Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতো বালগ্রহবিজ্ঞানীযং নামাধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
View original
अथातो बालग्रहविज्ञानीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
3. bālagrahavijñānīyaḥ
Adhikarana grahANAM samBavaH (2) · Śloka 2
পুরা গুহস্য রক্ষার্থং নির্মিতাঃ শূলপাণিনা| মনুষ্যবিগ্রহাঃ পঞ্চ সপ্ত স্ত্রীবিগ্রহা গ্রহাঃ| স্কন্দো বিশাখো মেষাস্যঃ শ্বগ্রহঃ পিতৃসংজ্ঞিতঃ| শকুনিঃ পূতনা শীতপূতনাঽদৃষ্টিপূতনা| মুখমণ্ডিতিকা তদ্বদ্রেবতী শুষ্করেবতী||২||
View original
पुरा गुहस्य रक्षार्थं निर्मिताः शूलपाणिना| मनुष्यविग्रहाः पञ्च सप्त स्त्रीविग्रहा ग्रहाः| स्कन्दो विशाखो मेषास्यः श्वग्रहः पितृसंज्ञितः| शकुनिः पूतना शीतपूतनाऽदृष्टिपूतना| मुखमण्डितिका तद्वद्रेवती शुष्करेवती||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grahANAM vRuttivyavasthA (3) · Śloka 3
তে কামরূপিণঃ স্কন্দমুপচেরুঃ সমাহিতাঃ| স্কন্দস্য বালধারত্বাত্তেষাং স্কন্দোঽগ্রণীরভূত্| স্কন্দেঽথ যৌবনং প্রাপ্তে সেনাপত্যং চ তান্ গ্রহান্| রৌদ্রান্ রুদ্রোঽনুজগ্রাহ প্রহ্বান্ বৃত্ত্যভিলাষিণঃ| ন তিথিষ্বপ্যতিথযো দেবতাঃ পিতরোঽপি বা| যেষু বেশ্মসু পূজ্যন্তে নিবৃত্তাচারবর্ত্মসু| হরধ্বং তেষু বালানামারোগ্যং ধারিশর্ম চ||৩||
View original
ते कामरूपिणः स्कन्दमुपचेरुः समाहिताः| स्कन्दस्य बालधारत्वात्तेषां स्कन्दोऽग्रणीरभूत्| स्कन्देऽथ यौवनं प्राप्ते सेनापत्यं च तान् ग्रहान्| रौद्रान् रुद्रोऽनुजग्राह प्रह्वान् वृत्त्यभिलाषिणः| न तिथिष्वप्यतिथयो देवताः पितरोऽपि वा| येषु वेश्मसु पूज्यन्ते निवृत्ताचारवर्त्मसु| हरध्वं तेषु बालानामारोग्यं धारिशर्म च||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grahagrahaNahetavaH kAlaH prakArashca (4) · Śloka 4
শূলিনেতি নিযুক্তাস্তে বলিপূজাভিকাঙ্ক্ষিণঃ| ক্রুদ্ধান্ ভীতান্ বিমনসঃ শূন্যস্থানৈকচারিণঃ| পরোপভুক্তকুসুমবস্ত্রাভরণধারিণঃ| বালান্ কশ্মলধাত্রীকান্ সন্ধ্যাসু রুদতোঽশুচীন্| ঋক্ষোলূকবিডালাদিরূপৈরন্যৈস্তথাদ্ভুতৈঃ| সন্ত্রাসযন্তঃ শযিতান্ কদাচিজ্জাগ্রতোঽপি বা| প্রাযঃ পর্বসু গৃহ্ণন্তি গ্রহাশ্ছিদ্রপ্রহারিণঃ| আবিশন্তশ্চ লক্ষ্যন্তে কেবলং শাস্ত্রচক্ষুষা| শুদ্ধেন দেহং বালানাং গন্ধর্বা ইব যোষিতাম্||৪||
View original
शूलिनेति नियुक्तास्ते बलिपूजाभिकाङ्क्षिणः| क्रुद्धान् भीतान् विमनसः शून्यस्थानैकचारिणः| परोपभुक्तकुसुमवस्त्राभरणधारिणः| बालान् कश्मलधात्रीकान् सन्ध्यासु रुदतोऽशुचीन्| ऋक्षोलूकबिडालादिरूपैरन्यैस्तथाद्भुतैः| सन्त्रासयन्तः शयितान् कदाचिज्जाग्रतोऽपि वा| प्रायः पर्वसु गृह्णन्ति ग्रहाश्छिद्रप्रहारिणः| आविशन्तश्च लक्ष्यन्ते केवलं शास्त्रचक्षुषा| शुद्धेन देहं बालानां गन्धर्वा इव योषिताम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyaM pUrvarUpam (5) · Śloka 5
তেষাং গ্রহিষ্যতাং রূপং প্রততং রোদনং জ্বরঃ||৫||
View original
तेषां ग्रहिष्यतां रूपं प्रततं रोदनं ज्वरः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyaM rUpam (6) · Śloka 6
সামান্যং রূপমুত্রাসজৃম্ভাভ্রূক্ষেপদীনতাঃ| ফেনস্রাবোর্ধ্বদুষ্ট্যোষ্ঠদন্তদংশপ্রজাগরাঃ| রোদনং কূজনং স্তন্যবিদ্বেষঃ স্বরবৈকৃতম্| নখৈরকস্মাত্পরিতঃ স্বধাত্র্যঙ্গবিলেখনম্||৬||
View original
सामान्यं रूपमुत्रासजृम्भाभ्रूक्षेपदीनताः| फेनस्रावोर्ध्वदुष्ट्योष्ठदन्तदंशप्रजागराः| रोदनं कूजनं स्तन्यविद्वेषः स्वरवैकृतम्| नखैरकस्मात्परितः स्वधात्र्यङ्गविलेखनम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana skandagrahe lakShaNam (7) · Śloka 7
তত্রৈকনযনস্রাবী শিরো বিক্ষিপতে মুহুঃ| হতৈকপক্ষঃ স্তব্ধাঙ্গঃ সস্বেদো নতকন্ধরঃ| দন্তখাদী স্তনদ্বেষী ত্রস্যন্ রোদিতি বিস্বরম্| বক্রবক্ত্রো বমন্ লালাং ভৃশমূর্ধ্বং নিরীক্ষতে| বসাস্রগন্ধিরুদ্বিগ্নো বদ্ধমুষ্টিশকৃচ্ছিশুঃ| চলিতৈকাক্ষিগণ্ডভ্রূঃ সংরক্তোভযলোচনঃ| স্কন্দার্ত্তস্তেন বৈকল্যং মরণং বা ভবেদ্ ধ্রুবম্||৭||
View original
तत्रैकनयनस्रावी शिरो विक्षिपते मुहुः| हतैकपक्षः स्तब्धाङ्गः सस्वेदो नतकन्धरः| दन्तखादी स्तनद्वेषी त्रस्यन् रोदिति विस्वरम्| वक्रवक्त्रो वमन् लालां भृशमूर्ध्वं निरीक्षते| वसास्रगन्धिरुद्विग्नो बद्धमुष्टिशकृच्छिशुः| चलितैकाक्षिगण्डभ्रूः संरक्तोभयलोचनः| स्कन्दार्त्तस्तेन वैकल्यं मरणं वा भवेद् ध्रुवम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana skandApasmAralakShaNam (8) · Śloka 8
সংজ্ঞানাশো মুহুঃ কেশলুঞ্চনং কন্ধরানতিঃ| বনম্য জৃম্ভমাণস্য শকৃন্মূত্রপ্রবর্তনম্| স্তনস্বজিহ্বাসন্দংশসংরম্ভজ্বরজাগরাঃ| পূযশোণিতগন্ধশ্চ স্কন্দাপস্মারলক্ষণম্||৮||
View original
संज्ञानाशो मुहुः केशलुञ्चनं कन्धरानतिः| वनम्य जृम्भमाणस्य शकृन्मूत्रप्रवर्तनम्| स्तनस्वजिह्वासन्दंशसंरम्भज्वरजागराः| पूयशोणितगन्धश्च स्कन्दापस्मारलक्षणम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana naigameShagrahe lakShaNam (9) · Śloka 9
আধ্মানং পাণিপাদস্য স্পন্দনং ফেননির্বমিঃ| তৃণ্মুষ্টিবন্ধাতীসারস্বরদৈন্যবিবর্ণতাঃ| কূজনং স্তননং ছর্দিঃ কাসহিধ্মাপ্রজাগরাঃ| ওষ্ঠদংশাংসসঙ্কোচস্তম্ভবস্তাভগন্ধতাঃ| ঊর্ধ্বং নিরীক্ষ্য হসনং মধ্যে বিনমনং জ্বরঃ| মূর্ছৈকনেত্রশোফশ্চ নৈগমেষগ্রহাকৃতিঃ||৯||
View original
आध्मानं पाणिपादस्य स्पन्दनं फेननिर्वमिः| तृण्मुष्टिबन्धातीसारस्वरदैन्यविवर्णताः| कूजनं स्तननं छर्दिः कासहिध्माप्रजागराः| ओष्ठदंशांससङ्कोचस्तम्भबस्ताभगन्धताः| ऊर्ध्वं निरीक्ष्य हसनं मध्ये विनमनं ज्वरः| मूर्छैकनेत्रशोफश्च नैगमेषग्रहाकृतिः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvagrahe lakShaNam (10) · Śloka 10
কম্পো হৃষিতরোমত্বং স্বেদশ্চক্ষুনিমীলনম্| বহিরাযামনং জিহ্বাদেশোঽন্তঃকণ্ঠকূজনম্| ধাবনং বিট্সগন্ধত্বং ক্রোশনঞ্চ শ্ববচ্ছুনি||১০||
View original
कम्पो हृषितरोमत्वं स्वेदश्चक्षुनिमीलनम्| बहिरायामनं जिह्वादेशोऽन्तःकण्ठकूजनम्| धावनं विट्सगन्धत्वं क्रोशनञ्च श्ववच्छुनि||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pitRugrahe lakShaNam (11) · Śloka 11
রোমহর্ষো মুহুস্ত্রাসঃ সহসা রোদনং জ্বরঃ| কাসাতিসারবমথুজৃম্ভাতৃট্চ্ছবগন্ধিতাঃ| অঙ্গেষ্বাক্ষেপবিক্ষেপশোষস্তম্ভবিবর্ণতাঃ| মুষ্টিবন্ধঃ স্রুতিশ্চাক্ষ্ণোর্বালস্য স্যুঃ পিতৃগ্রহে||১১||
View original
रोमहर्षो मुहुस्त्रासः सहसा रोदनं ज्वरः| कासातिसारवमथुजृम्भातृट्च्छवगन्धिताः| अङ्गेष्वाक्षेपविक्षेपशोषस्तम्भविवर्णताः| मुष्टिबन्धः स्रुतिश्चाक्ष्णोर्बालस्य स्युः पितृग्रहे||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shakunigrahe lakShaNam (12) · Śloka 12
স্রস্তাঙ্গত্বমতীসারো জিহ্বাতালুগলে ব্রণাঃ| স্ফোটাঃ সদাহরুক্পাকাঃ সন্ধিষু স্যুঃ পুনঃপুনঃ| নিশ্যহ্নি প্রবিলীযন্তে পাকো বক্ত্রে গুদেঽপি বা| ভযং শকুনগন্ধত্বং জ্বরশ্চ শকুনিগ্রহে||১২||
View original
स्रस्ताङ्गत्वमतीसारो जिह्वातालुगले व्रणाः| स्फोटाः सदाहरुक्पाकाः सन्धिषु स्युः पुनःपुनः| निश्यह्नि प्रविलीयन्ते पाको वक्त्रे गुदेऽपि वा| भयं शकुनगन्धत्वं ज्वरश्च शकुनिग्रहे||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUtanAgrahe lakShaNam (13) · Śloka 13
পূতনাযাং বমিঃ কম্পঃ তন্দ্রা রাত্রৌ প্রজাগরঃ| হিধ্মাধ্মানং শকৃদ্ভেদঃ পিপাসা মূত্রনিগ্রহঃ| স্রস্তহৃষ্টাঙ্গরোমত্বং কাকবত্ পূতিগন্ধিতা||১৩||
View original
पूतनायां वमिः कम्पः तन्द्रा रात्रौ प्रजागरः| हिध्माध्मानं शकृद्भेदः पिपासा मूत्रनिग्रहः| स्रस्तहृष्टाङ्गरोमत्वं काकवत् पूतिगन्धिता||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shItapUtanAgrahe lakShaNam (14) · Śloka 14
শীতপূতনযা কম্পো রোদনং তির্যগীক্ষণম্| তৃষ্ণান্ত্রকূজোঽতীসারো বসাবদ্বিস্রগন্ধিতা| পার্শ্বস্যৈকস্য শীতত্বমুষ্ণত্বমপরস্য চ||১৪||
View original
शीतपूतनया कम्पो रोदनं तिर्यगीक्षणम्| तृष्णान्त्रकूजोऽतीसारो वसावद्विस्रगन्धिता| पार्श्वस्यैकस्य शीतत्वमुष्णत्वमपरस्य च||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana andhapUtanAgrahe lakShaNam (15) · Śloka 15
অন্ধপূতনযা চ্ছর্দির্জ্বরঃ কাসোঽল্পনিদ্রতা| বর্চসো ভেদবৈবর্ণ্যদৌর্গন্ধ্যান্যঙ্গশোষণম্| দুষ্টিসাদোঽক্ষিরুক্কণ্ডূঃ পোথকীজন্মশূনতা| হিধ্মোদ্বেগঃ স্তনদ্বেষবৈবর্ণ্যস্বরতীক্ষ্ণতাঃ| বেপথুর্মত্স্যগন্ধিত্বমথবা সাম্লগন্ধিতা||১৫||
View original
अन्धपूतनया च्छर्दिर्ज्वरः कासोऽल्पनिद्रता| वर्चसो भेदवैवर्ण्यदौर्गन्ध्यान्यङ्गशोषणम्| दुष्टिसादोऽक्षिरुक्कण्डूः पोथकीजन्मशूनता| हिध्मोद्वेगः स्तनद्वेषवैवर्ण्यस्वरतीक्ष्णताः| वेपथुर्मत्स्यगन्धित्वमथवा साम्लगन्धिता||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana muKamaNDitikAgrahe lakShaNam (16) · Śloka 16
মুখমণ্ডিতযা পাণিপাদাস্যরমণীযতা| সিরাভিরসিতাভাভিরাচিতোদরতা জ্বরঃ| অরোচকোঽঙ্গগ্লপনং গোমূত্রসমগন্ধিতা||১৬||
View original
मुखमण्डितया पाणिपादास्यरमणीयता| सिराभिरसिताभाभिराचितोदरता ज्वरः| अरोचकोऽङ्गग्लपनं गोमूत्रसमगन्धिता||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana revatIgrahe lakShaNam (17) · Śloka 17
রেবত্যাং শ্যাবনীলত্বং কর্ণনাসাক্ষিমর্দনম্| কাসহিধ্মাক্ষিবিক্ষেপবক্ত্রবক্রত্বরক্ততাঃ| বস্তগন্ধো জ্বরঃ শোষঃ ...................||১৭||
View original
रेवत्यां श्यावनीलत्वं कर्णनासाक्षिमर्दनम्| कासहिध्माक्षिविक्षेपवक्त्रवक्रत्वरक्तताः| वस्तगन्धो ज्वरः शोषः ...................||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuShkarevatIgrahe lakShaNam (18) · Śloka 18
........................ পুরীষং হরিতং দ্রবম্| জাযতে শুষ্করেবত্যাং ক্রমাত্ সর্বাঙ্গসঙ্ক্ষযঃ| কেশশাতোঽন্নবিদ্বেষঃ স্বরদৈন্যং বিবর্ণতা| নানাবর্ণপুরীষত্বমুদরে গ্রন্থযঃ সিরাঃ| রোদনং গৃধ্রগন্ধিত্বং দীর্ঘকালানুবর্তনম্||১৮||
View original
........................ पुरीषं हरितं द्रवम्| जायते शुष्करेवत्यां क्रमात् सर्वाङ्गसङ्क्षयः| केशशातोऽन्नविद्वेषः स्वरदैन्यं विवर्णता| नानावर्णपुरीषत्वमुदरे ग्रन्थयः सिराः| रोदनं गृध्रगन्धित्वं दीर्घकालानुवर्तनम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyagrahe lakShaNam (19) · Śloka 19
উদরে গ্রন্থযো বৃত্তা যস্য নানাবিধং শকৃত্| জিহ্বাযা নিম্নতা মধ্যে শ্যাবং তালুং চ তং ত্যজেত্||১৯||
View original
उदरे ग्रन्थयो वृत्ता यस्य नानाविधं शकृत्| जिह्वाया निम्नता मध्ये श्यावं तालुं च तं त्यजेत्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuShkarevatyAH vishiShTamasAdhyalakShaNam (20) · Śloka 20
ভুঞ্জানোঽন্নং বহুবিধং যো বালঃ পরিহীযতে| তৃষ্ণাগৃহীতঃ ক্ষামাক্ষো হন্তি তং শুষ্করেবতী||২০||
View original
भुञ्जानोऽन्नं बहुविधं यो बालः परिहीयते| तृष्णागृहीतः क्षामाक्षो हन्ति तं शुष्करेवती||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grahagrahaNahetutraividhyam (21) · Śloka 21
হিংসারত্যর্চনাকাঙ্ক্ষা গ্রহগ্রহণকারণম্||২১||
View original
हिंसारत्यर्चनाकाङ्क्षा ग्रहग्रहणकारणम्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hiMsAtmake grahe lakShaNam (22) · Śloka 22
তত্র হিংসাত্মকে বালো মহান্ বা স্রুতনাসিকঃ| ক্ষতজিহ্বঃ ক্বণন্ বাঢমসুখী সাস্রলোচনঃ| দুর্বর্ণো হীনবচনঃ পূতিগন্ধশ্চ জাযতে| ক্ষামো মূত্রপুরীষং স্বং মৃদ্নাতি ন জুগুপ্সতে| হস্তৌ চোদ্যম্য সংরব্ধো হন্ত্যাত্মানং তথাপরম্| তদ্বচ্চ শস্ত্রকাষ্ঠাদ্যৈরগ্নিং বা দীপ্তমাবিশেত্| অপ্সু মজ্জেত্পতেত্ কূপে কুর্যাদন্যচ্চ তদ্বিধম্| তৃড্দাহমোহান্ পূযস্য ছর্দনং চ প্রবর্তযেত্| সক্তঞ্চ সর্বমার্গেভ্যোঽরিষ্টোত্পত্তিঞ্চ তং ত্যজেত্||২২||
View original
तत्र हिंसात्मके बालो महान् वा स्रुतनासिकः| क्षतजिह्वः क्वणन् बाढमसुखी सास्रलोचनः| दुर्वर्णो हीनवचनः पूतिगन्धश्च जायते| क्षामो मूत्रपुरीषं स्वं मृद्नाति न जुगुप्सते| हस्तौ चोद्यम्य संरब्धो हन्त्यात्मानं तथापरम्| तद्वच्च शस्त्रकाष्ठाद्यैरग्निं वा दीप्तमाविशेत्| अप्सु मज्जेत्पतेत् कूपे कुर्यादन्यच्च तद्विधम्| तृड्दाहमोहान् पूयस्य छर्दनं च प्रवर्तयेत्| सक्तञ्च सर्वमार्गेभ्योऽरिष्टोत्पत्तिञ्च तं त्यजेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ratikAme grahe lakShaNam (23) · Śloka 23
রহঃস্ত্রীরতিসংল্লাপগন্ধস্রগ্ভূষণপ্রিযঃ| হৃষ্টঃ শান্তশ্চ দুঃসাধ্যো রতিকামেন পীডিতঃ||২৩||
View original
रहःस्त्रीरतिसंल्लापगन्धस्रग्भूषणप्रियः| हृष्टः शान्तश्च दुःसाध्यो रतिकामेन पीडितः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arcanAkAmagrahe lakShaNam (24) · Śloka 24
দীনঃ পরিমৃশন্ বক্ত্রং শুষ্কৌষ্ঠগলতালুকঃ| শঙ্কিতং বীক্ষতে রৌতি ধ্যাযত্যাযাতি ভীততাম্| অন্নমন্নাভিলাষেঽপি দত্তং নাতি বুভুক্ষতে| গৃহীতং বলিকামেন তং বিদ্যাত্ সুখসাধনম্||২৪||
View original
दीनः परिमृशन् वक्त्रं शुष्कौष्ठगलतालुकः| शङ्कितं वीक्षते रौति ध्यायत्यायाति भीतताम्| अन्नमन्नाभिलाषेऽपि दत्तं नाति बुभुक्षते| गृहीतं बलिकामेन तं विद्यात् सुखसाधनम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cikitsAsUtram (25-26) · Śloka 26
হন্তুকামং জযেদ্ধোমৈঃ সিদ্ধমন্ত্রপ্রবর্তিতৈঃ| ইতরৌ তু যথাকামং রতিবল্যাদিদানতঃ||২৫|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতাবষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযামুত্তরতন্ত্রে বালগ্রহবিজ্ঞানীযো নাম তৃতীযোঽধ্যাযঃ||২৬||
View original
हन्तुकामं जयेद्धोमैः सिद्धमन्त्रप्रवर्तितैः| इतरौ तु यथाकामं रतिबल्यादिदानतः||२५|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे बालग्रहविज्ञानीयो नाम तृतीयोऽध्यायः||२६||
🔊 Audio coming soon