटकाचिताः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dadrukuShThalakShaNam (20) · Śloka 20
ദീര്ഘപ്രതാനാ ദൂര്വാവദതസീകുസുമച്ഛവിഃ| ഉത്സന്നമണ്ഡലാ ദദ്രുഃ കണ്ഡൂമത്യനുഷങ്ഗിണീ||൨൦||
दीर्घप्रताना दूर्वावदतसीकुसुमच्छविः| उत्सन्नमण्डला दद्रुः कण्डूमत्यनुषङ्गिणी||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shatArukuShTham (21) · Śloka 21
സ്ഥൂലമൂലം സദാഹാര്തിരക്തശ്യാവം ബഹുവ്രണമ്| ശതാരുഃ ക്ലേദജന്ത്വാഢ്യം പ്രായശഃ പൂര്വജന്മ ച||൨൧||
स्थूलमूलं सदाहार्तिरक्तश्यावं बहुव्रणम्| शतारुः क्लेदजन्त्वाढ्यं प्रायशः पूर्वजन्म च||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puNDarIkakuShTham (22) · Śloka 22
രക്താന്തമന്തരാപാണ്ഡുകണ്ഡൂദാഹരുജാന്വിതമ്| സോത്സേധമാചിതം രക്തൈഃ പദ്മപത്രമിവാംശുഭിഃ| ഘനഭൂരിലസീകാസൃക്പ്രായമാശു ബിഭേദി ച| പുണ്ഡരീകമ് ............................||൨൨||
रक्तान्तमन्तरापाण्डुकण्डूदाहरुजान्वितम्| सोत्सेधमाचितं रक्तैः पद्मपत्रमिवांशुभिः| घनभूरिलसीकासृक्प्रायमाशु बिभेदि च| पुण्डरीकम् ............................||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana visphoTakuShTham (23) · Śloka 23
........... തനുത്വഗ്ഭിശ്ചിതം സ്ഫോടൈഃ സിരാരുണൈഃ| വിസ്ഫോടഃ ............................................||൨൩||
........... तनुत्वग्भिश्चितं स्फोटैः सिरारुणैः| विस्फोटः ............................................||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAmAkuShThalakShaNam (24) · Śloka 24
............................. പിടകാഃ പാമാകണ്ഡൂക്ലേദരുജാധികാഃ| സൂക്ഷ്മാഃ ശ്യാവാരുണാഃ ബഹ്വയഃ പ്രായഃ സ്ഫിക്പാണികൂര്പരേ||൨൪||
............................. पिटकाः पामाकण्डूक्लेदरुजाधिकाः| सूक्ष्माः श्यावारुणाः बह्वयः प्रायः स्फिक्पाणिकूर्परे||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana carmadalakuShThalakShaNam (25) · Śloka 25
സസ്ഫോടമസ്പര്ശസഹം കണ്ഡ്വാതോദദാഹവത്| രക്തം ദലച്ചര്മദലഃ ..................||൨൫||
सस्फोटमस्पर्शसहं कण्ड्वातोददाहवत्| रक्तं दलच्चर्मदलः ..................||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAkaNakuShThalakShaNam (26) · Śloka 26
........................... കാകണം തീവ്രദാഹരുക്| പൂര്വം രക്തഞ്ച കൃൗഷ്ണഞ്ച കാകനന്ദീഫലോപമമ്| കുഷ്ഠലിങ്ഗൈര്യുതം സര്വൈര്നൈകവര്ണം തതോ ഭവേത്||൨൬||
........................... काकणं तीव्रदाहरुक्| पूर्वं रक्तञ्च कॄष्णञ्च काकनन्दीफलोपमम्| कुष्ठलिङ्गैर्युतं सर्वैर्नैकवर्णं ततो भवेत्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShTheShu doSholbaNatAM tattalli~ggakarmabhirvidyAt (27) · Śloka 27
ദോഷഭേദീയവിഹിതൈരാദിശേല്ലിങ്ഗകര്മഭിഃ| കുഷ്ഠേഷു ദോഷോല്ബണതാം .................||൨൭||
दोषभेदीयविहितैरादिशेल्लिङ्गकर्मभिः| कुष्ठेषु दोषोल्बणतां .................||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThe asAdhyaM kuShTham (28) · Śloka 28
............................... സര്വദോഷോല്ബണം ത്യജേത്| രിഷ്ടോക്തം യച്ച യച്ചാസ്ഥിമജ്ജശുക്രസമാശ്രയമ്||൨൮||
............................... सर्वदोषोल्बणं त्यजेत्| रिष्टोक्तं यच्च यच्चास्थिमज्जशुक्रसमाश्रयम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yApyakuShTham (29) · Śloka 29
യാപ്യം മേദോഗതം ..............................||൨൯||
याप्यं मेदोगतं ..............................||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRucchrakuShTham (30) · Śloka 30
.............................. കൃച്ഛ്രം പിത്താദ്വന്ദ്വാസ്രമാംസഗമ്||൩൦||
.............................. कृच्छ्रं पित्ताद्वन्द्वास्रमांसगम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sukhasAdhyaM kuShTham (31) · Śloka 31
അകൃച്ഛ്രം കഫവാതഢ്യം ത്വക്സ്ഥമേകമലഞ്ച യത്||൩൧||
अकृच्छ्रं कफवातढ्यं त्वक्स्थमेकमलञ्च यत्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tvaggatakuShThalakShaNam (32) · Śloka 32
തത്ര ത്വചി സ്ഥിതേ കുഷ്ഠേ തോദവൈവര്ണ്യരൂക്ഷതാഃ||൩൨||
तत्र त्वचि स्थिते कुष्ठे तोदवैवर्ण्यरूक्षताः||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tvaggatakuShThalakShaNam (33) · Śloka 33
സ്വേദസ്വാപശ്വയഥവഃ ശോണിതേ||൩൩||
स्वेदस्वापश्वयथवः शोणिते||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsagatakuShThalakShaNam (34) · Śloka 1
പാണിപാദാശ്രിതാഃ സ്ഫോടാഃ ക്ലേദഃ സന്ധിഷു ചാധികമ്||൧||
पाणिपादाश्रिताः स्फोटाः क्लेदः सन्धिषु चाधिकम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medogatakuShThalakShaNam (35) · Śloka 35
കൌണ്യം ഗതിക്ഷയോऽങ്ഗാനാം ദൂലനം സ്യാച്ച മേദസി||൩൫||
कौण्यं गतिक्षयोऽङ्गानां दूलनं स्याच्च मेदसि||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asthimajjagatakuShTha lakShaNam (36) · Śloka 36
നാസാഭങ്ഗോऽസ്ഥിമജ്ജസ്ഥേ നേത്രരാഗഃ സ്വരക്ഷയഃ| ക്ഷതേ ച കൃമയഃ ..............................||൩൬||
नासाभङ्गोऽस्थिमज्जस्थे नेत्ररागः स्वरक्षयः| क्षते च कृमयः ..............................||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukragatakuShThalakShaNam (37) · Śloka 37
........................ ശുക്രേ സ്വദാരാപത്യബാധനമ്||൩൭||
........................ शुक्रे स्वदारापत्यबाधनम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAdyAshritakuShTheShu yathApUrvaM li~ggAnA~jca sambhavaH (38) · Śloka 38
യഥാപൂര്വഞ്ച സര്വാണി സ്യുര്ലിങ്ഗാന്യസൃഗാദിഷു||൩൮||
यथापूर्वञ्च सर्वाणि स्युर्लिङ्गान्यसृगादिषु||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitrasya nidAnAdi (39) · Śloka 39
കുഷ്ഠൈകസമ്ഭവം ശ്വിത്രം കിലാസം ചാരുണഞ്ച തത്| നിര്ദിഷ്ടമപരിസ്രാവിത്രിധാതൂദ്ഭവസംശ്രയമ്||൩൯||
कुष्ठैकसम्भवं श्वित्रं किलासं चारुणञ्च तत्| निर्दिष्टमपरिस्रावित्रिधातूद्भवसंश्रयम्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitre doShabhedena varNabhedaH (40) · Śloka 40
വാതാദ്രൂക്ഷാരുണം പിത്താത്താമ്രം കമലപത്രവത്| സദാഹം രോമവിധ്വംസികഫാച്ഛ്വേതം ഘനം ഗുരുഃ| സകണ്ഡൂ ച ക്രമാദ്രക്തമാംസമേദസ്സു ചാദിശേത്||൪൦||
वाताद्रूक्षारुणं पित्तात्ताम्रं कमलपत्रवत्| सदाहं रोमविध्वंसिकफाच्छ्वेतं घनं गुरुः| सकण्डू च क्रमाद्रक्तमांसमेदस्सु चादिशेत्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitre yathottaraM kRucchratvam (41) · Śloka 41
വര്ണേനൈവേദൃഗുഭയം കൃച്ഛ്രം തച്ചോത്തരോത്തരമ്||൪൧||
वर्णेनैवेदृगुभयं कृच्छ्रं तच्चोत्तरोत्तरम्||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAdhyashvitralakShaNam (42) · Śloka 42
അശുക്ലരോമാ ബഹുലമസംസൃഷ്ടം മിഥോനവമ്| അനഗ്നിദഗ്ധജം സാധ്യം ശ്വിത്രം ..........||൪൨||
अशुक्लरोमा बहुलमसंसृष्टं मिथोनवम्| अनग्निदग्धजं साध्यं श्वित्रं ..........||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyashvitralakShaNam (43) · Śloka 43
.......................... വര്ജ്യമതോऽന്യഥാ| ഗുഹ്യപാണിതലോഷ്ഠേശു ജാതമപ്യചിരന്തനമ്| വര്ജനീയം വിശേഷേണ കിലാസം സിദ്ധിമിച്ഛതാ||൪൩||
.......................... वर्ज्यमतोऽन्यथा| गुह्यपाणितलोष्ठेशु जातमप्यचिरन्तनम्| वर्जनीयं विशेषेण किलासं सिद्धिमिच्छता||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvarogANAM sa~gkrAmakatvam (44) · Śloka 44
സ്പര്ശൈകാഹാരശ്യ്യാദിസേവനാത് പ്രായശോ ഗദാഃ| സര്വേ സഞ്ചാരിണോ നേത്രത്വഗ്വികാരാവിശേഷതഃ||൪൪||
स्पर्शैकाहारश्य्यादिसेवनात् प्रायशो गदाः| सर्वे सञ्चारिणो नेत्रत्वग्विकाराविशेषतः||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumINAM dvaividhyam (45) · Śloka 45
കൃമയസ്തു ദ്വിധാ പ്രോക്താ ബാഹ്യാഭ്യന്തരഭേദതഃ||൪൫||
कृमयस्तु द्विधा प्रोक्ता बाह्याभ्यन्तरभेदतः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumINAM cAturvidhyam (46) · Śloka 46
ബഹിര്മലകഫാസൃഗ്വിഡ്ജന്മഭേദാച്ചതുര്വിധാഃ||൪൬||
बहिर्मलकफासृग्विड्जन्मभेदाच्चतुर्विधाः||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumINAM sa~gkhyA (47) · Śloka 47
നാമതോ വിംശതിവിധാഃ ..............................||൪൭||
नामतो विंशतिविधाः ..............................||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAhyakRuminidAnapramANAdi (48) · Śloka 48
.................................ബാഹ്യാസ്തത്രാമൃതോദ്ഭവാഃ| തിലപ്രമാണസംസ്ഥാനവര്ണാഃ കേശാമ്ബരാശ്രയാഃ| ബഹുപാദാശ്ച സൂക്ഷ്മാശ്ച യൂകാ ലിക്ഷാശ്ച നാമതഃ| ദ്വിധാ തേ കോഠപിടകാകണ്ഡൂകണ്ഡാന് പ്രകുര്വതേ||൪൮||
.................................बाह्यास्तत्रामृतोद्भवाः| तिलप्रमाणसंस्थानवर्णाः केशाम्बराश्रयाः| बहुपादाश्च सूक्ष्माश्च यूका लिक्षाश्च नामतः| द्विधा ते कोठपिटकाकण्डूकण्डान् प्रकुर्वते||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AntarakRumINAM kAraNAtkuShThotpattiH (49) · Śloka 49
കുഷ്ഠൈകസമ്ഭവോऽന്തര്ജാഃ...........................||൪൯||
कुष्ठैकसम्भवोऽन्तर्जाः...........................||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmajakRumINAM visheShanidAnam (50) · Śloka 50
............................ ശ്ലേഷ്മജാസ്തേഷു ചാധികമ്| മധുരാന്നഗുഡക്ഷീരദധിസക്തുനവോദനൈഃ||൫൦||
............................ श्लेष्मजास्तेषु चाधिकम्| मधुरान्नगुडक्षीरदधिसक्तुनवोदनैः||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purIShajakRumINAM visheShanidAnam (51) · Śloka 51
ശകൃജ്ജാ ബഹുവിഡ്ധാന്യപര്ണശാകൌകുലാദിഭിഃ||൫൧||
शकृज्जा बहुविड्धान्यपर्णशाकौकुलादिभिः||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajakRumINAM sambhavasthAnAni (52) · Śloka 52
കഫാദാऽऽമാശയേ ജാതാ ബദ്ധാ സര്പന്തി സര്വതഃ| പൃഥുബ്രധ്നനിഭാഃ കേചിത്കേചിത് ഗണ്ഡൂപദോപമാഃ| രൂഢധാന്യാങ്കുരാകാരാസ്തനുദീര്ഘാസ്തഥാണവഃ| ശ്വേതാ താമ്രാവഭാസാശ്ച നാമതഃ സപ്തധാ തു തേ| അന്ത്രാദാ ഉദരവേഷ്ടാഹൃദയാദാ മഹാരൂഹാഃ| ചുരവോ ദര്ഭകുസുമാഃ സുഗന്ധാഃ തേ തു കുര്വതേ| ഹൃല്ലാസമാസ്യസ്രവണമവിപാകമരോചകമ്| മൂര്ച്ഛാച്ഛര്ദിജ്വരാനാഹകാര്ശ്യക്ഷവഥുപീനസാന്||൫൨||
कफादाऽऽमाशये जाता बद्धा सर्पन्ति सर्वतः| पृथुब्रध्ननिभाः केचित्केचित् गण्डूपदोपमाः| रूढधान्याङ्कुराकारास्तनुदीर्घास्तथाणवः| श्वेता ताम्रावभासाश्च नामतः सप्तधा तु ते| अन्त्रादा उदरवेष्टाहृदयादा महारूहाः| चुरवो दर्भकुसुमाः सुगन्धाः ते तु कुर्वते| हृल्लासमास्यस्रवणमविपाकमरोचकम्| मूर्च्छाच्छर्दिज्वरानाहकार्श्यक्षवथुपीनसान्||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajakRumINAM sthAnamAkRutishca (53) · Śloka 53
രക്തവാഹിസിരാസ്ഥാനാരക്തജാ ജന്തവോഷ്ണവഃ| അപാദാവൃത്തതാമ്രാശ്ച സൌക്ഷ്മ്യാത്കേചിദദര്ശനാഃ||൫൩||
रक्तवाहिसिरास्थानारक्तजा जन्तवोष्णवः| अपादावृत्तताम्राश्च सौक्ष्म्यात्केचिददर्शनाः||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajakRumINAM nAmAni (54) · Śloka 54
കേശാദാ ലോമവിധ്വംസാ ലോമദ്വീപാ ഉദുമ്ബരാഃ| ഷട് തേ കുഷ്ഠൈകകര്മാണഃ സഹസൌരസമാതരഃ||൫൪||
केशादा लोमविध्वंसा लोमद्वीपा उदुम्बराः| षट् ते कुष्ठैककर्माणः सहसौरसमातरः||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purIShajakRumINAM sthAnam (55) · Śloka 55
പക്വാശയേ പുരീഷോത്ഥാ ജായന്തേऽധോവിസര്പിണഃ||൫൫||
पक्वाशये पुरीषोत्था जायन्तेऽधोविसर्पिणः||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purIShajakRumINAM vRuddhau lakShaNAni (56) · Śloka 56
വൃദ്ധാസ്തേ സ്യുര്ഭവേയുശ്ച തേ യദാമാശയോന്മുഖാഃ| തദാऽസ്യോദ്ഗാരനിഃശ്വാസാവിഡ്ഗന്ധാനുവിധായിനഃ||൫൬||
वृद्धास्ते स्युर्भवेयुश्च ते यदामाशयोन्मुखाः| तदाऽस्योद्गारनिःश्वासाविड्गन्धानुविधायिनः||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purIShajakRumINAmAkRutirvarNashca (57) · Śloka 57
പുഥുവൃത്തതനുസ്ഥൂലാഃ ശ്യാവപീതസിതാസിതാഃ||൫൭||
पुथुवृत्ततनुस्थूलाः श्यावपीतसितासिताः||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purIShajakRumINAM nAmAni (58) · Śloka 58
തേ പഞ്ച നാമ്നാ കൃമയഃ കകേതുകമകേരുകാഃ| സൌസുരാദാഃ സലൂനാഖ്യാ ലേഹിഹാഃ...............||൫൮||
ते पञ्च नाम्ना कृमयः ककेतुकमकेरुकाः| सौसुरादाः सलूनाख्या लेहिहाः...............||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purIShajakRumivikArAH (59-14) · Śloka 14
.................................ജനയന്തി ച| വിഡ്ഭേദശൂലവിഷ്ടമ്ഭകാര്ശ്യപാരുഷ്യപാണ്ഡുതഃ| രോമഹര്ഷാഗ്നിസദനഗുദകണ്ഡൂവിനിര്ഗമാന്||൫൯|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാവഷ്ടാങ്ഗ- സംഗ്രഹസംഹിത്യാം നിദാനസ്ഥാനേ കുഷ്ഠശ്വിത്രകൃമി- നിദാനംനാമ ചതുര്ദശോऽധ്യായഃ||൧൪||
.................................जनयन्ति च| विड्भेदशूलविष्टम्भकार्श्यपारुष्यपाण्डुतः| रोमहर्षाग्निसदनगुदकण्डूविनिर्गमान्||५९|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्ग- संग्रहसंहित्यां निदानस्थाने कुष्ठश्वित्रकृमि- निदानंनाम चतुर्दशोऽध्यायः||१४||
🔊 Audio coming soon