Adhikarana atha kuShThashvitrakRuminidAnaM nAma caturdasho~adhyAyaH | pratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতঃ কুষ্ঠশ্বিত্রকৃমিনিদান নামাধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
अथातः कुष्ठश्वित्रकृमिनिदान नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThanidAnaM samprAptishca (2) · Śloka 2
মিথ্যাহারবিহারেণ বিশেষেণ বিরোধিনা| সাধুনিন্দাবধান্যস্বহরণাদ্যৈশ্চ সেবিতৈঃ| পাপ্মভিঃ কর্মভিঃ সদ্যঃ প্রাক্তনৈর্বেরিতা মলাঃ| সিরাঃ প্রপদ্য তির্য্যগ্গাস্ত্বগ্লসীকাসৃগামিষম্| দূষযন্তঃ শ্লথীকৃত্য নিশ্চরন্তস্ততো বহিঃ| ত্বচঃ কুর্বন্তি বৈবর্ণ্যং দুষ্টাঃ কুষ্ঠমুশন্তি তত্||২||
मिथ्याहारविहारेण विशेषेण विरोधिना| साधुनिन्दावधान्यस्वहरणाद्यैश्च सेवितैः| पाप्मभिः कर्मभिः सद्यः प्राक्तनैर्वेरिता मलाः| सिराः प्रपद्य तिर्य्यग्गास्त्वग्लसीकासृगामिषम्| दूषयन्तः श्लथीकृत्य निश्चरन्तस्ततो बहिः| त्वचः कुर्वन्ति वैवर्ण्यं दुष्टाः कुष्ठमुशन्ति तत्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThashabdanirvacanam (3) · Śloka 3
কালেনোপেক্ষিতং যস্মাত্সর্বং কুষ্ণাতি তদ্বপুঃ||৩||
कालेनोपेक्षितं यस्मात्सर्वं कुष्णाति तद्वपुः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAhyakuShThasya samprAptiH (4) · Śloka 4
প্রপদ্য ধাতূন্ ব্যাপ্যান্তঃ সর্বন্ সংক্লেদ্য চাবহেত্| সস্বেদক্লেদসঙ্কোথান্ কৃমীন্ সূক্ষ্মান্ সুদারুণান্| লোমত্বক্স্নাযুধমনীস্তরুণাঽস্থীনি যৈঃ ক্রমাত্| ভক্ষযেচ্ছ্বিত্রমস্মাচ্চ কুষ্ঠং বাহ্যমুদাহৃতম্||৪||
प्रपद्य धातून् व्याप्यान्तः सर्वन् संक्लेद्य चावहेत्| सस्वेदक्लेदसङ्कोथान् कृमीन् सूक्ष्मान् सुदारुणान्| लोमत्वक्स्नायुधमनीस्तरुणाऽस्थीनि यैः क्रमात्| भक्षयेच्छ्वित्रमस्माच्च कुष्ठं बाह्यमुदाहृतम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThaprabhedAH (5) · Śloka 5
কুষ্ঠানি সপ্তধা দোষৈঃ পৃথঙ্মিশ্রৈঃ সমাগতৈঃ||৫||
कुष्ठानि सप्तधा दोषैः पृथङ्मिश्रैः समागतैः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tridoShajatve~api kuShThAnAM doShAdhikyAnurodhena vyapadeshaH (6) · Śloka 6
সর্বেষ্বপি ত্রিদোষেষু ব্যপদেশোঽধিকত্বতঃ||৬||
सर्वेष्वपि त्रिदोषेषु व्यपदेशोऽधिकत्वतः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThaprabhedeShu doShAdhikyAnmahAkuShThAni (7) · Śloka 7
বাতেন কুষ্ঠং কাপালং পিত্তাদৌদুম্বরং কফাত্| মণ্ডলাখ্যং বিচর্চী চ ঋশ্যাখ্যং বাতপিত্তজম্| চর্মৈককুষ্ঠকিটিভসিধ্মালসবিপাদিকাঃ| বাতশ্লেষ্মোদ্ভবাঃ শ্লেষ্মপিত্তাদ্রুদ্দশতারুষী| পুণ্ডরীকং সবিস্ফোটং পামা চর্মদলং তথা| সর্বৈঃ স্যাত্কাকণং পর্বং ত্রিকং দদ্রু সকাকণম্| পুণ্ডরীকর্শ্যজিহ্বে চ মহাকুষ্ঠানি সপ্ত তু||৭||
वातेन कुष्ठं कापालं पित्तादौदुम्बरं कफात्| मण्डलाख्यं विचर्ची च ऋश्याख्यं वातपित्तजम्| चर्मैककुष्ठकिटिभसिध्मालसविपादिकाः| वातश्लेष्मोद्भवाः श्लेष्मपित्ताद्रुद्दशतारुषी| पुण्डरीकं सविस्फोटं पामा चर्मदलं तथा| सर्वैः स्यात्काकणं पर्वं त्रिकं दद्रु सकाकणम्| पुण्डरीकर्श्यजिह्वे च महाकुष्ठानि सप्त तु||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThapUrvarUpam (8) · Śloka 8
অতিশ্লক্ষ্ণখরস্পর্শস্বেদাস্বেদবিবর্ণতাঃ| দাহঃ কণ্ডূস্ত্বচি স্বাপস্তোদঃ কোঠোন্নতিঃ শ্রমঃ| ব্রণানামধিকং শূলং শীঘ্রোত্পত্তিশ্চিরস্থিতিঃ| রূঢানামপি রূক্ষত্বং নিমিত্তেঽল্পেঽপি কোথনম্| রোমহর্ষোঽসৃজঃ কার্ষ্ণ্যং কুষ্ঠলক্ষণমগ্রজম্||৮||
अतिश्लक्ष्णखरस्पर्शस्वेदास्वेदविवर्णताः| दाहः कण्डूस्त्वचि स्वापस्तोदः कोठोन्नतिः श्रमः| व्रणानामधिकं शूलं शीघ्रोत्पत्तिश्चिरस्थितिः| रूढानामपि रूक्षत्वं निमित्तेऽल्पेऽपि कोथनम्| रोमहर्षोऽसृजः कार्ष्ण्यं कुष्ठलक्षणमग्रजम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kApAlakuShThalakShaNam (9) · Śloka 9
কৃষ্ণারুণকপালাভং রূক্ষং সুপ্তং খরং তনু| বিস্তৃতাসমপর্য্যন্তং হৃষিতৈর্লোমভিশ্চিতম্| তোদাঢ্যমল্পকণ্ডূকং কাপালং শীঘ্রসর্পি চ||৯||
कृष्णारुणकपालाभं रूक्षं सुप्तं खरं तनु| विस्तृतासमपर्य्यन्तं हृषितैर्लोमभिश्चितम्| तोदाढ्यमल्पकण्डूकं कापालं शीघ्रसर्पि च||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana audumbarakuShThalakShaNam (10) · Śloka 10
পক্বোদুম্বরতাম্রত্বগ্রোমগৌরসিরাচিতম্| বহলং বহুলক্লেদং রক্তং দাহরুজাকরম্| আশূত্থানাবদরণকৃমিবিদ্যাদুদুম্বরম্||১০||
पक्वोदुम्बरताम्रत्वग्रोमगौरसिराचितम्| बहलं बहुलक्लेदं रक्तं दाहरुजाकरम्| आशूत्थानावदरणकृमिविद्यादुदुम्बरम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana maNDalakuShThalakShaNam (11) · Śloka 11
স্থিরং স্ত্যানং গুরু স্নিগ্ধং শ্বেতরক্তমনাশুগম্| অন্যোন্যাসক্তমুত্সন্নং বহুকণ্ডূস্রুতিক্রিমী| শ্লক্ষ্ণপীতাভপর্য্যন্তং মণ্ডলং পরিমণ্ডলম্||১১||
स्थिरं स्त्यानं गुरु स्निग्धं श्वेतरक्तमनाशुगम्| अन्योन्यासक्तमुत्सन्नं बहुकण्डूस्रुतिक्रिमी| श्लक्ष्णपीताभपर्य्यन्तं मण्डलं परिमण्डलम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vicarcikAkuShThalakShaNam (12) · Śloka 12
সকণ্ডূপিটকাশ্যাবালসীকাঢ্যা বিচর্চিকা||১২||
सकण्डूपिटकाश्यावालसीकाढ्या विचर्चिका||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana RuShyajihvakuShThalakShaNam (13) · Śloka 13
পরুষং তনুরক্তান্তমন্তঃ শ্যাবং সমুন্নতম্| সতোদদাহসৃক্ক্লেদং কর্কশৈঃ পিটকৈশ্চিতম্| ঋষ্যজিহ্বাকৃতিপ্রোক্তমৃষ্যজিহ্বং বহিকৃমি||১৩||
परुषं तनुरक्तान्तमन्तः श्यावं समुन्नतम्| सतोददाहसृक्क्लेदं कर्कशैः पिटकैश्चितम्| ऋष्यजिह्वाकृतिप्रोक्तमृष्यजिह्वं बहिकृमि||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana carmaikakuShThalakShaNam (14) · Śloka 14
হস্তিচর্মখরস্পর্শং চর্ম .......................||১৪||
हस्तिचर्मखरस्पर्शं चर्म .......................||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ekAkhyakuShThalakShaNam (15) · Śloka 15
.................................. একাখ্যং মহাশ্রযম্| অস্বেদং মত্স্যশকলসন্নিভং .........................||১৫||
.................................. एकाख्यं महाश्रयम्| अस्वेदं मत्स्यशकलसन्निभं .........................||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kiTibhakuShThalakShaNam (16) · Śloka 16
................................... কিটিভং পুনঃ| রূক্ষং কিণখরস্পর্শং কণ্ডূমত্পরুষাসিতম্||১৬||
................................... किटिभं पुनः| रूक्षं किणखरस्पर्शं कण्डूमत्परुषासितम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sidhmakuShThalakShaNam (17) · Śloka 17
সিধ্মং রূক্ষং বহিঃ স্নিগ্ধমন্তর্ঘৃষ্টং রজঃ কিরেত্| শ্লক্ষ্ণস্পর্শং তনুশ্বেততাম্রং দৌগ্ধিকপুষ্পবত্| প্রাযেণ চোর্ধ্বকাযে স্যাত্ ...........................||১৭||
सिध्मं रूक्षं बहिः स्निग्धमन्तर्घृष्टं रजः किरेत्| श्लक्ष्णस्पर्शं तनुश्वेतताम्रं दौग्धिकपुष्पवत्| प्रायेण चोर्ध्वकाये स्यात् ...........................||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alasakuShThalakShaNam (18) · Śloka 18
.............................. গণ্ডৈঃ কণ্ডূযুতৈশ্চিতম্| রক্তৈরলসকং ..........................................||১৮||
.............................. गण्डैः कण्डूयुतैश्चितम्| रक्तैरलसकं ..........................................||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vipAdikAkuShThalakShaNam (19) · Śloka 19
....................... পাণিপাদদার্যো বিপাদিকাঃ| তীব্রাত্যো মন্দকণ্ড্বশ্চ সরাগপিটকাচিতাঃ||১৯||
....................... पाणिपाददार्यो विपादिकाः| तीव्रात्यो मन्दकण्ड्वश्च सरागपिटकाचिताः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dadrukuShThalakShaNam (20) · Śloka 20
দীর্ঘপ্রতানা দূর্বাবদতসীকুসুমচ্ছবিঃ| উত্সন্নমণ্ডলা দদ্রুঃ কণ্ডূমত্যনুষঙ্গিণী||২০||
दीर्घप्रताना दूर्वावदतसीकुसुमच्छविः| उत्सन्नमण्डला दद्रुः कण्डूमत्यनुषङ्गिणी||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shatArukuShTham (21) · Śloka 21
স্থূলমূলং সদাহার্তিরক্তশ্যাবং বহুব্রণম্| শতারুঃ ক্লেদজন্ত্বাঢ্যং প্রাযশঃ পূর্বজন্ম চ||২১||
स्थूलमूलं सदाहार्तिरक्तश्यावं बहुव्रणम्| शतारुः क्लेदजन्त्वाढ्यं प्रायशः पूर्वजन्म च||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puNDarIkakuShTham (22) · Śloka 22
রক্তান্তমন্তরাপাণ্ডুকণ্ডূদাহরুজান্বিতম্| সোত্সেধমাচিতং রক্তৈঃ পদ্মপত্রমিবাংশুভিঃ| ঘনভূরিলসীকাসৃক্প্রাযমাশু বিভেদি চ| পুণ্ডরীকম্ ............................||২২||
रक्तान्तमन्तरापाण्डुकण्डूदाहरुजान्वितम्| सोत्सेधमाचितं रक्तैः पद्मपत्रमिवांशुभिः| घनभूरिलसीकासृक्प्रायमाशु बिभेदि च| पुण्डरीकम् ............................||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana visphoTakuShTham (23) · Śloka 23
........... তনুত্বগ্ভিশ্চিতং স্ফোটৈঃ সিরারুণৈঃ| বিস্ফোটঃ ............................................||২৩||
........... तनुत्वग्भिश्चितं स्फोटैः सिरारुणैः| विस्फोटः ............................................||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAmAkuShThalakShaNam (24) · Śloka 24
............................. পিটকাঃ পামাকণ্ডূক্লেদরুজাধিকাঃ| সূক্ষ্মাঃ শ্যাবারুণাঃ বহ্বযঃ প্রাযঃ স্ফিক্পাণিকূর্পরে||২৪||
............................. पिटकाः पामाकण्डूक्लेदरुजाधिकाः| सूक्ष्माः श्यावारुणाः बह्वयः प्रायः स्फिक्पाणिकूर्परे||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana carmadalakuShThalakShaNam (25) · Śloka 25
সস্ফোটমস্পর্শসহং কণ্ড্বাতোদদাহবত্| রক্তং দলচ্চর্মদলঃ ..................||২৫||
सस्फोटमस्पर्शसहं कण्ड्वातोददाहवत्| रक्तं दलच्चर्मदलः ..................||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAkaNakuShThalakShaNam (26) · Śloka 26
........................... কাকণং তীব্রদাহরুক্| পূর্বং রক্তঞ্চ কৄষ্ণঞ্চ কাকনন্দীফলোপমম্| কুষ্ঠলিঙ্গৈর্যুতং সর্বৈর্নৈকবর্ণং ততো ভবেত্||২৬||
........................... काकणं तीव्रदाहरुक्| पूर्वं रक्तञ्च कॄष्णञ्च काकनन्दीफलोपमम्| कुष्ठलिङ्गैर्युतं सर्वैर्नैकवर्णं ततो भवेत्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShTheShu doSholbaNatAM tattalli~ggakarmabhirvidyAt (27) · Śloka 27
দোষভেদীযবিহিতৈরাদিশেল্লিঙ্গকর্মভিঃ| কুষ্ঠেষু দোষোল্বণতাং .................||২৭||
दोषभेदीयविहितैरादिशेल्लिङ्गकर्मभिः| कुष्ठेषु दोषोल्बणतां .................||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThe asAdhyaM kuShTham (28) · Śloka 28
............................... সর্বদোষোল্বণং ত্যজেত্| রিষ্টোক্তং যচ্চ যচ্চাস্থিমজ্জশুক্রসমাশ্রযম্||২৮||
............................... सर्वदोषोल्बणं त्यजेत्| रिष्टोक्तं यच्च यच्चास्थिमज्जशुक्रसमाश्रयम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yApyakuShTham (29) · Śloka 29
যাপ্যং মেদোগতং ..............................||২৯||
याप्यं मेदोगतं ..............................||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRucchrakuShTham (30) · Śloka 30
.............................. কৃচ্ছ্রং পিত্তাদ্বন্দ্বাস্রমাংসগম্||৩০||
.............................. कृच्छ्रं पित्ताद्वन्द्वास्रमांसगम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sukhasAdhyaM kuShTham (31) · Śloka 31
অকৃচ্ছ্রং কফবাতঢ্যং ত্বক্স্থমেকমলঞ্চ যত্||৩১||
अकृच्छ्रं कफवातढ्यं त्वक्स्थमेकमलञ्च यत्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tvaggatakuShThalakShaNam (32) · Śloka 32
তত্র ত্বচি স্থিতে কুষ্ঠে তোদবৈবর্ণ্যরূক্ষতাঃ||৩২||
तत्र त्वचि स्थिते कुष्ठे तोदवैवर्ण्यरूक्षताः||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tvaggatakuShThalakShaNam (33) · Śloka 33
স্বেদস্বাপশ্বযথবঃ শোণিতে||৩৩||
स्वेदस्वापश्वयथवः शोणिते||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsagatakuShThalakShaNam (34) · Śloka 1
পাণিপাদাশ্রিতাঃ স্ফোটাঃ ক্লেদঃ সন্ধিষু চাধিকম্||১||
पाणिपादाश्रिताः स्फोटाः क्लेदः सन्धिषु चाधिकम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medogatakuShThalakShaNam (35) · Śloka 35
কৌণ্যং গতিক্ষযোঽঙ্গানাং দূলনং স্যাচ্চ মেদসি||৩৫||
कौण्यं गतिक्षयोऽङ्गानां दूलनं स्याच्च मेदसि||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asthimajjagatakuShTha lakShaNam (36) · Śloka 36
নাসাভঙ্গোঽস্থিমজ্জস্থে নেত্ররাগঃ স্বরক্ষযঃ| ক্ষতে চ কৃমযঃ ..............................||৩৬||
नासाभङ्गोऽस्थिमज्जस्थे नेत्ररागः स्वरक्षयः| क्षते च कृमयः ..............................||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukragatakuShThalakShaNam (37) · Śloka 37
........................ শুক্রে স্বদারাপত্যবাধনম্||৩৭||
........................ शुक्रे स्वदारापत्यबाधनम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAdyAshritakuShTheShu yathApUrvaM li~ggAnA~jca sambhavaH (38) · Śloka 38
যথাপূর্বঞ্চ সর্বাণি স্যুর্লিঙ্গান্যসৃগাদিষু||৩৮||
यथापूर्वञ्च सर्वाणि स्युर्लिङ्गान्यसृगादिषु||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitrasya nidAnAdi (39) · Śloka 39
কুষ্ঠৈকসম্ভবং শ্বিত্রং কিলাসং চারুণঞ্চ তত্| নির্দিষ্টমপরিস্রাবিত্রিধাতূদ্ভবসংশ্রযম্||৩৯||
कुष्ठैकसम्भवं श्वित्रं किलासं चारुणञ्च तत्| निर्दिष्टमपरिस्रावित्रिधातूद्भवसंश्रयम्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitre doShabhedena varNabhedaH (40) · Śloka 40
বাতাদ্রূক্ষারুণং পিত্তাত্তাম্রং কমলপত্রবত্| সদাহং রোমবিধ্বংসিকফাচ্ছ্বেতং ঘনং গুরুঃ| সকণ্ডূ চ ক্রমাদ্রক্তমাংসমেদস্সু চাদিশেত্||৪০||
वाताद्रूक्षारुणं पित्तात्ताम्रं कमलपत्रवत्| सदाहं रोमविध्वंसिकफाच्छ्वेतं घनं गुरुः| सकण्डू च क्रमाद्रक्तमांसमेदस्सु चादिशेत्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitre yathottaraM kRucchratvam (41) · Śloka 41
বর্ণেনৈবেদৃগুভযং কৃচ্ছ্রং তচ্চোত্তরোত্তরম্||৪১||
वर्णेनैवेदृगुभयं कृच्छ्रं तच्चोत्तरोत्तरम्||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAdhyashvitralakShaNam (42) · Śloka 42
অশুক্লরোমা বহুলমসংসৃষ্টং মিথোনবম্| অনগ্নিদগ্ধজং সাধ্যং শ্বিত্রং ..........||৪২||
अशुक्लरोमा बहुलमसंसृष्टं मिथोनवम्| अनग्निदग्धजं साध्यं श्वित्रं ..........||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyashvitralakShaNam (43) · Śloka 43
.......................... বর্জ্যমতোঽন্যথা| গুহ্যপাণিতলোষ্ঠেশু জাতমপ্যচিরন্তনম্| বর্জনীযং বিশেষেণ কিলাসং সিদ্ধিমিচ্ছতা||৪৩||
.......................... वर्ज्यमतोऽन्यथा| गुह्यपाणितलोष्ठेशु जातमप्यचिरन्तनम्| वर्जनीयं विशेषेण किलासं सिद्धिमिच्छता||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvarogANAM sa~gkrAmakatvam (44) · Śloka 44
স্পর্শৈকাহারশ্য্যাদিসেবনাত্ প্রাযশো গদাঃ| সর্বে সঞ্চারিণো নেত্রত্বগ্বিকারাবিশেষতঃ||৪৪||
स्पर्शैकाहारश्य्यादिसेवनात् प्रायशो गदाः| सर्वे सञ्चारिणो नेत्रत्वग्विकाराविशेषतः||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumINAM dvaividhyam (45) · Śloka 45
কৃমযস্তু দ্বিধা প্রোক্তা বাহ্যাভ্যন্তরভেদতঃ||৪৫||
कृमयस्तु द्विधा प्रोक्ता बाह्याभ्यन्तरभेदतः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumINAM cAturvidhyam (46) · Śloka 46
বহির্মলকফাসৃগ্বিড্জন্মভেদাচ্চতুর্বিধাঃ||৪৬||
बहिर्मलकफासृग्विड्जन्मभेदाच्चतुर्विधाः||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumINAM sa~gkhyA (47) · Śloka 47
নামতো বিংশতিবিধাঃ ..............................||৪৭||
नामतो विंशतिविधाः ..............................||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAhyakRuminidAnapramANAdi (48) · Śloka 48
.................................বাহ্যাস্তত্রামৃতোদ্ভবাঃ| তিলপ্রমাণসংস্থানবর্ণাঃ কেশাম্বরাশ্রযাঃ| বহুপাদাশ্চ সূক্ষ্মাশ্চ যূকা লিক্ষাশ্চ নামতঃ| দ্বিধা তে কোঠপিটকাকণ্ডূকণ্ডান্ প্রকুর্বতে||৪৮||
.................................बाह्यास्तत्रामृतोद्भवाः| तिलप्रमाणसंस्थानवर्णाः केशाम्बराश्रयाः| बहुपादाश्च सूक्ष्माश्च यूका लिक्षाश्च नामतः| द्विधा ते कोठपिटकाकण्डूकण्डान् प्रकुर्वते||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AntarakRumINAM kAraNAtkuShThotpattiH (49) · Śloka 49
কুষ্ঠৈকসম্ভবোঽন্তর্জাঃ...........................||৪৯||
कुष्ठैकसम्भवोऽन्तर्जाः...........................||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmajakRumINAM visheShanidAnam (50) · Śloka 50
............................ শ্লেষ্মজাস্তেষু চাধিকম্| মধুরান্নগুডক্ষীরদধিসক্তুনবোদনৈঃ||৫০||
............................ श्लेष्मजास्तेषु चाधिकम्| मधुरान्नगुडक्षीरदधिसक्तुनवोदनैः||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purIShajakRumINAM visheShanidAnam (51) · Śloka 51
শকৃজ্জা বহুবিড্ধান্যপর্ণশাকৌকুলাদিভিঃ||৫১||
शकृज्जा बहुविड्धान्यपर्णशाकौकुलादिभिः||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajakRumINAM sambhavasthAnAni (52) · Śloka 52
কফাদাঽঽমাশযে জাতা বদ্ধা সর্পন্তি সর্বতঃ| পৃথুব্রধ্ননিভাঃ কেচিত্কেচিত্ গণ্ডূপদোপমাঃ| রূঢধান্যাঙ্কুরাকারাস্তনুদীর্ঘাস্তথাণবঃ| শ্বেতা তাম্রাবভাসাশ্চ নামতঃ সপ্তধা তু তে| অন্ত্রাদা উদরবেষ্টাহৃদযাদা মহারূহাঃ| চুরবো দর্ভকুসুমাঃ সুগন্ধাঃ তে তু কুর্বতে| হৃল্লাসমাস্যস্রবণমবিপাকমরোচকম্| মূর্চ্ছাচ্ছর্দিজ্বরানাহকার্শ্যক্ষবথুপীনসান্||৫২||
कफादाऽऽमाशये जाता बद्धा सर्पन्ति सर्वतः| पृथुब्रध्ननिभाः केचित्केचित् गण्डूपदोपमाः| रूढधान्याङ्कुराकारास्तनुदीर्घास्तथाणवः| श्वेता ताम्रावभासाश्च नामतः सप्तधा तु ते| अन्त्रादा उदरवेष्टाहृदयादा महारूहाः| चुरवो दर्भकुसुमाः सुगन्धाः ते तु कुर्वते| हृल्लासमास्यस्रवणमविपाकमरोचकम्| मूर्च्छाच्छर्दिज्वरानाहकार्श्यक्षवथुपीनसान्||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajakRumINAM sthAnamAkRutishca (53) · Śloka 53
রক্তবাহিসিরাস্থানারক্তজা জন্তবোষ্ণবঃ| অপাদাবৃত্ততাম্রাশ্চ সৌক্ষ্ম্যাত্কেচিদদর্শনাঃ||৫৩||
रक्तवाहिसिरास्थानारक्तजा जन्तवोष्णवः| अपादावृत्तताम्राश्च सौक्ष्म्यात्केचिददर्शनाः||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajakRumINAM nAmAni (54) · Śloka 54
কেশাদা লোমবিধ্বংসা লোমদ্বীপা উদুম্বরাঃ| ষট্ তে কুষ্ঠৈককর্মাণঃ সহসৌরসমাতরঃ||৫৪||
केशादा लोमविध्वंसा लोमद्वीपा उदुम्बराः| षट् ते कुष्ठैककर्माणः सहसौरसमातरः||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purIShajakRumINAM sthAnam (55) · Śloka 55
পক্বাশযে পুরীষোত্থা জাযন্তেঽধোবিসর্পিণঃ||৫৫||
पक्वाशये पुरीषोत्था जायन्तेऽधोविसर्पिणः||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purIShajakRumINAM vRuddhau lakShaNAni (56) · Śloka 56
বৃদ্ধাস্তে স্যুর্ভবেযুশ্চ তে যদামাশযোন্মুখাঃ| তদাঽস্যোদ্গারনিঃশ্বাসাবিড্গন্ধানুবিধাযিনঃ||৫৬||
वृद्धास्ते स्युर्भवेयुश्च ते यदामाशयोन्मुखाः| तदाऽस्योद्गारनिःश्वासाविड्गन्धानुविधायिनः||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purIShajakRumINAmAkRutirvarNashca (57) · Śloka 57
পুথুবৃত্ততনুস্থূলাঃ শ্যাবপীতসিতাসিতাঃ||৫৭||
पुथुवृत्ततनुस्थूलाः श्यावपीतसितासिताः||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purIShajakRumINAM nAmAni (58) · Śloka 58
তে পঞ্চ নাম্না কৃমযঃ ককেতুকমকেরুকাঃ| সৌসুরাদাঃ সলূনাখ্যা লেহিহাঃ...............||৫৮||
ते पञ्च नाम्ना कृमयः ककेतुकमकेरुकाः| सौसुरादाः सलूनाख्या लेहिहाः...............||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purIShajakRumivikArAH (59-14) · Śloka 14
.................................জনযন্তি চ| বিড্ভেদশূলবিষ্টম্ভকার্শ্যপারুষ্যপাণ্ডুতঃ| রোমহর্ষাগ্নিসদনগুদকণ্ডূবিনির্গমান্||৫৯|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতাবষ্টাঙ্গ- সংগ্রহসংহিত্যাং নিদানস্থানে কুষ্ঠশ্বিত্রকৃমি- নিদানংনাম চতুর্দশোঽধ্যাযঃ||১৪||
.................................जनयन्ति च| विड्भेदशूलविष्टम्भकार्श्यपारुष्यपाण्डुतः| रोमहर्षाग्निसदनगुदकण्डूविनिर्गमान्||५९|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्ग- संग्रहसंहित्यां निदानस्थाने कुष्ठश्वित्रकृमि- निदानंनाम चतुर्दशोऽध्यायः||१४||
🔊 Audio coming soon