Adhikarana athAbhiShyandapratishShedho nAmaikonaviMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातोऽभिष्यन्दप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUrvarUpAvasthAyAM cikitsA (2) · Śloka 2
ਅਥ ਖਲੁ ਸਰ੍ਵਾਕ੍ਸਿਰੋਗਾਣਾਂ ਪੂਰ੍ਵਰੂਪ ਏਵ ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਕਕਵਲਧੂਮੋਪਵਾਸਾਨਾਸੇਵੇਤਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਮਾਰੁਤੋਦ੍ਰੇਕਾਤ੍||੨||
अथ खलु सर्वाक्षिरोगाणां पूर्वरूप एव शिरोविरेककवलधूमोपवासानासेवेतान्यत्र मारुतोद्रेकात्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAbhiShyandAdhimanthayoshcikitsA - candanAdibiDAlakaH (3) · Śloka 3
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਤੁ ਚਨ੍ਦਨਮਰਿਚਪਤ੍ਰੈਲਾਸ੍ਵਰ੍ਣਗੈਰਿਕਤਗਰਰਸਾਞ੍ਜਨਲਵਣਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵੈਰ੍ਵਿਡਾਲਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍||੩||
सर्वत्र तु चन्दनमरिचपत्रैलास्वर्णगैरिकतगररसाञ्जनलवणयष्ट्याह्वैर्विडालकं कुर्यात्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana biDAlakAntarANi (4) · Śloka 4
ਤਥਾ ਦਾਰ੍ਵਿਤੁਤ੍ਥਹਰੀਤਕੀਭਿਰ੍ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੇ| ਕਫੇ ਤੁ ਹਰੀਤਕੀਨਾਗਰਰਸਾਞ੍ਜਨਸ੍ਵਰ੍ਣਗੈਰਿਕੈਃ| ਅਪਿ ਚ ਕੁਸ੍ਠਮਿਸਿਪਿਪ੍ਪਲੀਚਨ੍ਦਨੋਤ੍ਪਲੈਰ੍ਵਿਡਾਲਕੋ ਵੇਦਨਾਘ੍ਨਃ| ਮੁਸ੍ਤਾਗਰੁਚਨ੍ਦਨੈਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤੈਃ ਸ਼ੂਲਦਾਹਰਾਗਘ੍ਨਃ| ਸੈਨ੍ਧਵਾਗਰੁਤ੍ਰਿਜਾਤਕਤ੍ਰਿਕਟੁਕਸ੍ਵਰ੍ਣਗੈਰਿਕਕੁਸ੍ਠਤਗਰਸ਼ੈਲੇਯਕੈਃ ਸ਼ੂਲਸ਼੍ਵਯਥੁਦਾਹਰਾਗਨੁਤ੍||੪||
तथा दार्वितुत्थहरीतकीभिर्वातपित्ते| कफे तु हरीतकीनागररसाञ्जनस्वर्णगैरिकैः| अपि च कुष्ठमिसिपिप्पलीचन्दनोत्पलैर्विडालको वेदनाघ्नः| मुस्तागरुचन्दनैः क्षौद्रयुतैः शूलदाहरागघ्नः| सैन्धवागरुत्रिजातकत्रिकटुकस्वर्णगैरिककुष्ठतगरशैलेयकैः शूलश्वयथुदाहरागनुत्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netrAvacUrNanAni (5) · Śloka 5
ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਫਲਮਨੋਹ੍ਵਾਸ਼ਾਬਰਲੋਧ੍ਰੈਃ ਕ੍ਰਮਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਪ੍ਰਵਦ੍ਧੈਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਰਜੋਭਿਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਤਾਨ੍ਤਵਸ੍ਥੈਰ੍ਨਯਨਮਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਸ਼੍ਵੇਤਲੋਧ੍ਰਤ੍ਵਚਂ ਬਹਿਰ੍ਵਿਲਿਖਿਤਾਂ ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਕਲ੍ਕੇਨ ਪ੍ਰਦਿਗ੍ਧਾਂ ਪੁਟਪਾਕੇ ਵਿਪਕ੍ਵਾਮਰ੍ਧਪਲੋਨ੍ਮਿਤਾਂ ਮਰਿਚਚਤੁਸ੍ਟਯਯੁਕ੍ਤਾਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਰਜੀਕਤਾਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਬਦ੍ਧਾਮਕ੍ਸ੍ਣਯਵਕਿਰੇਤ੍| ਏਤਦਵਗੁਣ੍ਠਨਂ ਸ਼ੂਲਦਾਹਾਸ਼੍ਰੁਸ਼੍ਵਯਥੁਕਣ੍ਡੂਸਾਪਾਕਕ੍ਲੇਦੋਪਦੇਹਹਰਮ੍| ਤਯੈਵ ਚ ਪੋਟ੍ਟਲਿਕਯਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਕਾਲੇਵਨ੍ਤਿਸੋਮਾਪ੍ਲੁਤਯਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਯੇਤ੍| ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਵਾ ਲੋਧ੍ਰਵਲ੍ਕਲਕਲ੍ਕਮੁਪਸ੍ਕਤਂ ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮੇਵ ਮਰਿਚਦ੍ਵਯੇਨ ਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾਪਾਦੇਨਾਸ੍ਟਾਂਸ਼ਕੈਸ਼੍ਚ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਞ੍ਜਨੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਅਪਿ ਚ- ਆਰਣ੍ਯਾਸ਼੍ਛਗਣਰਸੇ ਪਟਾਵਬਦ੍ਧਾਃ ਸੁਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾ ਨਖਵਿਤੁਸੀਕਤਾਃ ਕੁਲਾਤ੍ਥਾਃ| ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਸਕਦਵਚੂਰ੍ਣਨਾਨ੍ਨਿਸ਼ੀਥੇ ਨੇਤ੍ਰਾਣਾਂ ਵਿਧਮਤਿ ਸਦ੍ਯ ਏਵ ਕੋਪਮ੍||੫||
शिग्रुफलमनोह्वाशाबरलोध्रैः क्रमाच्चतुर्गुणप्रवृद्धैः श्लक्ष्णरजोभिः सूक्ष्मतान्तवस्थैर्नयनमवचूर्णयेत्| श्वेतलोध्रत्वचं बहिर्विलिखितां निम्बपत्रकल्केन प्रदिग्धां पुटपाके विपक्वामर्धपलोन्मितां मरिचचतुष्टययुक्तां श्लक्ष्णरजीकृतां वस्त्रबद्धामक्ष्णयवकिरेत्| एतदवगुण्ठनं शूलदाहाश्रुश्वयथुकण्डूषापाकक्लेदोपदेहहरम्| तयैव च पोट्टलिकयाऽऽश्च्योतनकालेऽवन्तिसोमाप्लुतयाऽऽश्च्योतयेत्| पूर्ववद्वा लोध्रवल्कलकल्कमुपस्कृतं तन्मात्रमेव मरिचद्वयेन मनश्शिलापादेनाष्टांशकैश्च यष्टीमधुकशतपुष्पाञ्जनैर्युक्तं प्रकल्पयेत्| अपि च- आरण्याश्छगणरसे पटावबद्धाः सुस्विन्ना नखवितुषीकृताः कुलात्थाः| तच्चूर्णं सकृदवचूर्णनान्निशीथे नेत्राणां विधमति सद्य एव कोपम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netre AScyotanam (6) · Śloka 6
ਅਥ ਦਾਰੁਹਰਿਦ੍ਰਾਪਲਮੁਦਕਾਰ੍ਧਪ੍ਰਸ੍ਥੇਨਾਸ੍ਟਾਂਸ਼ਸ਼ੇਸਿਤਂ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਯੁਕ੍ਤਮਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਂ ਕੁਰ੍ਵੀਤ| ਏਵਂ ਚਾਨੁਪਸ਼ਮੇ ਵਾਤਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਿਨਮਾਦਾਵੇਵ ਜਾਙ੍ਗਲਰਸੈਰ੍ਭੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਦਸ਼ਮੂਲਰਾਸ੍ਨਾਤ੍ਰਿਫਲਾਕ੍ਵਾਥੇਨ ਜੀਵਨੀਯਕਲ੍ਕੇਨ ਚ ਪਯੋਯੁਤਂ ਸਿਦ੍ਧਮਿਤਰਦ੍ਵਾ ਪੁਰਾਣਸਰ੍ਪਿਃ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਆਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਞ੍ਜਾਸ੍ਯੈਰਣ੍ਡਮੂਲਪਲ੍ਲਵੈਃ ਸ਼੍ਰਤਮਜਾਕ੍ਸੀਰਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਸਾਲਪਰ੍ਣੀਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀਦ੍ਵਿਬਹਤੀਮਧੁਕੋਰੁਪੂਗੈਰ੍ਵਾ| ਤਦ੍ਵਤ੍ਤਗਰਹ੍ਰੀਬੇਰਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗੋਸ੍ਠੋਦੁਮ੍ਬਰਮਧੁਕਪਿਪ੍ਪਲੀਬਹਤੀਦ੍ਵਯੈਰਣ੍ਡਮੂਲੈਰ੍ਵਾ| ਅਂਸ਼ੁਮਤੀਦ੍ਵਯਬਹਤੀਕਣ੍ਟਕਾਰਿਕਾਭਿਰ੍ਵਾ ਤਾਨ੍ਤਵਾਵਦ੍ਧਾਭਿਃ ਸੁਰਾਮਦ੍ਯਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਾਨ੍ਯਤਮਾਪ੍ਲੁਤਾਭਿਰਾਨੂਪਮਾਂਸਾਮ੍ਲਕ੍ਵਾਥੇਨ ਵਾ||੬||
अथ दारुहरिद्रापलमुदकार्धप्रस्थेनाष्टांशशेषितं क्वथितं माक्षिकयुक्तमाश्च्योतनं कुर्वीत| एवं चानुपशमे वाताभिष्यन्दिनमादावेव जाङ्गलरसैर्भोजयित्वा दशमूलरास्नात्रिफलाक्वाथेन जीवनीयकल्केन च पयोयुतं सिद्धमितरद्वा पुराणसर्पिः पाययेत्| आश्च्योतनञ्जास्यैरण्डमूलपल्लवैः श्रृतमजाक्षीरं कुर्यात्| सालपर्णीपृश्निपर्णीद्विबृहतीमधुकोरुपूगैर्वा| तद्वत्तगरह्रीबेरशार्ङ्गोष्ठोदुम्बरमधुकपिप्पलीबृहतीद्वयैरण्डमूलैर्वा| अंशुमतीद्वयबृहतीकण्टकारिकाभिर्वा तान्तवावद्धाभिः सुरामद्यधान्याम्लान्यतमाप्लुताभिरानूपमांसाम्लक्वाथेन वा||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utkArikAsvedaH (7) · Śloka 7
ਤੈਰੇਵ ਚ ਮਾਂਸੈਰ੍ਵੇਸ਼ਵਾਰੀਕਤਸ੍ਵਿਨ੍ਨੈਰ੍ਮਹਾਸ੍ਨੇਹਵਦ੍ਭਿਰ੍ਯਵਚੂਰ੍ਣਲਵਣਪ੍ਰਗਾਢਾਮੁਤ੍ਕਾਰਿਕਾਂ ਕਤ੍ਵਾ ਲਲਾਟਗਣ੍ਡਾਦੀਨ੍ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍||੭||
तैरेव च मांसैर्वेशवारीकृतस्विन्नैर्महास्नेहवद्भिर्यवचूर्णलवणप्रगाढामुत्कारिकां कृत्वा ललाटगण्डादीन् स्वेदयेत्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAvanaM nADIsvedaSca (8) · Śloka 8
ਅਥਵਾ ਰਾਸ੍ਨਾਭੀਰੁਦਸ਼ਮੂਲਬਲਾਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਯਵਾਨਾਮਜਾਕ੍ਸੀਰਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਨਾਂ ਵਾਸ੍ਪੇਣ| ਰਾਸ੍ਨਾਦਿਭਿਰੇਵ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਾ ਨਾਵਨਮ੍| ਏਵਂ ਵਿਧੈਰੇਵ ਨਾਡੀਸ੍ਵੇਦਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍||੮||
अथवा रास्नाभीरुदशमूलबलाकोलकुलत्थयवानामजाक्षीरस्विन्नानां वाष्पेण| रास्नादिभिरेव सिद्धं तैलं सर्पिर्वा नावनम्| एवं विधैरेव नाडीस्वेदं कुर्यात्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mukhAlepaH (9) · Śloka 9
ਸਰਲਸੁਰਭਿਘਨਦੇਵਦਾਰੁਹਿਂਸ੍ਰਾਕਰਞ੍ਜਫਲਬਿਲ੍ਵਸਰ੍ਸਪੈਸ਼੍ਚ ਸਭਸ੍ਟਤਿਲੈਃ ਪਯਸਾ ਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸੁਖੋਸ੍ਣੈਰ੍ਮੁਖਾਲੇਪੋਕ੍ਸਿਵੇਦਨਾਸ੍ਤਮ੍ਭਪ੍ਰਸਾਦਨਃ||੯||
सरलसुरभिघनदेवदारुहिंस्राकरञ्जफलबिल्वसर्षपैश्च सभृष्टतिलैः पयसा पिष्टैः सुखोष्णैर्मुखालेपोऽक्षिवेदनास्तम्भप्रसादनः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAmokShavirekAsthApanAnuvAsanAni (10) · Śloka 10
ਏਵਮਸ੍ਯਾਨੁਪਸ਼ਾਨ੍ਤਰੁਜਃ ਸਿਰਾਂ ਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦਵਿਸ੍ਯਨ੍ਦਂ ਹਿ ਵਾਤਦੁਸ੍ਟਮਸਙ੍ਨਿਰ੍ਹ੍ਰਿਯਮਾਣਂ ਨਾਨਿਲਪ੍ਰਕੋਪਾਯ| ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਯ ਤਿਲ੍ਵਕੇਨ ਸਂਸ੍ਕਤਂ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਤਿਲ੍ਵਕਕਸਾਯਾਨੁਪਾਨਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਿਰੇਚਨਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਚ ਵਾਤਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਵਦਾਸ੍ਥਾਪਯੇਦਨੁਵਾਸਯੇਚ੍ਚ||੧੦||
एवमस्यानुपशान्तरुजः सिरां मोक्षयेत्| स्नेहस्वेदविष्यन्दं हि वातदुष्टमसृङ्निर्ह्रियमाणं नानिलप्रकोपाय| पुनश्च स्निग्धाय तिल्वकेन संस्कृतं संयुक्तं वा तिल्वककषायानुपानं सर्पिर्विरेचनं दद्यात्| शुद्धं च वातप्रतिश्यायवदास्थापयेदनुवासयेच्च||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anuvAsanottaracikitsA (11) · Śloka 11
ਅਥ ਤਿਲਾਨ੍ ਨਿਸ੍ਤੁਸਾਨ੍ ਬਿਲ੍ਵਫਲਕ੍ਵਾਥੇਨ ਭਾਵਯੇਨ੍ਨਿਸ਼ਿ ਦਿਵਾ ਸ਼ੋਸਯੇਦੇਵਂ ਪਞ੍ਚਾਹਮ੍| ਤੇਭ੍ਯਸ੍ਤੈਲਂ ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਵਰਾਹਮੇਦੋਯੁਕ੍ਤਂ ਬਿਲ੍ਵਮੂਲਮਧੁਯਸ੍ਟਿਕਾਕਲ੍ਕੇਨ ਪਯਸਾ ਚ ਪਚੇਤ੍| ਤੇਨ ਨਸ੍ਯਂ ਸ਼ਿਰੋਬਸ੍ਤਿਂ ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਸਰ੍ਵਗਨ੍ਧਨਿਰ੍ਯੂਹੇਣ ਵਾ ਮਧੁਕਗਰ੍ਭਂ ਸਕ੍ਸੀਰਂ ਤੈਲਮ੍| ਸ੍ਨੇਹਿਕਞ੍ਚ ਧੂਮਂ ਪਿਬੇਤ੍||੧੧||
अथ तिलान् निस्तुषान् बिल्वफलक्वाथेन भावयेन्निशि दिवा शोषयेदेवं पञ्चाहम्| तेभ्यस्तैलं गृहीत्वा वराहमेदोयुक्तं बिल्वमूलमधुयष्टिकाकल्केन पयसा च पचेत्| तेन नस्यं शिरोबस्तिं च कुर्यात्| सर्वगन्धनिर्यूहेण वा मधुकगर्भं सक्षीरं तैलम्| स्नेहिकञ्च धूमं पिबेत्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netratarpaNayogAH (12) · Śloka 12
ਉਪਸ਼ਾਨ੍ਤਰੁਜੋਸ੍ਯ ਚ ਤਰ੍ਪਣਮ੍| ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਮਧੁਕਕੁਮੁਦੋਤ੍ਪਲੋਰੁਪੂਗਕੁਸ੍ਠਬਹਤੀਤਮਾਲਮਾਂਸੀਸਾਰਿਵਾਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਦਰ੍ਭਮੂਲਕਸ਼ੇਰੁਕਾਭਿਃ ਪਯਃ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਤਤ੍ਤਰ੍ਪਣਨਸ੍ਯਾਭ੍ਯਙ੍ਗੇਸੁ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍| ਕਸ੍ਣਸਰ੍ਪਸ਼ਿਰੋ ਵਾ ਕ੍ਸੀਰੇ ਕ੍ਵਾਥਯੇਤ੍| ਤਤਃ ਸ੍ਨੇਹਮੁਦ੍ਧਤ੍ਯ ਚਨ੍ਦਨੋਸ਼ੀਰਸ਼ਰ੍ਕਰੋਤ੍ਪਲਕਲ੍ਕੇਨ ਕ੍ਸੀਰਵਤਾ ਪਕ੍ਵਂ ਤਰ੍ਪਣਮ੍| ਅਥਵਾ ਪਞ੍ਚਮੂਲਜੀਵਨੀਯਕੁਕ੍ਕੁਟਮਾਂਸੈਃ ਪਯੋ ਵਿਪਚੇਤ੍, ਤਤੋ ਨਵਨੀਤਂ ਘਨਾਨਨ੍ਤਾਸਾਰਿਵੋਸ਼ੀਰਚਨ੍ਦਨੈਃ ਸਪਯਸ੍ਕੈਃ ਸਾਧਯੇਤ੍||੧੨||
उपशान्तरुजोऽस्य च तर्पणम्| काश्मर्यमधुककुमुदोत्पलोरुपूगकुष्ठबृहतीतमालमांसीसारिवाप्रपौण्डरीकदर्भमूलकशेरुकाभिः पयः साधयेत्| तत्तर्पणनस्याभ्यङ्गेषु विदध्यात्| कृष्णसर्पशिरो वा क्षीरे क्वाथयेत्| ततः स्नेहमुद्धृत्य चन्दनोशीरशर्करोत्पलकल्केन क्षीरवता पक्वं तर्पणम्| अथवा पञ्चमूलजीवनीयकुक्कुटमांसैः पयो विपचेत्, ततो नवनीतं घनानन्तासारिवोशीरचन्दनैः सपयस्कैः साधयेत्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puTapAkaH (13) · Śloka 13
ਪੁਟਪਾਕਂ ਚ ਛਾਗੋਰਭ੍ਰਵਰਾਹਾਣਾਮਨ੍ਯਤਮਸ੍ਯ ਯਕਤ੍ਪਿਪ੍ਪਲੀਸੈਨ੍ਧਵਮਧੁਘਤੋਪੇਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍||੧੩||
पुटपाकं च छागोरभ्रवराहाणामन्यतमस्य यकृत्पिप्पलीसैन्धवमधुघृतोपेतं कुर्यात्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prasAdanA~jjanAni (14) · Śloka 14
ਅਞ੍ਜਨਂ ਚਾਸ੍ਯ ਦਕ੍ਪ੍ਰਸਾਦਨਾਰ੍ਥਮ੍| ਕਸ੍ਣਤਿਲਾਨ੍ ਨਿਸ੍ਤੁਸਾਨ੍ ਕਤ੍ਵਾ ਸ੍ਤਨ੍ਯੇਨ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਭਾਵਯੇਚ੍ਛੋਸਯੇਚ੍ਚ| ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਸਿਤੋਪਲਾਸਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਧੁਕਾਰ੍ਧਭਾਗੇਨ ਸੈਨ੍ਧਵਾਂਸ਼ੇਨ ਕਸ੍ਣਸਰ੍ਪਸ਼ਿਰਸਸ਼੍ਚਾਨ੍ਤਰ੍ਧੂਮਦਗ੍ਧਸ੍ਯ ਭਾਗੇਨ ਸਂਸਸ੍ਟਂ ਦਿਵ੍ਯੋਦਕਪਿਸ੍ਟਾਂ ਗੁਲਿਕਾਂ ਕਾਰਯੇਤ੍| ਗੋਧਾਸਰ੍ਪਵਾਸਾਯਾਜਮੇਦਸਿ ਚ ਸੈਨ੍ਧਵਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣਂ ਰਸਾਞ੍ਜਨਂ ਚਾਵਪੇਤ੍| ਏਸਾ ਮਾਸਂ ਸ੍ਥਿਤਾ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾ ਦਸ੍ਟਿਪ੍ਰਸਾਦਨੀ ਰੁਜਾਹਰਾ ਚ| ਉਦ੍ਧਤਸਰੇਣ ਗਵ੍ਯੇਨ ਦਧ੍ਨਾਮ੍ਲੇਨ ਰਾਜਤਂ ਭਾਜਨਮਾਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਨੀਲੀਭੂਤਂ ਚ ਤਦ੍ਵਿਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਮਸ੍ਤੁਨਾ ਵਰ੍ਤ੍ਤਯਃ ਕਤਾਃ ਛਾਯਾਵਿਸ਼ੋਸਿਤਾ ਵਾਤਾਕ੍ਸਿਰੋਗਂ ਜਾਯਨ੍ਤਿ| ਮਾਗਧਿਕਾਕਣ੍ਟਕਾਰਿਕਾਦ੍ਵਯਮੂਲਤ੍ਵਙ੍ਮਧੁਕਸਿਤਾਸੈਨ੍ਧਵਤਾਮ੍ਰਰਜਾਂਸ੍ਯਜਾਕ੍ਸੀਰੇਣ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਮ੍ਰਪਾਤ੍ਰਮਾਲੇਪਯੇਤ੍| ਸਪ੍ਤਾਹਾਤ੍ਸਪ੍ਤਾਹਾਦਪਨੀਯ ਪੁਨਸ੍ਤਥੈਵ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਲੇਪਯੇਤ੍| ਸਪ੍ਤਭਿਃ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰੈਰ੍ਗੁਲਿਕਾਃ ਕਤਾਃ ਪਰਂ ਵਾਤਾਕ੍ਸਿਰੋਗਵੇਦਨਾਰਾਗਸ਼ੋਫਤਿਮਿਰਕਾਚਨਕ੍ਤਾਨ੍ਧ੍ਯਤਾਪਾਧਿਮਨ੍ਥਾਭਿਘਾਤਹਰਾਃ||੧੪||
अञ्जनं चास्य दृक्प्रसादनार्थम्| कृष्णतिलान् निस्तुषान् कृत्वा स्तन्येन सप्ताहं भावयेच्छोषयेच्च| तच्चूर्णं सितोपलासमं कृत्वा मधुकार्धभागेन सैन्धवांशेन कृष्णसर्पशिरसश्चान्तर्धूमदग्धस्य भागेन संसृष्टं दिव्योदकपिष्टां गुलिकां कारयेत्| गोधासर्पवासायाजमेदसि च सैन्धवपिप्पलीचूर्णं रसाञ्जनं चावपेत्| एषा मासं स्थिता रसक्रिया दृष्टिप्रसादनी रुजाहरा च| उद्धृतसरेण गव्येन दध्नाऽम्लेन राजतं भाजनमालिम्पेत्| नीलीभूतं च तद्विशुष्कं मस्तुना वर्त्तयः कृताः छायाविशोषिता वाताक्षिरोगं जायन्ति| मागधिकाकण्टकारिकाद्वयमूलत्वङ्मधुकसितासैन्धवताम्ररजांस्यजाक्षीरेण पिष्ट्वा ताम्रपात्रमालेपयेत्| सप्ताहात्सप्ताहादपनीय पुनस्तथैव पिष्ट्वा लेपयेत्| सप्तभिः सप्तरात्रैर्गुलिकाः कृताः परं वाताक्षिरोगवेदनारागशोफतिमिरकाचनक्तान्ध्यतापाधिमन्थाभिघातहराः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pratya~jjanam (15) · Śloka 15
ਪ੍ਰਤ੍ਯਞ੍ਜ੍ਨਂ ਚਾਤ੍ਰ ਸ੍ਫਟਿਕ੍ਰਸ਼ਙ੍ਖਨਾਭਿਮਧੁਕਗੈਰਿਕੈਰਿਕ੍ਸੁਰਸਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਵਤ੍ਤਿਃ||੧੫||
प्रत्यञ्ज्नं चात्र स्फटिक्रशङ्खनाभिमधुकगैरिकैरिक्षुरसपिष्टैर्वत्तिः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atideshenAdhimanthacikitsA (16) · Śloka 16
ਅਯਮੇਵ ਚ ਸਰ੍ਵੋ ਵਿਧਿਰਧਿਮਨ੍ਥਾਦਿਸ੍ਵਪਿ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਃ||੧੬||
अयमेव च सर्वो विधिरधिमन्थादिष्वपि प्रयोज्यः||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAdhimanthe cikitsAviSeShaH (17) · Śloka 17
ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ੍ਤ੍ਵਧਿਮਨ੍ਥੇ ਸਹਚਰਸ੍ਫੂਰ੍ਜਾਤਕਤਕਬੀਜਬਿਲ੍ਵਵਕ੍ਸਾਦਨੀਨਿਰ੍ਯੂਹੇਣ ਸਪਯਸ੍ਕਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਸਰ੍ਪਿਸਾਨੁਪਸ਼ਮੇ ਤੈਲਂ ਵਸਾਂ ਮਜ੍ਜਾਨਂ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਵਿਧਿਵਦਵ੍ਯਤ੍ਯਾਸੇਨ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਸਰ੍ਵਥਾਨੁਪਸ਼ਾਨ੍ਤਾਵੁਪਰਿ ਭ੍ਰੁਵੋਰ੍ਯਥੋਕ੍ਤੋ ਦਾਹਃ||੧੭||
विशेषतस्त्वधिमन्थे सहचरस्फूर्जातकतकबीजबिल्ववृक्षादनीनिर्यूहेण सपयस्कं सर्पिः सिद्धं पिबेत्| सर्पिषानुपशमे तैलं वसां मज्जानं पूर्वोक्तविधिवदव्यत्यासेन कुर्यात्| सर्वथानुपशान्तावुपरि भ्रुवोर्यथोक्तो दाहः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAbhiShyandAdhimanthayoshcikitsA - sarpiHpAnam (18) · Śloka 18
ਪਿਤ੍ਤਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਾਧਿਮਨ੍ਥਯੋਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਵਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਾਨਮ੍| ਤਿਕ੍ਤਕਾਨਾਨ੍ਯਤਮਂ ਵਾ||੧੮||
पित्ताभिष्यन्दाधिमन्थयोः शर्करावचूर्णितं सर्पिः पानम्| तिक्तकानान्यतमं वा||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AScyotanam (19) · Śloka 19
ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਾਮਲਕਦ੍ਵਿਬਹਤੀਦਰ੍ਭਦਸ਼ਮੂਲਸ਼ਤਾਵਰੀਤਾਲੀਸਪਤ੍ਰਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਨੀਲੋਤ੍ਪਲਕ੍ਵਾਥਃ ਸਿਤਾਸ੍ਤਨ੍ਯੇਨਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਮ੍| ਮਧੁਕਕਟਙ੍ਕਟੇਰੀਨਿਰ੍ਯੂਹੋ ਵਾ| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨਮਧੁਕਲੋਧ੍ਰਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਸ੍ਵਰ੍ਣਗੈਰਿਕਕ੍ਵਾਥਸ੍ਤੀਵ੍ਰਸ਼ੂਲਦਾਹਹਹਰਃ||੧੯||
प्रपौण्डरीकामलकद्विबृहतीदर्भदशमूलशतावरीतालीसपत्रमञ्जिष्ठानीलोत्पलक्वाथः सितास्तन्येनाश्च्योतनम्| मधुककटङ्कटेरीनिर्यूहो वा| सक्षौद्रश्चन्दनमधुकलोध्रमञ्जिष्ठास्वर्णगैरिकक्वाथस्तीव्रशूलदाहहहरः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sekaH (20) · Śloka 20
ਲੋਧ੍ਰਦਾਰ੍ਵੀਮਧੁਕਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਾਨ੍ਯਾਪੋਥ੍ਯ ਨਨ੍ਤਕੇਨ ਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍| ਤੇਨ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਲਿਲਾਪ੍ਲੁਤੇਨ ਸੇਕੋ ਵੇਦਨਾਘ੍ਨਃ| ਤੇਨੈਵ ਚ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਤਨ੍ਯੇ ਚ੍ਛਾਗਦੁਗ੍ਧੇ ਵਾ ਦਾਹਰਾਗਘ੍ਨਃ||੨੦||
लोध्रदार्वीमधुकप्रपौण्डरीकान्यापोथ्य नन्तकेन बध्नीयात्| तेन क्षौद्रसलिलाप्लुतेन सेको वेदनाघ्नः| तेनैव च सशर्करस्त्रीस्तन्ये च्छागदुग्धे वा दाहरागघ्नः||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pariShekAH lepASca (21) · Śloka 21
ਸ਼੍ਵੇਤਲੋਧ੍ਰਂ ਮਧੁਕਂ ਚ ਸਮਂ ਘਤੇਨ ਭਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਤਤਃ ਪੋਟ੍ਟਲਿਕਾਵਬਦ੍ਧਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯੇਨ ਤੋਯੇਨ ਯਾ ਮਦਿਤਮਾਸ਼ੁ ਸ਼ੂਲਦਾਹਰਾਗਸ਼ੋਫਾਨਪੋਹਤਿ| ਚਨ੍ਦਨਨਲਿਨਕੁਮੁਦਨਲਾਦਾਦਿਭਿਰ੍ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਸਂਸ੍ਕਤੈਃ| ਤੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਰੋਵਕ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਲੇਪਪਰਿਸੇਕਾਃ||੨੧||
श्वेतलोध्रं मधुकं च समं घृतेन भर्जयित्वा चूर्णयेत्| ततः पोट्टलिकावबद्धं स्तन्येन तोयेन या मृदितमाशु शूलदाहरागशोफानपोहति| चन्दननलिनकुमुदनलादादिभिर्वा क्षीरसंस्कृतैः| तैश्च शिरोवक्त्रप्रलेपपरिषेकाः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAvyadhaH (22) · Śloka 22
ਏਵਮਸਿਦ੍ਧੌ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਃ ਪੁਨਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਯ ਚ ਤ੍ਰਿਫਲਾਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਕ੍ਵਾਥਸ਼ਰ੍ਕਰਾਤ੍ਰਿਵਚ੍ਚੂਰ੍ਣੈਰ੍ਵਿਰੇਕਃ||੨੨||
एवमसिद्धौ सिराव्यधः पुनः स्निग्धस्य च त्रिफलाकाश्मर्यक्वाथशर्करात्रिवृच्चूर्णैर्विरेकः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rujAghnama~jjanam (23) · Śloka 23
ਸ਼ਙ੍ਖਮਧੁਕਸੈਨ੍ਧਵਬਹਤੀਮੂਲਤ੍ਵਚਃ ਪਯਸਾਜੇਨ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਮ੍ਰਪਾਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍| ਪੁਨਃ ਸਪ੍ਤਾਹਾਦੇਵਂ ਅਪ੍ਤਭਿਃ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰੈਰ੍ਗੁਲਿਕਾਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਤਾਃ ਸ੍ਤਨ੍ਯਘਸ੍ਟਾਃ ਪਿਤ੍ਤਾਮਯੇਸ੍ਵਞ੍ਜਨਾਦ੍ਰੁਜਮਪਹਰਨ੍ਤਿ||੨੩||
शङ्खमधुकसैन्धवबृहतीमूलत्वचः पयसाजेन पिष्ट्वा ताम्रपात्रं प्रलेपयेत्| पुनः सप्ताहादेवं अप्तभिः सप्तरात्रैर्गुलिकाः कुर्यात्| ताः स्तन्यघृष्टाः पित्तामयेष्वञ्जनाद्रुजमपहरन्ति||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAharAgaghnama~jjanam (24) · Śloka 24
ਸੁਵਰ੍ਣਗੈਰਿਕਂ ਨਿਸ਼ਾਂ ਦਿਵ੍ਯਮ੍ਭਸਿ ਸ੍ਥਿਤਮਹਃ ਸ਼ੋਸਯੇਤ੍ ਸਪ੍ਤਾਹਮੇਵਮੇਵ ਚ ਸ਼ੁਸ਼ੀਤੇਨ ਮਧੁਰਵਰ੍ਗਕਸਾਯੇਣ ਭਾਵਯੇਦੇਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਾਞ੍ਜਨਂ ਦਾਹਰਾਗਘ੍ਨਮ੍||੨੪||
सुवर्णगैरिकं निशां दिव्यऽम्भसि स्थितमहः शोषयेत् सप्ताहमेवमेव च शुशीतेन मधुरवर्गकषायेण भावयेदेतच्चूर्णाञ्जनं दाहरागघ्नम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasakriyA (25) · Śloka 25
ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍ਦਾਰ੍ਵੀਪਲਾਨਿ ਪਾਲਿਕਾਨਿ ਚ ਸ਼ਾਰਿਵਾਮਧੁਕਕਾਕੋਲੀਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾਮਦ੍ਵੀਕਾਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਸੁਨਿਸਣ੍ਣਕਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਲੋਧ੍ਰੋਸ਼ੀਰਚਨ੍ਦਨਾਨਿ ਜਲਦ੍ਰੋਣੇਸ੍ਟਭਾਗਾਵਸ਼ੇਸਂ ਪਚੇਤ੍| ਪਰਿਸ੍ਰੁਤਞ੍ਚ ਪੁਨਰਾਦਰ੍ਵੀਲੇਪਾਦਵਤਾਰ੍ਯ ਚ ਸਿਤੋਪਲਾਸਮਾਂਸ਼ਂ ਮਧੁਘਤਦ੍ਵਿਪਲਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਰਸਕ੍ਰਿਯੇਯਂ ਮਧੁਰਾ ਸਰ੍ਵਾਕ੍ਸਿਰੋਗੇਸੁ ਹਿਤਾ||੨੫||
पञ्चाशद्दार्वीपलानि पालिकानि च शारिवामधुककाकोलीद्विनिशामृद्वीकाकाश्मर्यसुनिषण्णकमञ्जिष्ठालोध्रोशीरचन्दनानि जलद्रोणेऽष्टभागावशेषं पचेत्| परिस्रुतञ्च पुनरादर्वीलेपादवतार्य च सितोपलासमांशं मधुघृतद्विपलं प्रक्षिपेत्| रसक्रियेयं मधुरा सर्वाक्षिरोगेषु हिता||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tarpaNaM puTapAkaSca (26) · Śloka 26
ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਸ੍ਵਰਸਪਿਸ੍ਟਃ ਸਾਰਿਵਾਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕਲ੍ਕੋ ਨਸ੍ਯਮਿਕ੍ਸੁਰਸਪਿਸ੍ਟਂ ਵਾ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਮ੍| ਕ੍ਸਤਸ਼ੁਕ੍ਲੋਕ੍ਤਂ ਚਾਤ੍ਰ ਤਰ੍ਪਣਂ ਪੁਟਪਾਕਸ਼੍ਚ||੨੬||
काश्मर्यस्वरसपिष्टः सारिवाशर्कराकल्को नस्यमिक्षुरसपिष्टं वा यष्ट्याह्वम्| क्षतशुक्लोक्तं चात्र तर्पणं पुटपाकश्च||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SleShmABiShyandAdhimanthacikitsA viDAlakaH (27) · Śloka 27
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦੇਧਿਮਨ੍ਥੇ ਚ ਤ੍ਰ੍ਯਹਮੁਪਵਾਸਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਨਿ ਧੂਮਕਵਲਨਾਵਨਾਨਿ| ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗੇਸ੍ਠਾਕੁਸ੍ਠਤਗਰਮੁਰੁਙ੍ਗੀਵ੍ਯੋਸੈਲਾਦਾਰੁਭਿਰ੍ਵਿਡਾਲਕਃ||੨੭||
श्लेष्माभिष्यन्देऽधिमन्थे च त्र्यहमुपवासस्तीक्ष्णानि धूमकवलनावनानि| शार्ङ्गेष्ठाकुष्ठतगरमुरुङ्गीव्योषैलादारुभिर्विडालकः||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AScyotanam (28) · Śloka 28
ਤਿਲ੍ਵਕਬਹਤੀਨਿਦਿਗ੍ਧਕਾਲੋਧ੍ਰਾਰਗ੍ਵਧਮੂਲਤ੍ਵਗ੍ਭਿਰ੍ਗੋਮੂਤ੍ਰਕ੍ਵਥਿਤੈਰਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਂ ਸ਼ੋਫੋਪਦੇਹਕਣ੍ਡੂਘ੍ਨਮ੍||੨੮||
तिल्वकबृहतीनिदिग्धकालोध्रारग्वधमूलत्वग्भिर्गोमूत्रक्वथितैराश्च्योतनं शोफोपदेहकण्डूघ्नम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shophAghnAnyAshcyotanAntarANi (29) · Śloka 29
ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਕਲ੍ਕਦਿਗ੍ਧਂ ਵਾ ਲੋਧ੍ਰਮਙ੍ਗਾਰਸ੍ਵੇਦਿਤਂ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਤਾਨ੍ਤਵਾਵਬਦ੍ਧਮੁਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਮਦਿਤਮ੍| ਤਦ੍ਵਦੇਵਾਭਯਾਮਲਕੋਪਕੁਲ੍ਯਾਪਾਟਲੀਬਿਲ੍ਵਮੂਲਸ਼ੁਣ੍ਠੀਕ੍ਵਾਥੋ ਵਾ||੨੯||
निम्बपत्रकल्कदिग्धं वा लोध्रमङ्गारस्वेदितं चूर्णितं तान्तवावबद्धमुष्णाम्बुमृदितम्| तद्वदेवाभयामलकोपकुल्यापाटलीबिल्वमूलशुण्ठीक्वाथो वा||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sekaH (30) · Śloka 30
ਨਿਮ੍ਬਪਟੋਲਜਾਤਿਪਤ੍ਰਲੋਧ੍ਰਦ੍ਵਯਮਹੌਸਧੈਃ ਖਣ੍ਡਸ਼ਃ ਕਲ੍ਪਿਤੈਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਬਦ੍ਧੈਃ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਰ੍ਗੌਡੇ ਸੀਧੌ ਵਾ ਪਰਿਪ੍ਲੁਤੈਃ ਸੇਕਃ ਪਰਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸ਼ੂਲਘ੍ਨਃ||੩੦||
निम्बपटोलजातिपत्रलोध्रद्वयमहौषधैः खण्डशः कल्पितैर्वस्त्रबद्धैः सक्षौद्रैर्गौडे सीधौ वा परिप्लुतैः सेकः परं श्लेष्मशूलघ्नः||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svedaH (31) · Śloka 31
ਰੋਹਿਸਪੂਤੀਕਕਰਞ੍ਜਕਪਿਤ੍ਥਾਸ੍ਫੋਤਪੀਲੁਬਿਲ੍ਵਪਤ੍ਰਸ਼ਿਗ੍ਰੁਸੁਰਸਾਰ੍ਕਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰੈਰ੍ਗੋਮੂਤ੍ਰਕ੍ਵਥਿਤੈਃ ਸ੍ਵੇਦਃ||੩੧||
रोहिषपूतीककरञ्जकपित्थास्फोतपीलुबिल्वपत्रशिग्रुसुरसार्कनिम्बपत्रैर्गोमूत्रक्वथितैः स्वेदः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUpanaM sirAvyadhAdi ca (32) · Śloka 32
ਤਥਾਪਿ ਸ਼ੋਫਘਰ੍ਸਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਯਵਮਦਨਭੂਰ੍ਜਸ਼ਮੀਪਤ੍ਰੈਃ ਸਘਤੈਰ੍ਘਤੇਨੈਵ ਵਾ ਨਾਡ੍ਯਾਕ੍ਸਿ ਧੂਪਯੇਤ੍| ਲਘ੍ਵਸ਼ਿਤਂ ਚ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇਹ੍ਨਿ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਵ੍ਯੋਸਵਿਪਕ੍ਵਂ ਯਵਕ੍ਸਾਰਾਵਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਤਤਃ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧੋ ਵਿਰੇਕਸ਼੍ਚ||੩੨||
तथापि शोफघर्षानुबन्धे यवमदनभूर्जशमीपत्रैः सघृतैर्घृतेनैव वा नाड्याक्षि धूपयेत्| लघ्वशितं च द्वितीयेऽह्नि प्रातर्व्योषविपक्वं यवक्षारावचूर्णितं सर्पिः पाययेत्| ततः सिराव्यधो विरेकश्च||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjanAni (33) · Śloka 33
ਬਹਤੀਤ੍ਵਕ੍ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਤਾਮ੍ਰਕਾਂਸ੍ਯਰਜਾਂਸਿ ਦਧਿਮਸ੍ਤੁਨਾ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਮ੍ਰਪਾਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍| ਤਥੈਵ ਚ ਸਪ੍ਤਾਹੇ| ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤਾਹੇ ਚ ਗਤੇ ਵਰ੍ਤ੍ਤਯਃ ਕਾਰ੍ਯਾ| ਮਰਿਚਹਰਿਦ੍ਰਾਭਯਾਞ੍ਜਨੈਰ੍ਵਾ ਜਲਪਿਸ੍ਟਾ ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਃ| ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਤ੍ਰਿਫਲਾਵਿਡਙ੍ਗਸਾਰਹਰਿਦ੍ਰਾਭਿਰ੍ਵਾ| ਹਰੀਤਕੀ ਤੁਤ੍ਥਂ ਚ ਸਮਭਾਗਂ ਤੁਤ੍ਥਾਦਸ੍ਟਾਂਸ਼ੇਨ ਮਰਿਚਮੇਸਾ ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਃ ਕੁਮਾਰੀ ਸਰ੍ਵਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਕ੍ਸਿਰੋਗਘ੍ਨੀ| ਵਿਡਙ੍ਗਚੂਰ੍ਣੋ ਵਾ ਵਾਰੁਣ੍ਯਾ ਭਾਵਿਤਃ ਸ਼ਙ੍ਖੋ ਬੀਜਪੂਰਰਏਨ ਮਧੁਕਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਰਸੇਨ ਪਥਗੈਕਧ੍ਯਂ ਵਾ ਚੂਰ੍ਣਾਞ੍ਜਨਂ ਵਾ ਪਿਣ੍ਡੋ ਵਾ ਪੋਥਕੀਬਹਲਕਫੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਾਨਪਹਰਤਿ| ਸ੍ਵਰ੍ਣਗੈਰਿਕਸੈਨ੍ਧਵਮਨਃਸ਼ਿਲਾਲਾਕ੍ਸਾਨਤਕਰਞ੍ਜਿਕਾਸੁਰਸ਼ਙ੍ਖਵ੍ਯੋਸਤਾਲੀਸਕੁਸ੍ਠਕਲਿਙ੍ਗਕ- ਦੇਵਦਾਰੁਨਲਦਜਾਤੀਮੁਕੁਲਰਸਾਞ੍ਜਨੈਃ ਸੁਰਾਮਣ੍ਡਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਃ ਸਰ੍ਵਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਕ੍ਸਿਰੋਗਵਿਕਾਰਹਰਾ| ਪੁਸ੍ਪਕਾਸੀਸਚੂਰ੍ਣਂ ਤਾਮ੍ਰਸਮੁਦ੍ਰੇ ਸੁਰਸਪਤ੍ਰਸ੍ਵਰਸੇਨ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਭਾਵਯੇਤ੍| ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਾਞ੍ਜਨਂ ਵਰ੍ਤ੍ਮੋਪਚਯਪਕ੍ਸ੍ਮਸ਼ਾਤਘ੍ਨਮ੍| ਸੈਨ੍ਧਵਵ੍ਯੋਸਵਰਾਵਿਡਙ੍ਗਲੋਧ੍ਰਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਮਧੁਕਤੁਤ੍ਥਕਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਸ਼ੈਲਤਾਮ੍ਰਚੂਰ੍ਣੈਃ ਛਾਗਪਯਃਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਮਾਰ੍ਕਵਸ੍ਵਰਸਪਰਿਪੀਤੈਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਃ ਕਾਣ੍ਡਚਿਤ੍ਰਾਖ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਾਕ੍ਸਿਰੋਗਾਨ੍ ਜਯਤਿ| ਕਣ੍ਡ੍ਵਾਂ ਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾਸੈਨ੍ਧਸ਼੍ਵੋਤਮਰਿਚੈਰ੍ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਰਸਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਃ| ਸਸ਼ੋਫਾਯਾਂ ਨਾਗਰਦੇਵਦਾਰੁਸੈਨ੍ਧਵਜਾਤਿਕ੍ਸਾਰਕੈਃ ਸੁਰਾਮਣ੍ਡਪਿਸ੍ਟੈਃ| ਨਕ੍ਤਮਾਲਲਸ਼ੁਨਸ਼ਿਗ੍ਰੁਸ਼ਿਗ੍ਰੁਕਬੀਜੈਰ੍ਵਾ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾ||੩੩||
बृहतीत्वक्शुण्ठीताम्रकांस्यरजांसि दधिमस्तुना पिष्ट्वा ताम्रपात्रे प्रलेपयेत्| तथैव च सप्ताहे| सप्तसप्ताहे च गते वर्त्तयः कार्या| मरिचहरिद्राभयाञ्जनैर्वा जलपिष्टा वर्त्तिः| त्रिकटुकत्रिफलाविडङ्गसारहरिद्राभिर्वा| हरीतकी तुत्थं च समभागं तुत्थादष्टांशेन मरिचमेषा वर्त्तिः कुमारी सर्वश्लेष्माक्षिरोगघ्नी| विडङ्गचूर्णो वा वारुण्या भावितः शङ्खो बीजपूररएन मधुकं त्रिफलारसेन पृथगैकध्यं वा चूर्णाञ्जनं वा पिण्डो वा पोथकीबहलकफोत्क्लेशाभिष्यन्दानपहरति| स्वर्णगैरिकसैन्धवमनःशिलालाक्षानतकरञ्जिकासुरशङ्खव्योषतालीसकुष्ठकलिङ्गक- देवदारुनलदजातीमुकुलरसाञ्जनैः सुरामण्डपिष्टैर्वर्त्तिः सर्वश्लेष्माक्षिरोगविकारहरा| पुष्पकासीसचूर्णं ताम्रसमुद्रे सुरसपत्रस्वरसेन सप्ताहं भावयेत्| तच्चूर्णाञ्जनं वर्त्मोपचयपक्ष्मशातघ्नम्| सैन्धवव्योषवराविडङ्गलोध्रप्रपौण्डरीकमधुकतुत्थकतार्क्ष्यशैलताम्रचूर्णैः छागपयःपिष्टैर्मार्कवस्वरसपरिपीतैर्वर्त्तिः काण्डचित्राख्या सर्वाक्षिरोगान् जयति| कण्ड्वां मनश्शिलासैन्धश्वोतमरिचैर्मातुलुङ्गरसपिष्टैर्वर्त्तिः| सशोफायां नागरदेवदारुसैन्धवजातिक्षारकैः सुरामण्डपिष्टैः| नक्तमाललशुनशिग्रुशिग्रुकबीजैर्वा रसक्रिया||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tarpaNaM puTapAkaSca (34) · Śloka 34
ਤਰ੍ਪਣਞ੍ਚ ਯਕਦਾਜਮਗਰੁਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਨਲਦਦੇਵਦਾਰੁਯੁਤਂ ਪਯਸਿ ਕ੍ਵਾਥਯੇਤ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ਼ੀਤੇ ਖਜਮਥਿਤੇ ਯਨ੍ਨਵਨੀਤਂ ਤਦੇਭਿਰੇਵੌਸਧੈਰ੍ਵਿਪਕ੍ਵਮ੍| ਪੁਟਪਾਕਸ਼੍ਚ ਕੁਸ੍ਠਤਗਰਦਾਰ੍ਵੀਸਰ੍ਵਗਨ੍ਧੈਰਾਜੇਨ ਯਕਤਾ ਸਹ ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਮਧੁਘਤਯੁਤੈਃ||੩੪||
तर्पणञ्च यकृदाजमगरुप्रियङ्गुनलददेवदारुयुतं पयसि क्वाथयेत्तस्मिन् शीते खजमथिते यन्नवनीतं तदेभिरेवौषधैर्विपक्वम्| पुटपाकश्च कुष्ठतगरदार्वीसर्वगन्धैराजेन यकृता सह पिष्टैर्मधुघृतयुतैः||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajAbhiShyandAdhimanthayoshcikitsA - pittajacikitsAtideshaH (35) · Śloka 35
ਰਕ੍ਤਜਂ ਪੁਨਰਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਮਧਿਮਨ੍ਥਂ ਚ ਪਿਤ੍ਤਵਦੁਪਕ੍ਰਮੇਤ੍| ਸ੍ਤਨ੍ਯੇਕ੍ਸੁਰਸਸ਼ਰ੍ਕਰੋਦਕਾਨ੍ਯਤਮੇਨ ਵਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਯੇਤ੍| ਪੁਨਃ ਪੁਨਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਰੁਧਿਰਮਵਸੇਚਯੇਤ੍ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧੇਨ ਜਲੌਕੋਭਿਸ਼੍ਚ| ਤੀਵ੍ਰਵੇਦਨਾਯਾਂ ਮਹਤੀਂ ਘਤਮਾਤ੍ਰਾਂ ਪਾਯਯੇਤ੍||੩੫||
रक्तजं पुनरभिष्यन्दमधिमन्थं च पित्तवदुपक्रमेत्| स्तन्येक्षुरसशर्करोदकान्यतमेन वाश्च्योतयेत्| पुनः पुनश्चास्य रुधिरमवसेचयेत् सिराव्यधेन जलौकोभिश्च| तीव्रवेदनायां महतीं घृतमात्रां पाययेत्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana guTikA~jjanam (36) · Śloka 36
ਆਢਕੋਕੁਰ੍ਯਟਪਾਟਲੀਸ਼੍ਰੀਪਰ੍ਣੀਵਿਦੁਲਾਰ੍ਜੁਨਬਹਤੀਚਮ੍ਪਕਮਾਲਤੀਮੂਲਾਨਿ ਖਰ੍ਜੂਰਰਸਪਿਸ੍ਟਾਨਿ ਗੁਟਿਕਾਞ੍ਜਨਮ੍||੩੬||
आढकोकुर्यटपाटलीश्रीपर्णीविदुलार्जुनबृहतीचम्पकमालतीमूलानि खर्जूररसपिष्टानि गुटिकाञ्जनम्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pratya~jjanam (37) · Śloka 37
ਕੇਸ਼ੈਰ੍ਜਲਾਦ੍ਰੈਃ ਕਾਂਸ੍ਯਮੁਦ੍ਘਰ੍ਸਯੇਤ੍| ਤਾਨ੍ ਕਾਂਸ੍ਯਮਲਦਿਗ੍ਧਾਨਨ੍ਤਰ੍ਧੂਮਂ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਤਦ੍ ਭਸ੍ਮ ਤ੍ਰਿਫਲਾਕ੍ਵਾਥੇ ਸੁਰਸਾਸ੍ਵਰਸੇ ਕ੍ਸੀਰੇ ਚ ਛਾਗੇ ਪਞ੍ਚਾਹਂ ਭਾਵਯੇਤ੍| ਏਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਸ੍ਰੋਤੋਜਤੁਲ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਞ੍ਜਨਮ੍||੩੭||
केशैर्जलाद्रैः कांस्यमुद्घर्षयेत्| तान् कांस्यमलदिग्धानन्तर्धूमं दग्ध्वा तद् भस्म त्रिफलाक्वाथे सुरसास्वरसे क्षीरे च छागे पञ्चाहं भावयेत्| एतच्चूर्णं स्रोतोऽजतुल्यं प्रत्यञ्जनम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehA~jjanam (38) · Śloka 38
ਕਸ੍ਣਸਰ੍ਪਂ ਪਯਸਿ ਕ੍ਵਾਥਯੇਤ੍ਤਤਃ ਪੂਤਸ਼ੀਤਮਥਿਤਾਤ੍ ਸ੍ਨੇਹਮੁਪੋਸਿਤਾਯ ਕਕਵਾਕਵੇ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਤਸ੍ਯ ਯਤ੍ਪੁਰੀਸਂ ਤਤ੍ਸ੍ਨੇਹਾਞ੍ਜਨਮ੍||੩੮||
कृष्णसर्पं पयसि क्वाथयेत्ततः पूतशीतमथितात् स्नेहमुपोषिताय कृकवाकवे दद्यात्| तस्य यत्पुरीषं तत्स्नेहाञ्जनम्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dRukprasAdanA~jjanam (39) · Śloka 39
ਕਸ੍ਣਸਰ੍ਪਮੁਖਮਨਸਰ੍ਪਿਸੋਃ ਪੂਰ੍ਣੈਂ ਦਰ੍ਭਵੇਸ੍ਟਿਤਂ ਮਦਵਲਿਪ੍ਤਮਧੋਮੁਖਂ ਗੋਮਯੇਨਾਗ੍ਨਿਨਾ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਤਤੋਞ੍ਜਨਮਾਦਾਯ ਪਤ੍ਰਨਲਦਨੀਲੋਤ੍ਪਲਤੁਲ੍ਯਂ ਚੂਰ੍ਣੀਕਤਂ ਪਰਂ ਦਕ੍ਪ੍ਰਸਾਦਜਨਨਮਞ੍ਜਨਮ੍||੩੯||
कृष्णसर्पमुखमनसर्पिषोः पूर्णैं दर्भवेष्टितं मृदवलिप्तमधोमुखं गोमयेनाग्निना दग्ध्वा ततोऽञ्जनमादाय पत्रनलदनीलोत्पलतुल्यं चूर्णीकृतं परं दृक्प्रसादजननमञ्जनम्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nasyam (40) · Śloka 40
ਘਤਮਣ੍ਡਸ਼੍ਚ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਕਨੀਲੋਤ੍ਪਲੈਰ੍ਮਾਨੁਸੀਦੁਗ੍ਧੋਕ੍ਤੈਃ ਸਿਦ੍ਧੋ ਨਸ੍ਯਮਿਤਿ||੪੦||
घृतमण्डश्च शर्करामधुकनीलोत्पलैर्मानुषीदुग्धोक्तैः सिद्धो नस्यमिति||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAdhAraNopadeSaH (41-19) · Śloka 19
ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵੇਕ੍ਸਿਰੋਗਾ ਯਤ੍ਪ੍ਰਾਯੋ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਸ੍ਯਨ੍ਦਪੂਰ੍ਵਕਾਃ| ਯਤਸ਼੍ਚ ਰਕ੍ਤਂ ਸਨ੍ਦੂਸ੍ਯ ਤਾਨਤਸ੍ਤ੍ਵਰਯਾ ਜਯੇਤ੍| ਸਰ੍ਵੋਰ੍ਧ੍ਵਜਤ੍ਰੁਗਸ੍ਰੋਤਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਤ੍ ਸ੍ਯਨ੍ਦ ਉਚ੍ਯਤੇ| ਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨਾਂ ਤਦ੍ਵਦਙ੍ਗਾਨਾਮਧਿਮਨ੍ਥੋਤਿਮਨ੍ਥਨਾਤ੍| ਵਾਤੇਕ੍ਸਿਸੇਕਸ੍ਸੈਰਣ੍ਡਬਹਤੀਮਧੁਸ਼ਿਗ੍ਰੁਣਾ| ਸਿਦ੍ਧੇਨ ਪਞ੍ਜਮੂਲੇਨ ਸਸਿਤੈਃ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਯੋਃ| ਦਾਰ੍ਵੀਲਾਕ੍ਸੋਤ੍ਪਲਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਮਧੁਕਦ੍ਵਯੈਃ| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਤ੍ਰਿਫਲਾਸ਼ੁਣ੍ਠੀਨਿਮ੍ਬਲੋਧ੍ਰਾਟਰੂਸਕੈਃ| ਸਮਸ੍ਤੈਸ੍ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਤ੍ਥੇ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਦੇਕ੍ਸਿਸੇਚਨਮ੍| ਤੁਤ੍ਥਵ੍ਯੋਸਾਭਯਾਲੋਧ੍ਰਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵੈਃਸ੍ਤਾਮ੍ਰਸਂਸ੍ਥਿਤੈਃ| ਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸੇਕੋਯਂ ਸਰ੍ਵਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਰੁਕ੍ਪ੍ਰਣੁਤ੍| ਤਦ੍ਵਤ੍ਤੁਥਾਭਯਾਲੋਧ੍ਰਯਸ੍ਟੀਮਧੁਰਸਾਞ੍ਜਨੈਃ| ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਰ੍ਦ੍ਧਾਂਸ਼ਸਂਯੁਕ੍ਤੈਃ ਸੇਕਃ ਸਰ੍ਵਾਕ੍ਸਿਸ਼ੂਲਜਿਤ੍| ਪੁਸ੍ਪਾਞ੍ਜਨਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਸ੍ਤਾਮ੍ਰਸਂਸ੍ਥੈਸ੍ਤਿਲਾਮ੍ਭਸਾ| ਸੇਚਨਂ ਹਨ੍ਤਿ ਰੁਗ੍ਰਾਗਦਾਹਸ਼੍ਵਯਥੁਘਰ੍ਸਣਮ੍| ਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾਤ੍ਰਿਫਲਾਮੁਸ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰਮਾਦਾਦੁਗ੍ਧਕਲ੍ਕਿਤੈਃ| ਸੇਕਃ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਰਭਿਘਾਤਰੁਜਾਪਹਃ| ਨਿਸਿਕ੍ਤਂ ਤੁਤ੍ਥਕਂ ਵਾਰਾਨ੍ ਗੋਰ੍ਜਲੇ ਪਞ੍ਚਵਂਸ਼ਤਿਮ੍| ਸ੍ਤਨ੍ਯੇ ਵਾ ਛਾਗਦੁਗ੍ਧੇ ਵਾ ਸਦ੍ਯਃ ਕੋਪੇ ਤਦਞ੍ਜਨਮ੍| ਬਦਰੀਦਲਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਤੁਤ੍ਥਧਾਤ੍ਰੀਫਲੈਃ ਸਮੈਃ| ਪੁਟਾਨ੍ਤੈਰ੍ਬਾਦਰਾਗ੍ਨੀਦ੍ਧੈਰ੍ਦਗੁਤ੍ਕੋਪਘ੍ਨਮਞ੍ਜਨਮ੍| ਬਹਤ੍ਯੈਰਣ੍ਡਮੂਲਤ੍ਵਕ੍ ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਮੂਲੈਃ ਸਸੈਨ੍ਧਵੈਃ| ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਰਾਜਪਯਃਪਿਸ੍ਟੈਸ੍ਸਰ੍ਵਵਾਤਾਕ੍ਸਿਰੋਗਜਿਤ੍| ਸੁਮਨਃ ਕ੍ਸਾਰਕਾਃ ਸ਼ਙ੍ਖਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਮਧੁਕਂ ਬਲਾ| ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਾਪਹਾ ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਃ ਪਿਸ੍ਟਾ ਦਿਵ੍ਯੇਨ ਵਾਰਿਣਾ| ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਵ੍ਯੋਸਂ ਸ਼ਙ੍ਖਨਾਭਿਸ੍ਸਮੁਦ੍ਰਜਃ| ਫੇਨਃ ਸ਼ੈਲੇਯਕਂ ਸਰ੍ਜੋ ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਕ੍ਸਿਰੋਗਜਿਤ੍| ਸ਼ਙ੍ਖਵਿਦ੍ਰੁਮਵੈਡੂਰ੍ਯਲੋਹਿਤਾਕ੍ਸਪ੍ਲਵਾਸ੍ਥਿਭਿਃ| ਸ੍ਰੋਤੋਜਸ਼੍ਵੇਤਮਰਿਚੈਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਃ ਸਰ੍ਵਾਕ੍ਸਿਰੋਗਜਿਤ੍| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਃ ਕਿਂਸ਼ੁਕਰਸੋ ਵਸਾ ਸਰ੍ਪਸ੍ਯ ਸੈਨ੍ਧਵਮ੍| ਘਤਂ ਚ ਜੀਰ੍ਣਂ ਸਰ੍ਵਾਕ੍ਸਿਵਿਕਾਰਘ੍ਨੀ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾ| ਸ਼ਸ੍ਤਾ ਸਰ੍ਵਾਕ੍ਸਿਰੋਗੇਸੁ ਕਾਚਾਰ੍ਮਪਟਲੇਸੁ ਚ| ਰਸਾਞ੍ਜਨਂ ਸ਼੍ਰਙ੍ਗਵੇਰਮਭਯਾ ਤੁਤ੍ਥਕਂ ਸ਼ੁਭਮ੍| ਯਥੋਤ੍ਤਰਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਿਤੈਸ੍ਤੈਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਰਪਰਾਜਿਤਾ| ਤੇ ਵਾਤਾਦਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਾਤ੍ਤਿਮਿਰਾਣਿ ਕੁਕੂਣਕਮ੍| ਪੋਥਕੀਪਿਟਕਾਃ ਪਿਲ੍ਲਾਨਰ੍ਮਾਣਿ ਚ ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ| ਤਾਮ੍ਰੇ ਮਸ੍ਤੁ ਸਮੁਦ੍ਘਸ੍ਟਂ ਤੁਤ੍ਥਕਂ ਸ਼੍ਯਾਵਤਾਂ ਗਤਮ੍| ਸਰ੍ਵਾਭਿਸ੍ਯਾਨ੍ਦਸ਼ੁਕ੍ਲਾਰ੍ਮਸਿਰਾਜਾਲਜਿਦਞ੍ਜਨਮ੍| ਮਰਿਚਵਰਲਵਣਭਾਗੋ ਭਾਗੌ ਦ੍ਵੌ ਕਰ੍ਣਸਮੁਦ੍ਰਫੇਨਾਭ੍ਯਾਮ੍| ਸੌਵੀਰਭਾਗਨਵਕਂ ਚਿਤ੍ਰਾਯਾਂ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਕਫਾਮਯਜਿਤ੍| ਮਰਿਚਾਮਲਕਜਲੋਦ੍ਭਵ- ਤੁਤ੍ਥਾਞ੍ਜਨਤਾਪ੍ਯਧਾਤੁਭਿਃ ਕ੍ਰਮਵਦ੍ਧੈਃ| ਸਣ੍ਮਾਕ੍ਸਿਕ ਇਤਿ ਯੋਗ- ਸ੍ਤਿਮਿਰਾਰ੍ਮਕ੍ਲੇਦਕਾਚਕਣ੍ਡੂਘ੍ਨਃ| ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਸਤਰੋਤ੍ਪਲਪਤ੍ਰਾ ਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਤ੍ਸਮਧੁਕਾਂ ਸਹਰਿਦ੍ਰਾਮ੍| ਏਤਯਾ ਸਤਤਮਞ੍ਜਯਿਤਵ੍ਯਂ ਯਃ ਸੁਪਰ੍ਣਸਮਮਿਚ੍ਛਤਿ ਚਕ੍ਸੁਃ||੪੧|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਅਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮੈਕੋਨਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੯||
भवति चात्र सर्वेऽक्षिरोगा यत्प्रायो जायन्ते स्यन्दपूर्वकाः| यतश्च रक्तं सन्दूष्य तानतस्त्वरया जयेत्| सर्वोर्ध्वजत्रुगस्रोतस्यन्दनात् स्यन्द उच्यते| तत्स्थानां तद्वदङ्गानामधिमन्थोऽतिमन्थनात्| वातेऽक्षिसेकस्सैरण्डबृहतीमधुशिग्रुणा| सिद्धेन पञ्जमूलेन ससितैः पित्तरक्तयोः| दार्वीलाक्षोत्पलद्राक्षामञ्जिष्ठामधुकद्वयैः| श्लेष्मणि त्रिफलाशुण्ठीनिम्बलोध्राटरूषकैः| समस्तैस्सन्निपातोत्थे कुर्यात्स्यन्देऽक्षिसेचनम्| तुत्थव्योषाभयालोध्रयष्ट्याह्वैःस्ताम्रसंस्थितैः| धान्याम्लपिष्टैः सेकोऽयं सर्वाभिष्यन्दरुक्प्रणुत्| तद्वत्तुथाभयालोध्रयष्टीमधुरसाञ्जनैः| शताह्वार्द्धांशसंयुक्तैः सेकः सर्वाक्षिशूलजित्| पुष्पाञ्जनसिताक्षौद्रैस्ताम्रसंस्थैस्तिलाम्भसा| सेचनं हन्ति रुग्रागदाहश्वयथुघर्षणम्| द्विनिशात्रिफलामुस्तैः प्रमादादुग्धकल्कितैः| सेकः सशर्कराक्षौद्रैरभिघातरुजापहः| निषिक्तं तुत्थकं वारान् गोर्जले पञ्चवंशतिम्| स्तन्ये वा छागदुग्धे वा सद्यः कोपे तदञ्जनम्| बदरीदलयष्ट्याह्वतुत्थधात्रीफलैः समैः| पुटान्तैर्बादराग्नीद्धैर्दृगुत्कोपघ्नमञ्जनम्| बृहत्यैरण्डमूलत्वक् शिग्रुमूलैः ससैन्धवैः| वर्त्तिराजपयःपिष्टैस्सर्ववाताक्षिरोगजित्| सुमनः क्षारकाः शङ्खस्त्रिफला मधुकं बला| पित्तरक्तापहा वर्त्तिः पिष्टा दिव्येन वारिणा| सैन्धवं त्रिफला व्योषं शङ्खनाभिस्समुद्रजः| फेनः शैलेयकं सर्जो वर्त्तिः श्लेष्माक्षिरोगजित्| शङ्खविद्रुमवैडूर्यलोहिताक्षप्लवास्थिभिः| स्रोतोजश्वेतमरिचैर्वर्त्तिः सर्वाक्षिरोगजित्| पिप्पल्यः किंशुकरसो वसा सर्पस्य सैन्धवम्| घृतं च जीर्णं सर्वाक्षिविकारघ्नी रसक्रिया| शस्ता सर्वाक्षिरोगेषु काचार्मपटलेषु च| रसाञ्जनं श्रृङ्गवेरमभया तुत्थकं शुभम्| यथोत्तरं द्विगुणितैस्तैर्वर्त्तिरपराजिता| ऋते वातादभिष्यन्दात्तिमिराणि कुकूणकम्| पोथकीपिटकाः पिल्लानर्माणि च नियच्छति| ताम्रे मस्तु समुद्घृष्टं तुत्थकं श्यावतां गतम्| सर्वाभिष्यान्दशुक्लार्मसिराजालजिदञ्जनम्| मरिचवरलवणभागो भागौ द्वौ कर्णसमुद्रफेनाभ्याम्| सौवीरभागनवकं चित्रायां चूर्णितं कफामयजित्| मरिचामलकजलोद्भव- तुत्थाञ्जनताप्यधातुभिः क्रमवृद्धैः| षण्माक्षिक इति योग- स्तिमिरार्मक्लेदकाचकण्डूघ्नः| पिप्पलीं सतरोत्पलपत्रा वर्त्तयेत्समधुकां सहरिद्राम्| एतया सततमञ्जयितव्यं यः सुपर्णसममिच्छति चक्षुः||४१|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे अभिष्यन्दप्रतिषेधो नामैकोनविंशोऽध्यायः||१९||
🔊 Audio coming soon