Adhikarana athAbhiShyandapratishShedho nAmaikonaviMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
అథాతోఽభిష్యందప్రతిషేధం నామాధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః||1||
अथातोऽभिष्यन्दप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUrvarUpAvasthAyAM cikitsA (2) · Śloka 2
అథ ఖలు సర్వాక్షిరోగాణాం పూర్వరూప ఏవ శిరోవిరేకకవలధూమోపవాసానాసేవేతాన్యత్ర మారుతోద్రేకాత్||2||
अथ खलु सर्वाक्षिरोगाणां पूर्वरूप एव शिरोविरेककवलधूमोपवासानासेवेतान्यत्र मारुतोद्रेकात्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAbhiShyandAdhimanthayoshcikitsA - candanAdibiDAlakaH (3) · Śloka 3
సర్వత్ర తు చందనమరిచపత్రైలాస్వర్ణగైరికతగరరసాంజనలవణయష్ట్యాహ్వైర్విడాలకం కుర్యాత్||3||
सर्वत्र तु चन्दनमरिचपत्रैलास्वर्णगैरिकतगररसाञ्जनलवणयष्ट्याह्वैर्विडालकं कुर्यात्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana biDAlakAntarANi (4) · Śloka 4
తథా దార్వితుత్థహరీతకీభిర్వాతపిత్తే| కఫే తు హరీతకీనాగరరసాంజనస్వర్ణగైరికైః| అపి చ కుష్ఠమిసిపిప్పలీచందనోత్పలైర్విడాలకో వేదనాఘ్నః| ముస్తాగరుచందనైః క్షౌద్రయుతైః శూలదాహరాగఘ్నః| సైంధవాగరుత్రిజాతకత్రికటుకస్వర్ణగైరికకుష్ఠతగరశైలేయకైః శూలశ్వయథుదాహరాగనుత్||4||
तथा दार्वितुत्थहरीतकीभिर्वातपित्ते| कफे तु हरीतकीनागररसाञ्जनस्वर्णगैरिकैः| अपि च कुष्ठमिसिपिप्पलीचन्दनोत्पलैर्विडालको वेदनाघ्नः| मुस्तागरुचन्दनैः क्षौद्रयुतैः शूलदाहरागघ्नः| सैन्धवागरुत्रिजातकत्रिकटुकस्वर्णगैरिककुष्ठतगरशैलेयकैः शूलश्वयथुदाहरागनुत्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netrAvacUrNanAni (5) · Śloka 5
శిగ్రుఫలమనోహ్వాశాబరలోధ్రైః క్రమాచ్చతుర్గుణప్రవృద్ధైః శ్లక్ష్ణరజోభిః సూక్ష్మతాంతవస్థైర్నయనమవచూర్ణయేత్| శ్వేతలోధ్రత్వచం బహిర్విలిఖితాం నింబపత్రకల్కేన ప్రదిగ్ధాం పుటపాకే విపక్వామర్ధపలోన్మితాం మరిచచతుష్టయయుక్తాం శ్లక్ష్ణరజీకృతాం వస్త్రబద్ధామక్ష్ణయవకిరేత్| ఏతదవగుంఠనం శూలదాహాశ్రుశ్వయథుకండూషాపాకక్లేదోపదేహహరం| తయైవ చ పోట్టలికయాఽఽశ్చ్యోతనకాలేఽవంతిసోమాప్లుతయాఽఽశ్చ్యోతయేత్| పూర్వవద్వా లోధ్రవల్కలకల్కముపస్కృతం తన్మాత్రమేవ మరిచద్వయేన మనశ్శిలాపాదేనాష్టాంశకైశ్చ యష్టీమధుకశతపుష్పాంజనైర్యుక్తం ప్రకల్పయేత్| అపి చ- ఆరణ్యాశ్ఛగణరసే పటావబద్ధాః సుస్విన్నా నఖవితుషీకృతాః కులాత్థాః| తచ్చూర్ణం సకృదవచూర్ణనాన్నిశీథే నేత్రాణాం విధమతి సద్య ఏవ కోపం||5||
शिग्रुफलमनोह्वाशाबरलोध्रैः क्रमाच्चतुर्गुणप्रवृद्धैः श्लक्ष्णरजोभिः सूक्ष्मतान्तवस्थैर्नयनमवचूर्णयेत्| श्वेतलोध्रत्वचं बहिर्विलिखितां निम्बपत्रकल्केन प्रदिग्धां पुटपाके विपक्वामर्धपलोन्मितां मरिचचतुष्टययुक्तां श्लक्ष्णरजीकृतां वस्त्रबद्धामक्ष्णयवकिरेत्| एतदवगुण्ठनं शूलदाहाश्रुश्वयथुकण्डूषापाकक्लेदोपदेहहरम्| तयैव च पोट्टलिकयाऽऽश्च्योतनकालेऽवन्तिसोमाप्लुतयाऽऽश्च्योतयेत्| पूर्ववद्वा लोध्रवल्कलकल्कमुपस्कृतं तन्मात्रमेव मरिचद्वयेन मनश्शिलापादेनाष्टांशकैश्च यष्टीमधुकशतपुष्पाञ्जनैर्युक्तं प्रकल्पयेत्| अपि च- आरण्याश्छगणरसे पटावबद्धाः सुस्विन्ना नखवितुषीकृताः कुलात्थाः| तच्चूर्णं सकृदवचूर्णनान्निशीथे नेत्राणां विधमति सद्य एव कोपम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netre AScyotanam (6) · Śloka 6
అథ దారుహరిద్రాపలముదకార్ధప్రస్థేనాష్టాంశశేషితం క్వథితం మాక్షికయుక్తమాశ్చ్యోతనం కుర్వీత| ఏవం చానుపశమే వాతాభిష్యందినమాదావేవ జాంగలరసైర్భోజయిత్వా దశమూలరాస్నాత్రిఫలాక్వాథేన జీవనీయకల్కేన చ పయోయుతం సిద్ధమితరద్వా పురాణసర్పిః పాయయేత్| ఆశ్చ్యోతనంజాస్యైరండమూలపల్లవైః శ్రృతమజాక్షీరం కుర్యాత్| సాలపర్ణీపృశ్నిపర్ణీద్విబృహతీమధుకోరుపూగైర్వా| తద్వత్తగరహ్రీబేరశారంగోష్ఠోదుంబరమధుకపిప్పలీబృహతీద్వయైరండమూలైర్వా| అంశుమతీద్వయబృహతీకంటకారికాభిర్వా తాంతవావద్ధాభిః సురామద్యధాన్యామ్లాన్యతమాప్లుతాభిరానూపమాంసామ్లక్వాథేన వా||6||
अथ दारुहरिद्रापलमुदकार्धप्रस्थेनाष्टांशशेषितं क्वथितं माक्षिकयुक्तमाश्च्योतनं कुर्वीत| एवं चानुपशमे वाताभिष्यन्दिनमादावेव जाङ्गलरसैर्भोजयित्वा दशमूलरास्नात्रिफलाक्वाथेन जीवनीयकल्केन च पयोयुतं सिद्धमितरद्वा पुराणसर्पिः पाययेत्| आश्च्योतनञ्जास्यैरण्डमूलपल्लवैः श्रृतमजाक्षीरं कुर्यात्| सालपर्णीपृश्निपर्णीद्विबृहतीमधुकोरुपूगैर्वा| तद्वत्तगरह्रीबेरशार्ङ्गोष्ठोदुम्बरमधुकपिप्पलीबृहतीद्वयैरण्डमूलैर्वा| अंशुमतीद्वयबृहतीकण्टकारिकाभिर्वा तान्तवावद्धाभिः सुरामद्यधान्याम्लान्यतमाप्लुताभिरानूपमांसाम्लक्वाथेन वा||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utkArikAsvedaH (7) · Śloka 7
తైరేవ చ మాంసైర్వేశవారీకృతస్విన్నైర్మహాస్నేహవద్భిర్యవచూర్ణలవణప్రగాఢాముత్కారికాం కృత్వా లలాటగండాదీన్ స్వేదయేత్||7||
तैरेव च मांसैर्वेशवारीकृतस्विन्नैर्महास्नेहवद्भिर्यवचूर्णलवणप्रगाढामुत्कारिकां कृत्वा ललाटगण्डादीन् स्वेदयेत्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAvanaM nADIsvedaSca (8) · Śloka 8
అథవా రాస్నాభీరుదశమూలబలాకోలకులత్థయవానామజాక్షీరస్విన్నానాం వాష్పేణ| రాస్నాదిభిరేవ సిద్ధం తైలం సర్పిర్వా నావనం| ఏవం విధైరేవ నాడీస్వేదం కుర్యాత్||8||
अथवा रास्नाभीरुदशमूलबलाकोलकुलत्थयवानामजाक्षीरस्विन्नानां वाष्पेण| रास्नादिभिरेव सिद्धं तैलं सर्पिर्वा नावनम्| एवं विधैरेव नाडीस्वेदं कुर्यात्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mukhAlepaH (9) · Śloka 9
సరలసురభిఘనదేవదారుహింస్రాకరంజఫలబిల్వసర్షపైశ్చ సభృష్టతిలైః పయసా పిష్టైః సుఖోష్ణైర్ముఖాలేపోఽక్షివేదనాస్తంభప్రసాదనః||9||
सरलसुरभिघनदेवदारुहिंस्राकरञ्जफलबिल्वसर्षपैश्च सभृष्टतिलैः पयसा पिष्टैः सुखोष्णैर्मुखालेपोऽक्षिवेदनास्तम्भप्रसादनः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAmokShavirekAsthApanAnuvAsanAni (10) · Śloka 10
ఏవమస్యానుపశాంతరుజః సిరాం మోక్షయేత్| స్నేహస్వేదవిష్యందం హి వాతదుష్టమసృఙ్నిర్హ్రియమాణం నానిలప్రకోపాయ| పునశ్చ స్నిగ్ధాయ తిల్వకేన సంస్కృతం సంయుక్తం వా తిల్వకకషాయానుపానం సర్పిర్విరేచనం దద్యాత్| శుద్ధం చ వాతప్రతిశ్యాయవదాస్థాపయేదనువాసయేచ్చ||10||
एवमस्यानुपशान्तरुजः सिरां मोक्षयेत्| स्नेहस्वेदविष्यन्दं हि वातदुष्टमसृङ्निर्ह्रियमाणं नानिलप्रकोपाय| पुनश्च स्निग्धाय तिल्वकेन संस्कृतं संयुक्तं वा तिल्वककषायानुपानं सर्पिर्विरेचनं दद्यात्| शुद्धं च वातप्रतिश्यायवदास्थापयेदनुवासयेच्च||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anuvAsanottaracikitsA (11) · Śloka 11
అథ తిలాన్ నిస్తుషాన్ బిల్వఫలక్వాథేన భావయేన్నిశి దివా శోషయేదేవం పంచాహం| తేభ్యస్తైలం గృహీత్వా వరాహమేదోయుక్తం బిల్వమూలమధుయష్టికాకల్కేన పయసా చ పచేత్| తేన నస్యం శిరోబస్తిం చ కుర్యాత్| సర్వగంధనిర్యూహేణ వా మధుకగర్భం సక్షీరం తైలం| స్నేహికంచ ధూమం పిబేత్||11||
अथ तिलान् निस्तुषान् बिल्वफलक्वाथेन भावयेन्निशि दिवा शोषयेदेवं पञ्चाहम्| तेभ्यस्तैलं गृहीत्वा वराहमेदोयुक्तं बिल्वमूलमधुयष्टिकाकल्केन पयसा च पचेत्| तेन नस्यं शिरोबस्तिं च कुर्यात्| सर्वगन्धनिर्यूहेण वा मधुकगर्भं सक्षीरं तैलम्| स्नेहिकञ्च धूमं पिबेत्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netratarpaNayogAH (12) · Śloka 12
ఉపశాంతరుజోఽస్య చ తర్పణం| కాశ్మర్యమధుకకుముదోత్పలోరుపూగకుష్ఠబృహతీతమాలమాంసీసారివాప్రపౌండరీకదర్భమూలకశేరుకాభిః పయః సాధయేత్| తత్తర్పణనస్యాభ్యంగేషు విదధ్యాత్| కృష్ణసర్పశిరో వా క్షీరే క్వాథయేత్| తతః స్నేహముద్ధృత్య చందనోశీరశర్కరోత్పలకల్కేన క్షీరవతా పక్వం తర్పణం| అథవా పంచమూలజీవనీయకుక్కుటమాంసైః పయో విపచేత్, తతో నవనీతం ఘనానంతాసారివోశీరచందనైః సపయస్కైః సాధయేత్||12||
उपशान्तरुजोऽस्य च तर्पणम्| काश्मर्यमधुककुमुदोत्पलोरुपूगकुष्ठबृहतीतमालमांसीसारिवाप्रपौण्डरीकदर्भमूलकशेरुकाभिः पयः साधयेत्| तत्तर्पणनस्याभ्यङ्गेषु विदध्यात्| कृष्णसर्पशिरो वा क्षीरे क्वाथयेत्| ततः स्नेहमुद्धृत्य चन्दनोशीरशर्करोत्पलकल्केन क्षीरवता पक्वं तर्पणम्| अथवा पञ्चमूलजीवनीयकुक्कुटमांसैः पयो विपचेत्, ततो नवनीतं घनानन्तासारिवोशीरचन्दनैः सपयस्कैः साधयेत्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puTapAkaH (13) · Śloka 13
పుటపాకం చ ఛాగోరభ్రవరాహాణామన్యతమస్య యకృత్పిప్పలీసైంధవమధుఘృతోపేతం కుర్యాత్||13||
पुटपाकं च छागोरभ्रवराहाणामन्यतमस्य यकृत्पिप्पलीसैन्धवमधुघृतोपेतं कुर्यात्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prasAdanA~jjanAni (14) · Śloka 14
అంజనం చాస్య దృక్ప్రసాదనార్థం| కృష్ణతిలాన్ నిస్తుషాన్ కృత్వా స్తన్యేన సప్తాహం భావయేచ్ఛోషయేచ్చ| తచ్చూర్ణం సితోపలాసమం కృత్వా మధుకార్ధభాగేన సైంధవాంశేన కృష్ణసర్పశిరసశ్చాంతర్ధూమదగ్ధస్య భాగేన సంసృష్టం దివ్యోదకపిష్టాం గులికాం కారయేత్| గోధాసర్పవాసాయాజమేదసి చ సైంధవపిప్పలీచూర్ణం రసాంజనం చావపేత్| ఏషా మాసం స్థితా రసక్రియా దృష్టిప్రసాదనీ రుజాహరా చ| ఉద్ధృతసరేణ గవ్యేన దధ్నాఽమ్లేన రాజతం భాజనమాలింపేత్| నీలీభూతం చ తద్విశుష్కం మస్తునా వర్త్తయః కృతాః ఛాయావిశోషితా వాతాక్షిరోగం జాయంతి| మాగధికాకంటకారికాద్వయమూలత్వఙ్మధుకసితాసైంధవతామ్రరజాంస్యజాక్షీరేణ పిష్ట్వా తామ్రపాత్రమాలేపయేత్| సప్తాహాత్సప్తాహాదపనీయ పునస్తథైవ పిష్ట్వా లేపయేత్| సప్తభిః సప్తరాత్రైర్గులికాః కృతాః పరం వాతాక్షిరోగవేదనారాగశోఫతిమిరకాచనక్తాంధ్యతాపాధిమంథాభిఘాతహరాః||14||
अञ्जनं चास्य दृक्प्रसादनार्थम्| कृष्णतिलान् निस्तुषान् कृत्वा स्तन्येन सप्ताहं भावयेच्छोषयेच्च| तच्चूर्णं सितोपलासमं कृत्वा मधुकार्धभागेन सैन्धवांशेन कृष्णसर्पशिरसश्चान्तर्धूमदग्धस्य भागेन संसृष्टं दिव्योदकपिष्टां गुलिकां कारयेत्| गोधासर्पवासायाजमेदसि च सैन्धवपिप्पलीचूर्णं रसाञ्जनं चावपेत्| एषा मासं स्थिता रसक्रिया दृष्टिप्रसादनी रुजाहरा च| उद्धृतसरेण गव्येन दध्नाऽम्लेन राजतं भाजनमालिम्पेत्| नीलीभूतं च तद्विशुष्कं मस्तुना वर्त्तयः कृताः छायाविशोषिता वाताक्षिरोगं जायन्ति| मागधिकाकण्टकारिकाद्वयमूलत्वङ्मधुकसितासैन्धवताम्ररजांस्यजाक्षीरेण पिष्ट्वा ताम्रपात्रमालेपयेत्| सप्ताहात्सप्ताहादपनीय पुनस्तथैव पिष्ट्वा लेपयेत्| सप्तभिः सप्तरात्रैर्गुलिकाः कृताः परं वाताक्षिरोगवेदनारागशोफतिमिरकाचनक्तान्ध्यतापाधिमन्थाभिघातहराः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pratya~jjanam (15) · Śloka 15
ప్రత్యఞ్జం చాత్ర స్ఫటిక్రశంఖనాభిమధుకగైరికైరిక్షురసపిష్టైర్వత్తిః||15||
प्रत्यञ्ज्नं चात्र स्फटिक्रशङ्खनाभिमधुकगैरिकैरिक्षुरसपिष्टैर्वत्तिः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atideshenAdhimanthacikitsA (16) · Śloka 16
అయమేవ చ సర్వో విధిరధిమంథాదిష్వపి ప్రయోజ్యః||16||
अयमेव च सर्वो विधिरधिमन्थादिष्वपि प्रयोज्यः||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAdhimanthe cikitsAviSeShaH (17) · Śloka 17
విశేషతస్త్వధిమంథే సహచరస్ఫూర్జాతకతకబీజబిల్వవృక్షాదనీనిర్యూహేణ సపయస్కం సర్పిః సిద్ధం పిబేత్| సర్పిషానుపశమే తైలం వసాం మజ్జానం పూర్వోక్తవిధివదవ్యత్యాసేన కుర్యాత్| సర్వథానుపశాంతావుపరి భ్రువోర్యథోక్తో దాహః||17||
विशेषतस्त्वधिमन्थे सहचरस्फूर्जातकतकबीजबिल्ववृक्षादनीनिर्यूहेण सपयस्कं सर्पिः सिद्धं पिबेत्| सर्पिषानुपशमे तैलं वसां मज्जानं पूर्वोक्तविधिवदव्यत्यासेन कुर्यात्| सर्वथानुपशान्तावुपरि भ्रुवोर्यथोक्तो दाहः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAbhiShyandAdhimanthayoshcikitsA - sarpiHpAnam (18) · Śloka 18
పిత్తాభిష్యందాధిమంథయోః శర్కరావచూర్ణితం సర్పిః పానం| తిక్తకానాన్యతమం వా||18||
पित्ताभिष्यन्दाधिमन्थयोः शर्करावचूर्णितं सर्पिः पानम्| तिक्तकानान्यतमं वा||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AScyotanam (19) · Śloka 19
ప్రపౌండరీకామలకద్విబృహతీదర్భదశమూలశతావరీతాలీసపత్రమంజిష్ఠానీలోత్పలక్వాథః సితాస్తన్యేనాశ్చ్యోతనం| మధుకకటంకటేరీనిర్యూహో వా| సక్షౌద్రశ్చందనమధుకలోధ్రమంజిష్ఠాస్వర్ణగైరికక్వాథస్తీవ్రశూలదాహహహరః||19||
प्रपौण्डरीकामलकद्विबृहतीदर्भदशमूलशतावरीतालीसपत्रमञ्जिष्ठानीलोत्पलक्वाथः सितास्तन्येनाश्च्योतनम्| मधुककटङ्कटेरीनिर्यूहो वा| सक्षौद्रश्चन्दनमधुकलोध्रमञ्जिष्ठास्वर्णगैरिकक्वाथस्तीव्रशूलदाहहहरः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sekaH (20) · Śloka 20
లోధ్రదార్వీమధుకప్రపౌండరీకాన్యాపోథ్య నంతకేన బధ్నీయాత్| తేన క్షౌద్రసలిలాప్లుతేన సేకో వేదనాఘ్నః| తేనైవ చ సశర్కరస్త్రీస్తన్యే చ్ఛాగదుగ్ధే వా దాహరాగఘ్నః||20||
लोध्रदार्वीमधुकप्रपौण्डरीकान्यापोथ्य नन्तकेन बध्नीयात्| तेन क्षौद्रसलिलाप्लुतेन सेको वेदनाघ्नः| तेनैव च सशर्करस्त्रीस्तन्ये च्छागदुग्धे वा दाहरागघ्नः||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pariShekAH lepASca (21) · Śloka 21
శ్వేతలోధ్రం మధుకం చ సమం ఘృతేన భర్జయిత్వా చూర్ణయేత్| తతః పోట్టలికావబద్ధం స్తన్యేన తోయేన యా మృదితమాశు శూలదాహరాగశోఫానపోహతి| చందననలినకుముదనలాదాదిభిర్వా క్షీరసంస్కృతైః| తైశ్చ శిరోవక్త్రప్రలేపపరిషేకాః||21||
श्वेतलोध्रं मधुकं च समं घृतेन भर्जयित्वा चूर्णयेत्| ततः पोट्टलिकावबद्धं स्तन्येन तोयेन या मृदितमाशु शूलदाहरागशोफानपोहति| चन्दननलिनकुमुदनलादादिभिर्वा क्षीरसंस्कृतैः| तैश्च शिरोवक्त्रप्रलेपपरिषेकाः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAvyadhaH (22) · Śloka 22
ఏవమసిద్ధౌ సిరావ్యధః పునః స్నిగ్ధస్య చ త్రిఫలాకాశ్మర్యక్వాథశర్కరాత్రివృచ్చూర్ణైర్విరేకః||22||
एवमसिद्धौ सिराव्यधः पुनः स्निग्धस्य च त्रिफलाकाश्मर्यक्वाथशर्करात्रिवृच्चूर्णैर्विरेकः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rujAghnama~jjanam (23) · Śloka 23
శంఖమధుకసైంధవబృహతీమూలత్వచః పయసాజేన పిష్ట్వా తామ్రపాత్రం ప్రలేపయేత్| పునః సప్తాహాదేవం అప్తభిః సప్తరాత్రైర్గులికాః కుర్యాత్| తాః స్తన్యఘృష్టాః పిత్తామయేష్వంజనాద్రుజమపహరంతి||23||
शङ्खमधुकसैन्धवबृहतीमूलत्वचः पयसाजेन पिष्ट्वा ताम्रपात्रं प्रलेपयेत्| पुनः सप्ताहादेवं अप्तभिः सप्तरात्रैर्गुलिकाः कुर्यात्| ताः स्तन्यघृष्टाः पित्तामयेष्वञ्जनाद्रुजमपहरन्ति||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAharAgaghnama~jjanam (24) · Śloka 24
సువర్ణగైరికం నిశాం దివ్యఽంభసి స్థితమహః శోషయేత్ సప్తాహమేవమేవ చ శుశీతేన మధురవర్గకషాయేణ భావయేదేతచ్చూర్ణాంజనం దాహరాగఘ్నం||24||
सुवर्णगैरिकं निशां दिव्यऽम्भसि स्थितमहः शोषयेत् सप्ताहमेवमेव च शुशीतेन मधुरवर्गकषायेण भावयेदेतच्चूर्णाञ्जनं दाहरागघ्नम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasakriyA (25) · Śloka 25
పంచాశద్దార్వీపలాని పాలికాని చ శారివామధుకకాకోలీద్వినిశామృద్వీకాకాశ్మర్యసునిషణ్ణకమంజిష్ఠాలోధ్రోశీరచందనాని జలద్రోణేఽష్టభాగావశేషం పచేత్| పరిస్రుతంచ పునరాదర్వీలేపాదవతార్య చ సితోపలాసమాంశం మధుఘృతద్విపలం ప్రక్షిపేత్| రసక్రియేయం మధురా సర్వాక్షిరోగేషు హితా||25||
पञ्चाशद्दार्वीपलानि पालिकानि च शारिवामधुककाकोलीद्विनिशामृद्वीकाकाश्मर्यसुनिषण्णकमञ्जिष्ठालोध्रोशीरचन्दनानि जलद्रोणेऽष्टभागावशेषं पचेत्| परिस्रुतञ्च पुनरादर्वीलेपादवतार्य च सितोपलासमांशं मधुघृतद्विपलं प्रक्षिपेत्| रसक्रियेयं मधुरा सर्वाक्षिरोगेषु हिता||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tarpaNaM puTapAkaSca (26) · Śloka 26
కాశ్మర్యస్వరసపిష్టః సారివాశర్కరాకల్కో నస్యమిక్షురసపిష్టం వా యష్ట్యాహ్వం| క్షతశుక్లోక్తం చాత్ర తర్పణం పుటపాకశ్చ||26||
काश्मर्यस्वरसपिष्टः सारिवाशर्कराकल्को नस्यमिक्षुरसपिष्टं वा यष्ट्याह्वम्| क्षतशुक्लोक्तं चात्र तर्पणं पुटपाकश्च||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SleShmABiShyandAdhimanthacikitsA viDAlakaH (27) · Śloka 27
శ్లేష్మాభిష్యందేఽధిమంథే చ త్ర్యహముపవాసస్తీక్ష్ణాని ధూమకవలనావనాని| శారంగేష్ఠాకుష్ఠతగరమురుంగీవ్యోషైలాదారుభిర్విడాలకః||27||
श्लेष्माभिष्यन्देऽधिमन्थे च त्र्यहमुपवासस्तीक्ष्णानि धूमकवलनावनानि| शार्ङ्गेष्ठाकुष्ठतगरमुरुङ्गीव्योषैलादारुभिर्विडालकः||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AScyotanam (28) · Śloka 28
తిల్వకబృహతీనిదిగ్ధకాలోధ్రారగ్వధమూలత్వగ్భిర్గోమూత్రక్వథితైరాశ్చ్యోతనం శోఫోపదేహకండూఘ్నం||28||
तिल्वकबृहतीनिदिग्धकालोध्रारग्वधमूलत्वग्भिर्गोमूत्रक्वथितैराश्च्योतनं शोफोपदेहकण्डूघ्नम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shophAghnAnyAshcyotanAntarANi (29) · Śloka 29
నింబపత్రకల్కదిగ్ధం వా లోధ్రమంగారస్వేదితం చూర్ణితం తాంతవావబద్ధముష్ణాంబుమృదితం| తద్వదేవాభయామలకోపకుల్యాపాటలీబిల్వమూలశుంఠీక్వాథో వా||29||
निम्बपत्रकल्कदिग्धं वा लोध्रमङ्गारस्वेदितं चूर्णितं तान्तवावबद्धमुष्णाम्बुमृदितम्| तद्वदेवाभयामलकोपकुल्यापाटलीबिल्वमूलशुण्ठीक्वाथो वा||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sekaH (30) · Śloka 30
నింబపటోలజాతిపత్రలోధ్రద్వయమహౌషధైః ఖండశః కల్పితైర్వస్త్రబద్ధైః సక్షౌద్రైర్గౌడే సీధౌ వా పరిప్లుతైః సేకః పరం శ్లేష్మశూలఘ్నః||30||
निम्बपटोलजातिपत्रलोध्रद्वयमहौषधैः खण्डशः कल्पितैर्वस्त्रबद्धैः सक्षौद्रैर्गौडे सीधौ वा परिप्लुतैः सेकः परं श्लेष्मशूलघ्नः||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svedaH (31) · Śloka 31
రోహిషపూతీకకరంజకపిత్థాస్ఫోతపీలుబిల్వపత్రశిగ్రుసురసార్కనింబపత్రైర్గోమూత్రక్వథితైః స్వేదః||31||
रोहिषपूतीककरञ्जकपित्थास्फोतपीलुबिल्वपत्रशिग्रुसुरसार्कनिम्बपत्रैर्गोमूत्रक्वथितैः स्वेदः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUpanaM sirAvyadhAdi ca (32) · Śloka 32
తథాపి శోఫఘర్షానుబంధే యవమదనభూర్జశమీపత్రైః సఘృతైర్ఘృతేనైవ వా నాడ్యాక్షి ధూపయేత్| లఘ్వశితం చ ద్వితీయేఽహ్ని ప్రాతర్వ్యోషవిపక్వం యవక్షారావచూర్ణితం సర్పిః పాయయేత్| తతః సిరావ్యధో విరేకశ్చ||32||
तथापि शोफघर्षानुबन्धे यवमदनभूर्जशमीपत्रैः सघृतैर्घृतेनैव वा नाड्याक्षि धूपयेत्| लघ्वशितं च द्वितीयेऽह्नि प्रातर्व्योषविपक्वं यवक्षारावचूर्णितं सर्पिः पाययेत्| ततः सिराव्यधो विरेकश्च||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjanAni (33) · Śloka 33
బృహతీత్వక్శుంఠీతామ్రకాంస్యరజాంసి దధిమస్తునా పిష్ట్వా తామ్రపాత్రే ప్రలేపయేత్| తథైవ చ సప్తాహే| సప్తసప్తాహే చ గతే వర్త్తయః కార్యా| మరిచహరిద్రాభయాంజనైర్వా జలపిష్టా వర్త్తిః| త్రికటుకత్రిఫలావిడంగసారహరిద్రాభిర్వా| హరీతకీ తుత్థం చ సమభాగం తుత్థాదష్టాంశేన మరిచమేషా వర్త్తిః కుమారీ సర్వశ్లేష్మాక్షిరోగఘ్నీ| విడంగచూర్ణో వా వారుణ్యా భావితః శంఖో బీజపూరరఏన మధుకం త్రిఫలారసేన పృథగైకధ్యం వా చూర్ణాంజనం వా పిండో వా పోథకీబహలకఫోత్క్లేశాభిష్యందానపహరతి| స్వర్ణగైరికసైంధవమనఃశిలాలాక్షానతకరంజికాసురశంఖవ్యోషతాలీసకుష్ఠకలింగక- దేవదారునలదజాతీముకులరసాంజనైః సురామండపిష్టైర్వర్త్తిః సర్వశ్లేష్మాక్షిరోగవికారహరా| పుష్పకాసీసచూర్ణం తామ్రసముద్రే సురసపత్రస్వరసేన సప్తాహం భావయేత్| తచ్చూర్ణాంజనం వర్త్మోపచయపక్ష్మశాతఘ్నం| సైంధవవ్యోషవరావిడంగలోధ్రప్రపౌండరీకమధుకతుత్థకతార్క్ష్యశైలతామ్రచూర్ణైః ఛాగపయఃపిష్టైర్మార్కవస్వరసపరిపీతైర్వర్త్తిః కాండచిత్రాఖ్యా సర్వాక్షిరోగాన్ జయతి| కండ్వాం మనశ్శిలాసైంధశ్వోతమరిచైర్మాతులుంగరసపిష్టైర్వర్త్తిః| సశోఫాయాం నాగరదేవదారుసైంధవజాతిక్షారకైః సురామండపిష్టైః| నక్తమాలలశునశిగ్రుశిగ్రుకబీజైర్వా రసక్రియా||33||
बृहतीत्वक्शुण्ठीताम्रकांस्यरजांसि दधिमस्तुना पिष्ट्वा ताम्रपात्रे प्रलेपयेत्| तथैव च सप्ताहे| सप्तसप्ताहे च गते वर्त्तयः कार्या| मरिचहरिद्राभयाञ्जनैर्वा जलपिष्टा वर्त्तिः| त्रिकटुकत्रिफलाविडङ्गसारहरिद्राभिर्वा| हरीतकी तुत्थं च समभागं तुत्थादष्टांशेन मरिचमेषा वर्त्तिः कुमारी सर्वश्लेष्माक्षिरोगघ्नी| विडङ्गचूर्णो वा वारुण्या भावितः शङ्खो बीजपूररएन मधुकं त्रिफलारसेन पृथगैकध्यं वा चूर्णाञ्जनं वा पिण्डो वा पोथकीबहलकफोत्क्लेशाभिष्यन्दानपहरति| स्वर्णगैरिकसैन्धवमनःशिलालाक्षानतकरञ्जिकासुरशङ्खव्योषतालीसकुष्ठकलिङ्गक- देवदारुनलदजातीमुकुलरसाञ्जनैः सुरामण्डपिष्टैर्वर्त्तिः सर्वश्लेष्माक्षिरोगविकारहरा| पुष्पकासीसचूर्णं ताम्रसमुद्रे सुरसपत्रस्वरसेन सप्ताहं भावयेत्| तच्चूर्णाञ्जनं वर्त्मोपचयपक्ष्मशातघ्नम्| सैन्धवव्योषवराविडङ्गलोध्रप्रपौण्डरीकमधुकतुत्थकतार्क्ष्यशैलताम्रचूर्णैः छागपयःपिष्टैर्मार्कवस्वरसपरिपीतैर्वर्त्तिः काण्डचित्राख्या सर्वाक्षिरोगान् जयति| कण्ड्वां मनश्शिलासैन्धश्वोतमरिचैर्मातुलुङ्गरसपिष्टैर्वर्त्तिः| सशोफायां नागरदेवदारुसैन्धवजातिक्षारकैः सुरामण्डपिष्टैः| नक्तमाललशुनशिग्रुशिग्रुकबीजैर्वा रसक्रिया||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tarpaNaM puTapAkaSca (34) · Śloka 34
తర్పణంచ యకృదాజమగరుప్రియంగునలదదేవదారుయుతం పయసి క్వాథయేత్తస్మిన్ శీతే ఖజమథితే యన్నవనీతం తదేభిరేవౌషధైర్విపక్వం| పుటపాకశ్చ కుష్ఠతగరదార్వీసర్వగంధైరాజేన యకృతా సహ పిష్టైర్మధుఘృతయుతైః||34||
तर्पणञ्च यकृदाजमगरुप्रियङ्गुनलददेवदारुयुतं पयसि क्वाथयेत्तस्मिन् शीते खजमथिते यन्नवनीतं तदेभिरेवौषधैर्विपक्वम्| पुटपाकश्च कुष्ठतगरदार्वीसर्वगन्धैराजेन यकृता सह पिष्टैर्मधुघृतयुतैः||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajAbhiShyandAdhimanthayoshcikitsA - pittajacikitsAtideshaH (35) · Śloka 35
రక్తజం పునరభిష్యందమధిమంథం చ పిత్తవదుపక్రమేత్| స్తన్యేక్షురసశర్కరోదకాన్యతమేన వాశ్చ్యోతయేత్| పునః పునశ్చాస్య రుధిరమవసేచయేత్ సిరావ్యధేన జలౌకోభిశ్చ| తీవ్రవేదనాయాం మహతీం ఘృతమాత్రాం పాయయేత్||35||
रक्तजं पुनरभिष्यन्दमधिमन्थं च पित्तवदुपक्रमेत्| स्तन्येक्षुरसशर्करोदकान्यतमेन वाश्च्योतयेत्| पुनः पुनश्चास्य रुधिरमवसेचयेत् सिराव्यधेन जलौकोभिश्च| तीव्रवेदनायां महतीं घृतमात्रां पाययेत्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana guTikA~jjanam (36) · Śloka 36
ఆఢకోకుర్యటపాటలీశ్రీపర్ణీవిదులార్జునబృహతీచంపకమాలతీమూలాని ఖర్జూరరసపిష్టాని గుటికాంజనం||36||
आढकोकुर्यटपाटलीश्रीपर्णीविदुलार्जुनबृहतीचम्पकमालतीमूलानि खर्जूररसपिष्टानि गुटिकाञ्जनम्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pratya~jjanam (37) · Śloka 37
కేశైర్జలాద్రైః కాంస్యముద్ఘర్షయేత్| తాన్ కాంస్యమలదిగ్ధానంతర్ధూమం దగ్ధ్వా తద్ భస్మ త్రిఫలాక్వాథే సురసాస్వరసే క్షీరే చ ఛాగే పంచాహం భావయేత్| ఏతచ్చూర్ణం స్రోతోఽజతుల్యం ప్రత్యంజనం||37||
केशैर्जलाद्रैः कांस्यमुद्घर्षयेत्| तान् कांस्यमलदिग्धानन्तर्धूमं दग्ध्वा तद् भस्म त्रिफलाक्वाथे सुरसास्वरसे क्षीरे च छागे पञ्चाहं भावयेत्| एतच्चूर्णं स्रोतोऽजतुल्यं प्रत्यञ्जनम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehA~jjanam (38) · Śloka 38
కృష్ణసర్పం పయసి క్వాథయేత్తతః పూతశీతమథితాత్ స్నేహముపోషితాయ కృకవాకవే దద్యాత్| తస్య యత్పురీషం తత్స్నేహాంజనం||38||
कृष्णसर्पं पयसि क्वाथयेत्ततः पूतशीतमथितात् स्नेहमुपोषिताय कृकवाकवे दद्यात्| तस्य यत्पुरीषं तत्स्नेहाञ्जनम्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dRukprasAdanA~jjanam (39) · Śloka 39
కృష్ణసర్పముఖమనసర్పిషోః పూర్ణైం దర్భవేష్టితం మృదవలిప్తమధోముఖం గోమయేనాగ్నినా దగ్ధ్వా తతోఽంజనమాదాయ పత్రనలదనీలోత్పలతుల్యం చూర్ణీకృతం పరం దృక్ప్రసాదజననమంజనం||39||
कृष्णसर्पमुखमनसर्पिषोः पूर्णैं दर्भवेष्टितं मृदवलिप्तमधोमुखं गोमयेनाग्निना दग्ध्वा ततोऽञ्जनमादाय पत्रनलदनीलोत्पलतुल्यं चूर्णीकृतं परं दृक्प्रसादजननमञ्जनम्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nasyam (40) · Śloka 40
ఘృతమండశ్చ శర్కరామధుకనీలోత్పలైర్మానుషీదుగ్ధోక్తైః సిద్ధో నస్యమితి||40||
घृतमण्डश्च शर्करामधुकनीलोत्पलैर्मानुषीदुग्धोक्तैः सिद्धो नस्यमिति||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAdhAraNopadeSaH (41-19) · Śloka 19
భవతి చాత్ర సర్వేఽక్షిరోగా యత్ప్రాయో జాయంతే స్యందపూర్వకాః| యతశ్చ రక్తం సందూష్య తానతస్త్వరయా జయేత్| సర్వోర్ధ్వజత్రుగస్రోతస్యందనాత్ స్యంద ఉచ్యతే| తత్స్థానాం తద్వదంగానామధిమంథోఽతిమంథనాత్| వాతేఽక్షిసేకస్సైరండబృహతీమధుశిగ్రుణా| సిద్ధేన పంజమూలేన ససితైః పిత్తరక్తయోః| దార్వీలాక్షోత్పలద్రాక్షామంజిష్ఠామధుకద్వయైః| శ్లేష్మణి త్రిఫలాశుంఠీనింబలోధ్రాటరూషకైః| సమస్తైస్సన్నిపాతోత్థే కుర్యాత్స్యందేఽక్షిసేచనం| తుత్థవ్యోషాభయాలోధ్రయష్ట్యాహ్వైఃస్తామ్రసంస్థితైః| ధాన్యామ్లపిష్టైః సేకోఽయం సర్వాభిష్యందరుక్ప్రణుత్| తద్వత్తుథాభయాలోధ్రయష్టీమధురసాంజనైః| శతాహ్వార్ద్ధాంశసంయుక్తైః సేకః సర్వాక్షిశూలజిత్| పుష్పాంజనసితాక్షౌద్రైస్తామ్రసంస్థైస్తిలాంభసా| సేచనం హంతి రుగ్రాగదాహశ్వయథుఘర్షణం| ద్వినిశాత్రిఫలాముస్తైః ప్రమాదాదుగ్ధకల్కితైః| సేకః సశర్కరాక్షౌద్రైరభిఘాతరుజాపహః| నిషిక్తం తుత్థకం వారాన్ గోర్జలే పంచవంశతిం| స్తన్యే వా ఛాగదుగ్ధే వా సద్యః కోపే తదంజనం| బదరీదలయష్ట్యాహ్వతుత్థధాత్రీఫలైః సమైః| పుటాంతైర్బాదరాగ్నీద్ధైర్దృగుత్కోపఘ్నమంజనం| బృహత్యైరండమూలత్వక్ శిగ్రుమూలైః ససైంధవైః| వర్త్తిరాజపయఃపిష్టైస్సర్వవాతాక్షిరోగజిత్| సుమనః క్షారకాః శంఖస్త్రిఫలా మధుకం బలా| పిత్తరక్తాపహా వర్త్తిః పిష్టా దివ్యేన వారిణా| సైంధవం త్రిఫలా వ్యోషం శంఖనాభిస్సముద్రజః| ఫేనః శైలేయకం సర్జో వర్త్తిః శ్లేష్మాక్షిరోగజిత్| శంఖవిద్రుమవైడూర్యలోహితాక్షప్లవాస్థిభిః| స్రోతోజశ్వేతమరిచైర్వర్త్తిః సర్వాక్షిరోగజిత్| పిప్పల్యః కింశుకరసో వసా సర్పస్య సైంధవం| ఘృతం చ జీర్ణం సర్వాక్షివికారఘ్నీ రసక్రియా| శస్తా సర్వాక్షిరోగేషు కాచార్మపటలేషు చ| రసాంజనం శ్రృంగవేరమభయా తుత్థకం శుభం| యథోత్తరం ద్విగుణితైస్తైర్వర్త్తిరపరాజితా| ఋతే వాతాదభిష్యందాత్తిమిరాణి కుకూణకం| పోథకీపిటకాః పిల్లానర్మాణి చ నియచ్ఛతి| తామ్రే మస్తు సముద్ఘృష్టం తుత్థకం శ్యావతాం గతం| సర్వాభిష్యాందశుక్లార్మసిరాజాలజిదంజనం| మరిచవరలవణభాగో భాగౌ ద్వౌ కర్ణసముద్రఫేనాభ్యాం| సౌవీరభాగనవకం చిత్రాయాం చూర్ణితం కఫామయజిత్| మరిచామలకజలోద్భవ- తుత్థాంజనతాప్యధాతుభిః క్రమవృద్ధైః| షణ్మాక్షిక ఇతి యోగ- స్తిమిరార్మక్లేదకాచకండూఘ్నః| పిప్పలీం సతరోత్పలపత్రా వర్త్తయేత్సమధుకాం సహరిద్రాం| ఏతయా సతతమంజయితవ్యం యః సుపర్ణసమమిచ్ఛతి చక్షుః||41|| ఇతి వైద్యపతిసింహగుప్తస్య సూనోర్వాగ్భటస్య కృతావష్టాంగసంగ్రహసంహితాయాముత్తరతంత్రే అభిష్యందప్రతిషేధో నామైకోనవింశోఽధ్యాయః||19||
भवति चात्र सर्वेऽक्षिरोगा यत्प्रायो जायन्ते स्यन्दपूर्वकाः| यतश्च रक्तं सन्दूष्य तानतस्त्वरया जयेत्| सर्वोर्ध्वजत्रुगस्रोतस्यन्दनात् स्यन्द उच्यते| तत्स्थानां तद्वदङ्गानामधिमन्थोऽतिमन्थनात्| वातेऽक्षिसेकस्सैरण्डबृहतीमधुशिग्रुणा| सिद्धेन पञ्जमूलेन ससितैः पित्तरक्तयोः| दार्वीलाक्षोत्पलद्राक्षामञ्जिष्ठामधुकद्वयैः| श्लेष्मणि त्रिफलाशुण्ठीनिम्बलोध्राटरूषकैः| समस्तैस्सन्निपातोत्थे कुर्यात्स्यन्देऽक्षिसेचनम्| तुत्थव्योषाभयालोध्रयष्ट्याह्वैःस्ताम्रसंस्थितैः| धान्याम्लपिष्टैः सेकोऽयं सर्वाभिष्यन्दरुक्प्रणुत्| तद्वत्तुथाभयालोध्रयष्टीमधुरसाञ्जनैः| शताह्वार्द्धांशसंयुक्तैः सेकः सर्वाक्षिशूलजित्| पुष्पाञ्जनसिताक्षौद्रैस्ताम्रसंस्थैस्तिलाम्भसा| सेचनं हन्ति रुग्रागदाहश्वयथुघर्षणम्| द्विनिशात्रिफलामुस्तैः प्रमादादुग्धकल्कितैः| सेकः सशर्कराक्षौद्रैरभिघातरुजापहः| निषिक्तं तुत्थकं वारान् गोर्जले पञ्चवंशतिम्| स्तन्ये वा छागदुग्धे वा सद्यः कोपे तदञ्जनम्| बदरीदलयष्ट्याह्वतुत्थधात्रीफलैः समैः| पुटान्तैर्बादराग्नीद्धैर्दृगुत्कोपघ्नमञ्जनम्| बृहत्यैरण्डमूलत्वक् शिग्रुमूलैः ससैन्धवैः| वर्त्तिराजपयःपिष्टैस्सर्ववाताक्षिरोगजित्| सुमनः क्षारकाः शङ्खस्त्रिफला मधुकं बला| पित्तरक्तापहा वर्त्तिः पिष्टा दिव्येन वारिणा| सैन्धवं त्रिफला व्योषं शङ्खनाभिस्समुद्रजः| फेनः शैलेयकं सर्जो वर्त्तिः श्लेष्माक्षिरोगजित्| शङ्खविद्रुमवैडूर्यलोहिताक्षप्लवास्थिभिः| स्रोतोजश्वेतमरिचैर्वर्त्तिः सर्वाक्षिरोगजित्| पिप्पल्यः किंशुकरसो वसा सर्पस्य सैन्धवम्| घृतं च जीर्णं सर्वाक्षिविकारघ्नी रसक्रिया| शस्ता सर्वाक्षिरोगेषु काचार्मपटलेषु च| रसाञ्जनं श्रृङ्गवेरमभया तुत्थकं शुभम्| यथोत्तरं द्विगुणितैस्तैर्वर्त्तिरपराजिता| ऋते वातादभिष्यन्दात्तिमिराणि कुकूणकम्| पोथकीपिटकाः पिल्लानर्माणि च नियच्छति| ताम्रे मस्तु समुद्घृष्टं तुत्थकं श्यावतां गतम्| सर्वाभिष्यान्दशुक्लार्मसिराजालजिदञ्जनम्| मरिचवरलवणभागो भागौ द्वौ कर्णसमुद्रफेनाभ्याम्| सौवीरभागनवकं चित्रायां चूर्णितं कफामयजित्| मरिचामलकजलोद्भव- तुत्थाञ्जनताप्यधातुभिः क्रमवृद्धैः| षण्माक्षिक इति योग- स्तिमिरार्मक्लेदकाचकण्डूघ्नः| पिप्पलीं सतरोत्पलपत्रा वर्त्तयेत्समधुकां सहरिद्राम्| एतया सततमञ्जयितव्यं यः सुपर्णसममिच्छति चक्षुः||४१|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे अभिष्यन्दप्रतिषेधो नामैकोनविंशोऽध्यायः||१९||
🔊 Audio coming soon