Adhikarana atha vikRutavyAdhivij~jAnIyo nAmaikAdasho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
అథాతో వికృతివ్యాధివిజ్ఞానీయమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః|1|
अथातो विकृतिव्याधिविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hetvAdibhiratimAtrairvyAdhyudbhave riShTam (1) · Śloka 1
సర్వైర్యథాస్వం హేతుప్రాగ్రూరూపైరైమాత్రైర్యస్య వ్యాధిరుత్పద్యతే||1||
सर्वैर्यथास्वं हेतुप्राग्रूरूपैरैमात्रैर्यस्य व्याधिरुत्पद्यते||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyAdhitamukhakarajaradanodarA- shrayANi riShTAni (2) · Śloka 2
వ్యాధితస్య వా యస్యాశు ముఖే పిప్లువ్యంగలేఖాతిల- కాలకాః| కరజరదనేషు వా పుష్పాణ్యుదరే వా నానావర్ణాః సిరాః||2||
व्याधितस्य वा यस्याशु मुखे पिप्लुव्यङ्गलेखातिल- कालकाः| करजरदनेषु वा पुष्पाण्युदरे वा नानावर्णाः सिराः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cakShurnIsikAshrayANi riShTAni (1) · Śloka 1
యస్య శుష్యతో నేత్రోపదేహో వర్త్మనాసికాన్యతరశ్వయథుర్వర్త్మ స్రంసో వా|1|
यस्य शुष्यतो नेत्रोपदेहो वर्त्मनासिकान्यतरश्वयथुर्वर्त्म स्रंसो वा|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShuttRuShNayorbahubhirannapAnaira- pyashAntaye riShTam (1) · Śloka 1
యస్య క్షీణస్య క్షుత్తృష్ణా వా హృద్యైర్బహుభిరప్యన్నపానైర్న శా మ్యతి||1||
यस्य क्षीणस्य क्षुत्तृष्णा वा हृद्यैर्बहुभिरप्यन्नपानैर्न शा म्यति||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mukhAtsaphenaraktasrutau kukShyu- rasoH shUle ca riShTam (3) · Śloka 3
యస్య సఫేనమసృక్ప్రసిచ్యేతే| కుక్షిశూలంచ| ఉరసో వా||3||
यस्य सफेनमसृक्प्रसिच्येते| कुक्षिशूलञ्च| उरसो वा||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mukhAnnIlapItalohitashleShmanirgame riShTam (1) · Śloka 1
యస్య శ్లేష్మా నీలపీతలోహితో బహుశశ్చ|1|
यस्य श्लेष्मा नीलपीतलोहितो बहुशश्च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grIvAvamarddajihvAshoShakaNThAsya- gudapAkarUpANi riShTani (1) · Śloka 1
యస్య బలవాన్ గ్రీవావమర్ద్దో జిహ్వాశోషః కంఠాస్యగుద పాకశ్చ|1|
यस्य बलवान् ग्रीवावमर्द्दो जिह्वाशोषः कण्ठास्यगुद पाकश्च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakvAshayotthaparikartikAtRuShNA~ati mAtragudagrahAshrayANi riShTani (1) · Śloka 1
యస్య పక్వాశయోత్థా పరికర్తికాఽతితృష్ణాతిమాత్రశ్చ గుద గ్రహః|1|
यस्य पक्वाशयोत्था परिकर्तिकाऽतितृष्णातिमात्रश्च गुद ग्रहः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMj~jAnAshapUrvakaM kaNThe ghurghurakashabde riShTam (1) · Śloka 1
యస్యామపక్వాశయాన్యతరమాశ్రిత్య సంజ్ఞాం చ హత్వా వాయుః కంఠే ఘుర్ఘురకం కరోతి||1||
यस्यामपक्वाशयान्यतरमाश्रित्य संज्ञां च हत्वा वायुः कण्ठे घुर्घुरकं करोति||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRuShNAbhivRuddhihRucchUlayo riShTam (2) · Śloka 2
యస్య క్షీణస్య తృష్ణాభివృద్ధిర్హృది శూలంచ| తథా హిధ్మా రక్తాతిసారౌ వాఽఽధ్మానాతిసారౌ వా| భృశం సతృష్ణౌ స పరాసురితి||2||
यस्य क्षीणस्य तृष्णाभिवृद्धिर्हृदि शूलञ्च| तथा हिध्मा रक्तातिसारौ वाऽऽध्मानातिसारौ वा| भृशं सतृष्णौ स परासुरिति||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarariShTAni (5) · Śloka 5
జ్వరో నిహంతి బలవాన్ గంభీరో దైర్ఘరాత్రికః| సప్రలాపభ్రమశ్వాసః క్షీణం శూనం హతానలం| అక్షామం సక్తవచనాం రక్తాంక్షం హృది శూలినం| సశుష్కకాసః పూర్వాహ్ణే యోఽపరాహ్ణేఽపి వా భవేత్| బలమాంసవిహీనస్య శ్లేష్మకాససమన్వితః|5|
ज्वरो निहन्ति बलवान् गम्भीरो दैर्घरात्रिकः| सप्रलापभ्रमश्वासः क्षीणं शूनं हतानलम्| अक्षामं सक्तवचनां रक्तांक्षं हृदि शूलिनम्| सशुष्ककासः पूर्वाह्णे योऽपराह्णेऽपि वा भवेत्| बलमांसविहीनस्य श्लेष्मकाससमन्वितः|५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktapittariShTAni (5) · Śloka 5
రక్తపిత్తం భృశం రక్తం కృష్ణమింద్రధనుష్ప్రభం| తామ్రహారిద్రహరితం రూపం రక్తం ప్రదర్శయేత్| రోమకూపప్రవిసృతం కంఠాస్యహృదయే సజత్| వాససోఽరంజనం పూతి వేగవచ్చాతిభూతి చ| వృద్ధం పాండుజ్వరచ్ఛర్ది కాసశోఫాతిసారిణం||5||
रक्तपित्तं भृशं रक्तं कृष्णमिन्द्रधनुष्प्रभम्| ताम्रहारिद्रहरितं रूपं रक्तं प्रदर्शयेत्| रोमकूपप्रविसृतं कण्ठास्यहृदये सजत्| वाससोऽरञ्जनं पूति वेगवच्चातिभूति च| वृद्धं पाण्डुज्वरच्छर्दि कासशोफातिसारिणम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAsashvAsariShTAni (1) · Śloka 1
కాసశ్వాసౌ జ్వరచ్ఛర్దితృష్ణాతిసారశోఫినం||1||
कासश्वासौ ज्वरच्छर्दितृष्णातिसारशोफिनम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjarakShmariShTAni (7) · Śloka 7
యక్ష్మా పార్శ్వరుజాఽఽనాహరక్తచ్ఛర్ద్యసతాపినం| ఛర్దిర్వేగవతీ మూత్రశకృద్గంధిః సచంద్రికా| సాస్రవిట్పూయరుక్కాసశ్వాసవత్యనుషంగిణీ| తృష్ణాన్యరోగక్షపితం బహిర్జిహ్వం విచేతనం| మదాత్యయోఽతిశీతార్తం క్షీణం తైలప్రభాననం| అర్శాంసి పాణిపన్నాభిగుదముష్కాస్యశోఫినం| హృత్పార్శ్వాంగరుజాచ్ఛర్ది పాయుపాకజ్వరాతురం||7||
यक्ष्मा पार्श्वरुजाऽऽनाहरक्तच्छर्द्यसतापिनम्| छर्दिर्वेगवती मूत्रशकृद्गन्धिः सचन्द्रिका| सास्रविट्पूयरुक्कासश्वासवत्यनुषङ्गिणी| तृष्णान्यरोगक्षपितं बहिर्जिह्वं विचेतनम्| मदात्ययोऽतिशीतार्तं क्षीणं तैलप्रभाननम्| अर्शांसि पाणिपन्नाभिगुदमुष्कास्यशोफिनम्| हृत्पार्श्वाङ्गरुजाच्छर्दि पायुपाकज्वरातुरम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atIsArariShTani (9) · Śloka 9
అతీసారో యకృత్పిండమాంసధావనమేచకైః| తుల్యస్తైలఘృతక్షీరదధిమజ్జవసాసవైః| మస్తులుంగమషీపూయవేశవారాంబుమాక్షికైః| అతిరక్తాసితస్నిగ్ధపూత్యచ్ఛఘనవేదనః| కర్బూరం ప్రస్రవన్ ధాతూన్ నిష్పురీషోత్థవాతివిట్| తంతుమాన్ మక్షికాక్రాంతో రాజీమాంశ్చంద్రకైర్యుతః| శీర్ణపాయుం బలిం ముక్తనాలం పర్వాస్థిశూలినం| స్రస్తపాయుః బలక్షీనమన్నమేవోపవేశయేత్| సతృట్కాసజ్వరచ్ఛర్దిదాహాఽఽనాహప్రవాహికః||9||
अतीसारो यकृत्पिण्डमांसधावनमेचकैः| तुल्यस्तैलघृतक्षीरदधिमज्जवसासवैः| मस्तुलुङ्गमषीपूयवेशवाराम्बुमाक्षिकैः| अतिरक्तासितस्निग्धपूत्यच्छघनवेदनः| कर्बूरं प्रस्रवन् धातून् निष्पुरीषोत्थवातिविट्| तन्तुमान् मक्षिकाक्रान्तो राजीमांश्चन्द्रकैर्युतः| शीर्णपायुं बलिं मुक्तनालं पर्वास्थिशूलिनम्| स्रस्तपायुः बलक्षीनमन्नमेवोपवेशयेत्| सतृट्कासज्वरच्छर्दिदाहाऽऽनाहप्रवाहिकः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ashmarIriShTAni (3) · Śloka 3
అశ్మరీ శూనవృషణం బద్ధముత్రం రుజార్దితం||3||
अश्मरी शूनवृषणं बद्धमुत्रं रुजार्दितम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pramehariShTAni (1) · Śloka 1
మేహస్తృడ్దాహపిటకా మాంసకోథాతిసారిణం||1||
मेहस्तृड्दाहपिटका मांसकोथातिसारिणम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pramehapiTakAriShTAni (4) · Śloka 4
పిటకా మర్మహృత్పృష్ఠస్తనాంసగుదమూర్ద్ధగా| పర్వపాదకరస్థా వా మందోత్సాహం ప్రమేహిణం| సర్వం చ మాంససంకోథదాహతృష్ణామదజ్వరైః| విసర్పమర్మసంరోధహిధ్మాశ్వాసభ్రమక్లమైః||4||
पिटका मर्महृत्पृष्ठस्तनांसगुदमूर्द्धगा| पर्वपादकरस्था वा मन्दोत्साहं प्रमेहिणम्| सर्वं च मांससङ्कोथदाहतृष्णामदज्वरैः| विसर्पमर्मसंरोधहिध्माश्वासभ्रमक्लमैः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gulmariShTAni (3) · Śloka 3
గుల్మః పృథుపరిణాహో ఘనః కూర్మ ఇవోన్నతః| సిరానద్ధో జ్వరచ్ఛర్దిహిధ్మాఽఽధ్మానరుజాన్వితః| కాసపీనసహృత్ల్లాసశ్వాసాతీసారశోఫవాన్||3||
गुल्मः पृथुपरिणाहो घनः कूर्म इवोन्नतः| सिरानद्धो ज्वरच्छर्दिहिध्माऽऽध्मानरुजान्वितः| कासपीनसहृत्ल्लासश्वासातीसारशोफवान्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udarariShTAni (4) · Śloka 4
విణ్మూత్రసంగ్రహశ్వాసశోఫహిధ్మాజ్వరభ్రమైః| మూర్చ్ఛాచ్ఛర్ద్యతిసారైశ్చ జఠరం హంతి దుర్బలం| శూనాక్షం కుటిలోపస్థముపక్లిన్నతనుత్వచం| విరేచనహృతానాహమాఽఽనహ్యంతం పునః పునః||4||
विण्मूत्रसंग्रहश्वासशोफहिध्माज्वरभ्रमैः| मूर्च्छाच्छर्द्यतिसारैश्च जठरं हन्ति दुर्बलम्| शूनाक्षं कुटिलोपस्थमुपक्लिन्नतनुत्वचम्| विरेचनहृतानाहमाऽऽनह्यन्तं पुनः पुनः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDurogariShTani (1) · Śloka 1
పాండురోగః శ్వయథుమాన్ పీతాక్షినఖదర్శనం||1||
पाण्डुरोगः श्वयथुमान् पीताक्षिनखदर्शनम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shophariShTAni (4) · Śloka 4
తంద్రాదాహారుచిచ్ఛర్దిమూర్చ్ఛాధ్మానాతిసారవాన్| అనేకోపద్రవయుతః పాదాభ్యాం ప్రసృతో నరం| నారీం శోఫోముఖాద్ధంతి కుక్షిగుహ్యాదుభావపి| రాజీచితః స్రవంశ్ఛర్దిజ్వరశ్వాసాతిసారణిం| జ్వరాతిసారౌ శోఫాంతేశ్వయథుర్వా తయోః క్షయే| దుర్బలస్య విశేషేణ జాయంతేఽంతాయ దేహినః| శ్వయథుర్యస్య పాదస్థః పరిస్రస్తే చ పిండికే| సీదతః సక్థినీ చైవ తం భిషక్ పరివర్జయేత్|4|
तन्द्रादाहारुचिच्छर्दिमूर्च्छाध्मानातिसारवान्| अनेकोपद्रवयुतः पादाभ्यां प्रसृतो नरम्| नारीं शोफोमुखाद्धन्ति कुक्षिगुह्यादुभावपि| राजीचितः स्रवंश्छर्दिज्वरश्वासातिसारणिम्| ज्वरातिसारौ शोफान्तेश्वयथुर्वा तयोः क्षये| दुर्बलस्य विशेषेण जायन्तेऽन्ताय देहिनः| श्वयथुर्यस्य पादस्थः परिस्रस्ते च पिण्डिके| सीदतः सक्थिनी चैव तं भिषक् परिवर्जयेत्|४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atishayitodarashophayoH riShTam (4) · Śloka 4
ఆననం హస్తపాదౌ చ విశేషాద్యస్య శుష్యతః| శూయేతే వా వినా దేహాత్స మాసాద్యాతి పంచతాం| ఉదరీ యశ్చ శోఫీ వా స్వం న పశ్యతి మేహనం| యస్య వా జఠరోన్నామాత్ పరిధానం న తిష్ఠతి||4||
आननं हस्तपादौ च विशेषाद्यस्य शुष्यतः| शूयेते वा विना देहात्स मासाद्याति पञ्चताम्| उदरी यश्च शोफी वा स्वं न पश्यति मेहनम्| यस्य वा जठरोन्नामात् परिधानं न तिष्ठति||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana visarpariShTAni (2) · Śloka 2
విసర్పః కాసవైవర్ణ్యజ్వరమూర్చ్ఛాంగభంగవాన్| భ్రమాస్యశోఫహృల్లాసదేహసాదాతిసాపవాన్|2|
विसर्पः कासवैवर्ण्यज्वरमूर्च्छाङ्गभङ्गवान्| भ्रमास्यशोफहृल्लासदेहसादातिसापवान्|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThariShTAni (2) · Śloka 2
కుష్ఠం విశీర్యమాణాంగం రక్తనేత్రం హతస్వరం| మందాగ్నిం జంతుభిర్జుష్టం హంతి తృష్ణాతిసారిణం||2||
कुष्ठं विशीर्यमाणाङ्गं रक्तनेत्रं हतस्वरम्| मन्दाग्निं जन्तुभिर्जुष्टं हन्ति तृष्णातिसारिणम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtarogariShTAni (1) · Śloka 1
వాయుః సుప్తత్వచం భుగ్నం కంపశోఫరుజాతురం||1||
वायुः सुप्तत्वचं भुग्नं कम्पशोफरुजातुरम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaraktariShTAni (2) · Śloka 2
వాతాస్రం మోహమూర్చ్ఛాయమదాస్వప్నజ్వరాన్వితం| శిరోగ్రహారుచిశ్వాససంకోచస్ఫోటకోథవత్|2|
वातास्रं मोहमूर्च्छायमदास्वप्नज्वरान्वितम्| शिरोग्रहारुचिश्वाससङ्कोचस्फोटकोथवत्|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sadyojIvitaharA vikArAH (2) · Śloka 2
శోరిరోగారుచిశ్వాసమోహవిడ్భేదతృడభ్రమైః| ఘ్నంతి సర్వామయాః క్షీణస్వరధాతుబలానలం|2|
शोरिरोगारुचिश्वासमोहविड्भेदतृडभ्रमैः| घ्नन्ति सर्वामयाः क्षीणस्वरधातुबलानलम्|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShINasya vAtavyAdhyAdiShu riShTalakShaNam (2) · Śloka 2
వాతవ్యాధిరపస్మారీ కుష్ఠీ రక్త్యుదరీ క్షయీ| గుల్మీ మేహీ చ తాంక్షీణాన్వికారేఽల్పేఽపి వర్జయేత్|2|
वातव्याधिरपस्मारी कुष्ठी रक्त्युदरी क्षयी| गुल्मी मेही च तान्क्षीणान्विकारेऽल्पेऽपि वर्जयेत्|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakShatrayAnmaraNasUcakaM riShTam (2) · Śloka 2
బలమాంసక్షయస్తీవ్రో రోగవృద్ధిరరోచకః| యస్యాతురస్య లక్ష్యంతే త్రీన్ పక్షాన్న స జీవతి||2||
बलमांसक्षयस्तीव्रो रोगवृद्धिररोचकः| यस्यातुरस्य लक्ष्यन्ते त्रीन् पक्षान्न स जीवति||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAShThIlAriShTAni (5) · Śloka 5
వాతాష్ఠీలాఽతిసంవృద్ధా తిష్ఠంతి దారుణా హృది| తృష్ణయాఽనుపరీతస్య సద్యో ముష్ణాతి జీవితం||5||
वाताष्ठीलाऽतिसंवृद्धा तिष्ठन्ति दारुणा हृदि| तृष्णयाऽनुपरीतस्य सद्यो मुष्णाति जीवितम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mumUrShulakShaNAni (6) · Śloka 6
శైథిల్యం పిండికే వాయుర్నీత్వా నాసాంచ జిహ్యతాం| క్షీణస్యాఽఽయమ్య మన్యే వా సద్యో ముష్ణాతి జీవితం| నాభీగుదాంతరం గత్వా వంక్షణౌ వా సమాశ్రయన్| గృహీత్వా పాయుహృదయే క్షీణదేహస్య వా బలీ| మలాన్ వస్తిశిరోనాభిం విబధ్య జనయనుజం| కుర్వన్ వంక్షణయోః శూలం తృష్ణాం భిన్నపురీషతాం| శ్వాసం వా జనయన్ వాయుర్గృహీత్వా గుదవంక్షణౌ| వితత్య పర్శుకాగ్రాణి గృహీత్వోరశ్చ మారుతః| స్తిమితస్యాతతాక్షస్య సద్యో ముష్ణాతి జీవితం| సహసా జ్వరసంతాపస్తృష్ణామూర్చ్ఛబలక్షయః| విశ్లేషణంచ సంధీనాం ముమూర్శోరుపజాయతే||6||
शैथिल्यं पिण्डिके वायुर्नीत्वा नासाञ्च जिह्यताम्| क्षीणस्याऽऽयम्य मन्ये वा सद्यो मुष्णाति जीवितम्| नाभीगुदान्तरं गत्वा वंक्षणौ वा समाश्रयन्| गृहीत्वा पायुहृदये क्षीणदेहस्य वा बली| मलान् वस्तिशिरोनाभिं विबध्य जनयनुजम्| कुर्वन् वंक्षणयोः शूलं तृष्णां भिन्नपुरीषताम्| श्वासं वा जनयन् वायुर्गृहीत्वा गुदवंक्षणौ| वितत्य पर्शुकाग्राणि गृहीत्वोरश्च मारुतः| स्तिमितस्यातताक्षस्य सद्यो मुष्णाति जीवितम्| सहसा ज्वरसन्तापस्तृष्णामूर्च्छबलक्षयः| विश्लेषणञ्च सन्धीनां मुमूर्शोरुपजायते||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lepajvarariShTam (7) · Śloka 7
గోసర్గే వదనాద్యస్య స్వేదః ప్రచ్యవతే భృశం| లేపజ్వరోపతప్తస్య దుర్లభం తస్య జివితం||7||
गोसर्गे वदनाद्यस्य स्वेदः प्रच्यवते भृशम्| लेपज्वरोपतप्तस्य दुर्लभं तस्य जिवितम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana masUrikAriShTam (8) · Śloka 8
ప్రవాలగులికాభాసా యస్య గాత్రే మసూరికాః| ఉత్పద్యాశు వినశ్యంతి న చిరాత్స వినశ్యతి||8||
प्रवालगुलिकाभासा यस्य गात्रे मसूरिकाः| उत्पद्याशु विनश्यन्ति न चिरात्स विनश्यति||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana visphoTakariShTam (9) · Śloka 9
మసూరవిదలప్రఖ్యాస్తథా విద్రుమసన్నిభాః| అంతర్వక్రాః కిణాభాశ్చ విస్ఫోటా దేహనాశనాః||9||
मसूरविदलप्रख्यास्तथा विद्रुमसन्निभाः| अन्तर्वक्राः किणाभाश्च विस्फोटा देहनाशनाः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAmalAriShTam (10) · Śloka 10
కామిలాక్ష్ణోర్ముఖం పుర్ణం శంఖయోర్ముక్తమాంసతా| సంత్రాసశ్చోష్ణతాంగే చ యస్య తం పరివర్జయేత్||10||
कामिलाक्ष्णोर्मुखं पुर्णं शङ्खयोर्मुक्तमांसता| सन्त्रासश्चोष्णताङ्गे च यस्य तं परिवर्जयेत्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vraNariShTam (11) · Śloka 11
అకస్మాదనుధావచ్చ విఘృష్టం త్వక్సమాశ్రయం| చందనోశీరమదిరాకుణపధ్వాంక్షగంధయః| శైవాలకుక్కుటశిఖాకుంకుమాలమషీప్రభాః| అంతర్దాహానిరూష్మాణః ప్రాణనాశకరా వ్రణాః| యో వాతజో న శూలాయ స్యాన్న దాహాయ పిత్తజః| కఫజో న చ పూయాయ మర్మజశ్చ రుజే న యః| అచూర్ణశ్చుర్ణకీర్ణాభో యత్రాకస్మాచ్చ దృశ్యతే| రూపం శక్తిధ్వజాదీనాం సర్వాస్తాన్ వర్జయేద్ వ్రణాన్||11||
अकस्मादनुधावच्च विघृष्टं त्वक्समाश्रयम्| चन्दनोशीरमदिराकुणपध्वाङ्क्षगन्धयः| शैवालकुक्कुटशिखाकुङ्कुमालमषीप्रभाः| अन्तर्दाहानिरूष्माणः प्राणनाशकरा व्रणाः| यो वातजो न शूलाय स्यान्न दाहाय पित्तजः| कफजो न च पूयाय मर्मजश्च रुजे न यः| अचूर्णश्चुर्णकीर्णाभो यत्राकस्माच्च दृश्यते| रूपं शक्तिध्वजादीनां सर्वास्तान् वर्जयेद् व्रणान्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhagandarariShTam (12) · Śloka 12
విణ్మూత్రమారుతవహం కృమిణంచ భగందరం||12||
विण्मूत्रमारुतवहं कृमिणंच भगन्दरम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aparANi mumUrShulakShaNAni (13) · Śloka 13
ఘట్టయన్ జానునా జాను పాదావుద్యమ్య పాతయన్| యోఽపాస్యతి ముహుర్వక్త్రమాఽఽతురో న స జివతి| దంతైశ్ఛిందన్నఖాగ్రాణి తైశ్చ కేశాంస్తృణాని వా| భూమిం కాష్ఠేన విలిఖన్ లోష్ఠం లోష్ఠేన తాడయన్| హృష్టరోమా సాంద్రమూత్రః శుష్కకాసీ జ్వరీ చ యః| ముహుర్హసన్ ముహుః క్ష్వేలన్ శయ్యాం పాదేన హంతి యః| ముహుశ్ఛిద్రాణి విమృశన్నాఽఽతురో న స జీవతి| ఊర్ధ్వశ్వాసం తగోష్మాణం శూలోపహతవంక్షణం| శర్మ చాఽఽనధిగచ్ఛంతం బుద్ధిమాన్ పరివర్జయేత్| వికారా యస్య వర్ద్ధంతే ప్రకృతిః పరిహీయతే| సహసా-సహసా తస్య మృత్యుర్హరతి జీవితం| యముద్దిశ్యాతురం వైద్యః సంపాదయితుమౌషధం| యతమానో న శక్నోతి దుర్లభం తస్య జీవితం| విజ్ఞాతం బహుశః సిద్ధం విధివచ్ఛావచారితం| న సిద్ధ్యత్యౌషధం యస్య నాస్తి తస్య చికిత్సితం| భవేద్యస్యౌషధేఽన్నే వా కల్ప్యమానే విపర్య్యయః| అకస్మాద్వర్ణగంధాదేః స్వస్థోఽపి న స జీవతి| నివాతే సేంధనం యస్య జ్యోతిశ్చాప్యుపశామ్యతి| ఆతురస్య గృహే యస్య భిద్యంతే వా పతంతి వా| అతిమాత్రమమత్రాణి దుర్లభం తస్య జీవితం||13||
घट्टयन् जानुना जानु पादावुद्यम्य पातयन्| योऽपास्यति मुहुर्वक्त्रमाऽऽतुरो न स जिवति| दन्तैश्छिन्दन्नखाग्राणि तैश्च केशांस्तृणानि वा| भूमिं काष्ठेन विलिखन् लोष्ठं लोष्ठेन ताडयन्| हृष्टरोमा सान्द्रमूत्रः शुष्ककासी ज्वरी च यः| मुहुर्हसन् मुहुः क्ष्वेलन् शय्यां पादेन हन्ति यः| मुहुश्छिद्राणि विमृशन्नाऽऽतुरो न स जीवति| ऊर्ध्वश्वासं तगोष्माणं शूलोपहतवंक्षणम्| शर्म चाऽऽनधिगच्छन्तं बुद्धिमान् परिवर्जयेत्| विकारा यस्य वर्द्धन्ते प्रकृतिः परिहीयते| सहसा-सहसा तस्य मृत्युर्हरति जीवितम्| यमुद्दिश्यातुरं वैद्यः सम्पादयितुमौषधम्| यतमानो न शक्नोति दुर्लभं तस्य जीवितम्| विज्ञातं बहुशः सिद्धं विधिवच्छावचारितम्| न सिद्ध्यत्यौषधं यस्य नास्ति तस्य चिकित्सितम्| भवेद्यस्यौषधेऽन्ने वा कल्प्यमाने विपर्य्ययः| अकस्माद्वर्णगन्धादेः स्वस्थोऽपि न स जीवति| निवाते सेन्धनं यस्य ज्योतिश्चाप्युपशाम्यति| आतुरस्य गृहे यस्य भिद्यन्ते वा पतन्ति वा| अतिमात्रममत्राणि दुर्लभं तस्य जीवितम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Atreyamatena riShTalakShaNam (14-11) · Śloka 11
యన్నరం సహసా రోగో దుర్బలం పరిముంచతి| సంశయప్రాప్తమాత్రేయో జీవితం తస్య మన్యతే||14|| ఇతి వైద్యపతిసింహగుప్తస్య సూనోర్వాగ్భటస్య కృతౌ అష్టాంగసంగ్రహసంహితాయాం శారీరస్థానే వికృత వ్యాధివిజ్ఞానీయో నామైకాదశోఽధ్యాయః||11||
यन्नरं सहसा रोगो दुर्बलं परिमुञ्चति| संशयप्राप्तमात्रेयो जीवितं तस्य मन्यते||१४|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां शारीरस्थाने विकृत व्याधिविज्ञानीयो नामैकादशोऽध्यायः||११||
🔊 Audio coming soon