Adhikarana atha kuShThashvitrakRuminidAnaM nAma caturdasho~adhyAyaH | pratij~jA (1) · Śloka 1
అథాతః కుష్ఠశ్విత్రకృమినిదాన నామాధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః||1||
अथातः कुष्ठश्वित्रकृमिनिदान नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThanidAnaM samprAptishca (2) · Śloka 2
మిథ్యాహారవిహారేణ విశేషేణ విరోధినా| సాధునిందావధాన్యస్వహరణాద్యైశ్చ సేవితైః| పాప్మభిః కర్మభిః సద్యః ప్రాక్తనైర్వేరితా మలాః| సిరాః ప్రపద్య తిర్య్యగ్గాస్త్వగ్లసీకాసృగామిషం| దూషయంతః శ్లథీకృత్య నిశ్చరంతస్తతో బహిః| త్వచః కుర్వంతి వైవర్ణ్యం దుష్టాః కుష్ఠముశంతి తత్||2||
मिथ्याहारविहारेण विशेषेण विरोधिना| साधुनिन्दावधान्यस्वहरणाद्यैश्च सेवितैः| पाप्मभिः कर्मभिः सद्यः प्राक्तनैर्वेरिता मलाः| सिराः प्रपद्य तिर्य्यग्गास्त्वग्लसीकासृगामिषम्| दूषयन्तः श्लथीकृत्य निश्चरन्तस्ततो बहिः| त्वचः कुर्वन्ति वैवर्ण्यं दुष्टाः कुष्ठमुशन्ति तत्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThashabdanirvacanam (3) · Śloka 3
కాలేనోపేక్షితం యస్మాత్సర్వం కుష్ణాతి తద్వపుః||3||
कालेनोपेक्षितं यस्मात्सर्वं कुष्णाति तद्वपुः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAhyakuShThasya samprAptiH (4) · Śloka 4
ప్రపద్య ధాతూన్ వ్యాప్యాంతః సర్వన్ సంక్లేద్య చావహేత్| సస్వేదక్లేదసంకోథాన్ కృమీన్ సూక్ష్మాన్ సుదారుణాన్| లోమత్వక్స్నాయుధమనీస్తరుణాఽస్థీని యైః క్రమాత్| భక్షయేచ్ఛ్విత్రమస్మాచ్చ కుష్ఠం బాహ్యముదాహృతం||4||
प्रपद्य धातून् व्याप्यान्तः सर्वन् संक्लेद्य चावहेत्| सस्वेदक्लेदसङ्कोथान् कृमीन् सूक्ष्मान् सुदारुणान्| लोमत्वक्स्नायुधमनीस्तरुणाऽस्थीनि यैः क्रमात्| भक्षयेच्छ्वित्रमस्माच्च कुष्ठं बाह्यमुदाहृतम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThaprabhedAH (5) · Śloka 5
కుష్ఠాని సప్తధా దోషైః పృథఙ్మిశ్రైః సమాగతైః||5||
कुष्ठानि सप्तधा दोषैः पृथङ्मिश्रैः समागतैः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tridoShajatve~api kuShThAnAM doShAdhikyAnurodhena vyapadeshaH (6) · Śloka 6
సర్వేష్వపి త్రిదోషేషు వ్యపదేశోఽధికత్వతః||6||
सर्वेष्वपि त्रिदोषेषु व्यपदेशोऽधिकत्वतः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThaprabhedeShu doShAdhikyAnmahAkuShThAni (7) · Śloka 7
వాతేన కుష్ఠం కాపాలం పిత్తాదౌదుంబరం కఫాత్| మండలాఖ్యం విచర్చీ చ ఋశ్యాఖ్యం వాతపిత్తజం| చర్మైకకుష్ఠకిటిభసిధ్మాలసవిపాదికాః| వాతశ్లేష్మోద్భవాః శ్లేష్మపిత్తాద్రుద్దశతారుషీ| పుండరీకం సవిస్ఫోటం పామా చర్మదలం తథా| సర్వైః స్యాత్కాకణం పర్వం త్రికం దద్రు సకాకణం| పుండరీకర్శ్యజిహ్వే చ మహాకుష్ఠాని సప్త తు||7||
वातेन कुष्ठं कापालं पित्तादौदुम्बरं कफात्| मण्डलाख्यं विचर्ची च ऋश्याख्यं वातपित्तजम्| चर्मैककुष्ठकिटिभसिध्मालसविपादिकाः| वातश्लेष्मोद्भवाः श्लेष्मपित्ताद्रुद्दशतारुषी| पुण्डरीकं सविस्फोटं पामा चर्मदलं तथा| सर्वैः स्यात्काकणं पर्वं त्रिकं दद्रु सकाकणम्| पुण्डरीकर्श्यजिह्वे च महाकुष्ठानि सप्त तु||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThapUrvarUpam (8) · Śloka 8
అతిశ్లక్ష్ణఖరస్పర్శస్వేదాస్వేదవివర్ణతాః| దాహః కండూస్త్వచి స్వాపస్తోదః కోఠోన్నతిః శ్రమః| వ్రణానామధికం శూలం శీఘ్రోత్పత్తిశ్చిరస్థితిః| రూఢానామపి రూక్షత్వం నిమిత్తేఽల్పేఽపి కోథనం| రోమహర్షోఽసృజః కార్ష్ణ్యం కుష్ఠలక్షణమగ్రజం||8||
अतिश्लक्ष्णखरस्पर्शस्वेदास्वेदविवर्णताः| दाहः कण्डूस्त्वचि स्वापस्तोदः कोठोन्नतिः श्रमः| व्रणानामधिकं शूलं शीघ्रोत्पत्तिश्चिरस्थितिः| रूढानामपि रूक्षत्वं निमित्तेऽल्पेऽपि कोथनम्| रोमहर्षोऽसृजः कार्ष्ण्यं कुष्ठलक्षणमग्रजम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kApAlakuShThalakShaNam (9) · Śloka 9
కృష్ణారుణకపాలాభం రూక్షం సుప్తం ఖరం తను| విస్తృతాసమపర్య్యంతం హృషితైర్లోమభిశ్చితం| తోదాఢ్యమల్పకండూకం కాపాలం శీఘ్రసర్పి చ||9||
कृष्णारुणकपालाभं रूक्षं सुप्तं खरं तनु| विस्तृतासमपर्य्यन्तं हृषितैर्लोमभिश्चितम्| तोदाढ्यमल्पकण्डूकं कापालं शीघ्रसर्पि च||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana audumbarakuShThalakShaNam (10) · Śloka 10
పక్వోదుంబరతామ్రత్వగ్రోమగౌరసిరాచితం| బహలం బహులక్లేదం రక్తం దాహరుజాకరం| ఆశూత్థానావదరణకృమివిద్యాదుదుంబరం||10||
पक्वोदुम्बरताम्रत्वग्रोमगौरसिराचितम्| बहलं बहुलक्लेदं रक्तं दाहरुजाकरम्| आशूत्थानावदरणकृमिविद्यादुदुम्बरम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana maNDalakuShThalakShaNam (11) · Śloka 11
స్థిరం స్త్యానం గురు స్నిగ్ధం శ్వేతరక్తమనాశుగం| అన్యోన్యాసక్తముత్సన్నం బహుకండూస్రుతిక్రిమీ| శ్లక్ష్ణపీతాభపర్య్యంతం మండలం పరిమండలం||11||
स्थिरं स्त्यानं गुरु स्निग्धं श्वेतरक्तमनाशुगम्| अन्योन्यासक्तमुत्सन्नं बहुकण्डूस्रुतिक्रिमी| श्लक्ष्णपीताभपर्य्यन्तं मण्डलं परिमण्डलम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vicarcikAkuShThalakShaNam (12) · Śloka 12
సకండూపిటకాశ్యావాలసీకాఢ్యా విచర్చికా||12||
सकण्डूपिटकाश्यावालसीकाढ्या विचर्चिका||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana RuShyajihvakuShThalakShaNam (13) · Śloka 13
పరుషం తనురక్తాంతమంతః శ్యావం సమున్నతం| సతోదదాహసృక్క్లేదం కర్కశైః పిటకైశ్చితం| ఋష్యజిహ్వాకృతిప్రోక్తమృష్యజిహ్వం బహికృమి||13||
परुषं तनुरक्तान्तमन्तः श्यावं समुन्नतम्| सतोददाहसृक्क्लेदं कर्कशैः पिटकैश्चितम्| ऋष्यजिह्वाकृतिप्रोक्तमृष्यजिह्वं बहिकृमि||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana carmaikakuShThalakShaNam (14) · Śloka 14
హస్తిచర్మఖరస్పర్శం చర్మ .......................||14||
हस्तिचर्मखरस्पर्शं चर्म .......................||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ekAkhyakuShThalakShaNam (15) · Śloka 15
.................................. ఏకాఖ్యం మహాశ్రయం| అస్వేదం మత్స్యశకలసన్నిభం .........................||15||
.................................. एकाख्यं महाश्रयम्| अस्वेदं मत्स्यशकलसन्निभं .........................||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kiTibhakuShThalakShaNam (16) · Śloka 16
................................... కిటిభం పునః| రూక్షం కిణఖరస్పర్శం కండూమత్పరుషాసితం||16||
................................... किटिभं पुनः| रूक्षं किणखरस्पर्शं कण्डूमत्परुषासितम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sidhmakuShThalakShaNam (17) · Śloka 17
సిధ్మం రూక్షం బహిః స్నిగ్ధమంతర్ఘృష్టం రజః కిరేత్| శ్లక్ష్ణస్పర్శం తనుశ్వేతతామ్రం దౌగ్ధికపుష్పవత్| ప్రాయేణ చోర్ధ్వకాయే స్యాత్ ...........................||17||
सिध्मं रूक्षं बहिः स्निग्धमन्तर्घृष्टं रजः किरेत्| श्लक्ष्णस्पर्शं तनुश्वेतताम्रं दौग्धिकपुष्पवत्| प्रायेण चोर्ध्वकाये स्यात् ...........................||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alasakuShThalakShaNam (18) · Śloka 18
.............................. గండైః కండూయుతైశ్చితం| రక్తైరలసకం ..........................................||18||
.............................. गण्डैः कण्डूयुतैश्चितम्| रक्तैरलसकं ..........................................||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vipAdikAkuShThalakShaNam (19) · Śloka 19
....................... పాణిపాదదార్యో విపాదికాః| తీవ్రాత్యో మందకండ్వశ్చ సరాగపిటకాచితాః||19||
....................... पाणिपाददार्यो विपादिकाः| तीव्रात्यो मन्दकण्ड्वश्च सरागपिटकाचिताः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dadrukuShThalakShaNam (20) · Śloka 20
దీర్ఘప్రతానా దూర్వావదతసీకుసుమచ్ఛవిః| ఉత్సన్నమండలా దద్రుః కండూమత్యనుషంగిణీ||20||
दीर्घप्रताना दूर्वावदतसीकुसुमच्छविः| उत्सन्नमण्डला दद्रुः कण्डूमत्यनुषङ्गिणी||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shatArukuShTham (21) · Śloka 21
స్థూలమూలం సదాహార్తిరక్తశ్యావం బహువ్రణం| శతారుః క్లేదజంత్వాఢ్యం ప్రాయశః పూర్వజన్మ చ||21||
स्थूलमूलं सदाहार्तिरक्तश्यावं बहुव्रणम्| शतारुः क्लेदजन्त्वाढ्यं प्रायशः पूर्वजन्म च||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puNDarIkakuShTham (22) · Śloka 22
రక్తాంతమంతరాపాండుకండూదాహరుజాన్వితం| సోత్సేధమాచితం రక్తైః పద్మపత్రమివాంశుభిః| ఘనభూరిలసీకాసృక్ప్రాయమాశు బిభేది చ| పుండరీకం ............................||22||
रक्तान्तमन्तरापाण्डुकण्डूदाहरुजान्वितम्| सोत्सेधमाचितं रक्तैः पद्मपत्रमिवांशुभिः| घनभूरिलसीकासृक्प्रायमाशु बिभेदि च| पुण्डरीकम् ............................||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana visphoTakuShTham (23) · Śloka 23
........... తనుత్వగ్భిశ్చితం స్ఫోటైః సిరారుణైః| విస్ఫోటః ............................................||23||
........... तनुत्वग्भिश्चितं स्फोटैः सिरारुणैः| विस्फोटः ............................................||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAmAkuShThalakShaNam (24) · Śloka 24
............................. పిటకాః పామాకండూక్లేదరుజాధికాః| సూక్ష్మాః శ్యావారుణాః బహ్వయః ప్రాయః స్ఫిక్పాణికూర్పరే||24||
............................. पिटकाः पामाकण्डूक्लेदरुजाधिकाः| सूक्ष्माः श्यावारुणाः बह्वयः प्रायः स्फिक्पाणिकूर्परे||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana carmadalakuShThalakShaNam (25) · Śloka 25
సస్ఫోటమస్పర్శసహం కండ్వాతోదదాహవత్| రక్తం దలచ్చర్మదలః ..................||25||
सस्फोटमस्पर्शसहं कण्ड्वातोददाहवत्| रक्तं दलच्चर्मदलः ..................||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAkaNakuShThalakShaNam (26) · Śloka 26
........................... కాకణం తీవ్రదాహరుక్| పూర్వం రక్తంచ కౄష్ణంచ కాకనందీఫలోపమం| కుష్ఠలింగైర్యుతం సర్వైర్నైకవర్ణం తతో భవేత్||26||
........................... काकणं तीव्रदाहरुक्| पूर्वं रक्तञ्च कॄष्णञ्च काकनन्दीफलोपमम्| कुष्ठलिङ्गैर्युतं सर्वैर्नैकवर्णं ततो भवेत्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShTheShu doSholbaNatAM tattalli~ggakarmabhirvidyAt (27) · Śloka 27
దోషభేదీయవిహితైరాదిశేల్లింగకర్మభిః| కుష్ఠేషు దోషోల్బణతాం .................||27||
दोषभेदीयविहितैरादिशेल्लिङ्गकर्मभिः| कुष्ठेषु दोषोल्बणतां .................||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThe asAdhyaM kuShTham (28) · Śloka 28
............................... సర్వదోషోల్బణం త్యజేత్| రిష్టోక్తం యచ్చ యచ్చాస్థిమజ్జశుక్రసమాశ్రయం||28||
............................... सर्वदोषोल्बणं त्यजेत्| रिष्टोक्तं यच्च यच्चास्थिमज्जशुक्रसमाश्रयम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yApyakuShTham (29) · Śloka 29
యాప్యం మేదోగతం ..............................||29||
याप्यं मेदोगतं ..............................||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRucchrakuShTham (30) · Śloka 30
.............................. కృచ్ఛ్రం పిత్తాద్వంద్వాస్రమాంసగం||30||
.............................. कृच्छ्रं पित्ताद्वन्द्वास्रमांसगम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sukhasAdhyaM kuShTham (31) · Śloka 31
అకృచ్ఛ్రం కఫవాతఢ్యం త్వక్స్థమేకమలంచ యత్||31||
अकृच्छ्रं कफवातढ्यं त्वक्स्थमेकमलञ्च यत्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tvaggatakuShThalakShaNam (32) · Śloka 32
తత్ర త్వచి స్థితే కుష్ఠే తోదవైవర్ణ్యరూక్షతాః||32||
तत्र त्वचि स्थिते कुष्ठे तोदवैवर्ण्यरूक्षताः||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tvaggatakuShThalakShaNam (33) · Śloka 33
స్వేదస్వాపశ్వయథవః శోణితే||33||
स्वेदस्वापश्वयथवः शोणिते||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsagatakuShThalakShaNam (34) · Śloka 1
పాణిపాదాశ్రితాః స్ఫోటాః క్లేదః సంధిషు చాధికం||1||
पाणिपादाश्रिताः स्फोटाः क्लेदः सन्धिषु चाधिकम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medogatakuShThalakShaNam (35) · Śloka 35
కౌణ్యం గతిక్షయోఽంగానాం దూలనం స్యాచ్చ మేదసి||35||
कौण्यं गतिक्षयोऽङ्गानां दूलनं स्याच्च मेदसि||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asthimajjagatakuShTha lakShaNam (36) · Śloka 36
నాసాభంగోఽస్థిమజ్జస్థే నేత్రరాగః స్వరక్షయః| క్షతే చ కృమయః ..............................||36||
नासाभङ्गोऽस्थिमज्जस्थे नेत्ररागः स्वरक्षयः| क्षते च कृमयः ..............................||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukragatakuShThalakShaNam (37) · Śloka 37
........................ శుక్రే స్వదారాపత్యబాధనం||37||
........................ शुक्रे स्वदारापत्यबाधनम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAdyAshritakuShTheShu yathApUrvaM li~ggAnA~jca sambhavaH (38) · Śloka 38
యథాపూర్వంచ సర్వాణి స్యుర్లింగాన్యసృగాదిషు||38||
यथापूर्वञ्च सर्वाणि स्युर्लिङ्गान्यसृगादिषु||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitrasya nidAnAdi (39) · Śloka 39
కుష్ఠైకసంభవం శ్విత్రం కిలాసం చారుణంచ తత్| నిర్దిష్టమపరిస్రావిత్రిధాతూద్భవసంశ్రయం||39||
कुष्ठैकसम्भवं श्वित्रं किलासं चारुणञ्च तत्| निर्दिष्टमपरिस्रावित्रिधातूद्भवसंश्रयम्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitre doShabhedena varNabhedaH (40) · Śloka 40
వాతాద్రూక్షారుణం పిత్తాత్తామ్రం కమలపత్రవత్| సదాహం రోమవిధ్వంసికఫాచ్ఛ్వేతం ఘనం గురుః| సకండూ చ క్రమాద్రక్తమాంసమేదస్సు చాదిశేత్||40||
वाताद्रूक्षारुणं पित्तात्ताम्रं कमलपत्रवत्| सदाहं रोमविध्वंसिकफाच्छ्वेतं घनं गुरुः| सकण्डू च क्रमाद्रक्तमांसमेदस्सु चादिशेत्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitre yathottaraM kRucchratvam (41) · Śloka 41
వర్ణేనైవేదృగుభయం కృచ్ఛ్రం తచ్చోత్తరోత్తరం||41||
वर्णेनैवेदृगुभयं कृच्छ्रं तच्चोत्तरोत्तरम्||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAdhyashvitralakShaNam (42) · Śloka 42
అశుక్లరోమా బహులమసంసృష్టం మిథోనవం| అనగ్నిదగ్ధజం సాధ్యం శ్విత్రం ..........||42||
अशुक्लरोमा बहुलमसंसृष्टं मिथोनवम्| अनग्निदग्धजं साध्यं श्वित्रं ..........||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyashvitralakShaNam (43) · Śloka 43
.......................... వర్జ్యమతోఽన్యథా| గుహ్యపాణితలోష్ఠేశు జాతమప్యచిరంతనం| వర్జనీయం విశేషేణ కిలాసం సిద్ధిమిచ్ఛతా||43||
.......................... वर्ज्यमतोऽन्यथा| गुह्यपाणितलोष्ठेशु जातमप्यचिरन्तनम्| वर्जनीयं विशेषेण किलासं सिद्धिमिच्छता||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvarogANAM sa~gkrAmakatvam (44) · Śloka 44
స్పర్శైకాహారశ్య్యాదిసేవనాత్ ప్రాయశో గదాః| సర్వే సంచారిణో నేత్రత్వగ్వికారావిశేషతః||44||
स्पर्शैकाहारश्य्यादिसेवनात् प्रायशो गदाः| सर्वे सञ्चारिणो नेत्रत्वग्विकाराविशेषतः||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumINAM dvaividhyam (45) · Śloka 45
కృమయస్తు ద్విధా ప్రోక్తా బాహ్యాభ్యంతరభేదతః||45||
कृमयस्तु द्विधा प्रोक्ता बाह्याभ्यन्तरभेदतः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumINAM cAturvidhyam (46) · Śloka 46
బహిర్మలకఫాసృగ్విడ్జన్మభేదాచ్చతుర్విధాః||46||
बहिर्मलकफासृग्विड्जन्मभेदाच्चतुर्विधाः||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumINAM sa~gkhyA (47) · Śloka 47
నామతో వింశతివిధాః ..............................||47||
नामतो विंशतिविधाः ..............................||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAhyakRuminidAnapramANAdi (48) · Śloka 48
.................................బాహ్యాస్తత్రామృతోద్భవాః| తిలప్రమాణసంస్థానవర్ణాః కేశాంబరాశ్రయాః| బహుపాదాశ్చ సూక్ష్మాశ్చ యూకా లిక్షాశ్చ నామతః| ద్విధా తే కోఠపిటకాకండూకండాన్ ప్రకుర్వతే||48||
.................................बाह्यास्तत्रामृतोद्भवाः| तिलप्रमाणसंस्थानवर्णाः केशाम्बराश्रयाः| बहुपादाश्च सूक्ष्माश्च यूका लिक्षाश्च नामतः| द्विधा ते कोठपिटकाकण्डूकण्डान् प्रकुर्वते||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AntarakRumINAM kAraNAtkuShThotpattiH (49) · Śloka 49
కుష్ఠైకసంభవోఽంతర్జాః...........................||49||
कुष्ठैकसम्भवोऽन्तर्जाः...........................||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmajakRumINAM visheShanidAnam (50) · Śloka 50
............................ శ్లేష్మజాస్తేషు చాధికం| మధురాన్నగుడక్షీరదధిసక్తునవోదనైః||50||
............................ श्लेष्मजास्तेषु चाधिकम्| मधुरान्नगुडक्षीरदधिसक्तुनवोदनैः||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purIShajakRumINAM visheShanidAnam (51) · Śloka 51
శకృజ్జా బహువిడ్ధాన్యపర్ణశాకౌకులాదిభిః||51||
शकृज्जा बहुविड्धान्यपर्णशाकौकुलादिभिः||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajakRumINAM sambhavasthAnAni (52) · Śloka 52
కఫాదాఽఽమాశయే జాతా బద్ధా సర్పంతి సర్వతః| పృథుబ్రధ్ననిభాః కేచిత్కేచిత్ గండూపదోపమాః| రూఢధాన్యాంకురాకారాస్తనుదీర్ఘాస్తథాణవః| శ్వేతా తామ్రావభాసాశ్చ నామతః సప్తధా తు తే| అంత్రాదా ఉదరవేష్టాహృదయాదా మహారూహాః| చురవో దర్భకుసుమాః సుగంధాః తే తు కుర్వతే| హృల్లాసమాస్యస్రవణమవిపాకమరోచకం| మూర్చ్ఛాచ్ఛర్దిజ్వరానాహకార్శ్యక్షవథుపీనసాన్||52||
कफादाऽऽमाशये जाता बद्धा सर्पन्ति सर्वतः| पृथुब्रध्ननिभाः केचित्केचित् गण्डूपदोपमाः| रूढधान्याङ्कुराकारास्तनुदीर्घास्तथाणवः| श्वेता ताम्रावभासाश्च नामतः सप्तधा तु ते| अन्त्रादा उदरवेष्टाहृदयादा महारूहाः| चुरवो दर्भकुसुमाः सुगन्धाः ते तु कुर्वते| हृल्लासमास्यस्रवणमविपाकमरोचकम्| मूर्च्छाच्छर्दिज्वरानाहकार्श्यक्षवथुपीनसान्||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajakRumINAM sthAnamAkRutishca (53) · Śloka 53
రక్తవాహిసిరాస్థానారక్తజా జంతవోష్ణవః| అపాదావృత్తతామ్రాశ్చ సౌక్ష్మ్యాత్కేచిదదర్శనాః||53||
रक्तवाहिसिरास्थानारक्तजा जन्तवोष्णवः| अपादावृत्तताम्राश्च सौक्ष्म्यात्केचिददर्शनाः||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajakRumINAM nAmAni (54) · Śloka 54
కేశాదా లోమవిధ్వంసా లోమద్వీపా ఉదుంబరాః| షట్ తే కుష్ఠైకకర్మాణః సహసౌరసమాతరః||54||
केशादा लोमविध्वंसा लोमद्वीपा उदुम्बराः| षट् ते कुष्ठैककर्माणः सहसौरसमातरः||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purIShajakRumINAM sthAnam (55) · Śloka 55
పక్వాశయే పురీషోత్థా జాయంతేఽధోవిసర్పిణః||55||
पक्वाशये पुरीषोत्था जायन्तेऽधोविसर्पिणः||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purIShajakRumINAM vRuddhau lakShaNAni (56) · Śloka 56
వృద్ధాస్తే స్యుర్భవేయుశ్చ తే యదామాశయోన్ముఖాః| తదాఽస్యోద్గారనిఃశ్వాసావిడ్గంధానువిధాయినః||56||
वृद्धास्ते स्युर्भवेयुश्च ते यदामाशयोन्मुखाः| तदाऽस्योद्गारनिःश्वासाविड्गन्धानुविधायिनः||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purIShajakRumINAmAkRutirvarNashca (57) · Śloka 57
పుథువృత్తతనుస్థూలాః శ్యావపీతసితాసితాః||57||
पुथुवृत्ततनुस्थूलाः श्यावपीतसितासिताः||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purIShajakRumINAM nAmAni (58) · Śloka 58
తే పంచ నామ్నా కృమయః కకేతుకమకేరుకాః| సౌసురాదాః సలూనాఖ్యా లేహిహాః...............||58||
ते पञ्च नाम्ना कृमयः ककेतुकमकेरुकाः| सौसुरादाः सलूनाख्या लेहिहाः...............||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purIShajakRumivikArAH (59-14) · Śloka 14
.................................జనయంతి చ| విడ్భేదశూలవిష్టంభకార్శ్యపారుష్యపాండుతః| రోమహర్షాగ్నిసదనగుదకండూవినిర్గమాన్||59|| ఇతి వైద్యపతిసింహగుప్తస్య సూనోర్వాగ్భటస్య కృతావష్టాంగ- సంగ్రహసంహిత్యాం నిదానస్థానే కుష్ఠశ్విత్రకృమి- నిదానంనామ చతుర్దశోఽధ్యాయః||14||
.................................जनयन्ति च| विड्भेदशूलविष्टम्भकार्श्यपारुष्यपाण्डुतः| रोमहर्षाग्निसदनगुदकण्डूविनिर्गमान्||५९|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्ग- संग्रहसंहित्यां निदानस्थाने कुष्ठश्वित्रकृमि- निदानंनाम चतुर्दशोऽध्यायः||१४||
🔊 Audio coming soon