Adhikarana atha vikRutavyAdhivij~jAnIyo nAmaikAdasho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতো বিকৃতিব্যাধিবিজ্ঞানীযমধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ|১|
अथातो विकृतिव्याधिविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hetvAdibhiratimAtrairvyAdhyudbhave riShTam (1) · Śloka 1
সর্বৈর্যথাস্বং হেতুপ্রাগ্রূরূপৈরৈমাত্রৈর্যস্য ব্যাধিরুত্পদ্যতে||১||
सर्वैर्यथास्वं हेतुप्राग्रूरूपैरैमात्रैर्यस्य व्याधिरुत्पद्यते||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyAdhitamukhakarajaradanodarA- shrayANi riShTAni (2) · Śloka 2
ব্যাধিতস্য বা যস্যাশু মুখে পিপ্লুব্যঙ্গলেখাতিল- কালকাঃ| করজরদনেষু বা পুষ্পাণ্যুদরে বা নানাবর্ণাঃ সিরাঃ||২||
व्याधितस्य वा यस्याशु मुखे पिप्लुव्यङ्गलेखातिल- कालकाः| करजरदनेषु वा पुष्पाण्युदरे वा नानावर्णाः सिराः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cakShurnIsikAshrayANi riShTAni (1) · Śloka 1
যস্য শুষ্যতো নেত্রোপদেহো বর্ত্মনাসিকান্যতরশ্বযথুর্বর্ত্ম স্রংসো বা|১|
यस्य शुष्यतो नेत्रोपदेहो वर्त्मनासिकान्यतरश्वयथुर्वर्त्म स्रंसो वा|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShuttRuShNayorbahubhirannapAnaira- pyashAntaye riShTam (1) · Śloka 1
যস্য ক্ষীণস্য ক্ষুত্তৃষ্ণা বা হৃদ্যৈর্বহুভিরপ্যন্নপানৈর্ন শা ম্যতি||১||
यस्य क्षीणस्य क्षुत्तृष्णा वा हृद्यैर्बहुभिरप्यन्नपानैर्न शा म्यति||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mukhAtsaphenaraktasrutau kukShyu- rasoH shUle ca riShTam (3) · Śloka 3
যস্য সফেনমসৃক্প্রসিচ্যেতে| কুক্ষিশূলঞ্চ| উরসো বা||৩||
यस्य सफेनमसृक्प्रसिच्येते| कुक्षिशूलञ्च| उरसो वा||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mukhAnnIlapItalohitashleShmanirgame riShTam (1) · Śloka 1
যস্য শ্লেষ্মা নীলপীতলোহিতো বহুশশ্চ|১|
यस्य श्लेष्मा नीलपीतलोहितो बहुशश्च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grIvAvamarddajihvAshoShakaNThAsya- gudapAkarUpANi riShTani (1) · Śloka 1
যস্য বলবান্ গ্রীবাবমর্দ্দো জিহ্বাশোষঃ কণ্ঠাস্যগুদ পাকশ্চ|১|
यस्य बलवान् ग्रीवावमर्द्दो जिह्वाशोषः कण्ठास्यगुद पाकश्च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakvAshayotthaparikartikAtRuShNA~ati mAtragudagrahAshrayANi riShTani (1) · Śloka 1
যস্য পক্বাশযোত্থা পরিকর্তিকাঽতিতৃষ্ণাতিমাত্রশ্চ গুদ গ্রহঃ|১|
यस्य पक्वाशयोत्था परिकर्तिकाऽतितृष्णातिमात्रश्च गुद ग्रहः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMj~jAnAshapUrvakaM kaNThe ghurghurakashabde riShTam (1) · Śloka 1
যস্যামপক্বাশযান্যতরমাশ্রিত্য সংজ্ঞাং চ হত্বা বাযুঃ কণ্ঠে ঘুর্ঘুরকং করোতি||১||
यस्यामपक्वाशयान्यतरमाश्रित्य संज्ञां च हत्वा वायुः कण्ठे घुर्घुरकं करोति||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRuShNAbhivRuddhihRucchUlayo riShTam (2) · Śloka 2
যস্য ক্ষীণস্য তৃষ্ণাভিবৃদ্ধির্হৃদি শূলঞ্চ| তথা হিধ্মা রক্তাতিসারৌ বাঽঽধ্মানাতিসারৌ বা| ভৃশং সতৃষ্ণৌ স পরাসুরিতি||২||
यस्य क्षीणस्य तृष्णाभिवृद्धिर्हृदि शूलञ्च| तथा हिध्मा रक्तातिसारौ वाऽऽध्मानातिसारौ वा| भृशं सतृष्णौ स परासुरिति||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarariShTAni (5) · Śloka 5
জ্বরো নিহন্তি বলবান্ গম্ভীরো দৈর্ঘরাত্রিকঃ| সপ্রলাপভ্রমশ্বাসঃ ক্ষীণং শূনং হতানলম্| অক্ষামং সক্তবচনাং রক্তাংক্ষং হৃদি শূলিনম্| সশুষ্ককাসঃ পূর্বাহ্ণে যোঽপরাহ্ণেঽপি বা ভবেত্| বলমাংসবিহীনস্য শ্লেষ্মকাসসমন্বিতঃ|৫|
ज्वरो निहन्ति बलवान् गम्भीरो दैर्घरात्रिकः| सप्रलापभ्रमश्वासः क्षीणं शूनं हतानलम्| अक्षामं सक्तवचनां रक्तांक्षं हृदि शूलिनम्| सशुष्ककासः पूर्वाह्णे योऽपराह्णेऽपि वा भवेत्| बलमांसविहीनस्य श्लेष्मकाससमन्वितः|५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktapittariShTAni (5) · Śloka 5
রক্তপিত্তং ভৃশং রক্তং কৃষ্ণমিন্দ্রধনুষ্প্রভম্| তাম্রহারিদ্রহরিতং রূপং রক্তং প্রদর্শযেত্| রোমকূপপ্রবিসৃতং কণ্ঠাস্যহৃদযে সজত্| বাসসোঽরঞ্জনং পূতি বেগবচ্চাতিভূতি চ| বৃদ্ধং পাণ্ডুজ্বরচ্ছর্দি কাসশোফাতিসারিণম্||৫||
रक्तपित्तं भृशं रक्तं कृष्णमिन्द्रधनुष्प्रभम्| ताम्रहारिद्रहरितं रूपं रक्तं प्रदर्शयेत्| रोमकूपप्रविसृतं कण्ठास्यहृदये सजत्| वाससोऽरञ्जनं पूति वेगवच्चातिभूति च| वृद्धं पाण्डुज्वरच्छर्दि कासशोफातिसारिणम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAsashvAsariShTAni (1) · Śloka 1
কাসশ্বাসৌ জ্বরচ্ছর্দিতৃষ্ণাতিসারশোফিনম্||১||
कासश्वासौ ज्वरच्छर्दितृष्णातिसारशोफिनम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjarakShmariShTAni (7) · Śloka 7
যক্ষ্মা পার্শ্বরুজাঽঽনাহরক্তচ্ছর্দ্যসতাপিনম্| ছর্দির্বেগবতী মূত্রশকৃদ্গন্ধিঃ সচন্দ্রিকা| সাস্রবিট্পূযরুক্কাসশ্বাসবত্যনুষঙ্গিণী| তৃষ্ণান্যরোগক্ষপিতং বহির্জিহ্বং বিচেতনম্| মদাত্যযোঽতিশীতার্তং ক্ষীণং তৈলপ্রভাননম্| অর্শাংসি পাণিপন্নাভিগুদমুষ্কাস্যশোফিনম্| হৃত্পার্শ্বাঙ্গরুজাচ্ছর্দি পাযুপাকজ্বরাতুরম্||৭||
यक्ष्मा पार्श्वरुजाऽऽनाहरक्तच्छर्द्यसतापिनम्| छर्दिर्वेगवती मूत्रशकृद्गन्धिः सचन्द्रिका| सास्रविट्पूयरुक्कासश्वासवत्यनुषङ्गिणी| तृष्णान्यरोगक्षपितं बहिर्जिह्वं विचेतनम्| मदात्ययोऽतिशीतार्तं क्षीणं तैलप्रभाननम्| अर्शांसि पाणिपन्नाभिगुदमुष्कास्यशोफिनम्| हृत्पार्श्वाङ्गरुजाच्छर्दि पायुपाकज्वरातुरम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atIsArariShTani (9) · Śloka 9
অতীসারো যকৃত্পিণ্ডমাংসধাবনমেচকৈঃ| তুল্যস্তৈলঘৃতক্ষীরদধিমজ্জবসাসবৈঃ| মস্তুলুঙ্গমষীপূযবেশবারাম্বুমাক্ষিকৈঃ| অতিরক্তাসিতস্নিগ্ধপূত্যচ্ছঘনবেদনঃ| কর্বূরং প্রস্রবন্ ধাতূন্ নিষ্পুরীষোত্থবাতিবিট্| তন্তুমান্ মক্ষিকাক্রান্তো রাজীমাংশ্চন্দ্রকৈর্যুতঃ| শীর্ণপাযুং বলিং মুক্তনালং পর্বাস্থিশূলিনম্| স্রস্তপাযুঃ বলক্ষীনমন্নমেবোপবেশযেত্| সতৃট্কাসজ্বরচ্ছর্দিদাহাঽঽনাহপ্রবাহিকঃ||৯||
अतीसारो यकृत्पिण्डमांसधावनमेचकैः| तुल्यस्तैलघृतक्षीरदधिमज्जवसासवैः| मस्तुलुङ्गमषीपूयवेशवाराम्बुमाक्षिकैः| अतिरक्तासितस्निग्धपूत्यच्छघनवेदनः| कर्बूरं प्रस्रवन् धातून् निष्पुरीषोत्थवातिविट्| तन्तुमान् मक्षिकाक्रान्तो राजीमांश्चन्द्रकैर्युतः| शीर्णपायुं बलिं मुक्तनालं पर्वास्थिशूलिनम्| स्रस्तपायुः बलक्षीनमन्नमेवोपवेशयेत्| सतृट्कासज्वरच्छर्दिदाहाऽऽनाहप्रवाहिकः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ashmarIriShTAni (3) · Śloka 3
অশ্মরী শূনবৃষণং বদ্ধমুত্রং রুজার্দিতম্||৩||
अश्मरी शूनवृषणं बद्धमुत्रं रुजार्दितम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pramehariShTAni (1) · Śloka 1
মেহস্তৃড্দাহপিটকা মাংসকোথাতিসারিণম্||১||
मेहस्तृड्दाहपिटका मांसकोथातिसारिणम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pramehapiTakAriShTAni (4) · Śloka 4
পিটকা মর্মহৃত্পৃষ্ঠস্তনাংসগুদমূর্দ্ধগা| পর্বপাদকরস্থা বা মন্দোত্সাহং প্রমেহিণম্| সর্বং চ মাংসসঙ্কোথদাহতৃষ্ণামদজ্বরৈঃ| বিসর্পমর্মসংরোধহিধ্মাশ্বাসভ্রমক্লমৈঃ||৪||
पिटका मर्महृत्पृष्ठस्तनांसगुदमूर्द्धगा| पर्वपादकरस्था वा मन्दोत्साहं प्रमेहिणम्| सर्वं च मांससङ्कोथदाहतृष्णामदज्वरैः| विसर्पमर्मसंरोधहिध्माश्वासभ्रमक्लमैः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gulmariShTAni (3) · Śloka 3
গুল্মঃ পৃথুপরিণাহো ঘনঃ কূর্ম ইবোন্নতঃ| সিরানদ্ধো জ্বরচ্ছর্দিহিধ্মাঽঽধ্মানরুজান্বিতঃ| কাসপীনসহৃত্ল্লাসশ্বাসাতীসারশোফবান্||৩||
गुल्मः पृथुपरिणाहो घनः कूर्म इवोन्नतः| सिरानद्धो ज्वरच्छर्दिहिध्माऽऽध्मानरुजान्वितः| कासपीनसहृत्ल्लासश्वासातीसारशोफवान्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udarariShTAni (4) · Śloka 4
বিণ্মূত্রসংগ্রহশ্বাসশোফহিধ্মাজ্বরভ্রমৈঃ| মূর্চ্ছাচ্ছর্দ্যতিসারৈশ্চ জঠরং হন্তি দুর্বলম্| শূনাক্ষং কুটিলোপস্থমুপক্লিন্নতনুত্বচম্| বিরেচনহৃতানাহমাঽঽনহ্যন্তং পুনঃ পুনঃ||৪||
विण्मूत्रसंग्रहश्वासशोफहिध्माज्वरभ्रमैः| मूर्च्छाच्छर्द्यतिसारैश्च जठरं हन्ति दुर्बलम्| शूनाक्षं कुटिलोपस्थमुपक्लिन्नतनुत्वचम्| विरेचनहृतानाहमाऽऽनह्यन्तं पुनः पुनः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDurogariShTani (1) · Śloka 1
পাণ্ডুরোগঃ শ্বযথুমান্ পীতাক্ষিনখদর্শনম্||১||
पाण्डुरोगः श्वयथुमान् पीताक्षिनखदर्शनम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shophariShTAni (4) · Śloka 4
তন্দ্রাদাহারুচিচ্ছর্দিমূর্চ্ছাধ্মানাতিসারবান্| অনেকোপদ্রবযুতঃ পাদাভ্যাং প্রসৃতো নরম্| নারীং শোফোমুখাদ্ধন্তি কুক্ষিগুহ্যাদুভাবপি| রাজীচিতঃ স্রবংশ্ছর্দিজ্বরশ্বাসাতিসারণিম্| জ্বরাতিসারৌ শোফান্তেশ্বযথুর্বা তযোঃ ক্ষযে| দুর্বলস্য বিশেষেণ জাযন্তেঽন্তায দেহিনঃ| শ্বযথুর্যস্য পাদস্থঃ পরিস্রস্তে চ পিণ্ডিকে| সীদতঃ সক্থিনী চৈব তং ভিষক্ পরিবর্জযেত্|৪|
तन्द्रादाहारुचिच्छर्दिमूर्च्छाध्मानातिसारवान्| अनेकोपद्रवयुतः पादाभ्यां प्रसृतो नरम्| नारीं शोफोमुखाद्धन्ति कुक्षिगुह्यादुभावपि| राजीचितः स्रवंश्छर्दिज्वरश्वासातिसारणिम्| ज्वरातिसारौ शोफान्तेश्वयथुर्वा तयोः क्षये| दुर्बलस्य विशेषेण जायन्तेऽन्ताय देहिनः| श्वयथुर्यस्य पादस्थः परिस्रस्ते च पिण्डिके| सीदतः सक्थिनी चैव तं भिषक् परिवर्जयेत्|४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atishayitodarashophayoH riShTam (4) · Śloka 4
আননং হস্তপাদৌ চ বিশেষাদ্যস্য শুষ্যতঃ| শূযেতে বা বিনা দেহাত্স মাসাদ্যাতি পঞ্চতাম্| উদরী যশ্চ শোফী বা স্বং ন পশ্যতি মেহনম্| যস্য বা জঠরোন্নামাত্ পরিধানং ন তিষ্ঠতি||৪||
आननं हस्तपादौ च विशेषाद्यस्य शुष्यतः| शूयेते वा विना देहात्स मासाद्याति पञ्चताम्| उदरी यश्च शोफी वा स्वं न पश्यति मेहनम्| यस्य वा जठरोन्नामात् परिधानं न तिष्ठति||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana visarpariShTAni (2) · Śloka 2
বিসর্পঃ কাসবৈবর্ণ্যজ্বরমূর্চ্ছাঙ্গভঙ্গবান্| ভ্রমাস্যশোফহৃল্লাসদেহসাদাতিসাপবান্|২|
विसर्पः कासवैवर्ण्यज्वरमूर्च्छाङ्गभङ्गवान्| भ्रमास्यशोफहृल्लासदेहसादातिसापवान्|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThariShTAni (2) · Śloka 2
কুষ্ঠং বিশীর্যমাণাঙ্গং রক্তনেত্রং হতস্বরম্| মন্দাগ্নিং জন্তুভির্জুষ্টং হন্তি তৃষ্ণাতিসারিণম্||২||
कुष्ठं विशीर्यमाणाङ्गं रक्तनेत्रं हतस्वरम्| मन्दाग्निं जन्तुभिर्जुष्टं हन्ति तृष्णातिसारिणम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtarogariShTAni (1) · Śloka 1
বাযুঃ সুপ্তত্বচং ভুগ্নং কম্পশোফরুজাতুরম্||১||
वायुः सुप्तत्वचं भुग्नं कम्पशोफरुजातुरम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaraktariShTAni (2) · Śloka 2
বাতাস্রং মোহমূর্চ্ছাযমদাস্বপ্নজ্বরান্বিতম্| শিরোগ্রহারুচিশ্বাসসঙ্কোচস্ফোটকোথবত্|২|
वातास्रं मोहमूर्च्छायमदास्वप्नज्वरान्वितम्| शिरोग्रहारुचिश्वाससङ्कोचस्फोटकोथवत्|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sadyojIvitaharA vikArAH (2) · Śloka 2
শোরিরোগারুচিশ্বাসমোহবিড্ভেদতৃডভ্রমৈঃ| ঘ্নন্তি সর্বামযাঃ ক্ষীণস্বরধাতুবলানলম্|২|
शोरिरोगारुचिश्वासमोहविड्भेदतृडभ्रमैः| घ्नन्ति सर्वामयाः क्षीणस्वरधातुबलानलम्|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShINasya vAtavyAdhyAdiShu riShTalakShaNam (2) · Śloka 2
বাতব্যাধিরপস্মারী কুষ্ঠী রক্ত্যুদরী ক্ষযী| গুল্মী মেহী চ তান্ক্ষীণান্বিকারেঽল্পেঽপি বর্জযেত্|২|
वातव्याधिरपस्मारी कुष्ठी रक्त्युदरी क्षयी| गुल्मी मेही च तान्क्षीणान्विकारेऽल्पेऽपि वर्जयेत्|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakShatrayAnmaraNasUcakaM riShTam (2) · Śloka 2
বলমাংসক্ষযস্তীব্রো রোগবৃদ্ধিররোচকঃ| যস্যাতুরস্য লক্ষ্যন্তে ত্রীন্ পক্ষান্ন স জীবতি||২||
बलमांसक्षयस्तीव्रो रोगवृद्धिररोचकः| यस्यातुरस्य लक्ष्यन्ते त्रीन् पक्षान्न स जीवति||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAShThIlAriShTAni (5) · Śloka 5
বাতাষ্ঠীলাঽতিসংবৃদ্ধা তিষ্ঠন্তি দারুণা হৃদি| তৃষ্ণযাঽনুপরীতস্য সদ্যো মুষ্ণাতি জীবিতম্||৫||
वाताष्ठीलाऽतिसंवृद्धा तिष्ठन्ति दारुणा हृदि| तृष्णयाऽनुपरीतस्य सद्यो मुष्णाति जीवितम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mumUrShulakShaNAni (6) · Śloka 6
শৈথিল্যং পিণ্ডিকে বাযুর্নীত্বা নাসাঞ্চ জিহ্যতাম্| ক্ষীণস্যাঽঽযম্য মন্যে বা সদ্যো মুষ্ণাতি জীবিতম্| নাভীগুদান্তরং গত্বা বংক্ষণৌ বা সমাশ্রযন্| গৃহীত্বা পাযুহৃদযে ক্ষীণদেহস্য বা বলী| মলান্ বস্তিশিরোনাভিং বিবধ্য জনযনুজম্| কুর্বন্ বংক্ষণযোঃ শূলং তৃষ্ণাং ভিন্নপুরীষতাম্| শ্বাসং বা জনযন্ বাযুর্গৃহীত্বা গুদবংক্ষণৌ| বিতত্য পর্শুকাগ্রাণি গৃহীত্বোরশ্চ মারুতঃ| স্তিমিতস্যাততাক্ষস্য সদ্যো মুষ্ণাতি জীবিতম্| সহসা জ্বরসন্তাপস্তৃষ্ণামূর্চ্ছবলক্ষযঃ| বিশ্লেষণঞ্চ সন্ধীনাং মুমূর্শোরুপজাযতে||৬||
शैथिल्यं पिण्डिके वायुर्नीत्वा नासाञ्च जिह्यताम्| क्षीणस्याऽऽयम्य मन्ये वा सद्यो मुष्णाति जीवितम्| नाभीगुदान्तरं गत्वा वंक्षणौ वा समाश्रयन्| गृहीत्वा पायुहृदये क्षीणदेहस्य वा बली| मलान् वस्तिशिरोनाभिं विबध्य जनयनुजम्| कुर्वन् वंक्षणयोः शूलं तृष्णां भिन्नपुरीषताम्| श्वासं वा जनयन् वायुर्गृहीत्वा गुदवंक्षणौ| वितत्य पर्शुकाग्राणि गृहीत्वोरश्च मारुतः| स्तिमितस्यातताक्षस्य सद्यो मुष्णाति जीवितम्| सहसा ज्वरसन्तापस्तृष्णामूर्च्छबलक्षयः| विश्लेषणञ्च सन्धीनां मुमूर्शोरुपजायते||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lepajvarariShTam (7) · Śloka 7
গোসর্গে বদনাদ্যস্য স্বেদঃ প্রচ্যবতে ভৃশম্| লেপজ্বরোপতপ্তস্য দুর্লভং তস্য জিবিতম্||৭||
गोसर्गे वदनाद्यस्य स्वेदः प्रच्यवते भृशम्| लेपज्वरोपतप्तस्य दुर्लभं तस्य जिवितम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana masUrikAriShTam (8) · Śloka 8
প্রবালগুলিকাভাসা যস্য গাত্রে মসূরিকাঃ| উত্পদ্যাশু বিনশ্যন্তি ন চিরাত্স বিনশ্যতি||৮||
प्रवालगुलिकाभासा यस्य गात्रे मसूरिकाः| उत्पद्याशु विनश्यन्ति न चिरात्स विनश्यति||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana visphoTakariShTam (9) · Śloka 9
মসূরবিদলপ্রখ্যাস্তথা বিদ্রুমসন্নিভাঃ| অন্তর্বক্রাঃ কিণাভাশ্চ বিস্ফোটা দেহনাশনাঃ||৯||
मसूरविदलप्रख्यास्तथा विद्रुमसन्निभाः| अन्तर्वक्राः किणाभाश्च विस्फोटा देहनाशनाः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAmalAriShTam (10) · Śloka 10
কামিলাক্ষ্ণোর্মুখং পুর্ণং শঙ্খযোর্মুক্তমাংসতা| সন্ত্রাসশ্চোষ্ণতাঙ্গে চ যস্য তং পরিবর্জযেত্||১০||
कामिलाक्ष्णोर्मुखं पुर्णं शङ्खयोर्मुक्तमांसता| सन्त्रासश्चोष्णताङ्गे च यस्य तं परिवर्जयेत्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vraNariShTam (11) · Śloka 11
অকস্মাদনুধাবচ্চ বিঘৃষ্টং ত্বক্সমাশ্রযম্| চন্দনোশীরমদিরাকুণপধ্বাঙ্ক্ষগন্ধযঃ| শৈবালকুক্কুটশিখাকুঙ্কুমালমষীপ্রভাঃ| অন্তর্দাহানিরূষ্মাণঃ প্রাণনাশকরা ব্রণাঃ| যো বাতজো ন শূলায স্যান্ন দাহায পিত্তজঃ| কফজো ন চ পূযায মর্মজশ্চ রুজে ন যঃ| অচূর্ণশ্চুর্ণকীর্ণাভো যত্রাকস্মাচ্চ দৃশ্যতে| রূপং শক্তিধ্বজাদীনাং সর্বাস্তান্ বর্জযেদ্ ব্রণান্||১১||
अकस्मादनुधावच्च विघृष्टं त्वक्समाश्रयम्| चन्दनोशीरमदिराकुणपध्वाङ्क्षगन्धयः| शैवालकुक्कुटशिखाकुङ्कुमालमषीप्रभाः| अन्तर्दाहानिरूष्माणः प्राणनाशकरा व्रणाः| यो वातजो न शूलाय स्यान्न दाहाय पित्तजः| कफजो न च पूयाय मर्मजश्च रुजे न यः| अचूर्णश्चुर्णकीर्णाभो यत्राकस्माच्च दृश्यते| रूपं शक्तिध्वजादीनां सर्वास्तान् वर्जयेद् व्रणान्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhagandarariShTam (12) · Śloka 12
বিণ্মূত্রমারুতবহং কৃমিণংচ ভগন্দরম্||১২||
विण्मूत्रमारुतवहं कृमिणंच भगन्दरम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aparANi mumUrShulakShaNAni (13) · Śloka 13
ঘট্টযন্ জানুনা জানু পাদাবুদ্যম্য পাতযন্| যোঽপাস্যতি মুহুর্বক্ত্রমাঽঽতুরো ন স জিবতি| দন্তৈশ্ছিন্দন্নখাগ্রাণি তৈশ্চ কেশাংস্তৃণানি বা| ভূমিং কাষ্ঠেন বিলিখন্ লোষ্ঠং লোষ্ঠেন তাডযন্| হৃষ্টরোমা সান্দ্রমূত্রঃ শুষ্ককাসী জ্বরী চ যঃ| মুহুর্হসন্ মুহুঃ ক্ষ্বেলন্ শয্যাং পাদেন হন্তি যঃ| মুহুশ্ছিদ্রাণি বিমৃশন্নাঽঽতুরো ন স জীবতি| ঊর্ধ্বশ্বাসং তগোষ্মাণং শূলোপহতবংক্ষণম্| শর্ম চাঽঽনধিগচ্ছন্তং বুদ্ধিমান্ পরিবর্জযেত্| বিকারা যস্য বর্দ্ধন্তে প্রকৃতিঃ পরিহীযতে| সহসা-সহসা তস্য মৃত্যুর্হরতি জীবিতম্| যমুদ্দিশ্যাতুরং বৈদ্যঃ সম্পাদযিতুমৌষধম্| যতমানো ন শক্নোতি দুর্লভং তস্য জীবিতম্| বিজ্ঞাতং বহুশঃ সিদ্ধং বিধিবচ্ছাবচারিতম্| ন সিদ্ধ্যত্যৌষধং যস্য নাস্তি তস্য চিকিত্সিতম্| ভবেদ্যস্যৌষধেঽন্নে বা কল্প্যমানে বিপর্য্যযঃ| অকস্মাদ্বর্ণগন্ধাদেঃ স্বস্থোঽপি ন স জীবতি| নিবাতে সেন্ধনং যস্য জ্যোতিশ্চাপ্যুপশাম্যতি| আতুরস্য গৃহে যস্য ভিদ্যন্তে বা পতন্তি বা| অতিমাত্রমমত্রাণি দুর্লভং তস্য জীবিতম্||১৩||
घट्टयन् जानुना जानु पादावुद्यम्य पातयन्| योऽपास्यति मुहुर्वक्त्रमाऽऽतुरो न स जिवति| दन्तैश्छिन्दन्नखाग्राणि तैश्च केशांस्तृणानि वा| भूमिं काष्ठेन विलिखन् लोष्ठं लोष्ठेन ताडयन्| हृष्टरोमा सान्द्रमूत्रः शुष्ककासी ज्वरी च यः| मुहुर्हसन् मुहुः क्ष्वेलन् शय्यां पादेन हन्ति यः| मुहुश्छिद्राणि विमृशन्नाऽऽतुरो न स जीवति| ऊर्ध्वश्वासं तगोष्माणं शूलोपहतवंक्षणम्| शर्म चाऽऽनधिगच्छन्तं बुद्धिमान् परिवर्जयेत्| विकारा यस्य वर्द्धन्ते प्रकृतिः परिहीयते| सहसा-सहसा तस्य मृत्युर्हरति जीवितम्| यमुद्दिश्यातुरं वैद्यः सम्पादयितुमौषधम्| यतमानो न शक्नोति दुर्लभं तस्य जीवितम्| विज्ञातं बहुशः सिद्धं विधिवच्छावचारितम्| न सिद्ध्यत्यौषधं यस्य नास्ति तस्य चिकित्सितम्| भवेद्यस्यौषधेऽन्ने वा कल्प्यमाने विपर्य्ययः| अकस्माद्वर्णगन्धादेः स्वस्थोऽपि न स जीवति| निवाते सेन्धनं यस्य ज्योतिश्चाप्युपशाम्यति| आतुरस्य गृहे यस्य भिद्यन्ते वा पतन्ति वा| अतिमात्रममत्राणि दुर्लभं तस्य जीवितम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Atreyamatena riShTalakShaNam (14-11) · Śloka 11
যন্নরং সহসা রোগো দুর্বলং পরিমুঞ্চতি| সংশযপ্রাপ্তমাত্রেযো জীবিতং তস্য মন্যতে||১৪|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতৌ অষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযাং শারীরস্থানে বিকৃত ব্যাধিবিজ্ঞানীযো নামৈকাদশোঽধ্যাযঃ||১১||
यन्नरं सहसा रोगो दुर्बलं परिमुञ्चति| संशयप्राप्तमात्रेयो जीवितं तस्य मन्यते||१४|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां शारीरस्थाने विकृत व्याधिविज्ञानीयो नामैकादशोऽध्यायः||११||
🔊 Audio coming soon