Adhikarana athAtaH svedavidhirnAma ShaDviMsho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤਃ ਸ੍ਵੇਦਵਿਧਿਰ੍ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातः स्वेदविधिर्नामाध्यायं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Agneyasvedasya cAturvidhyam (2) · Śloka 2
ਚਤੁਰ੍ਵਿਧੋਗ੍ਨਿਸ੍ਵੇਦੋ ਭਵਤਿ ਤਾਪੋਪਨਾਹਦ੍ਰਵੋਸ੍ਮ ਭੇਦੇਨ||੨||
चतुर्विधोऽग्निस्वेदो भवति तापोपनाहद्रवोष्म भेदेन||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tApasvedaH (3) · Śloka 3
ਤਤ੍ਰ ਤਾਪਸ੍ਵੇਦਃ ਪਾਣਿਕਾਂਸ੍ਯਫਾਲਵਾਲੁਕਾਵਸ੍ਤ੍ਰਗ਼ਟਿਕਾਦਿਭਿਃ ਸਾਕ੍ਸਾਦਗ੍ਨਿਨਾ ਚ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਃ||੩||
तत्र तापस्वेदः पाणिकांस्यफालवालुकावस्त्रग़टिकादिभिः साक्षादग्निना च प्रयोक्तव्यः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upanAhasvedaH (4) · Śloka 4
ਉਪਨਾਹਸ੍ਵੇਦਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਗਨ੍ਧਧਾਨ੍ਯਸਰ੍ਸਪਕਿਣ੍ਵਵਚਾਦੇਵਦਾਰੁਰਾ- ਸ੍ਨੈਰਣ੍ਡਮੂਲਮਧੁਕਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਸੁਰਾਕਿਟ੍ਟਾਦਿਵਾਤਹਰਦ੍ਰਵ੍ਯਚੂਰ੍ਣੈਰ੍ਯ- ਵਗੋਧੂਮਸ਼ਕਲੈਰਾਨੂਪਾਸਕ੍ਪਿਤ੍ਤਸ਼ਿਰਃ ਪਾਦਾਮਿਸਵੇਸ਼ਵਾਰੈਸ਼੍ਚ| ਤਥਾ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸਂਸਸ੍ਟੇ ਵਾਯੌ ਸੁਰਸਾਦਿਭਿਃ| ਪਿਤ੍ਤਸਂਸਸ੍ਟੇ ਚ ਪਦ੍ਮਕਾਦਿਭਿਃ| ਪਥਕ੍ ਸਹਿਤੈਰ੍ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਸ਼ੁਕ੍ਤਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਲ- ਵਣਮਸ੍ਤੁਪ੍ਰਗਾਢੈਃ ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਃ ਸੁਖ਼ੋਸ੍ਣੈਃ ਸਾਲ੍ਵਲਾਭਿਧਾਨੈ- ਸ੍ਤੈਰ੍ਬਹੁਸ਼ਃ ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯੋਸ੍ਣਵੀਰ੍ਯਾਪੂਤਿਮਦੁਰੋਮਚਰ੍ਮਭਿਸ੍ਤਦ ਭਾਵੇ ਗ਼ਨ- ਵਾਤਹਰਪਤ੍ਰਾਵਿਕਕੌਸ਼ੇਯੈਰੁਪਨਦ੍ਧਮਙ੍ਗਮਹਃਸ੍ਥਿਤਂ ਵਿਦਾਹਪਰਿ- ਹਾਰਾਰ੍ਥਂ ਨਿਸ਼ਿ ਮੁਞ੍ਚੇਤ੍| ਦਿਵਾ ਨਿਸ਼ਿ ਬਦ੍ਧਮ੍| ਦੋਸਕਾਲ- ਬਲਵਸ਼ੇਨ ਵਾ||੪||
उपनाहस्वेदस्तु सर्वगन्धधान्यसर्षपकिण्ववचादेवदारुरा- स्नैरण्डमूलमधुकशताह्वासुराकिट्टादिवातहरद्रव्यचूर्णैर्य- वगोधूमशकलैरानूपासृक्पित्तशिरः पादामिषवेशवारैश्च| तथा श्लेष्मसंसृष्टे वायौ सुरसादिभिः| पित्तसंसृष्टे च पद्मकादिभिः| पृथक् सहितैर्वा क्षीरशुक्तधान्याम्लल- वणमस्तुप्रगाढैः सुस्निग्धैः सुख़ोष्णैः साल्वलाभिधानै- स्तैर्बहुशः प्रदिह्योष्णवीर्यापूतिमृदुरोमचर्मभिस्तद भावे ग़न- वातहरपत्राविककौशेयैरुपनद्धमङ्गमहःस्थितं विदाहपरि- हारार्थं निशि मुञ्चेत्| दिवा निशि बद्धम्| दोषकाल- बलवशेन वा||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvividhaH dravasvedaH (5) · Śloka 5
ਦ੍ਰਵਸ੍ਵੇਦਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਵਿਧਃ| ਪਰਿਸੇਕੋਵਗਾਸ਼੍ਚ| ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਿਗ੍ਰੁ- ਵਰਣਾਮ੍ਰਾਤਕਮੂਲਕਸਰ੍ਸਪਸੁਰਸਾਰ੍ਜਕਵਾਸਾਵਂਸ਼ਾਸ਼੍ਮਨ੍ਤਕਾ- ਸ਼ੋਕਸ਼ਿਰੀਸਾਰ੍ਕਕਰਞ੍ਜੈਰਣ੍ਡਮਾਲਤੀਪਤ੍ਰ ਭਙ੍ਗਪੂਤੀਕਦਸ਼ਮੂ- ਲਾਦਿਵਾਤਹਰੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਮਸ੍ਤੁਸਲਿਲਸੁਰਾਕ੍ਸੀਰਸ਼ੁਕ੍ਤਾਦਿਭਿਰ੍ਕ੍ਵ- ਥਿਤੈਃ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਯਥਾਦੋਸਂ ਪਥਕ੍ਸਹਿਤੈਰ੍ਵਾ ਕੁਮ੍ਭੀਰ੍ਵਰ੍ਸ- ਲਿਕਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਰ੍ਵਾ ਪੂਰਯਿਤ੍ਵਾ ਵਾਤਹਰਸਿਦ੍ਧਸ੍ਨੇਹਾਭ੍ਯਕ੍ਤਮਨ- ਭ੍ਯਕ੍ਤਂ ਵੋਪਵਿਸ੍ਟਂ ਕਿਲਿਞ੍ਜੇ ਵਾ ਸ਼ਯਾਨਮੇਕਾਙ੍ਗੇ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੇ ਵਾ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਵਚ੍ਛਨ੍ਨੇ ਪਰਿਸੇਚਯੇਤ੍ ਤੈਰੇਵਾਦ੍ਭਿ ਪੂਰ੍ਣੇ ਮਹਤਿ ਕਟਾਹੇ ਕੁਣ੍ਡੇ ਦ੍ਰੋਣ੍ਯਾਂ ਵਾਵਗਾਹਯੇਤ੍||੫||
द्रवस्वेदस्तु द्विविधः| परिषेकोऽवगाश्च| तत्र शिग्रु- वरणाम्रातकमूलकसर्षपसुरसार्जकवासावंशाश्मन्तका- शोकशिरीषार्ककरञ्जैरण्डमालतीपत्र भङ्गपूतीकदशमू- लादिवातहरैर्द्रव्यैर्मस्तुसलिलसुराक्षीरशुक्तादिभिर्क्व- थितैः पूर्वोक्तैश्च यथादोषं पृथक्सहितैर्वा कुम्भीर्वर्ष- लिका प्रणालीर्वा पूरयित्वा वातहरसिद्धस्नेहाभ्यक्तमन- भ्यक्तं वोपविष्टं किलिञ्जे वा शयानमेकाङ्गे सर्वाङ्गे वा वस्त्रावच्छन्ने परिषेचयेत् तैरेवाद्भि पूर्णे महति कटाहे कुण्डे द्रोण्यां वाऽवगाहयेत्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana UShmasvedaH aShTavidhaH (6) · Śloka 6
ਊਸ੍ਮਸ੍ਵੇਦਃ ਪੁਨਰਸ੍ਟਧਾ ਭਿਦ੍ਯਤੇ-ਪਿਣ੍ਡਃ ਸਂਸ੍ਤਰੋ ਨਾਡੀ ਗ਼ਨਾਸ਼੍ਮ ਕੁਮ੍ਭੀ ਕੂਪਃ ਕੁਟੀ ਜੇਨ੍ਤਾਕਸ਼੍ਚ||੬||
ऊष्मस्वेदः पुनरष्टधा भिद्यते-पिण्डः संस्तरो नाडी ग़नाश्म कुम्भी कूपः कुटी जेन्ताकश्च||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piNDasvedaH (7) · Śloka 7
ਤਤ੍ਰ ਮਤ੍ਕਪਾਲਪਾਸਾਣਲੋਸ੍ਟਲੋਹਪਿਣ੍ਡਾਨਗ੍ਨਿਵਰ੍ਣਾਨ੍ ਸਨ੍ਦਂਸ਼ੇਨ ਗਹੀਤ੍ਵਾਮ੍ਭਸ੍ਯਮ੍ਲੇ ਵਾ ਨਿਮ੍ਮਜ੍ਜਯੇਤ੍| ਤੈਰਾਰ੍ਦ੍ਰਾਵਿਕਵਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਵੇਸ੍ਟਿਤੈਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਮੇਦੋਭੂਯਿਸ੍ਠਂ ਸਰੁਜਮਙ੍ਗਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਮਦ੍ਵਾ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍| ਪਾਂਸੁਸਿਕਤਾਗਵਾਦਿਪੁਰੀਸਧਾਨ੍ਯਬੁਸਪੁਲਾਕਪਲਲੈਰ੍ਵਾ- ਮ੍ਲੋਤ੍ਕ੍ਵਥਿਤੈਃ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਵੇਸ੍ਟਿਤੈਃ ਗਵਾਦਿਸ਼ਕਤਾਰ੍ਦ੍ਰੇਣ ਪਿਣ੍ਡੀ- ਕਤੇਨੋਪਨਾਹਦ੍ਰਵ੍ਯੋਤ੍ਕਾਰਿਕਾਕਸਰਮਾਂਸਪਿਣ੍ਡੈਰ੍ਵਾ ਵਾਤਰੋਗੇ- ਸ੍ਵਿਤਿ ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਵੇਦਃ| ਸ ਏਵ ਸਙ੍ਕਰਾਖ਼੍ਯਃ||੭||
तत्र मृत्कपालपाषाणलोष्टलोहपिण्डानग्निवर्णान् सन्दंशेन गृहीत्वाम्भस्यम्ले वा निम्मज्जयेत्| तैरार्द्राविकवस्त्रेण वेष्टितैः श्लेष्ममेदोभूयिष्ठं सरुजमङ्गं ग्रन्थिमद्वा स्वेदयेत्| पांसुसिकतागवादिपुरीषधान्यबुसपुलाकपललैर्वा- ऽम्लोत्क्वथितैः पूर्ववद्वेष्टितैः गवादिशकृतार्द्रेण पिण्डी- कृतेनोपनाहद्रव्योत्कारिकाकृसरमांसपिण्डैर्वा वातरोगे- ष्विति पिण्डस्वेदः| स एव सङ्कराख़्यः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMstarasvedaH (8) · Śloka 8
ਯਥਾਰ੍ਹਸ੍ਵੇਦਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਪਿਹਿਤਮੁਖ਼ਾਯਾਂ ਕੁਮ੍ਭ੍ਯਾਂ ਸਮ੍ਯਗੁਪਸ੍ਵੇਦ੍ਯ ਨਿਵਾਤਸ਼ਰਣਸ਼ਯਨਸ੍ਥੇ ਕਿਲਿਞ੍ਜੇ ਪ੍ਰਸ੍ਤੀਰ੍ਯਾਵਿਕਕੌਸ਼ੇਯ- ਵਾਤਹਰਪਤ੍ਰਾਨ੍ਯਤਮੋਤ੍ਤਰਪ੍ਰਚ੍ਛਦੇ ਰੌਰਵਾਜਿਨਪ੍ਰਾਵਾਰਾਦਿਸ੍ਵਵ- ਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਸ੍ਵੇਦਯੇਦਿਤਿ ਸਂਸ੍ਤਰਸ੍ਵੇਦਃ||੮||
यथार्हस्वेदद्रव्याणि पिहितमुख़ायां कुम्भ्यां सम्यगुपस्वेद्य निवातशरणशयनस्थे किलिञ्जे प्रस्तीर्याविककौशेय- वातहरपत्रान्यतमोत्तरप्रच्छदे रौरवाजिनप्रावारादिष्वव- च्छन्नं स्वेदयेदिति संस्तरस्वेदः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nADIsvedaH (9) · Śloka 9
ਪੂਰ੍ਵਵਦੇਵੋਪਸ੍ਵੇਦ੍ਯੋਖ਼ਾਮੁਖ਼ੇਨ੍ਯਾਮੁਖ਼ਾਂ ਨਾਡੀਂ ਮੂਲਚ੍ਛਿਦ੍ਰਪ੍ਰ- ਮਾਣਾਪਾੜ੍ਸ਼੍ਵਚ੍ਛਿਦ੍ਰਾਮੁਪਸਨ੍ਧਾਯਾਵਲਿਪ੍ਯ ਚ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਚ੍ਛਿਦ੍ਰਸ੍ਥਯਾ ਨਾਡ੍ਯਾ ਸ਼ਰੇਸਿਕਾਵਂਸ਼ਦਲਕਿਲਿਞ੍ਜਕਰਞ੍ਜਪਤ੍ਰਾਨ੍ਯਤਮਕਤਯਾ ਗਜਾਗ੍ਰਹਸ੍ਤਸਂਸ੍ਥਾਨਯਾ ਵ੍ਯਾਮਦੀਰ੍ਗ਼ਯਾਧ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧਵ੍ਯਾਮਦੀਰ੍ਗ਼ਯਾ ਵਾ ਸ੍ਵਾਯਾਮਚਤੁਰ੍ਭਾਗਾਸ੍ਟਭਾਗਪਰਿਣਾਹਮੂਲਾਗ੍ਰਸ੍ਰੋਤਸਾ ਸਰ੍ਵਤੋ ਵਾਤਹਰਪਤ੍ਰਸਂਵਤਛਿਦ੍ਰਯਾ ਦ੍ਵਿਸ੍ਤ੍ਰਿਰ੍ਵਾ ਵਿਨਮਿਤਯਾ ਸੁਖ਼ੋਪ- ਵਿਸ੍ਟਸ੍ਯ ਸ੍ਵਭ੍ਯਕ੍ਤਪ੍ਰਾਵਤੇਙ੍ਗੇ ਬਾਸ੍ਪਮੁਪਹਰੇਤ੍| ਬਾਸ੍ਪੋ ਹ੍ਯਨ- ਜੁਗਾਮੀ ਵਿਹਤਚਣ੍ਡਵੇਗਸ੍ਤ੍ਵਚਮਿਵਿਦਹਨ੍ ਸੁਖ਼ਂ ਸ੍ਵੇਦਯਤੀਤਿ ਨਾਡੀਸ੍ਵੇਦਃ||੯||
पूर्ववदेवोपस्वेद्योख़ामुख़ेऽन्यामुख़ां नाडीं मूलच्छिद्रप्र- माणापाऱ्श्वच्छिद्रामुपसन्धायावलिप्य च पार्श्वच्छिद्रस्थया नाड्या शरेषिकावंशदलकिलिञ्जकरञ्जपत्रान्यतमकृतया गजाग्रहस्तसंस्थानया व्यामदीर्ग़याऽध्यर्द्धव्यामदीर्ग़या वा स्वायामचतुर्भागाष्टभागपरिणाहमूलाग्रस्रोतसा सर्वतो वातहरपत्रसंवृतछिद्रया द्विस्त्रिर्वा विनमितया सुख़ोप- विष्टस्य स्वभ्यक्तप्रावृतेऽङ्गे बाष्पमुपहरेत्| बाष्पो ह्यनृ- जुगामी विहतचण्डवेगस्त्वचमिविदहन् सुख़ं स्वेदयतीति नाडीस्वेदः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ghanAshmasvedaH (10) · Śloka 10
ਪੁਰੁਸਾਯਾਮਮਾਤ੍ਰਮਧਿਕਂ ਵਾ ਘਨਂ ਸਮਂ ਚ ਸ਼ਿਲਾਤਲਂ ਭੂਪ੍ਰਦੇਸ਼ਂ ਵਾ ਵਾਤਹਰਦਾਰੁਦੀਪ੍ਤੇਨਾਗ੍ਨਿਨਾ ਸਰ੍ਵਤਸ੍ਤਾਪਯਿਤ੍ਵਾਗ੍ਨਿਮਪੋ- ਹ੍ਯੋਸ੍ਣੋਦਕਾਮ੍ਲਾਦਿਭਿਰਭ੍ਯੁਕ੍ਸ੍ਯ ਯਥੋਕ੍ਤਪ੍ਰਚ੍ਛਦੇ ਸਂਸ੍ਤਰਵਤ੍ਸ੍ਵੇ- ਦਯੇਦਿਤਿ ਘਨਾਸ਼੍ਮਸ੍ਵੇਦਃ||੧੦||
पुरुषायाममात्रमधिकं वा घनं समं च शिलातलं भूप्रदेशं वा वातहरदारुदीप्तेनाग्निना सर्वतस्तापयित्वाऽग्निमपो- ह्योष्णोदकाम्लादिभिरभ्युक्ष्य यथोक्तप्रच्छदे संस्तरवत्स्वे- दयेदिति घनाश्मस्वेदः||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kumBIsvedaH (11) · Śloka 2
ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਸ੍ਵੇਦਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਕੁਮ੍ਭ੍ਯਾਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾਥ੍ਯਾਸ਼੍ਲਿਸ੍ਯੋਪਵਿਸ੍ਟਸ੍ਤ- ਦ੍ਵਦੂਸ੍ਮਣਂ ਗਹ੍ਣੀਯਾਤ੍| ਭੂਮੌ ਵਾ ਤਾਂ ਨਿਖ਼ਾਯ ਤਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮਾਸਨਂ ਸ਼ਯਨਂ ਵਾ ਨਾਤਿਗ਼ਨਪ੍ਰਚ੍ਛਦਂ ਪਰਿਤਃ ਪ੍ਰਲਮ੍ਬਮਾਨਕੁਥਾਕਮ੍ਬ- ਲਗੋਣਿਕਂ ਨਿਧਾਯ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਸ੍ਯੋਸ੍ਮਾਣਂ ਗਹ੍ਣਤਃ ਕੁਮ੍ਭ੍ਯਾਮਗ੍ਨਿ- ਵਰ੍ਣਾਨਯੋਗੁਡਾਨੁਪਲਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ਨਿਰ੍ਨਿਮਿਜ੍ਜਯੇਦਿਤਿ ਕੁਮ੍ਭਸ੍ਵੇਦਃ||੨||
पूर्ववत्स्वेदद्रव्याणि कुम्भ्यामुक्त्वाथ्याश्लिष्योपविष्टस्त- द्वदूष्मणं गृह्णीयात्| भूमौ वा तां निख़ाय तदूर्ध्वमासनं शयनं वा नातिग़नप्रच्छदं परितः प्रलम्बमानकुथाकम्ब- लगोणिकं निधाय तत्रस्थस्योष्माणं गृह्णतः कुम्भ्यामग्नि- वर्णानयोगुडानुपलांश्च शनिर्निमिज्जयेदिति कुम्भस्वेदः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kUpasvedaH (12) · Śloka 12
ਸ਼ਯਨਸ੍ਯਾਧੋਵਿਸ੍ਤਾਰਦ੍ਵਿਗੁਣਖ਼ਾਤੇ ਕੂਪੇ ਵਾਤਹਰਦਾਰੁਕਰੀਸਾ- ਨ੍ਯਤਰਪੂਰ੍ਣਦਗ੍ਧੇ ਵਿਗਤਧੂਮੇ ਸ੍ਵਾਸ੍ਤੀਰ੍ਣਸ਼ਯਨਸ੍ਥਂ ਸ੍ਵੇਦਯੇਦਿਤਿ ਕੂਪਸ੍ਵੇਦਃ||੧੨||
शयनस्याधोविस्तारद्विगुणख़ाते कूपे वातहरदारुकरीषा- न्यतरपूर्णदग्धे विगतधूमे स्वास्तीर्णशयनस्थं स्वेदयेदिति कूपस्वेदः||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuTIsvedaH (13) · Śloka 13
ਕੁਟੀਂ ਨਾਤ੍ਯੁਚ੍ਚਵਿਸ੍ਤਾਰਾਂ ਵਤ੍ਤਾਮਚ੍ਛਿਦ੍ਰਾਮੁਪਨਾਹਕਲ੍ਕਗ਼ਨ- ਪ੍ਰਦਿਗ੍ਧਕੁਡ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਤੋ ਵਿਧੂਮਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਖ਼ਦਿਰਾਙ੍ਗਾਰਪੂਰ੍ਣਹਸਨ੍ਤਿ- ਕਾਸਮੂਹਪਰਿਵਤਾਂ ਵਿਧਾਯ ਤਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਚ ਸ਼ਯ੍ਯਾਂ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸ੍ਵੇਦਯੇਦਿਤਿ ਕੁਟੀਸ੍ਵੇਦਃ||੧੩||
कुटीं नात्युच्चविस्तारां वृत्तामच्छिद्रामुपनाहकल्कग़न- प्रदिग्धकुड्यां सर्वतो विधूमप्रदीप्तख़दिराङ्गारपूर्णहसन्ति- कासमूहपरिवृतां विधाय तन्मध्ये च शय्यां तत्रस्थं स्वेदयेदिति कुटीस्वेदः||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jentAkasvedaH (14) · Śloka 14
ਅਥ ਜੇਨ੍ਤਾਕਂ ਚਿਕੀਰ੍ਸੁਰ੍ਭੂਮਿਂ ਪਰੀਕ੍ਸੇਤ| ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਯਾਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਯਾਂ ਵਾ ਦਿਸ਼ਿ ਗੁਣਵਤਿ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਭੂਮਿਭਾਗੇ| ਦੇਸ਼ੇ ਕਸ੍ਣਮਤ੍ਤਿਕੇ ਵਾ ਸੁਵਰ੍ਣਵਰ੍ਣਮਤ੍ਤਿਕੇ ਪਰਿਧਾਪੁਸ੍ਕਰਿਣ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਜਲਾਸ਼ਯਾ- ਨਾਮਨ੍ਯਤਮਸ੍ਯ ਕੂਲੇ| ਦਕ੍ਸਿਣੇ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਵਾ ਸੁਤੀਰ੍ਥੇ ਸਮ- ਸੁਵਿਭਕ੍ਤਭੂਮਿਭਾਗੇ| ਸਪ੍ਤਾਸ੍ਟੌ ਵਾਰਤ੍ਨੀਃ ਪਰਿਕ੍ਰਮ੍ਯੋਦਕਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖ਼ਮੁਦਙ੍ਮੁਖ਼ਂ ਵਾਭਿਮੁਖ਼ਤੀਰ੍ਥਂ ਕੂਟਾਗਾਰਂ ਕਾਰਯੇਤ੍| ਉਤ੍ਸੇਧਵਿਸ੍ਤਾਰਤਃ ਪਰਮਰਤ੍ਨਯਃ ਸੋਡਸ਼ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ਸੁਵਤ੍ਤਂ ਮਤ੍ਕ- ਰ੍ਮਸਮ੍ਪਨ੍ਨਮਨੇਕਵਾਤਾਯਨਮ੍| ਅਸ੍ਯ ਕੂਟਾਗਾਰਸ੍ਯਨ੍ਤਃ ਸਮ- ਨ੍ਤਤੋ ਭਿਤ੍ਤਿਮਰਤ੍ਨਿਵਿਸ੍ਤਾਰੋਚ੍ਛ੍ਰਾਯਾਂ ਪਿਣ੍ਡਿਕਾਂ ਕਾਰਯੇ- ਦਾਕVਵਾਟਾਤ੍| ਮਧ੍ਯੇ ਚਾਸ੍ਯ ਕੂਟਾਗਾਰਸ੍ਯ ਕਿਸ੍ਕੁਮੁਕ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿ- ਪੁਰੁਸਪ੍ਰਮਾਣਂ ਮਨ੍ਮਯਂ ਕਨ੍ਦੁਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਬਹੁਸੂਕ੍ਸ੍ਮਚਿਛ੍ਦ੍ਰਮਙ੍ਗਾਰ- ਕੋਸ੍ਠਕਸ੍ਤਮ੍ਭਂ ਸਾਪਿਧਾਨਂ ਕਾਰਯੇਤ੍| ਤਂ ਚ ਖ਼ਾਦਿਰਾਣਾਂ ਅਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਾਨਾਂ ਵਾ ਕਾਸ੍ਠਾਨਾਂ ਪੂਰਯਿਤ੍ਵਾ ਦੀਪਯੇਤ੍| ਸ ਯਦਾ ਜਾਨੀਯਾਤ੍ਸਾਧੁਦਗ੍ਧਾਨਿ ਕਾਸ੍ਠਾਨਿ ਵਿਗਤਧੂਮਾਨ੍ਯਵਤਪ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਮਗ੍ਨਿਨਾ ਤਦਗ੍ਨਿਗਹਂ ਸ੍ਵੇਦਯੋਗ੍ਯੇਨ ਚੋਸ੍ਮਣਾ ਯੁਕ੍ਤਮਿਤਿ| ਤਤ੍ਰੈਨਂ ਵਾਤਹਰਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਭ੍ਯਕ੍ਤਗਾਤ੍ਰਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਵਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਤ੍| ਅਨੁਸ਼ਿਸ੍ਯਾਤ੍ ਸੌਮ੍ਯ, ਪ੍ਰਵਿਸ਼ ਕਲ੍ਯਾਣਾਯਾਰੋਗ੍ਯਾਯ ਚ| ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਚੈਨਾਂ ਪਿਣ੍ਡਿਕਾਮਾਰੁਹ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਪਰਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਯਥਾ- ਸੁਖ਼ਂ ਸ਼ਯੀਥਾਃ| ਨ ਚ ਤ੍ਵਰਯਾ ਸ੍ਵੇਦਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਪਰਿਤੇਨਾਪਿ ਪਿਣ੍ਡਿਕੈਸਾ ਵਿਮੋਕ੍ਤਵ੍ਯਾ ਪ੍ਰਾਣੋਚ੍ਛ੍ਰਵਾਸਾਤ੍| ਭ੍ਰਸ਼੍ਯਮਾਨੋ ਹ੍ਯਤਃ ਪਿਣ੍ਡਿਕਾਵਕਾਸ਼ਾਦ੍ ਦ੍ਵਾਰਮਨਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ ਸ੍ਵੇਦਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ- ਪਰੀਤਤਯਾ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਜਹ੍ਯਾਃ| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਿਣ੍ਡਿਕਾ- ਮੇਨਾਂ ਨ ਕਥਞ੍ਚਨ ਮੁਞ੍ਚੇਥਾਃ| ਤ੍ਵਂ ਯਦਾ ਜਾਨੀਯਾਃ ਵਿਗਤਾ- ਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਸ੍ਰੁਤਸ੍ਵੇਦਪਿਚ੍ਛਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਰੋਤੋ- ਵਿਮੁਕ੍ਤਂ ਲਗ਼ੁਭੁਤਮਪਗਤਵਿਬਨ੍ਧਸ੍ਤਮ੍ਭਸੁਪ੍ਤਿਵੇਦਨਾਗੌਰਵ- ਮਿਤਿ| ਤਤਃ ਪਿਣ੍ਡਿਕਾਨੁਸਾਰੇਣ ਦ੍ਵਾਰਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯੇਥਾਃ| ਨਿਸ੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਚ ਚਕ੍ਸੁਸੋਃ ਪਰਿਪਾਲਨਾਰ੍ਥਮਤਿਸ੍ਵਿਨ੍ਨੋਪਿ ਨ ਸਹਸਾ ਸ਼ੀਤੋ- ਦਕਮਨੁਪ੍ਰਵਿਸ਼ੇਥਾਃ| ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਤ੍ਵਪਗਤਸਨ੍ਤਾਪਕ੍ਲਮੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਤ੍ਸੁਖ਼ੋਸ੍ਣੇਨ ਵਾਰਿਣਾ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਪਰਿਸਿਕ੍ਤੋਸ਼੍ਨੀਯਾ- ਦਿਤਿ ਜੇਨ੍ਤਾਕਸ੍ਵੇਦਃ||੧੪||
अथ जेन्ताकं चिकीर्षुर्भूमिं परीक्षेत| पूर्वस्यामुत्तरस्यां वा दिशि गुणवति प्रशस्तभूमिभागे| देशे कृष्णमृत्तिके वा सुवर्णवर्णमृत्तिके परिधापुष्करिण्यादीनां जलाशया- नामन्यतमस्य कूले| दक्षिणे पश्चिमे वा सुतीर्थे सम- सुविभक्तभूमिभागे| सप्ताष्टौ वाऽरत्नीः परिक्रम्योदकात् प्राङ्मुख़मुदङ्मुख़ं वाऽभिमुख़तीर्थं कूटागारं कारयेत्| उत्सेधविस्तारतः परमरत्नयः षोडशसमन्तात्सुवृत्तं मृत्क- र्मसम्पन्नमनेकवातायनम्| अस्य कूटागारस्यन्तः सम- न्ततो भित्तिमरत्निविस्तारोच्छ्रायां पिण्डिकां कारये- दाकVवाटात्| मध्ये चास्य कूटागारस्य किष्कुमुक्तं द्वि- पुरुषप्रमाणं मृन्मयं कन्दुसंस्थानं बहुसूक्ष्मचिछ्द्रमङ्गार- कोष्ठकस्तम्भं सापिधानं कारयेत्| तं च ख़ादिराणां अश्वकर्णानां वा काष्ठानां पूरयित्वा दीपयेत्| स यदा जानीयात्साधुदग्धानि काष्ठानि विगतधूमान्यवतप्तं सर्वमग्निना तदग्निगृहं स्वेदयोग्येन चोष्मणा युक्तमिति| तत्रैनं वातहराभ्यङ्गाभ्यक्तगात्रं वस्त्रावच्छन्नं प्रवेशयेत्| अनुशिष्यात् सौम्य, प्रविश कल्याणायारोग्याय च| प्रविश्य चैनां पिण्डिकामारुह्य पार्श्वापरपार्श्वाभ्यां यथा- सुख़ं शयीथाः| न च त्वरया स्वेदमूर्च्छापरितेनापि पिण्डिकैषा विमोक्तव्या प्राणोच्छ्रवासात्| भ्रश्यमानो ह्यतः पिण्डिकावकाशाद् द्वारमनधिगच्छन् स्वेदमूर्च्छा- परीततया सद्यः प्राणान् जह्याः| तस्मात् पिण्डिका- मेनां न कथञ्चन मुञ्चेथाः| त्वं यदा जानीयाः विगता- भिष्यन्दमात्मानं सम्यक् प्रस्रुतस्वेदपिच्छं सर्वस्रोतो- विमुक्तं लग़ुभुतमपगतविबन्धस्तम्भसुप्तिवेदनागौरव- मिति| ततः पिण्डिकानुसारेण द्वारं प्रपद्येथाः| निष्क्रम्य च चक्षुषोः परिपालनार्थमतिस्विन्नोऽपि न सहसा शीतो- दकमनुप्रविशेथाः| सम्यक् स्विन्नस्त्वपगतसन्तापक्लमो मुहूर्तात्सुख़ोष्णेन वारिणा यथान्यायं परिषिक्तोऽश्नीया- दिति जेन्ताकस्वेदः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tApAdInAM doShavesheShe prayoganirdeshaH (15) · Śloka 15
ਤੇਸਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ੍ਤਾਪੋਸ੍ਮਸ੍ਵੇਦੌ ਕਫੇ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਉਪ- ਨਾਹਮਨਿਲੇ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਪਿਤ੍ਤਸਂਸਸ੍ਟੇਨ੍ਯਤਰਸ੍ਮਿਨ੍ ਦ੍ਰਵਮਿਤਿ||੧੫||
तेषां विशेषतस्तापोष्मस्वेदौ कफे प्रयोजयेत्| उप- नाहमनिले किञ्चित्पित्तसंसृष्टेऽन्यतरस्मिन् द्रवमिति||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anagnisvedaH (16) · Śloka 16
ਅਨਾਗ੍ਨੇਯਂ ਪੁਨਰ੍ਮੇਦਃਕਫਾਵਤੇ ਵਾਯੌ| ਨਿਵਾਤਸਦਨਗੁਰੁ- ਪ੍ਰਾਵਰਣਬਹੁਮਦ੍ਯਪਾਨਵ੍ਯਾਯਾਮਕ੍ਸੁਦਾਤਪਨਿਯੁਦ੍ਧਾਧ੍ਵਭਾਰਭਰ- ਣਾਮਰ੍ਸਭਯੈਃ| ਉਪਨਾਹਞ੍ਚ ਪਿਤ੍ਤਾਨ੍ਵਯੇ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੇਨੈਵ ਵਿਧਿਨਾ- ਗ੍ਨਿਰਹਿਤਮਿਤਿ||੧੬||
अनाग्नेयं पुनर्मेदःकफावृते वायौ| निवातसदनगुरु- प्रावरणबहुमद्यपानव्यायामक्षुदातपनियुद्धाध्वभारभर- णामर्षभयैः| उपनाहञ्च पित्तान्वये पूर्वोक्तेनैव विधिना- ऽग्निरहितमिति||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svedavidhiH (17) · Śloka 17
ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਨਿਵਾਤੇਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਃਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋ ਜੀਰ੍ਣਾਨ੍ਨਃ ਸ੍ਵੇਦਮਾਚਰੇਤ੍| ਵ੍ਯਾਧਿਵ੍ਯਾਧਿਤਦੇਸ਼ਰ੍ਤ੍ਤੁਵਸ਼ਾਨ੍ਮਧ੍ਯਵਰਾਵਰਮ੍| ਕਫਾਰ੍ਤੋ ਰੂਕ੍ਸਣਂ ਰੂਕ੍ਸੋ ਰੂਕ੍ਸਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਕਫਾਨਿਲੇ| ਆਮਾਸ਼ਯਗਤੇ ਵਾਯੌ ਕਫੇ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਾਸ਼ਿਸ਼੍ਰਿਤੇ| ਰੂਕ੍ਸਪੂਰ੍ਵਂ ਤਥਾ ਸ੍ਨੇਹਪੂਰ੍ਵਂ ਸ੍ਥਾਨਾਨੁਰੋਧਤਃ| ਅਲ੍ਪਂ ਵਙ੍ਕ੍ਸਣਯੋਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪਂ ਦਙ੍ਮੁਸ੍ਕਹਦਯੇ ਨ ਵਾ| ਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਾਦਿਭਿਃ ਸਕ੍ਤੁਪਿਣ੍ਡ੍ਯਾ ਵਾਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਚਕ੍ਸੁਸੀ| ਸ਼ੀਤੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਵਲੀਪਦ੍ਮਕੁਮੁਦੋਤ੍ਪਲਭਾਜਨੈਃ| ਮੁਹੁਃ ਕਰੈਸ਼੍ਚ ਤੋਯਾਰ੍ਦ੍ਰੈਃ ਸ੍ਵਿਦ੍ਯਤੋ ਹਦਯਂ ਸ੍ਪਸ਼ੇਤ੍||੧੭||
भवति चात्र- निवातेऽन्तर्बहिःस्निग्धो जीर्णान्नः स्वेदमाचरेत्| व्याधिव्याधितदेशर्त्तुवशान्मध्यवरावरम्| कफार्तो रूक्षणं रूक्षो रूक्षस्निग्धं कफानिले| आमाशयगते वायौ कफे पक्वाशयाशिश्रिते| रूक्षपूर्वं तथा स्नेहपूर्वं स्थानानुरोधतः| अल्पं वङ्क्षणयोः स्वल्पं दृङ्मुष्कहृदये न वा| पद्मोत्पलादिभिः सक्तुपिण्ड्या वाऽऽच्छाद्य चक्षुषी| शीतैर्मुक्तावलीपद्मकुमुदोत्पलभाजनैः| मुहुः करैश्च तोयार्द्रैः स्विद्यतो हृदयं स्पृशेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samyaksvinnalakShaNaM tatra kRutya~jca (18) · Śloka 18
ਸ਼ੀਤਸ਼ੂਲਕ੍ਸਯੇ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨੋ ਜਾਤੇਙ੍ਗਾਨਾਂ ਚ ਮਾਰ੍ਦਵੇ| ਸ੍ਯਾਚ੍ਛਨੈਰ੍ਮਦਿਤਃ ਸ੍ਨਾਤਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਨੇਹਵਿਧਿਂ ਭਜੇਤ੍||੧੮||
शीतशूलक्षये स्विन्नो जातेऽङ्गानां च मार्दवे| स्याच्छनैर्मृदितः स्नातस्ततः स्नेहविधिं भजेत्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svedAtiyogalakShaNantatropacArashca (19) · Śloka 19
ਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਕੋਪਤਣ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਸ੍ਵਰਾਙ੍ਗਸਦਨਭ੍ਰਮਾਃ| ਸਨ੍ਧਿਪੀਡਾਜ੍ਵਰਃ ਸ਼੍ਯਾਵਰਕ੍ਤਮਣ੍ਡਲਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍| ਸ੍ਵੇਦਾਤਿਯੋਗਾਚ੍ਛਰ੍ਦਿਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨਮੌਸਧਮ੍| ਵਿਸਕ੍ਸਾਰਾਗ੍ਨ੍ਯਤੀਸਾਰਚ੍ਛਰ੍ਦਿਮੋਹਾਤੁਰੇਸੁ ਚ||੧੯||
पित्तास्रकोपतृण्मूर्च्छास्वराङ्गसदनभ्रमाः| सन्धिपीडाज्वरः श्यावरक्तमण्डलदर्शनम्| स्वेदातियोगाच्छर्दिश्च तत्र स्तम्भनमौषधम्| विषक्षाराग्न्यतीसारच्छर्दिमोहातुरेषु च||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svedana-stamBana-sAmAnyalakShaNam (20) · Śloka 20
ਸ੍ਵੇਦਨਂ ਗੁਰੁ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਂ ਪ੍ਰਾਯਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨਮਨ੍ਯਥਾ| ਦ੍ਰਵਸ੍ਥਿਰਸਰਸ੍ਨਿਗ੍ਧਰੂਕ੍ਸਸੂਕ੍ਸ੍ਮਂ ਚ ਭੇਸਜਮ੍| ਸ੍ਵੇਦਨਂ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਰੂਕ੍ਸਸੂਕ੍ਸ੍ਮਸਰਦ੍ਰਵਮ੍| ਪ੍ਰਾਯਸ੍ਤਿਕ੍ਤਂ ਕਸਾਯਂ ਚ ਮਧੁਰਂ ਚ ਸਮਾਸਤਃ||੨੦||
स्वेदनं गुरु तीक्ष्णोष्णं प्रायः स्तम्भनमन्यथा| द्रवस्थिरसरस्निग्धरूक्षसूक्ष्मं च भेषजम्| स्वेदनं स्तम्भनं श्लक्ष्णरूक्षसूक्ष्मसरद्रवम्| प्रायस्तिक्तं कषायं च मधुरं च समासतः||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samyakstamBitAtistamBitalakShaNAni (21) · Śloka 21
ਸ੍ਤਮ੍ਭਿਤਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਬਲੇ ਲਬ੍ਧੇ ਯਥੋਕ੍ਤਾਮਯਸਙ੍ਕ੍ਸਯਾਤ੍| ਸ੍ਤਮ੍ਭਤ੍ਵਕ੍ਸ੍ਨਾਯੁਸਙ੍ਕੋਚਕਮ੍ਪਹਦ੍ਵਾਗ੍ਧਨੁਗ੍ਰਹੈਃ| ਪਾਦੌਸ੍ਠਤ੍ਵਕ੍ਕਰੈਃ ਸ਼੍ਯਾਵੈਰਤਿਸ੍ਤਮ੍ਭਿਤਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍||੨੧||
स्तम्भितः स्याद्बले लब्धे यथोक्तामयसङ्क्षयात्| स्तम्भत्वक्स्नायुसङ्कोचकम्पहृद्वाग्धनुग्रहैः| पादौष्ठत्वक्करैः श्यावैरतिस्तम्भितमादिशेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asvedyAsteShAmevAtyayike mRudusvedavidhishca (22) · Śloka 22
ਨ ਸ੍ਵੇਦਯੇਦਤਿਸ੍ਥੂਲਰੂਕ੍ਸਦੁਰ੍ਬਲਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾਨ੍| ਸ੍ਤਮ੍ਭਨੀਯਕ੍ਸਤਕ੍ਸੀਣਕ੍ਸਾਮਮਦ੍ਯਵਿਕਾਰਿਣਃ| ਤਿਮਿਰੋਦਰਵੀਸਰ੍ਪਕੁਸ੍ਠਸ਼ੋਸਾਢ੍ਯਰੋਗਿਣਃ| ਪੀਤਦੁਗ੍ਧਦਧਿਸ੍ਨੇਹਮਧੂਨ੍ ਕਤਵਿਰੇਚਨਾਨ੍| ਭ੍ਰਸ੍ਟਦਗ੍ਧਗੁਦਗ੍ਲਾਨਿਕ੍ਰੋਧਸ਼ੋਕਭਯਾਰ੍ਦਿਤਾਨ੍| ਕ੍ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਣਾਕਾਮਲਾਪਾਣ੍ਡੁਮੇਹਿਨਃ ਪਿਤ੍ਤਪੀਡਿਤਨ੍| ਗਰ੍ਭਿਣੀ ਪੁਸ੍ਪਿਤਾਂ ਸੂਤਾਂ ਮਦੁ ਵਾਤ੍ਯਯਿਕੇ ਗਦੇ||੨੨||
न स्वेदयेदतिस्थूलरूक्षदुर्बलमूर्च्छितान्| स्तम्भनीयक्षतक्षीणक्षाममद्यविकारिणः| तिमिरोदरवीसर्पकुष्ठशोषाढ्यरोगिणः| पीतदुग्धदधिस्नेहमधून् कृतविरेचनान्| भ्रष्टदग्धगुदग्लानिक्रोधशोकभयार्दितान्| क्षुत्तृष्णाकामलापाण्डुमेहिनः पित्तपीडितन्| गर्भिणी पुष्पितां सूतां मृदु वात्ययिके गदे||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svedyaH (23) · Śloka 23
ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਹਿਧ੍ਮਾਧ੍ਮਾਨਵਿਬਨ੍ਧਿਸੁ| ਸ੍ਵਰਭੇਦਾਨਿਲਵ੍ਯਾਧਿਪਕ੍ਸਾਗ਼ਾਤਾਪਤਾਨਕੇ| ਅ~ਹ੍ਗ੍ਗਮਰ੍ਦਕਟੀਪਾੜ੍ਸ਼੍ਵਪਸ੍ਠਕੁਕ੍ਸਿਹਨੁਗ੍ਰਹੇ| ਮਹਤ੍ਤ੍ਵੇ ਮੁਸ੍ਕਯੋਃ ਖ਼ਲ੍ਯਾਮਾਯਾਮੇ ਵਾਤਕਣ੍ਟਕੇ| ਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਾਰ੍ਬੁਦਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸ਼ੁਕ੍ਰਾਗ਼ਾਤਾਢ੍ਯਮਾਰੁਤੇ| ਵੇਪਥੁਸ਼੍ਵਯਥੁਸ੍ਵਾਪਸ੍ਤਮ੍ਭਜਮ੍ਭਾਙ੍ਗਗੌਰਵੇ| ਕਰ੍ਣਮਨ੍ਯਾਸ਼ਿਰਃ ਕੋਸ੍ਠਜਙ੍ਗ਼ਾਪਾਦੋਰੁਰੁਕ੍ਸੁ ਚ| ਸ੍ਵੇਦਂ ਯਥਾਯਥਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਦੌਸਧਵਿਭਾਗਤਃ||੨੩||
श्वासकासप्रतिश्यायहिध्माध्मानविबन्धिषु| स्वरभेदानिलव्याधिपक्षाग़ातापतानके| अ~ह्ग्गमर्दकटीपाऱ्श्वपृष्ठकुक्षिहनुग्रहे| महत्त्वे मुष्कयोः ख़ल्यामायामे वातकण्टके| मूत्रकृच्छ्रार्बुदग्रन्थिशुक्राग़ाताढ्यमारुते| वेपथुश्वयथुस्वापस्तम्भजृम्भाङ्गगौरवे| कर्णमन्याशिरः कोष्ठजङ्ग़ापादोरुरुक्षु च| स्वेदं यथायथां कुर्यात्तदौषधविभागतः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svedanottaravidhiH (24) · Śloka 24
ਸ੍ਵਿਨ੍ਨੋਨ੍ਨਂ ਪਥ੍ਯਮਸ਼੍ਨੀਯਾਦ੍ ਦੋਸਰੋਗਾਨੁਰੋਧਤਃ| ਤਦਹਃ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੋ ਵ੍ਯਾਯਾਮਂ ਸੁਤਰਾਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍||੨੪||
स्विन्नोऽन्नं पथ्यमश्नीयाद् दोषरोगानुरोधतः| तदहः स्विन्नसर्वाङ्गो व्यायामं सुतरां त्यजेत्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samyaksvinnalakShaNaM (25) · Śloka 25
ਅਗ੍ਨੇਰ੍ਦੀਪ੍ਤਿਂ ਮਾਰ੍ਦਵਂ ਤ੍ਵਕ੍ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਭਕ੍ਤਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਂ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਨਿਰ੍ਮਲਤ੍ਵਮ੍| ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਵੇਦੋ ਜਾਡ੍ਯਤਨ੍ਦ੍ਰਾਪਹਾਰਂ ਸ੍ਤਬ੍ਧਾਨ੍ ਸਨ੍ਧੀਂਸ਼੍ਚੇਸ੍ਟਯਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਚਾਸ੍ਯ||੨੫||
अग्नेर्दीप्तिं मार्दवं त्वक्प्रसादं भक्तश्रद्धां स्रोतसां निर्मलत्वम्| कुर्यात् स्वेदो जाड्यतन्द्रापहारं स्तब्धान् सन्धींश्चेष्टयत्याशु चास्य||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehottarasvedasya Palam (26-27) · Śloka 27
ਸ੍ਨੇਹਕ੍ਲਿਨ੍ਨਾਃ ਕੋਸ੍ਠਗਾ ਧਾਤੁਗਾ ਵਾ| ਸ੍ਰੋਤੋਲੀਨਾ ਯੇ ਚ ਸ਼ਾਖ਼ਾਸ੍ਥਿਸਾਂਸ੍ਥਾਃ| ਦੋਸਾਃ ਸ੍ਵੇਦੈਸ੍ਤੇ ਦ੍ਰਵ੍Zਇਕਤ੍ਯ ਕੋਸ੍ਠਂ ਨੀਤਾਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਭਿਰ੍ਨਿਰ੍ਹ੍ਨਿਯਨ੍ਤੇ||੨੬|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤੌ ਅਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵੇਦਵਿਧਿਰ੍ਨਾਮ ਸਡ੍ਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੭||
स्नेहक्लिन्नाः कोष्ठगा धातुगा वा| स्रोतोलीना ये च शाख़ास्थिसांस्थाः| दोषाः स्वेदैस्ते द्रव्Zइकृत्य कोष्ठं नीताः सम्यक् शुद्धिभिर्निर्ह्नियन्ते||२६|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने स्वेदविधिर्नाम षड्विंशोऽध्यायः||२७||
🔊 Audio coming soon