Adhikarana atha vikRutavyAdhivij~jAnIyo nAmaikAdasho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತೋ ವಿಕೃತಿವ್ಯಾಧಿವಿಜ್ಞಾನೀಯಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ|೧|
अथातो विकृतिव्याधिविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hetvAdibhiratimAtrairvyAdhyudbhave riShTam (1) · Śloka 1
ಸರ್ವೈರ್ಯಥಾಸ್ವಂ ಹೇತುಪ್ರಾಗ್ರೂರೂಪೈರೈಮಾತ್ರೈರ್ಯಸ್ಯ ವ್ಯಾಧಿರುತ್ಪದ್ಯತೇ||೧||
सर्वैर्यथास्वं हेतुप्राग्रूरूपैरैमात्रैर्यस्य व्याधिरुत्पद्यते||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyAdhitamukhakarajaradanodarA- shrayANi riShTAni (2) · Śloka 2
ವ್ಯಾಧಿತಸ್ಯ ವಾ ಯಸ್ಯಾಶು ಮುಖೇ ಪಿಪ್ಲುವ್ಯಙ್ಗಲೇಖಾತಿಲ- ಕಾಲಕಾಃ| ಕರಜರದನೇಷು ವಾ ಪುಷ್ಪಾಣ್ಯುದರೇ ವಾ ನಾನಾವರ್ಣಾಃ ಸಿರಾಃ||೨||
व्याधितस्य वा यस्याशु मुखे पिप्लुव्यङ्गलेखातिल- कालकाः| करजरदनेषु वा पुष्पाण्युदरे वा नानावर्णाः सिराः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cakShurnIsikAshrayANi riShTAni (1) · Śloka 1
ಯಸ್ಯ ಶುಷ್ಯತೋ ನೇತ್ರೋಪದೇಹೋ ವರ್ತ್ಮನಾಸಿಕಾನ್ಯತರಶ್ವಯಥುರ್ವರ್ತ್ಮ ಸ್ರಂಸೋ ವಾ|೧|
यस्य शुष्यतो नेत्रोपदेहो वर्त्मनासिकान्यतरश्वयथुर्वर्त्म स्रंसो वा|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShuttRuShNayorbahubhirannapAnaira- pyashAntaye riShTam (1) · Śloka 1
ಯಸ್ಯ ಕ್ಷೀಣಸ್ಯ ಕ್ಷುತ್ತೃಷ್ಣಾ ವಾ ಹೃದ್ಯೈರ್ಬಹುಭಿರಪ್ಯನ್ನಪಾನೈರ್ನ ಶಾ ಮ್ಯತಿ||೧||
यस्य क्षीणस्य क्षुत्तृष्णा वा हृद्यैर्बहुभिरप्यन्नपानैर्न शा म्यति||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mukhAtsaphenaraktasrutau kukShyu- rasoH shUle ca riShTam (3) · Śloka 3
ಯಸ್ಯ ಸಫೇನಮಸೃಕ್ಪ್ರಸಿಚ್ಯೇತೇ| ಕುಕ್ಷಿಶೂಲಞ್ಚ| ಉರಸೋ ವಾ||೩||
यस्य सफेनमसृक्प्रसिच्येते| कुक्षिशूलञ्च| उरसो वा||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mukhAnnIlapItalohitashleShmanirgame riShTam (1) · Śloka 1
ಯಸ್ಯ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ನೀಲಪೀತಲೋಹಿತೋ ಬಹುಶಶ್ಚ|೧|
यस्य श्लेष्मा नीलपीतलोहितो बहुशश्च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grIvAvamarddajihvAshoShakaNThAsya- gudapAkarUpANi riShTani (1) · Śloka 1
ಯಸ್ಯ ಬಲವಾನ್ ಗ್ರೀವಾವಮರ್ದ್ದೋ ಜಿಹ್ವಾಶೋಷಃ ಕಣ್ಠಾಸ್ಯಗುದ ಪಾಕಶ್ಚ|೧|
यस्य बलवान् ग्रीवावमर्द्दो जिह्वाशोषः कण्ठास्यगुद पाकश्च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakvAshayotthaparikartikAtRuShNA~ati mAtragudagrahAshrayANi riShTani (1) · Śloka 1
ಯಸ್ಯ ಪಕ್ವಾಶಯೋತ್ಥಾ ಪರಿಕರ್ತಿಕಾಽತಿತೃಷ್ಣಾತಿಮಾತ್ರಶ್ಚ ಗುದ ಗ್ರಹಃ|೧|
यस्य पक्वाशयोत्था परिकर्तिकाऽतितृष्णातिमात्रश्च गुद ग्रहः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMj~jAnAshapUrvakaM kaNThe ghurghurakashabde riShTam (1) · Śloka 1
ಯಸ್ಯಾಮಪಕ್ವಾಶಯಾನ್ಯತರಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಸಂಜ್ಞಾಂ ಚ ಹತ್ವಾ ವಾಯುಃ ಕಣ್ಠೇ ಘುರ್ಘುರಕಂ ಕರೋತಿ||೧||
यस्यामपक्वाशयान्यतरमाश्रित्य संज्ञां च हत्वा वायुः कण्ठे घुर्घुरकं करोति||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRuShNAbhivRuddhihRucchUlayo riShTam (2) · Śloka 2
ಯಸ್ಯ ಕ್ಷೀಣಸ್ಯ ತೃಷ್ಣಾಭಿವೃದ್ಧಿರ್ಹೃದಿ ಶೂಲಞ್ಚ| ತಥಾ ಹಿಧ್ಮಾ ರಕ್ತಾತಿಸಾರೌ ವಾಽಽಧ್ಮಾನಾತಿಸಾರೌ ವಾ| ಭೃಶಂ ಸತೃಷ್ಣೌ ಸ ಪರಾಸುರಿತಿ||೨||
यस्य क्षीणस्य तृष्णाभिवृद्धिर्हृदि शूलञ्च| तथा हिध्मा रक्तातिसारौ वाऽऽध्मानातिसारौ वा| भृशं सतृष्णौ स परासुरिति||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarariShTAni (5) · Śloka 5
ಜ್ವರೋ ನಿಹನ್ತಿ ಬಲವಾನ್ ಗಮ್ಭೀರೋ ದೈರ್ಘರಾತ್ರಿಕಃ| ಸಪ್ರಲಾಪಭ್ರಮಶ್ವಾಸಃ ಕ್ಷೀಣಂ ಶೂನಂ ಹತಾನಲಮ್| ಅಕ್ಷಾಮಂ ಸಕ್ತವಚನಾಂ ರಕ್ತಾಂಕ್ಷಂ ಹೃದಿ ಶೂಲಿನಮ್| ಸಶುಷ್ಕಕಾಸಃ ಪೂರ್ವಾಹ್ಣೇ ಯೋಽಪರಾಹ್ಣೇಽಪಿ ವಾ ಭವೇತ್| ಬಲಮಾಂಸವಿಹೀನಸ್ಯ ಶ್ಲೇಷ್ಮಕಾಸಸಮನ್ವಿತಃ|೫|
ज्वरो निहन्ति बलवान् गम्भीरो दैर्घरात्रिकः| सप्रलापभ्रमश्वासः क्षीणं शूनं हतानलम्| अक्षामं सक्तवचनां रक्तांक्षं हृदि शूलिनम्| सशुष्ककासः पूर्वाह्णे योऽपराह्णेऽपि वा भवेत्| बलमांसविहीनस्य श्लेष्मकाससमन्वितः|५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktapittariShTAni (5) · Śloka 5
ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಭೃಶಂ ರಕ್ತಂ ಕೃಷ್ಣಮಿನ್ದ್ರಧನುಷ್ಪ್ರಭಮ್| ತಾಮ್ರಹಾರಿದ್ರಹರಿತಂ ರೂಪಂ ರಕ್ತಂ ಪ್ರದರ್ಶಯೇತ್| ರೋಮಕೂಪಪ್ರವಿಸೃತಂ ಕಣ್ಠಾಸ್ಯಹೃದಯೇ ಸಜತ್| ವಾಸಸೋಽರಞ್ಜನಂ ಪೂತಿ ವೇಗವಚ್ಚಾತಿಭೂತಿ ಚ| ವೃದ್ಧಂ ಪಾಣ್ಡುಜ್ವರಚ್ಛರ್ದಿ ಕಾಸಶೋಫಾತಿಸಾರಿಣಮ್||೫||
रक्तपित्तं भृशं रक्तं कृष्णमिन्द्रधनुष्प्रभम्| ताम्रहारिद्रहरितं रूपं रक्तं प्रदर्शयेत्| रोमकूपप्रविसृतं कण्ठास्यहृदये सजत्| वाससोऽरञ्जनं पूति वेगवच्चातिभूति च| वृद्धं पाण्डुज्वरच्छर्दि कासशोफातिसारिणम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAsashvAsariShTAni (1) · Śloka 1
ಕಾಸಶ್ವಾಸೌ ಜ್ವರಚ್ಛರ್ದಿತೃಷ್ಣಾತಿಸಾರಶೋಫಿನಮ್||೧||
कासश्वासौ ज्वरच्छर्दितृष्णातिसारशोफिनम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjarakShmariShTAni (7) · Śloka 7
ಯಕ್ಷ್ಮಾ ಪಾರ್ಶ್ವರುಜಾಽಽನಾಹರಕ್ತಚ್ಛರ್ದ್ಯಸತಾಪಿನಮ್| ಛರ್ದಿರ್ವೇಗವತೀ ಮೂತ್ರಶಕೃದ್ಗನ್ಧಿಃ ಸಚನ್ದ್ರಿಕಾ| ಸಾಸ್ರವಿಟ್ಪೂಯರುಕ್ಕಾಸಶ್ವಾಸವತ್ಯನುಷಙ್ಗಿಣೀ| ತೃಷ್ಣಾನ್ಯರೋಗಕ್ಷಪಿತಂ ಬಹಿರ್ಜಿಹ್ವಂ ವಿಚೇತನಮ್| ಮದಾತ್ಯಯೋಽತಿಶೀತಾರ್ತಂ ಕ್ಷೀಣಂ ತೈಲಪ್ರಭಾನನಮ್| ಅರ್ಶಾಂಸಿ ಪಾಣಿಪನ್ನಾಭಿಗುದಮುಷ್ಕಾಸ್ಯಶೋಫಿನಮ್| ಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವಾಙ್ಗರುಜಾಚ್ಛರ್ದಿ ಪಾಯುಪಾಕಜ್ವರಾತುರಮ್||೭||
यक्ष्मा पार्श्वरुजाऽऽनाहरक्तच्छर्द्यसतापिनम्| छर्दिर्वेगवती मूत्रशकृद्गन्धिः सचन्द्रिका| सास्रविट्पूयरुक्कासश्वासवत्यनुषङ्गिणी| तृष्णान्यरोगक्षपितं बहिर्जिह्वं विचेतनम्| मदात्ययोऽतिशीतार्तं क्षीणं तैलप्रभाननम्| अर्शांसि पाणिपन्नाभिगुदमुष्कास्यशोफिनम्| हृत्पार्श्वाङ्गरुजाच्छर्दि पायुपाकज्वरातुरम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atIsArariShTani (9) · Śloka 9
ಅತೀಸಾರೋ ಯಕೃತ್ಪಿಣ್ಡಮಾಂಸಧಾವನಮೇಚಕೈಃ| ತುಲ್ಯಸ್ತೈಲಘೃತಕ್ಷೀರದಧಿಮಜ್ಜವಸಾಸವೈಃ| ಮಸ್ತುಲುಙ್ಗಮಷೀಪೂಯವೇಶವಾರಾಮ್ಬುಮಾಕ್ಷಿಕೈಃ| ಅತಿರಕ್ತಾಸಿತಸ್ನಿಗ್ಧಪೂತ್ಯಚ್ಛಘನವೇದನಃ| ಕರ್ಬೂರಂ ಪ್ರಸ್ರವನ್ ಧಾತೂನ್ ನಿಷ್ಪುರೀಷೋತ್ಥವಾತಿವಿಟ್| ತನ್ತುಮಾನ್ ಮಕ್ಷಿಕಾಕ್ರಾನ್ತೋ ರಾಜೀಮಾಂಶ್ಚನ್ದ್ರಕೈರ್ಯುತಃ| ಶೀರ್ಣಪಾಯುಂ ಬಲಿಂ ಮುಕ್ತನಾಲಂ ಪರ್ವಾಸ್ಥಿಶೂಲಿನಮ್| ಸ್ರಸ್ತಪಾಯುಃ ಬಲಕ್ಷೀನಮನ್ನಮೇವೋಪವೇಶಯೇತ್| ಸತೃಟ್ಕಾಸಜ್ವರಚ್ಛರ್ದಿದಾಹಾಽಽನಾಹಪ್ರವಾಹಿಕಃ||೯||
अतीसारो यकृत्पिण्डमांसधावनमेचकैः| तुल्यस्तैलघृतक्षीरदधिमज्जवसासवैः| मस्तुलुङ्गमषीपूयवेशवाराम्बुमाक्षिकैः| अतिरक्तासितस्निग्धपूत्यच्छघनवेदनः| कर्बूरं प्रस्रवन् धातून् निष्पुरीषोत्थवातिविट्| तन्तुमान् मक्षिकाक्रान्तो राजीमांश्चन्द्रकैर्युतः| शीर्णपायुं बलिं मुक्तनालं पर्वास्थिशूलिनम्| स्रस्तपायुः बलक्षीनमन्नमेवोपवेशयेत्| सतृट्कासज्वरच्छर्दिदाहाऽऽनाहप्रवाहिकः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ashmarIriShTAni (3) · Śloka 3
ಅಶ್ಮರೀ ಶೂನವೃಷಣಂ ಬದ್ಧಮುತ್ರಂ ರುಜಾರ್ದಿತಮ್||೩||
अश्मरी शूनवृषणं बद्धमुत्रं रुजार्दितम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pramehariShTAni (1) · Śloka 1
ಮೇಹಸ್ತೃಡ್ದಾಹಪಿಟಕಾ ಮಾಂಸಕೋಥಾತಿಸಾರಿಣಮ್||೧||
मेहस्तृड्दाहपिटका मांसकोथातिसारिणम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pramehapiTakAriShTAni (4) · Śloka 4
ಪಿಟಕಾ ಮರ್ಮಹೃತ್ಪೃಷ್ಠಸ್ತನಾಂಸಗುದಮೂರ್ದ್ಧಗಾ| ಪರ್ವಪಾದಕರಸ್ಥಾ ವಾ ಮನ್ದೋತ್ಸಾಹಂ ಪ್ರಮೇಹಿಣಮ್| ಸರ್ವಂ ಚ ಮಾಂಸಸಙ್ಕೋಥದಾಹತೃಷ್ಣಾಮದಜ್ವರೈಃ| ವಿಸರ್ಪಮರ್ಮಸಂರೋಧಹಿಧ್ಮಾಶ್ವಾಸಭ್ರಮಕ್ಲಮೈಃ||೪||
पिटका मर्महृत्पृष्ठस्तनांसगुदमूर्द्धगा| पर्वपादकरस्था वा मन्दोत्साहं प्रमेहिणम्| सर्वं च मांससङ्कोथदाहतृष्णामदज्वरैः| विसर्पमर्मसंरोधहिध्माश्वासभ्रमक्लमैः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gulmariShTAni (3) · Śloka 3
ಗುಲ್ಮಃ ಪೃಥುಪರಿಣಾಹೋ ಘನಃ ಕೂರ್ಮ ಇವೋನ್ನತಃ| ಸಿರಾನದ್ಧೋ ಜ್ವರಚ್ಛರ್ದಿಹಿಧ್ಮಾಽಽಧ್ಮಾನರುಜಾನ್ವಿತಃ| ಕಾಸಪೀನಸಹೃತ್ಲ್ಲಾಸಶ್ವಾಸಾತೀಸಾರಶೋಫವಾನ್||೩||
गुल्मः पृथुपरिणाहो घनः कूर्म इवोन्नतः| सिरानद्धो ज्वरच्छर्दिहिध्माऽऽध्मानरुजान्वितः| कासपीनसहृत्ल्लासश्वासातीसारशोफवान्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udarariShTAni (4) · Śloka 4
ವಿಣ್ಮೂತ್ರಸಂಗ್ರಹಶ್ವಾಸಶೋಫಹಿಧ್ಮಾಜ್ವರಭ್ರಮೈಃ| ಮೂರ್ಚ್ಛಾಚ್ಛರ್ದ್ಯತಿಸಾರೈಶ್ಚ ಜಠರಂ ಹನ್ತಿ ದುರ್ಬಲಮ್| ಶೂನಾಕ್ಷಂ ಕುಟಿಲೋಪಸ್ಥಮುಪಕ್ಲಿನ್ನತನುತ್ವಚಮ್| ವಿರೇಚನಹೃತಾನಾಹಮಾಽಽನಹ್ಯನ್ತಂ ಪುನಃ ಪುನಃ||೪||
विण्मूत्रसंग्रहश्वासशोफहिध्माज्वरभ्रमैः| मूर्च्छाच्छर्द्यतिसारैश्च जठरं हन्ति दुर्बलम्| शूनाक्षं कुटिलोपस्थमुपक्लिन्नतनुत्वचम्| विरेचनहृतानाहमाऽऽनह्यन्तं पुनः पुनः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDurogariShTani (1) · Śloka 1
ಪಾಣ್ಡುರೋಗಃ ಶ್ವಯಥುಮಾನ್ ಪೀತಾಕ್ಷಿನಖದರ್ಶನಮ್||೧||
पाण्डुरोगः श्वयथुमान् पीताक्षिनखदर्शनम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shophariShTAni (4) · Śloka 4
ತನ್ದ್ರಾದಾಹಾರುಚಿಚ್ಛರ್ದಿಮೂರ್ಚ್ಛಾಧ್ಮಾನಾತಿಸಾರವಾನ್| ಅನೇಕೋಪದ್ರವಯುತಃ ಪಾದಾಭ್ಯಾಂ ಪ್ರಸೃತೋ ನರಮ್| ನಾರೀಂ ಶೋಫೋಮುಖಾದ್ಧನ್ತಿ ಕುಕ್ಷಿಗುಹ್ಯಾದುಭಾವಪಿ| ರಾಜೀಚಿತಃ ಸ್ರವಂಶ್ಛರ್ದಿಜ್ವರಶ್ವಾಸಾತಿಸಾರಣಿಮ್| ಜ್ವರಾತಿಸಾರೌ ಶೋಫಾನ್ತೇಶ್ವಯಥುರ್ವಾ ತಯೋಃ ಕ್ಷಯೇ| ದುರ್ಬಲಸ್ಯ ವಿಶೇಷೇಣ ಜಾಯನ್ತೇಽನ್ತಾಯ ದೇಹಿನಃ| ಶ್ವಯಥುರ್ಯಸ್ಯ ಪಾದಸ್ಥಃ ಪರಿಸ್ರಸ್ತೇ ಚ ಪಿಣ್ಡಿಕೇ| ಸೀದತಃ ಸಕ್ಥಿನೀ ಚೈವ ತಂ ಭಿಷಕ್ ಪರಿವರ್ಜಯೇತ್|೪|
तन्द्रादाहारुचिच्छर्दिमूर्च्छाध्मानातिसारवान्| अनेकोपद्रवयुतः पादाभ्यां प्रसृतो नरम्| नारीं शोफोमुखाद्धन्ति कुक्षिगुह्यादुभावपि| राजीचितः स्रवंश्छर्दिज्वरश्वासातिसारणिम्| ज्वरातिसारौ शोफान्तेश्वयथुर्वा तयोः क्षये| दुर्बलस्य विशेषेण जायन्तेऽन्ताय देहिनः| श्वयथुर्यस्य पादस्थः परिस्रस्ते च पिण्डिके| सीदतः सक्थिनी चैव तं भिषक् परिवर्जयेत्|४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atishayitodarashophayoH riShTam (4) · Śloka 4
ಆನನಂ ಹಸ್ತಪಾದೌ ಚ ವಿಶೇಷಾದ್ಯಸ್ಯ ಶುಷ್ಯತಃ| ಶೂಯೇತೇ ವಾ ವಿನಾ ದೇಹಾತ್ಸ ಮಾಸಾದ್ಯಾತಿ ಪಞ್ಚತಾಮ್| ಉದರೀ ಯಶ್ಚ ಶೋಫೀ ವಾ ಸ್ವಂ ನ ಪಶ್ಯತಿ ಮೇಹನಮ್| ಯಸ್ಯ ವಾ ಜಠರೋನ್ನಾಮಾತ್ ಪರಿಧಾನಂ ನ ತಿಷ್ಠತಿ||೪||
आननं हस्तपादौ च विशेषाद्यस्य शुष्यतः| शूयेते वा विना देहात्स मासाद्याति पञ्चताम्| उदरी यश्च शोफी वा स्वं न पश्यति मेहनम्| यस्य वा जठरोन्नामात् परिधानं न तिष्ठति||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana visarpariShTAni (2) · Śloka 2
ವಿಸರ್ಪಃ ಕಾಸವೈವರ್ಣ್ಯಜ್ವರಮೂರ್ಚ್ಛಾಙ್ಗಭಙ್ಗವಾನ್| ಭ್ರಮಾಸ್ಯಶೋಫಹೃಲ್ಲಾಸದೇಹಸಾದಾತಿಸಾಪವಾನ್|೨|
विसर्पः कासवैवर्ण्यज्वरमूर्च्छाङ्गभङ्गवान्| भ्रमास्यशोफहृल्लासदेहसादातिसापवान्|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThariShTAni (2) · Śloka 2
ಕುಷ್ಠಂ ವಿಶೀರ್ಯಮಾಣಾಙ್ಗಂ ರಕ್ತನೇತ್ರಂ ಹತಸ್ವರಮ್| ಮನ್ದಾಗ್ನಿಂ ಜನ್ತುಭಿರ್ಜುಷ್ಟಂ ಹನ್ತಿ ತೃಷ್ಣಾತಿಸಾರಿಣಮ್||೨||
कुष्ठं विशीर्यमाणाङ्गं रक्तनेत्रं हतस्वरम्| मन्दाग्निं जन्तुभिर्जुष्टं हन्ति तृष्णातिसारिणम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtarogariShTAni (1) · Śloka 1
ವಾಯುಃ ಸುಪ್ತತ್ವಚಂ ಭುಗ್ನಂ ಕಮ್ಪಶೋಫರುಜಾತುರಮ್||೧||
वायुः सुप्तत्वचं भुग्नं कम्पशोफरुजातुरम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaraktariShTAni (2) · Śloka 2
ವಾತಾಸ್ರಂ ಮೋಹಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಮದಾಸ್ವಪ್ನಜ್ವರಾನ್ವಿತಮ್| ಶಿರೋಗ್ರಹಾರುಚಿಶ್ವಾಸಸಙ್ಕೋಚಸ್ಫೋಟಕೋಥವತ್|೨|
वातास्रं मोहमूर्च्छायमदास्वप्नज्वरान्वितम्| शिरोग्रहारुचिश्वाससङ्कोचस्फोटकोथवत्|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sadyojIvitaharA vikArAH (2) · Śloka 2
ಶೋರಿರೋಗಾರುಚಿಶ್ವಾಸಮೋಹವಿಡ್ಭೇದತೃಡಭ್ರಮೈಃ| ಘ್ನನ್ತಿ ಸರ್ವಾಮಯಾಃ ಕ್ಷೀಣಸ್ವರಧಾತುಬಲಾನಲಮ್|೨|
शोरिरोगारुचिश्वासमोहविड्भेदतृडभ्रमैः| घ्नन्ति सर्वामयाः क्षीणस्वरधातुबलानलम्|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShINasya vAtavyAdhyAdiShu riShTalakShaNam (2) · Śloka 2
ವಾತವ್ಯಾಧಿರಪಸ್ಮಾರೀ ಕುಷ್ಠೀ ರಕ್ತ್ಯುದರೀ ಕ್ಷಯೀ| ಗುಲ್ಮೀ ಮೇಹೀ ಚ ತಾನ್ಕ್ಷೀಣಾನ್ವಿಕಾರೇಽಲ್ಪೇಽಪಿ ವರ್ಜಯೇತ್|೨|
वातव्याधिरपस्मारी कुष्ठी रक्त्युदरी क्षयी| गुल्मी मेही च तान्क्षीणान्विकारेऽल्पेऽपि वर्जयेत्|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakShatrayAnmaraNasUcakaM riShTam (2) · Śloka 2
ಬಲಮಾಂಸಕ್ಷಯಸ್ತೀವ್ರೋ ರೋಗವೃದ್ಧಿರರೋಚಕಃ| ಯಸ್ಯಾತುರಸ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ತ್ರೀನ್ ಪಕ್ಷಾನ್ನ ಸ ಜೀವತಿ||೨||
बलमांसक्षयस्तीव्रो रोगवृद्धिररोचकः| यस्यातुरस्य लक्ष्यन्ते त्रीन् पक्षान्न स जीवति||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAShThIlAriShTAni (5) · Śloka 5
ವಾತಾಷ್ಠೀಲಾಽತಿಸಂವೃದ್ಧಾ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ದಾರುಣಾ ಹೃದಿ| ತೃಷ್ಣಯಾಽನುಪರೀತಸ್ಯ ಸದ್ಯೋ ಮುಷ್ಣಾತಿ ಜೀವಿತಮ್||೫||
वाताष्ठीलाऽतिसंवृद्धा तिष्ठन्ति दारुणा हृदि| तृष्णयाऽनुपरीतस्य सद्यो मुष्णाति जीवितम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mumUrShulakShaNAni (6) · Śloka 6
ಶೈಥಿಲ್ಯಂ ಪಿಣ್ಡಿಕೇ ವಾಯುರ್ನೀತ್ವಾ ನಾಸಾಞ್ಚ ಜಿಹ್ಯತಾಮ್| ಕ್ಷೀಣಸ್ಯಾಽಽಯಮ್ಯ ಮನ್ಯೇ ವಾ ಸದ್ಯೋ ಮುಷ್ಣಾತಿ ಜೀವಿತಮ್| ನಾಭೀಗುದಾನ್ತರಂ ಗತ್ವಾ ವಂಕ್ಷಣೌ ವಾ ಸಮಾಶ್ರಯನ್| ಗೃಹೀತ್ವಾ ಪಾಯುಹೃದಯೇ ಕ್ಷೀಣದೇಹಸ್ಯ ವಾ ಬಲೀ| ಮಲಾನ್ ವಸ್ತಿಶಿರೋನಾಭಿಂ ವಿಬಧ್ಯ ಜನಯನುಜಮ್| ಕುರ್ವನ್ ವಂಕ್ಷಣಯೋಃ ಶೂಲಂ ತೃಷ್ಣಾಂ ಭಿನ್ನಪುರೀಷತಾಮ್| ಶ್ವಾಸಂ ವಾ ಜನಯನ್ ವಾಯುರ್ಗೃಹೀತ್ವಾ ಗುದವಂಕ್ಷಣೌ| ವಿತತ್ಯ ಪರ್ಶುಕಾಗ್ರಾಣಿ ಗೃಹೀತ್ವೋರಶ್ಚ ಮಾರುತಃ| ಸ್ತಿಮಿತಸ್ಯಾತತಾಕ್ಷಸ್ಯ ಸದ್ಯೋ ಮುಷ್ಣಾತಿ ಜೀವಿತಮ್| ಸಹಸಾ ಜ್ವರಸನ್ತಾಪಸ್ತೃಷ್ಣಾಮೂರ್ಚ್ಛಬಲಕ್ಷಯಃ| ವಿಶ್ಲೇಷಣಞ್ಚ ಸನ್ಧೀನಾಂ ಮುಮೂರ್ಶೋರುಪಜಾಯತೇ||೬||
शैथिल्यं पिण्डिके वायुर्नीत्वा नासाञ्च जिह्यताम्| क्षीणस्याऽऽयम्य मन्ये वा सद्यो मुष्णाति जीवितम्| नाभीगुदान्तरं गत्वा वंक्षणौ वा समाश्रयन्| गृहीत्वा पायुहृदये क्षीणदेहस्य वा बली| मलान् वस्तिशिरोनाभिं विबध्य जनयनुजम्| कुर्वन् वंक्षणयोः शूलं तृष्णां भिन्नपुरीषताम्| श्वासं वा जनयन् वायुर्गृहीत्वा गुदवंक्षणौ| वितत्य पर्शुकाग्राणि गृहीत्वोरश्च मारुतः| स्तिमितस्यातताक्षस्य सद्यो मुष्णाति जीवितम्| सहसा ज्वरसन्तापस्तृष्णामूर्च्छबलक्षयः| विश्लेषणञ्च सन्धीनां मुमूर्शोरुपजायते||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lepajvarariShTam (7) · Śloka 7
ಗೋಸರ್ಗೇ ವದನಾದ್ಯಸ್ಯ ಸ್ವೇದಃ ಪ್ರಚ್ಯವತೇ ಭೃಶಮ್| ಲೇಪಜ್ವರೋಪತಪ್ತಸ್ಯ ದುರ್ಲಭಂ ತಸ್ಯ ಜಿವಿತಮ್||೭||
गोसर्गे वदनाद्यस्य स्वेदः प्रच्यवते भृशम्| लेपज्वरोपतप्तस्य दुर्लभं तस्य जिवितम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana masUrikAriShTam (8) · Śloka 8
ಪ್ರವಾಲಗುಲಿಕಾಭಾಸಾ ಯಸ್ಯ ಗಾತ್ರೇ ಮಸೂರಿಕಾಃ| ಉತ್ಪದ್ಯಾಶು ವಿನಶ್ಯನ್ತಿ ನ ಚಿರಾತ್ಸ ವಿನಶ್ಯತಿ||೮||
प्रवालगुलिकाभासा यस्य गात्रे मसूरिकाः| उत्पद्याशु विनश्यन्ति न चिरात्स विनश्यति||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana visphoTakariShTam (9) · Śloka 9
ಮಸೂರವಿದಲಪ್ರಖ್ಯಾಸ್ತಥಾ ವಿದ್ರುಮಸನ್ನಿಭಾಃ| ಅನ್ತರ್ವಕ್ರಾಃ ಕಿಣಾಭಾಶ್ಚ ವಿಸ್ಫೋಟಾ ದೇಹನಾಶನಾಃ||೯||
मसूरविदलप्रख्यास्तथा विद्रुमसन्निभाः| अन्तर्वक्राः किणाभाश्च विस्फोटा देहनाशनाः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAmalAriShTam (10) · Śloka 10
ಕಾಮಿಲಾಕ್ಷ್ಣೋರ್ಮುಖಂ ಪುರ್ಣಂ ಶಙ್ಖಯೋರ್ಮುಕ್ತಮಾಂಸತಾ| ಸನ್ತ್ರಾಸಶ್ಚೋಷ್ಣತಾಙ್ಗೇ ಚ ಯಸ್ಯ ತಂ ಪರಿವರ್ಜಯೇತ್||೧೦||
कामिलाक्ष्णोर्मुखं पुर्णं शङ्खयोर्मुक्तमांसता| सन्त्रासश्चोष्णताङ्गे च यस्य तं परिवर्जयेत्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vraNariShTam (11) · Śloka 11
ಅಕಸ್ಮಾದನುಧಾವಚ್ಚ ವಿಘೃಷ್ಟಂ ತ್ವಕ್ಸಮಾಶ್ರಯಮ್| ಚನ್ದನೋಶೀರಮದಿರಾಕುಣಪಧ್ವಾಙ್ಕ್ಷಗನ್ಧಯಃ| ಶೈವಾಲಕುಕ್ಕುಟಶಿಖಾಕುಙ್ಕುಮಾಲಮಷೀಪ್ರಭಾಃ| ಅನ್ತರ್ದಾಹಾನಿರೂಷ್ಮಾಣಃ ಪ್ರಾಣನಾಶಕರಾ ವ್ರಣಾಃ| ಯೋ ವಾತಜೋ ನ ಶೂಲಾಯ ಸ್ಯಾನ್ನ ದಾಹಾಯ ಪಿತ್ತಜಃ| ಕಫಜೋ ನ ಚ ಪೂಯಾಯ ಮರ್ಮಜಶ್ಚ ರುಜೇ ನ ಯಃ| ಅಚೂರ್ಣಶ್ಚುರ್ಣಕೀರ್ಣಾಭೋ ಯತ್ರಾಕಸ್ಮಾಚ್ಚ ದೃಶ್ಯತೇ| ರೂಪಂ ಶಕ್ತಿಧ್ವಜಾದೀನಾಂ ಸರ್ವಾಸ್ತಾನ್ ವರ್ಜಯೇದ್ ವ್ರಣಾನ್||೧೧||
अकस्मादनुधावच्च विघृष्टं त्वक्समाश्रयम्| चन्दनोशीरमदिराकुणपध्वाङ्क्षगन्धयः| शैवालकुक्कुटशिखाकुङ्कुमालमषीप्रभाः| अन्तर्दाहानिरूष्माणः प्राणनाशकरा व्रणाः| यो वातजो न शूलाय स्यान्न दाहाय पित्तजः| कफजो न च पूयाय मर्मजश्च रुजे न यः| अचूर्णश्चुर्णकीर्णाभो यत्राकस्माच्च दृश्यते| रूपं शक्तिध्वजादीनां सर्वास्तान् वर्जयेद् व्रणान्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhagandarariShTam (12) · Śloka 12
ವಿಣ್ಮೂತ್ರಮಾರುತವಹಂ ಕೃಮಿಣಂಚ ಭಗನ್ದರಮ್||೧೨||
विण्मूत्रमारुतवहं कृमिणंच भगन्दरम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aparANi mumUrShulakShaNAni (13) · Śloka 13
ಘಟ್ಟಯನ್ ಜಾನುನಾ ಜಾನು ಪಾದಾವುದ್ಯಮ್ಯ ಪಾತಯನ್| ಯೋಽಪಾಸ್ಯತಿ ಮುಹುರ್ವಕ್ತ್ರಮಾಽಽತುರೋ ನ ಸ ಜಿವತಿ| ದನ್ತೈಶ್ಛಿನ್ದನ್ನಖಾಗ್ರಾಣಿ ತೈಶ್ಚ ಕೇಶಾಂಸ್ತೃಣಾನಿ ವಾ| ಭೂಮಿಂ ಕಾಷ್ಠೇನ ವಿಲಿಖನ್ ಲೋಷ್ಠಂ ಲೋಷ್ಠೇನ ತಾಡಯನ್| ಹೃಷ್ಟರೋಮಾ ಸಾನ್ದ್ರಮೂತ್ರಃ ಶುಷ್ಕಕಾಸೀ ಜ್ವರೀ ಚ ಯಃ| ಮುಹುರ್ಹಸನ್ ಮುಹುಃ ಕ್ಷ್ವೇಲನ್ ಶಯ್ಯಾಂ ಪಾದೇನ ಹನ್ತಿ ಯಃ| ಮುಹುಶ್ಛಿದ್ರಾಣಿ ವಿಮೃಶನ್ನಾಽಽತುರೋ ನ ಸ ಜೀವತಿ| ಊರ್ಧ್ವಶ್ವಾಸಂ ತಗೋಷ್ಮಾಣಂ ಶೂಲೋಪಹತವಂಕ್ಷಣಮ್| ಶರ್ಮ ಚಾಽಽನಧಿಗಚ್ಛನ್ತಂ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ ಪರಿವರ್ಜಯೇತ್| ವಿಕಾರಾ ಯಸ್ಯ ವರ್ದ್ಧನ್ತೇ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಪರಿಹೀಯತೇ| ಸಹಸಾ-ಸಹಸಾ ತಸ್ಯ ಮೃತ್ಯುರ್ಹರತಿ ಜೀವಿತಮ್| ಯಮುದ್ದಿಶ್ಯಾತುರಂ ವೈದ್ಯಃ ಸಮ್ಪಾದಯಿತುಮೌಷಧಮ್| ಯತಮಾನೋ ನ ಶಕ್ನೋತಿ ದುರ್ಲಭಂ ತಸ್ಯ ಜೀವಿತಮ್| ವಿಜ್ಞಾತಂ ಬಹುಶಃ ಸಿದ್ಧಂ ವಿಧಿವಚ್ಛಾವಚಾರಿತಮ್| ನ ಸಿದ್ಧ್ಯತ್ಯೌಷಧಂ ಯಸ್ಯ ನಾಸ್ತಿ ತಸ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಭವೇದ್ಯಸ್ಯೌಷಧೇಽನ್ನೇ ವಾ ಕಲ್ಪ್ಯಮಾನೇ ವಿಪರ್ಯ್ಯಯಃ| ಅಕಸ್ಮಾದ್ವರ್ಣಗನ್ಧಾದೇಃ ಸ್ವಸ್ಥೋಽಪಿ ನ ಸ ಜೀವತಿ| ನಿವಾತೇ ಸೇನ್ಧನಂ ಯಸ್ಯ ಜ್ಯೋತಿಶ್ಚಾಪ್ಯುಪಶಾಮ್ಯತಿ| ಆತುರಸ್ಯ ಗೃಹೇ ಯಸ್ಯ ಭಿದ್ಯನ್ತೇ ವಾ ಪತನ್ತಿ ವಾ| ಅತಿಮಾತ್ರಮಮತ್ರಾಣಿ ದುರ್ಲಭಂ ತಸ್ಯ ಜೀವಿತಮ್||೧೩||
घट्टयन् जानुना जानु पादावुद्यम्य पातयन्| योऽपास्यति मुहुर्वक्त्रमाऽऽतुरो न स जिवति| दन्तैश्छिन्दन्नखाग्राणि तैश्च केशांस्तृणानि वा| भूमिं काष्ठेन विलिखन् लोष्ठं लोष्ठेन ताडयन्| हृष्टरोमा सान्द्रमूत्रः शुष्ककासी ज्वरी च यः| मुहुर्हसन् मुहुः क्ष्वेलन् शय्यां पादेन हन्ति यः| मुहुश्छिद्राणि विमृशन्नाऽऽतुरो न स जीवति| ऊर्ध्वश्वासं तगोष्माणं शूलोपहतवंक्षणम्| शर्म चाऽऽनधिगच्छन्तं बुद्धिमान् परिवर्जयेत्| विकारा यस्य वर्द्धन्ते प्रकृतिः परिहीयते| सहसा-सहसा तस्य मृत्युर्हरति जीवितम्| यमुद्दिश्यातुरं वैद्यः सम्पादयितुमौषधम्| यतमानो न शक्नोति दुर्लभं तस्य जीवितम्| विज्ञातं बहुशः सिद्धं विधिवच्छावचारितम्| न सिद्ध्यत्यौषधं यस्य नास्ति तस्य चिकित्सितम्| भवेद्यस्यौषधेऽन्ने वा कल्प्यमाने विपर्य्ययः| अकस्माद्वर्णगन्धादेः स्वस्थोऽपि न स जीवति| निवाते सेन्धनं यस्य ज्योतिश्चाप्युपशाम्यति| आतुरस्य गृहे यस्य भिद्यन्ते वा पतन्ति वा| अतिमात्रममत्राणि दुर्लभं तस्य जीवितम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Atreyamatena riShTalakShaNam (14-11) · Śloka 11
ಯನ್ನರಂ ಸಹಸಾ ರೋಗೋ ದುರ್ಬಲಂ ಪರಿಮುಞ್ಚತಿ| ಸಂಶಯಪ್ರಾಪ್ತಮಾತ್ರೇಯೋ ಜೀವಿತಂ ತಸ್ಯ ಮನ್ಯತೇ||೧೪|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತೌ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಶಾರೀರಸ್ಥಾನೇ ವಿಕೃತ ವ್ಯಾಧಿವಿಜ್ಞಾನೀಯೋ ನಾಮೈಕಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೧||
यन्नरं सहसा रोगो दुर्बलं परिमुञ्चति| संशयप्राप्तमात्रेयो जीवितं तस्य मन्यते||१४|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां शारीरस्थाने विकृत व्याधिविज्ञानीयो नामैकादशोऽध्यायः||११||
🔊 Audio coming soon