2. bālāmayapratiṣēdhaḥ

Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1

அதாதோ பாலாமயப்ரதிஷேதஂ நாமாத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||

Adhikarana bAlatraividhyam (2) · Śloka 2

த்ரிவிதோ ஹி பாலஃ ப்ராகுக்தஸ்தத்ர க்ஷீரபஸ்ய க்ஷீரமதுஷ்டஂ ப்ரயுஞ்ஜீத| அந்நாதஸ்ய ஹிதமந்நம்| உபயவத்தேருபயம்||௨||

Adhikarana kShIraduShTau hetuH (3) · Śloka 3

க்ஷீரஂ ஹி யதோக்தைர்தோஷகோபநைராஹாரவிஹாரைர்தாத்ர்யா வ்யாபந்நஂ விவிதாமயோதயாய பாலஸ்ய ப்ரகல்பதே||௩||

Adhikarana vAtAdiduShTastanyalakShaNAni (4) · Śloka 4

தத்ர ஶ்யாவாருணவர்ணஂ திக்தகஷாயாநுரஸஂ விஶதஂ ரூக்ஷமலக்ஷ்யகந்தஂ பேநிலமதப்திகரமாத்மாநமூத்ரவர்சோவிபந்தகத் கர்ஶநம்ஸு விஸர்பதி விச்சிந்நஞ்ச ப்லவதே வாததுஷ்டம்| கஷ்ணநீலதாம்ராவபாஸஂ திக்தாம்லகடுகாநுரஸஂ குணபருதிரகந்தி பஶோஷ்ணமப்ஸு பீதராஜிமத்விதாஹகரஞ்ச பித்ததுஷ்டம்| அத்யர்தஶுக்லமதுரஂ லவணாநுரஸஂ கததைலவஸாமஜ்ஜகந்தி பிச்சிலஂ பஹலஂ தந்துமத்குருஸலிலேऽவஸீததி நித்ராபஹுலஞ்சஶ்லேஷ்மதுஷ்டம்||௪||

Adhikarana duShTastanyopayogapariNAmAH (5) · Śloka 5

ததுபயுஜ்யமாநஂ யதாஸ்வலிங்காந் வ்யாதீநபிநிர்வர்தயதி||௫||

Adhikarana bAlasya rujAj~jAnopAyavisheShAH (6) · Śloka 6

ஸ யஂ ப்ரதேஶமபீக்ஷ்ணஂ ஸ்பஶதி ஸ்பர்ஶஂ ச ந க்ஷமதே தத்ர ருஜமுபலக்ஷயேத்| நிமீலிதாக்ஷதயா மூர்த்நி ருஜம்| ஜிஹ்வௌஷ்டதஂஶஶ்வாஸமுஷ்டிபந்தோர்த்வேக்ஷணைர்ஹதயே| விண்மூத்ரஸங்கச்சர்த்யாத்மாநாந்த்ரகூஜநஸ்தநதஂஶவேஷ்டநபஷ்டவிநமநஜடரோந்நமநைர்ஜடரே| மூத்ரஸங்கதண்மூர்ச்சோத்ராஸதிக்வீக்ஷணகல்லீஹஸ்தபாதஸ்தம்பகுப்ஜீபவநகேஶலுஞ்ஜநைர்பஸ்தௌ குஹ்யோ ச| ஸர்வத்ர ச ஸ்வபாவாதிரிக்தரோதநேந முகவிகூணநேந ச||௬||

Adhikarana duShTastanyajavyAdhiShu cikitsAsUtram (7) · Śloka 7

அத யதாமயஂ யதாதோஷஂ ச தாத்ர்யாஃ ஶமநஶோதநாநி ப்ரயுஞ்ஜீத||௭||

Adhikarana vAtaduShTastanyacikitsA (8) · Śloka 10

தத்ர வாததூஷிதே ஸ்தந்யே தேவராருஸரலகடுரோஹிணீவசாகுஷ்டபாடாபார்ங்கீஂமாகதிகாவஶ்சிகாலீசித்ரகாஜமோதஶுண்டீமரீசாநாஂ க்வாதஂ தஶமூலக்வாதஂ வா த்ரிராத்ரஂ பாயயித்வா வாதவ்யாதிவிஹிதாநாஂ ஸர்பிஷாமந்யதமஂ நிகதஂ மதிராநுபாநஂ தத்யாத்வாதஹரத்ரவ்யஸித்தஂ வா| ததஃ ஸ்நிக்தாஂ மது விரேச்ய பஸ்திகர்மணோபசரேத்| வாதக்நைஶ்சாப்யங்கஸ்வேதோபதேஹோந்மர்தநைஃ| ஸரலராஸ்நாஜமோதாதேவதாருசூர்ணஂ ஸர்பிஷா பாலமவலேஹயேத்| ஏவஂவிதைரேவ ச விபக்வஂ ஸஶர்கரஂ ஸர்பிஃ| அபி ச திக்தாநுரஸஂ ஸ்தந்யஂ முத்கமாஷபலாஶாஶ்யாஂ காகோலீயுகலேந ச ஶோதயேத்| ப்ரியாங்குதாதகோபுஷ்பபத்மகதேவதாருக்ஷௌத்ரைர்வா| கஷாயாநுரஸஂ ஹிங்குஸைந்தவவதா கதேந| பேநிலஂ விச்சிந்நஂ ப்லவமாநஞ்ச பில்வாக்நிமந்தஶதேந பயஸா ஹவிஷா ச| ஸூப்யபர்ணீ காகோலீபஹத்யவல்குஜபலைர்வா||௧௦||

Adhikarana pittaduShTastanyacikitsA (9) · Śloka 9

பித்தேऽமதாபடோலபத்ரஸாரிவாஶதாவரீநிம்பசந்தநக்வாதஂ தாத்ரீ பாலஶ்ச பிபேத்| த்ரிபலாபூநிம்பகடுகாமுஸ்தக்வாதஂ வா| ஜீவகர்ஷபகத்விகாகோலீமதுககட்பலகர்கடஶங்கீக்வாதஂ வா| ஸக்ஷௌத்ரஂ படோலாதிபத்மகாதிஂ வா| ஸாரிவாதிஂ ந்யக்ரோதாதிஂ வா| ஏபிரேவ ச த்ரவ்யைஃ ஸர்பிஷி பித்தக்நாநி ச விரேசநாநி ஶீதாஂஶ்சாப்யங்கப்ரதேஹஸேகாந் குர்யாத்| அபி-ச தாம்ராவபாஸஂ பயோ ஹதயமுத்வேஷ்டயதி| தத்ப்ரியங்குமுஸ்தாஶாபரலோத்ரைஃ ஶோதயேத்| அம்லாநுரஸமம்லபித்தகரம்| தத் த்ராக்ஷாமதுகபயஸ்யாஶ்ரீபர்ணீபிஃ| கடுகாநுரஸஂ சர்த்யதீஸாரகாஸஶ்வாஸகரம்| தத் காகோலீவிதாரீப்யாஂ மதுபர்ண்யா ச| பஶோஷ்ணமநாமதாஹஜ்வரகரஂ விரேசநஂ ச தச்சந்தநோத்பலகமலைஃ||௯||

Adhikarana kaPaduShTastanyacikitsA (10) · Śloka 10

கபே து ஸைந்தவபிப்பலீயுக்தஂ ஸர்பிர்பாலஂ பாயயேத்| ஸைந்தவமதுகஸஂஸஷ்டஂ வா மதநபுஷ்பகல்கேந ச ஸக்ஷௌத்ரேண ஸ்தநஂ பாலஸ்ய சோஷ்டமாலிம்பேத்| தேந ஸுகஂ வமதி| தாத்ரீஂ து தீக்ஷ்ணைர்வாமயேத்| ததஃ கதஸஂஸர்ஜநாஂ பஞ்சமூலகநவசாதிவிஷாக்வாதஂ பாயயேத்| தகரஸுரதாருஸுரேந்த்ரயவபத்வீகாவஶ்சிகாலீக்வாதஂ வா| ஆரக்வதாதிஂ முஸ்தாதிஂ வா| ரூக்ஷோஷ்ணாஂஶ்ச நஸ்யதூமகண்டூஷபரிஷேகாந் ஶீலயேத்| அவிருத்தஂசாந்நபாநஂ யோஜயேத்| அபி ச-லவணாநுரஸஂ விஸர்பகோடகண்டூகரம்| தத் பிசுமந்தபடோலீக்ஷீரீவக்ஷைஃ ஶோதயேத்| தந்துமத்தௌர்பல்யஶ்வாஸகாஸகரம்| தத் பிப்பலீநாகரசூர்ணேந ஸமதுகதேந| குருஸதநாத்மகஂ ப்ரதிஶ்யாயஸிங்காணகக்ஷீராலஸககரம்| தத் பாடாவ்யோஷகல்கேந பஞ்சகோலசூர்ணேந வா க்ஷௌத்ரகதாப்லுதேந| தோஷோபக்ரமணீயஂ சேக்ஷேத||௧௦||

Adhikarana kShIrAlasakam (11) · Śloka 11

யதா புநர்தாத்ரீ ஸந்நிபாதப்ரகோபநாந்யாஸேவேத ததாऽஸ்யாஸ்த்ரயோ மலா யுகபத்வக்ஷோऽபிப்ரபந்நாஃ க்ஷீரவஹா ரஸாயநீஃ ஸமநுஸத்ய ஸங்கீர்ணலிங்கஂ ஸ்தந்யமாவஹந்தி| தச்சேதவிஜ்ஞாநாத் ஸததமப்ரத்யவேக்ஷணாத் ப்ரமாதாத்வா மாதுஃ குமாரஃ பிபதி| ததஃ ஸ தேந ஸலிலோபமமச்சஂ விச்சிந்நமாமஂ துர்கந்தி நாநாவர்ணவேதநஂ பேநிலமதிஸார்யதே| பீதஶ்வேதமூத்ரதாவிஷ்டம்பதஷ்ணாஜ்வரச்சர்திவிஜம்பிகாஶுஷ்கோத்காராருசிப்ரமாங்கபங்கவிக்ஷேபகூஜநக்றாணாக்ஷிமுகபாகதஷ்ட்யுபப்லவஸ்வரஸாதாதயஶ்சாஸ்ய ப்ராதுர்பவந்தி| தஂ க்ஷீராலஸகமத்யயஂ சாசக்ஷதே||௧௧||

Adhikarana kShIrAlasakacikitsA (12) · Śloka 12

தத்ர தாத்ரீஂ பாலஞ்ச பூர்வமேவாஶு வாமயேத்| விஹிதஸஂஸர்கயோஶ்ச முஸ்தாபாடாதிவிஷாகுஷ்டகடுகாநாஂ க்வாதஂ பாநாய தத்யாத்| ராஸ்நாஜமோதாப்ரியங்குபத்ரதாரூணாஂ வா| பாடாதேஜோவதீபுநர்நவவஶ்சிகாலீநாஂ வா| பூநிம்பாமதாகுடஜபலஸாரிவாணாஂ வா| வசாஹரித்ராதிகணயோர்வா| பாடாதிமஹாகஷாயஸ்ய வா| ஜம்ப்வாம்ரதிந்துககபித்தபத்ராணாஂ வா| பில்வபங்கஸ்ய வா| அநுபந்தே ச யதாவ்யாதிஂ ப்ரதிகுர்வீத||௧௨||

Adhikarana dantodBavAH gadAH (13) · Śloka 13

தந்தோத்பேதஶ்ச ஸர்வரோகாயதநம்| விஶேஷேண து தந்மூலா ஜ்வரஶிரோபிதாபதஷ்ணாப்ரமாபிஷ்யந்தகுகூணகபோதகீவமதுகாஸஶ்வாஸாதீஸாரவிஸர்பாஃ||௧௩||

Adhikarana dantodBedakAlasyAyurmaryAdayABisambandhaH (14) · Śloka 14

ஸ தீர்காயுஷோऽஷ்டமாந்மாஸாத் பரதோ வா ப்ரவர்ததே| இதரேஷாஂ து சதுர்தாத்| தே ஹ்யதிபால்யே தந்தோத்பாதவேதநயா நிபீடிதா ந ஸம்யக் ஸம்பூர்ணதாதுபலா பவந்தி||௧௪||

Adhikarana bAlasya punardantotpattau hetuH vRuddhAnAM punardantotpAdABAve hetushca (15) · Śloka 15

தத்ராऽஸ்திமஜ்ஜாநௌ தந்தோத்பத்திஹேதூ| ததா ச தயோரஸம்பூர்ணவீர்யத்வாத் புநஃ காலாந்தரேண தந்தாநாஂ பதநமாபூர்யமாணதாதுத்வாச்ச புநருத்தாநமத ஏவ ச வத்தாநாஂ ந புநர்தந்தோத்பத்திஃ||௧௫||

Adhikarana abhighAtAdinA patitAnAM dantAnAM punaranutpAde hetuH (16) · Śloka 16

பலாந்நிபதிதாநாஂ து ஸஹஸா தததிஷ்டாநகததாதுபீஜப்ரஂஶாத் ஸந்ததிவ்யுச்சேதாச்சோணிதாதிப்ரவத்த்யாऽபிகாதாச்ச நிஸ்ஸாரிதத்வாத் ஸிராணாஂ புநரநுத்பாதஃ| ஏதேந ரோகச்யுதா அபி ப்ராயஶோ வ்யாக்யாதாஃ||௧௬||

Adhikarana dantodBavakramaH (17) · Śloka 17

தௌ து தாதூ காலக்ரமேண பச்யமாநௌ யதா தந்தாஶயமநுப்ரபத்யேதே ததாऽஸ்ய கிஞ்சிதுத்ஸேதநோர்த்வாதோதந்தமாஂஸஸங்கட்டநாதங்கஹர்ஷோ ஜாயதே| தத்கதேந ச ஶ்லேஷ்மணா கண்டூஸ்தயா சூசுகஂ தஶ்யதே| யத்யதாலபதே தத்ததாஸ்யமாநயதி| மாருதஶ்சாஸ்ய தந்தமூலேஷு மூர்ச்சதி| ததஃ ஸ கபாநுவித்தோऽஸ்திமஜ்ஜஸ்திதஃ ஸர்வதோ விஸரந் ஸஹ பித்தேந மலாஂஶ்ச தூஷயந் விவிதாந்யதோதிதாநுபத்ரவாநபிநிர்வர்தயதி||௧௭||

Adhikarana dantAnAmasamBavahetuH (18) · Śloka 18

யதா புநர்தந்தமாஂஸாஶ்ரயோ கேவலோ விகதஃ ப்ரபலோऽநிலஃ வாऽஸ்திமஜ்ஜாநௌ ஶோஷயதி ததா த்விஜாநாமஸம்பவ ஏவேதி||௧௮||

Adhikarana saMgrahashlokaH (19) · Śloka 19

பவந்தி சாத்ர பஷ்டபங்கே பிடாலாநாஂ பர்ஹிணாஂ ச ஶிகோத்கமே| தந்தோத்பேதே ச பாலாநாஂ ந ஹி கிஞ்சிந்ந தூயதே||௧௯||

Adhikarana bAlAmayacikitsAsUtrANi (20) · Śloka 20

யதாதோஷஂ யதாரோகஂ யதோத்ரேகஂ யதாபலம்| விபஜ்ய தேஶகாலாதீஂஸ்தத்ர யோஜ்யஂ பிஷக்ஜிதம்| த ஏவ தோஷா தூஷ்யாஶ்ச ஜ்வராத்யா வ்யாதயஶ்ச யத்| அதஸ்ததேவ பைஷஜ்யஂ மாத்ரா த்வஸ்ய கநீயஸீ| ஸௌகுமார்யால்பகாயத்வாத்ஸர்வாந்நாநுபஸேவநாத்| ஸ்நிக்தா ஏவ ஸதா பாலா கதக்ஷீரநிஷேவணாத்| ஸத்யஸ்தாந் வமநஂ தஸ்மாத் பாயயேந்மதிமாந்மது| பஸ்திஂ ஸாத்யே விரேகேண மர்ஶேந ப்ரதிமர்ஶநம்| யுஞ்ஜ்யாத்விரேசநாதீஂஸ்து தாத்ர்யா ஏவ யதோசிதாந்||௨௦||

Adhikarana stanyadoShaharAH yogAH (21) · Śloka 21

மூர்வாவ்யோஷவராகோலஜம்பூத்வக்தாரூஸர்ஷபாஃ| ஸபாடா மதுநா லீடாஃ ஸ்தந்யதோஷஹராஃ பரம்| இக்ஷுமூலகஶேர்வாக்யயஷ்ட்யாஹ்வைஸ்தநு ஶுத்த்யதி| ஸாந்த்ரஂ து க்ஷௌத்ரகாஶ்மர்யகுடூசீதண்டுலாம்புபிஃ| ஶதைர்வா ஸுரஸஶ்வேதஸர்ஷபாபஹதீத்வயைஃ| க்ரதிதஂ பத்மகோஶீரபலிநீஶ்வேதசந்தநைஃ||௨௧||

Adhikarana dantodBavarogANAM cikitsA (22) · Śloka 22

தந்தபாலீஂ ஸமதுநா சூர்ணேந ப்ரதிஸாரயேத்| பிப்ப்ல்யா தாதகீபுஷ்பதாத்ரீபலகதேந வா| வாத்ரீணஸகபோதோத்தரஜஸ்தத்வச்ச யோஜிதம்| லாவதித்திரவல்லூரரஜஃ புஷ்பரஸத்ருதம்| த்ருதஂ கரோதி பாலாநாஂ தந்தகேஸரவந்முகம்| வசாத்விபஹதீபாடாகடுகாதிவிஷாதநைஃ| மதுரைஶ்ச கதஂ ஸித்தஂ ஸித்தஂ தஶநஜந்மநி||௨௨||

Adhikarana vAtajvaranAshanAH yogAH (23) · Śloka 23

பத்ரதாரு கநஂ யஷ்டீ ஸமங்கா ஸஸிதோபலா| வாதஜ்வரபரீதாங்கஃ பிபேதந்தரபாநகம்| ஸுராஹ்வகநயஷ்ட்யாஹ்வபயஸ்யாஂஶுமதீத்வயம்| நாகரஂ மரிசஂ பார்ங்கீ வஶ்சிகாலீ ஶதாவரீ| கதஂ தத்க்வாததுக்தாப்யாஂ ஸித்தஂ ஹந்த்யநிலஜ்வரம்| பாலஸ்ய பாநாப்யங்காப்யாமேபிஶ்சோந்மர்தநஂ ஹிதம்| ஹரித்ராகுஷ்டஷட்க்ரந்தஶதபுஷ்பாஹரேணுபிஃ| பார்ங்க்யைலாஸுஷவீராஸ்நாவர்ஷாபூநதஸர்ஷபைஃ| அக்ஷாஂஶைஃ ஸாம்புஸௌவீரைர்மஸ்துபிஷ்டைர்மருஜ்ஜ்வரே| தைலப்ரஸ்தஂ ஸுராமண்டதுல்யமப்யஞ்ஜநஂ பசேத்||௨௩||

Adhikarana pittajvare~atisAre ca yogAH (24) · Śloka 24

லாஜநீலோத்பலகணாமதுகாஞ்ஜநஶர்கரம்| பித்தஜ்வரமதீஸாரஂ மதுலீடஂ நிவர்தயேத்| லாஜத்விபிப்பலீக்வாதஃ ஶர்கராமதுஸஂயுதஃ| பீதோ ஜ்வரமதீஸாரஂ தஷ்ணாஂ சர்திஂ ச நாஶயேத்| ஆமாதிஸாரே ரக்தே ச கல்கிதாஂ ஜகபிப்பலீம்| பாயயேச்சர்கரோபேதாஂ சூர்ணஂ வா தேவதாருஜம்||௨௪||

Adhikarana shiro~aBitApe yogAH (25) · Śloka 25

ஶோரோபிதாபே ஸகதைஃ ஶிரஃ ஶீதைஃ ப்ரலேபயேத்| பத்ரைஃ கபித்தசாங்கேரீபதரீகாகமாசிஜைஃ| ஶிரோருக் ச்சர்த்யதீஸாரநாஶநஂ மூர்தலேபநம்| கவாதநீஂ தாடிமஞ்ச தட்வாந் கோஷ்ணாம்பஸா பிபேத்||௨௫||

Adhikarana kukUNakAdyakShirogaghnAH yogAH (26) · Śloka 26

குர்யாத் குகூணபோதக்யோர்யதோக்தஂ ஸ்வஂ ஸ்வமௌஷதம்| மநஃஶிலாஶங்கநாபிஃ பிப்பல்யோ மதுயஷ்டிகா| க்ஷௌத்ரேண கஷ்டா குலிகா ஶிஶோஃ ஸர்வாக்ஷிரோகஜித்| பிப்பலீதண்டுலைர்முத்கைஃ ஸுமநஃ கோரகைர்யவைஃ| நீலோத்பலஸ்ய பத்ரைஶ்ச ஶ்ரேஷ்டா வர்திஃ ஶதோந்மிதைஃ||௨௬||

Adhikarana tRuShNAdinAshanAH yogAH (27) · Śloka 27

ப்ரியங்க்வஞ்ஜநமுஸ்தாநாஂ சூர்ணஸ்தண்டுலவாரிணா| தஷ்ணாதிஸாரவமதூந் ஹந்தி பீதஃ ஸமாக்ஷிகஃ| படோலநிம்பகுடஜஸப்தபர்ணஂ ஸதீப்யகம்| தேவதாருவிடங்காநி ஸரலோ மாக்ஷிகஂ கதம்| லீடஂ ஜ்வரமதீஸாரஂ காஸஂ பாண்ட்வாமயஂ வமிம்| ஹந்யாச்ச மாதகாதோஷாந் ரோகாநந்யாஂஶ்ச தத்விதாந்||௨௭||

Adhikarana shleShmajvaraghnAH yogAH (28) · Śloka 28

மதுகவ்யோஷஷட்க்ரந்தாக்ரந்திகாஸ்பஷ்டரோதிகாஃ| க்ஷீரிணாஞ்ச ப்ரவாலாநி பாடா ச விபசேத் கதம்| தத்பீதஂ ஸமது ஶ்லேஷ்மஜ்வரக்நஂ தீபநஂ பரம்| ராஸ்நைலாநததர்காரீமதுஶிக்ருஸுராஹ்வயைஃ| ஸபில்வகுஷ்டவரணரேணூகாமிஸிபிஃ கதஃ| ஶ்லேஷ்மஜ்வரஹரோ லேபஸ்தைலமப்யஞ்ஜநஂ ச தைஃ| மண்டலாநி து ஸாஜ்யேந கஜமூத்ரேண லேபயேத்||௨௮||

Adhikarana sarvarogaghnaM rajanyAdicUrNam (29) · Śloka 29

ரஜநீதாரூஸரலஶ்ரேயஸீபஹதீத்வயம்| பஶ்நிபர்ணீ ஶதாஹ்வா ச லீடஂ மாக்ஷிகஸர்பிஷா| க்ரஹணீதீபநஂ ஶ்ரேஷ்டஂ மாருதஸ்யாநுலோமநம்| அதீஸாரஜ்வரஶ்வாஸகாமலாபாண்டுகாஸஜித்| பாலஸ்ய ஸர்வரோகேஷு பூஜிதஂ பலவர்ணதம்||௨௯||

Adhikarana atisArAdinAshanAH yogAH (30) · Śloka 30

பில்வபேஶீகஜகணாதாதகீலோத்ரபாலகம்| ஹந்தி லீடமதிஸாரஂ ஶிஶோஃ க்ஷௌத்ரத்ருதஂ த்ருதம்| த்ரிபலாதாதகீபுஷ்பபத்மபில்வஶலாடுபிஃ| ஸகட்வங்கைர்கதஂ ஸித்தமுதராமயநாஶநம்| பத்யாஸௌவர்சலக்ஷாரவேல்லவ்யோஷாக்நிஹிங்குபிஃ| திக்தயா ச கதஂ ஸித்தஂ ஸமக்ஷீரஂ வ்யபோஹதி| ஶூலாநாஹகுதப்ரஂஶஶ்வாஸகாஸவிலம்பிகாஃ||௩௦||

Adhikarana vRuddhakAshyapanirmitaM sama~ggAdighRutam (31) · Śloka 31

ஸமங்காதாதகீலோத்ரகுடந்நடபலாத்வயைஃ| மஹாஸஹாக்ஷுத்ரஸஹாமுத்கபில்வஶலாடுபிஃ| ஸகார்பாஸீபலைஸ்தோயே ஸதிதைஃ ஸாதிதஂ கதம்| க்ஷாரமஸ்துயுதஂ ஹந்தி ஶீக்ரஂ தந்தோத்பவோத்பவாந்| விவிதாநாமயாநேதத்வத்தகாஶ்யபநிர்மிதம்||௩௧||

Adhikarana dantodBavarogeShu bAlaM nAtitantrayet (32) · Śloka 32

தந்தோத்பேதோத்தரோகேஷு ந பாலமதிதந்த்ரயேத்| ஸ்வயமப்யுபஶாம்யந்தி ஜாததந்தஸ்ய யத்கதாஃ||௩௨||

Adhikarana dantAnAM patanaM punarudBavashca (33) · Śloka 33

யாவந்மாஸஸ்ய யோ ஜாதஸ்தாவத்வர்ஷஸ்ய ஸ த்விஜஃ| பததி ப்ராயஶோऽஷ்டாநாஂ தேஷாஂ பூர்வேஷு ஸம்பவஃ||௩௩||

Adhikarana kumArashoShaH (34) · Śloka 34

அத்யஹஃ ஸ்வப்நஶீதாம்புஶ்லைஶ்மிகஸ்தந்யஸேவிநஃ| ஶிஶோஃ கபேந ரூத்தேஷு ஸ்ரோதஸ்ஸு ரஸவாஹிஷு| அரோசகஃ ப்ரதிஶ்யாயோ ஜ்வரஃ காஸஶ்ச ஜாயதே| குமாரஃ ஶுஷ்யதி ததஃ ஸ்நிக்தஶுக்லமுகேக்ஷணஃ||௩௪||

Adhikarana kumArashoShacikitsA (35) · Śloka 35

ஸைந்தவவ்யோஷஶார்ங்கேஷ்டாபாடாகிரிகதம்பகாந்| ஶுஷ்யதோ மதுஸர்பிர்ப்யாமருச்யாதிஷு யோஜயேத்| அஶோகரோஹிணீயுக்தஂ பஞ்சகோலஂ ச சூர்ணிதம்| பதரீதாதகீதாத்ரீசூர்ணஂ வா ஸர்பிஷா த்ருதம்| அஶ்வலிண்டரஸக்ஷௌத்ரயுக்தாஂ வா மதுயஷ்டிகாம்| த்விவார்தாகீபலரஸஂ கேவலஂ வாஶ்வவிட்ரஸம்| மதுநா வா தநவ்யோஷபாடாமூர்வாஶதாவரீ| ஸபயஸ்யா பதக்பர்ணீ கதஂ வா மாக்ஷிகாந்விதம்| ஸ்திராமரதருவ்யோஷத்விபுநர்நவஸாதிதம்| ஸ்திராவசாத்விபஹதீகாகோலீபிப்பலீநதைஃ| நிசுலோத்பலவர்ஷாபூபார்ங்கீமுஸ்தைஶ்ச கார்ஷிகைஃ| ஸித்தஂ ப்ரஸ்தார்தமாஜ்யஸ்ய ஸ்ரோதஸாஂ ஶோதநஂ பரம்| ஸிஂஹ்யஶ்வகந்தாஸுரஸகணாகர்பஂ ச தத்குணம்| யஷ்ட்யாஹ்வபிப்பலீலோத்ரபத்மகோத்பலசந்தநைஃ| தாலீஸஸாரிவாப்யாஞ்ச ஸாதிதஂ ஶோஷஜித்ததம்| ராஸ்நாமதூலிகாபார்ங்கீபிப்பலீதேவதாருபிஃ| அஶ்வகந்தாத்விகாகோலீஶங்க்யர்ஷபகஜீவகைஃ| ஸூப்யபர்ணீவிடங்கைஶ்ச கல்கிதைஃ ஸாதிதஂ கதம்| ஶஶோத்தமாங்கநிர்யூஹே ஶுஷ்யதஃ புஷ்டிகத் பரம்| வசாவயஸ்தாதகரகாயஸ்தாசோரகைஃ ஶதம்| பஸ்தமூத்ரஸுராப்யாஂ ச தைலமப்யஞ்ஜநே ஹிதம்| த்வே பலே தும்புருச்சல்லீ வசா கிரிகதம்பகஃ| ஸுராபிஷ்டஃ ப்ரதேஹஃ ஸ்யாததஃ காயே விஶுஷ்ய தாம்| ஸிஂஹஸ்கந்தீஸிஂஹவல்லீகரமர்தீத்ரிகண்டகைஃ| பங்கைஃ க்வாதஃ குமாராணாஂ ஶுஷ்யதாஂ பரிஷேசநம்| ஸாஶோகரோஹிணீஂ கஷ்ணாஂ மத்வாஜ்யேந லிஹஞ்ஜயேத்| ஶிஶுஃ ஶோஷஂ ஶரீரஸ்ய ஸஸிதச்சாகதுக்தபுக்||௩௫||

Adhikarana shuShkakAsacikitsA (36) · Śloka 36

ஶுஷ்ககாஸே குமாரஸ்ய தாத்ர்யாஃ ஸ்தந்யவிஶோதநஃ| மாஷயூஷஃ ப்ரயோக்தவ்யஃ ஸகஷ்ணோ கதபர்ஜிதஃ| மதுநாऽதிவிஷாஶங்கீபிப்பலீர்லேஹயேச்சிஶும்| ஏகாஂ வாதிவிஷாஂ காஸஜ்வரச்சர்திருபத்குதம்| காஸதட்ச்சர்த்யதீஸாரைரர்திதஂ லாஜதர்பணம்| லாஜதாலீஸபத்ரஂ வா பீஜாநி கமலஸ்ய வா| லோத்ரப்ரியங்குகல்கஂ வா பாயயேத்தண்டுலாம்பஸா| ஶர்கராமதுஸஂயுக்தஂ லாஜகுஸ்தும்பரீரஜஃ||௩௬||

Adhikarana CardyAdInAM cikitsA (37) · Śloka 37

பஹதீபலமூலத்வக்பிப்பலீக்ரந்திகைஃ கதஃ| தவக்ஷீரீயுதைஃ க்வாதோ மதுநா ஹந்தி ஶீலிதஃ| சர்திமூர்ச்சாஜ்வரஶ்வாஸகாஸாதீஸாரபீநஸாந்| பஞ்சகோலத்விவாற்ர்தாகீமூலபார்ங்கீதுகாஹ்வயாஃ| க்ஷௌத்ராஜ்யலீடாஃ ஶ்வஸநகாஸபீநஸருக்ச்சர்திஃ| ஶ்யாமாதிமுக்தாதக்காரீகுஸுமக்வாதஸாதிதம்| யஷ்டிகர்பஂ ததஂ தஷ்ணாஹித்மாஶ்வாஸாஸ்ரபித்தநுத்||௩௭||

Adhikarana pItastanyaCardane cikitsA (38) · Śloka 38

பீதஂ பீதஂ வமதி யஃ ஸ்தந்யஂ தஂ மதுஸர்பிஷா| த்விவார்தாகீபலரஸஂ பஞ்சகோலஂ ச லேஹயேத்| பிப்பலீபஞ்சலவணஂ கமிஜித் பாரிபத்ரகம்| தத்வல்லிஹ்யாத்ததா வ்யோஷஂ மஷீ வா ரோமசர்மணாம்| லாபதஃ ஶல்யகஶ்வாவிட்கோதர்ஷ்யஶிகிஜந்மநாம்| கதிரார்ஜுநதாலீஸகுஷ்டசந்தநஜே ரஸே| ஸக்ஷீரஂ ஸாதிதஂ ஸர்பிர்வமதுஂ விநியச்சதி| க்ஷீரீப்ரவாலமதுகதர்பமூலவிஸோத்பலைஃ| தஷ்ணாதாஹஜ்வரஹரஃ கஷாயஃ ஸஸிதாமதுஃ| ஶர்கராதாடிமகணாநாககேஸரஜீவகம்| லிஹந் குமாரஃ க்ஷௌத்ரேண தட்ச்சர்திப்யாஂ விமுச்யதே| லாஜைஃ ஸசந்தநோஶீரயஷ்டீமதுகபத்மகைஃ| லிப்தோ தௌதஃ ஸ்தநஃ பீதோ ப்ரமதட்தாஹமோஹஹா||௩௮||

Adhikarana la~gGanodBUtakArshyAdicikitsA (39) · Śloka 39

அஸ்நேஹலவணஂ பீத்வா ஸஂஸ்கதஂ லாவஜஂ ரஸம்| ஸஶர்கரஂ விஜயதே பாலோ லங்கநஜாந் கதாந்||௩௯||

Adhikarana mahApadmavisarpaH (40) · Śloka 40

விஸர்பஸ்து ஶிஶோஃ ப்ராணநாஶநஃ பஸ்திஶீர்ஷஜஃ| பத்மவர்ணோ மஹாபத்மநாமா தோஷத்ரயோத்பவஃ| ஶாகாப்யாஂ ஹதயஂ யாதி ஹதயாத்வா குதஂ வ்ரஜேத்||௪௦||

Adhikarana sadantajAtasya shAntikarma (41) · Śloka 41

ஸதந்தோ ஜாயதே யஸ்து தந்தாஃ ப்ராக்யஸ்ய சோத்தராஃ| குர்வீத தஸ்மிந்நுத்பாதே ஶாந்திஂ தஂ ச த்விஜாதயே| தத்யாத் ஸதக்ஷிணஂ பாலஂ நைகமேஷஂ ச பூஜயேத்| வத்ஸஸ்ய மதுலாஜாநாமாபூர்யப்ராங்முகோ முகம்| சும்பேத்குமாரஸ்த்ரீந் வாராந் ப்ராயஶ்சித்தமிதஂ பரம்| நாவமாரோஹயேத் பாலஂ ஸ்நாதஂ ஸ்கந்தஂ கஜஸ்ய வா| போஜயேத் ப்ராஹ்மணாஂஶ்சாத்ர பாயஸஂ மதுஸர்பிஷா||௪௧||

Adhikarana paribhavAkhyavyAdheshcikitsA (42) · Śloka 42

மாதுஃ குமாரோ கர்பிண்யாஃ ஸ்தந்யஂ ப்ராயோऽபிபந்நபி| காஸாக்நிநஸாதவமதுதந்த்ராகார்ஶ்யாருசிப்ரமைஃ| யுஜ்யதே கோஷ்டவத்த்யா ச தமாஹுஃ பாரிகர்பிகம்| ரோகஂ பரிபவாக்யஂ ச யுஞ்ஜ்யாத்தத்ராக்நிதீபநம்| பிப்பலீபிப்பலீமூலகடுகாதேவதாருபிஃ| க்ஷாரத்வயவிடாஜாஜீபில்வமத்யாக்நிதீப்யகைஃ| ததிஸௌவீரகஸுராமண்டைஶ்ச விபசேத் கதம்| ஹந்தி ப்ரயுக்தஂ தத்காலே ரோகாந் பாரிபவாஶ்ரயாந்||௪௨||

Adhikarana pariBavAntaraM tatra cikitsA ca (43) · Śloka 43

அந்நேநோபஹிதஂ ஸ்தந்யஂ பிபதோ விஹிதாந் பரம்| இமாநேவ கதாந் குர்யாத் குர்யாத்தேஷ்வேததேவ ச| பீதஂ பீதஂ ச யஃ ஸ்தந்யஂ ஸவாதமதிஸார்யதே| தஸ்யாப்யேதத்பரஂ பத்யஂ தீபநஂ பலவர்ணகத்| அத்யுத்ரிக்தக்ஷுதஂ பாலஂ பரிபூதஂ லேஹயேத்| விதாரீயவகோதூமகணாசூர்ணஂ கதாப்லுதம்| பாயயேதநு ச க்ஷீரஂ ஶதஂ ஸமதுஶர்கரம்| அக்ஷமஜ்ஜாத்விகாகோலீயஷ்டீமதுகமோரடஃ| ஶ்ரபயேத் க்ஷீரமாஜ்யஂ வா பீஜைரிக்ஷுரகஸ்ய ச| தத்ப்ரயோஜ்யஂ குரு ஸ்நிக்தஂ யச்சாத்யக்நௌ புரேரிதம்| ஶ்வவாயஸபிடாலாநாமுச்சிஷ்டேந ஜலேந ச| ஸ்நாபயேத்தஂ ந சேதேவஂ க்ஷுத்தஸ்ய ப்ரஶமஂ வ்ரஜேத்| க்ஷீரீபாதபமூலஸ்தஂ விதிநா ஸ்நாபிதஂ ததஃ| வஸ்த்ரரத்நாத்யலங்காரைஃ குமாரஂ பூஷயேத் ஸிதைஃ| வக்ஷஂ சாநு ததஃ குர்யாத்பூஷணவ்யத்யயஂ தயோஃ| ஏததாயுஃப்ரதஂ தந்யஂ ஸ்நபநஂ ஸர்வரோகஜித்| ஜடீபூதகசாக்ஷ்யாதிபக்ஷ்மாணமதிலோலுபம்| கோமூத்ரகந்திஂ ஸ்நபயேத்தீர்தே கவ்யஶகத்ரஸைஃ| வசாபுஷ்பஶிலாகுஷ்டவயஸ்தாஹிங்குகட்பலைஃ| ஸபஸ்தமூத்ரமதிரைஸ்தைலமப்யஞ்ஜநஂ பசேத்| வாலாவிதாரீத்ரிகடுகுஷ்டோஶீரகுசந்தநைஃ| ஸித்தஂ பீதஂ ஹவிர்ஹந்தி தஂ விகாரமஶேஷதஃ||௪௩||

Adhikarana parvAnuplavaH taccikitsA ca (44) · Śloka 44

ஶிரஃ பஷ்டஂ ததோ முஷ்கௌ ததஃ பாதௌ ச யோ ருஜேத்| ஹஸ்தாப்யாமுத்திதோ வாயுஃ ஸ பர்வாநுப்லவஃ ஸ்மதஃ| கௌரீவசாஸதாபுஷ்பீஹயகந்தாகடுத்ரயைஃ| ஸகட்பலத்விவார்தாகீவயஸ்தாஹிங்குரோஹிஷைஃ| வஸ்தமூத்ரஸுராயுக்தைஃ ஸாதிதஂ தஸ்ய யோஜயேத்| தைலமப்யஞ்ஜநே ஶேஷஂ வாதவ்யாதிவதாசரேத்||௪௪||

Adhikarana tAlukaNTakaM taccikitsA ca (45) · Śloka 45

தாலுமாஂஸே கபஃ க்ருத்தஃ குருதே தாலுகண்டகம்| தேந தாலுப்ரதேஶஸ்ய நிம்நதா மூர்த்நி ஜாயதே| தாலுபாதஃ ஸ்தநத்வேஷஃ கச்ச்ராத்பாநஂ ஶகத் த்ரவம்| தடாஸ்யகண்ட்வக்ஷிருஜா க்ரீவாதுர்தரதா வமிஃ| தத்ரோத்க்ஷிப்ய யவக்ஷாரக்ஷௌத்ராப்யாஂ ப்ரதிஸாரயேத்| தாலு தத்வத் கணாஶுண்டீகோஶகத்ரஸஸைந்தவைஃ| ஶங்கிவேரநிஶா குஷ்டஂ கல்கிதஂ வடபல்லவைஃ| பத்த்வா கோஶகதா லிப்தஂ குகூலே ஸ்வேதயேத்ததஃ| ரஸேந லிம்பேத்தால்வாஸ்யஂ நேத்ரே ச பரிஷேசயேத்| ஹரீதகீவசாகுஷ்டகல்கஂ மாக்ஷிகஸஂயுதம்| பீத்வா குமாரஃ ஸ்தந்யேந முச்யதே தாலுகண்டகாத்||௪௫||

Adhikarana majjaHkShaye cikitsA (46) · Śloka 46

மஸ்துலுங்கக்ஷயாத்யஸ்ய வாயுஸ்தால்வஸ்தி நாமயேத்| தஸ்ய தட்தைந்யயுக்தஸ்ய ஸர்பிர்மதுரகைஃ ஶதம்| பாநாப்யஞ்ஜநயோர்யோஜ்யமுத்வேகஶ்ச ஹிமாம்புநா||௪௬||

Adhikarana gudakuTTaM taccikitsA ca (47) · Śloka 47

மலோபலேபாத் ஸ்வேதாத்வா குதே ரக்தகபோத்பவஃ| தாம்ரோ வ்ரணோऽந்தஃ கண்டூமாஞ்ஜாயதே பூர்யுபத்ரவஃ| கேசித்தஂ மாதகாதோஷஂ வதந்த்யந்தே து பௌதநம்| பஷ்டாருர்குதகுட்டஂ ச கேசிச்ச தமநாமகம்| தத்ர தாத்ர்யாஃ பயஃ ஶோத்யஂ பித்தஶ்லேஷ்மஹரௌஷதைஃ| ஸிதஶீதஂ ச ஶீதாம்புயுக்தமந்தரபாநகம்| ஸக்ஷௌத்ரதார்க்ஷ்யஶைலேந வ்ரணஂ தேந ச லேபயேத்| த்ரிபலாபதரீப்லக்ஷத்வக்க்வாதபரிஷேசிதம்| காஸீஸரோசநாதுத்தமநோஹ்வாலரஸாஞ்ஜநஃ| லேபயேதம்லபிஷ்டைர்வா சூர்ணிதைர்வாவசூர்ணயேத்| ஸுஶ்லக்ஷ்ணைரதவா யஷ்டீஶங்கஸௌவீரகாஞ்ஜநைஃ| ஶாரிவாஶங்கநாபிப்யாமஸநஸ்ய த்வசாத வா| ராககண்டூத்கடே குர்யாத்ரக்தஸ்ராவஂ ஜலௌகஸா| ஸர்வஂ ச பித்தவ்ரணஜிச்சஸ்யதே குதகுட்டகே| அநாமஸ்தௌல்யபித்தாஸ்ரகண்டூகண்டகலாமயே| உதராத்யுந்நதௌ சேஷ்தஂ தார்க்ஷ்யமந்தரபாநகம்||௪௭||

Adhikarana acirajAtasya stanAgrahaNe upAyaH (48) · Śloka 48

கஹ்ணாநி ஸூதிகாகாரே ந ஸ்தநஂ சேத்ஸ்பஶேத்ததஃ| பத்யாதாத்ரீபலகணைர்ஜிஹ்வாஂ ஸகதமாக்ஷிகைஃ||௪௮||

Adhikarana vaikArikarodanatrAsayoshcikitsA (49) · Śloka 49

பிப்பலீத்ரிபலாசூர்ணஂ கதக்ஷௌத்ரபரிப்லுதம்| ருததே த்ரஸ்யதே வாபி லேஹஂ தத்யாத்ஸுகாவஹம்||௪௯||

Adhikarana nABinAlapatanasambaddhopacArAH (50) · Śloka 50

ப்ரதீப்தாங்காரரஜஸா ப்ரஶாந்தேநாऽவசூர்ணயேத்| பஞ்சமேऽஹ்ந்யபதந்நாலஂ லேபயேத்வா குடாம்பஸா| ஸாந்த்ரேண பூமௌ கஷ்டேந.....................||௫௦||

Adhikarana nAlapotottarAH nABisambaddhA upacArAH (51) · Śloka 51

.......................ஂஆலபாதேऽபி சோந்நதாம்| நாபிஂ சாகேந ஶகதா தக்தேநாந்தர்விசூர்ணயேத்| அஶ்வகந்தாஞ்ஜநாஜாவிவிட்யஷ்டீமதுகாதிபிஃ| ரோபயேச்சூர்ணிதைர்நாபிஂ ஸ்நேஹயுக்தைரநுந்நதாம்| யஷ்டீலோத்ரநிஶாஶ்யாமாகல்கபக்வேந ஸேசயேத்| நாபிஂ பாகே து தைலேந தச்சூர்ணைஶ்சாவசூர்ணயேத்| வாதேநாத்மாபிதாஂ நாபிஂ ஸருஜாஂ துண்டிஸஂஜ்ஞிதாம்| மாருதக்நைஃ ப்ரஶமயேத் ஸ்நேஹஸ்வேதோபநாஹநைஃ| அஸம்யக்கல்பநாந்நாபேஃ ஸ்யாத்விநாமோ விஜம்பிகா| வாதபித்தஹரஂ கர்ம தத்ராந்தர்பஹிராசரேத்||௫௧||

Adhikarana ulbakaM taccikitsA ca (52) · Śloka 52

கர்பாம்பஸாமவமநாச்ச்லேஷ்மணஃ கண்டகஸ்ய வா| ஸம்பர்காத்ததயே துஷ்டோ மார்காநாவணுதே ரஸஃ| பத்தமுஷ்டிஸ்ததோ முஹ்யந் ரோகைர்பாலோऽபிபூயதே| ஹத்ரோகாக்ஷேபகஶ்வாஸகாஸச்சர்திஜ்வராதிபிஃ| உல்பகஂ ஸஹஜஂ வ்யாதிமம்புபூர்ணஞ்ச தஂ வதேத்| ஸ்ரோதோவிஶோதநஂ ப்ராதஸ்தஸ்மிந்நந்தரபாநகம்| விதத்யாச்சாகலஂ மூத்ரஂ ஸ்நாநாப்யங்கௌ ச வர்ஜயேத்| பில்வாதிமூலபஹதீபஞ்சகோலஂ பலாஂஶகம்| தந்வமாஂஸபலாந்யஷ்டௌ ஶஶமூர்த்நஃ பலாஷ்டகம்| ஸாதயேத் ஷோடஶகுணே ஸலிலேऽஷ்டாஂஶஶேஷிதம்| தேந க்வாதேந கர்ஷாஶைர்கதப்ரஸ்தஂ விபாசயேத்| சகலீமூத்ரமதிராததிக்ஷீரஸமாஂஶகம்| விடங்கஸைந்தவாஜாஜீசவிகாதேவதாருபிஃ| ஸஹிஂஸ்ராஹிங்குலஶுநைஃ ஸவ்யோஷைஃ ஶ்லக்ஷ்ணகல்கிதைஃ| தத்பாநாத்தந்தி ஸஹஜகுல்மஹித்மாநிலாமயாந்| பாண்டுரோகஂ ச வாதோத்தஂ ஸ்வஸ்தவத்தே ச புஷ்டிதம்||௫௨||

Adhikarana paridagdhacCaverupacAraH (53) · Śloka 53

பரிதக்தச்சவிஂ பாலஂ திஹ்யாத் தூர்வாதிலோத்பலைஃ| ஶமீபத்ரஶிரீஷத்வக்ஶாரிவாமதுகாபயைஃ||௫௩||

Adhikarana pANDuroge mUrvAdicUrNam (54) · Śloka 54

மூர்வாதாத்ரீநிஶாசூர்ணஂ மூத்ரேண மதுமத் பிபேத்| பாண்டுரோகீ ஶதஂ ஸர்பிர்வராபங்கரஸேந வா||௫௪||

Adhikarana mRudBakShaNajanitarogeShu pAThAdicUrNam (55) · Śloka 55

பாடாவேல்லத்விரஜநீமுஸ்தாபார்ங்கீபுநர்நவைஃ| ஸபில்வத்ர்யூஷணைஃ ஸர்பிர்வஶ்சிகாலீயுதைஃ ஶதம்| லிஹாநோ மாத்ரயா ரோகைர்முச்யதே மத்திகோத்பவைஃ||௫௫||

Adhikarana bAlAyauShadhadAnavidhivisheShaH (56) · Śloka 56

வ்யாதேர்யத்யஸ்ய பைஷஜ்யஂ ஸ்தநஸ்தேந ப்ரலேபிதஃ| ஸ்திதோ முஹூர்தஂ தௌதோऽநு பீதஸ்தஂ தஂ ஜயேத்கதம்||௫௬||

Adhikarana daivavyapAshrayauShadhAshrayaNam (57-58) · Śloka 58

க்ரஹைரபி ஹி ஜாயந்தே ப்ரச்சந்நைர்வ்யாதயஃ ஶிஶோஃ| கர்மஶஸ்தமதஸ்தேஷு தைவயுக்த்யாஶ்ரயஂ ஸதா||௫௭|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதாவஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ரே பாலாமயப்ரதிஷேதோ நாம த்விதீயோऽத்யாயஃ||௫௮||