2. bālāmayapratiṣēdhaḥ

Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1

അഥാതോ ബാലാമയപ്രതിഷേധം നാമാധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||

Adhikarana bAlatraividhyam (2) · Śloka 2

ത്രിവിധോ ഹി ബാലഃ പ്രാഗുക്തസ്തത്ര ക്ഷീരപസ്യ ക്ഷീരമദുഷ്ടം പ്രയുഞ്ജീത| അന്നാദസ്യ ഹിതമന്നമ്| ഉഭയവൃത്തേരുഭയമ്||൨||

Adhikarana kShIraduShTau hetuH (3) · Śloka 3

ക്ഷീരം ഹി യഥോക്തൈര്ദോഷകോപനൈരാഹാരവിഹാരൈര്ധാത്ര്യാ വ്യാപന്നം വിവിധാമയോദയായ ബാലസ്യ പ്രകല്പതേ||൩||

Adhikarana vAtAdiduShTastanyalakShaNAni (4) · Śloka 4

തത്ര ശ്യാവാരുണവര്ണം തിക്തകഷായാനുരസം വിശദം രൂക്ഷമലക്ഷ്യഗന്ധം ഫേനിലമതൃപ്തികരമാധ്മാനമൂത്രവര്ചോവിബന്ധകൃത് കര്ശനമ്സു വിസര്പതി വിച്ഛിന്നഞ്ച പ്ലവതേ വാതദുഷ്ടമ്| കൃഷ്ണനീലതാമ്രാവഭാസം തിക്താമ്ലകടുകാനുരസം കുണപരുധിരഗന്ധി ഭൃശോഷ്ണമപ്സു പീതരാജിമദ്വിദാഹകരഞ്ച പിത്തദുഷ്ടമ്| അത്യര്ഥശുക്ലമധുരം ലവണാനുരസം ഘൃതതൈലവസാമജ്ജഗന്ധി പിച്ഛിലം ബഹലം തന്തുമദ്ഗുരുസലിലേऽവസീദതി നിദ്രാബഹുലഞ്ചശ്ലേഷ്മദുഷ്ടമ്||൪||

Adhikarana duShTastanyopayogapariNAmAH (5) · Śloka 5

തദുപയുജ്യമാനം യഥാസ്വലിങ്ഗാന് വ്യാധീനഭിനിര്വര്തയതി||൫||

Adhikarana bAlasya rujAj~jAnopAyavisheShAH (6) · Śloka 6

സ യം പ്രദേശമഭീക്ഷ്ണം സ്പൃശതി സ്പര്ശം ച ന ക്ഷമതേ തത്ര രുജമുപലക്ഷയേത്| നിമീലിതാക്ഷതയാ മൂര്ധ്നി രുജമ്| ജിഹ്വൌഷ്ഠദംശശ്വാസമുഷ്ടിബന്ധോര്ധ്വേക്ഷണൈര്ഹൃദയേ| വിണ്മൂത്രസങ്ഗച്ഛര്ദ്യാധ്മാനാന്ത്രകൂജനസ്തനദംശവേഷ്ടനപൃഷ്ഠവിനമനജഠരോന്നമനൈര്ജഠരേ| മൂത്രസങ്ഗതൃണ്മൂര്ച്ഛോത്രാസദിഗ്വീക്ഷണഖല്ലീഹസ്തപാദസ്തമ്ഭകുബ്ജീഭവനകേശലുഞ്ജനൈര്ബസ്തൌ ഗുഹ്യോ ച| സര്വത്ര ച സ്വഭാവാതിരിക്തരോദനേന മുഖവികൂണനേന ച||൬||

Adhikarana duShTastanyajavyAdhiShu cikitsAsUtram (7) · Śloka 7

അഥ യഥാമയം യഥാദോഷം ച ധാത്ര്യാഃ ശമനശോധനാനി പ്രയുഞ്ജീത||൭||

Adhikarana vAtaduShTastanyacikitsA (8) · Śloka 10

തത്ര വാതദൂഷിതേ സ്തന്യേ ദേവരാരുസരലകടുരോഹിണീവചാകുഷ്ഠപാഠാഭാര്ങ്ഗീംമാഗധികാവൃശ്ചികാലീചിത്രകാജമോദശുണ്ഠീമരീചാനാം ക്വാഥം ദശമൂലക്വാഥം വാ ത്രിരാത്രം പായയിത്വാ വാതവ്യാധിവിഹിതാനാം സര്പിഷാമന്യതമം നിഗദം മദിരാനുപാനം ദദ്യാദ്വാതഹരദ്രവ്യസിദ്ധം വാ| തതഃ സ്നിഗ്ധാം മൃദു വിരേച്യ ബസ്തികര്മണോപചരേത്| വാതഘ്നൈശ്ചാഭ്യങ്ഗസ്വേദോപദേഹോന്മര്ദനൈഃ| സരലരാസ്നാജമോദാദേവദാരുചൂര്ണം സര്പിഷാ ബാലമവലേഹയേത്| ഏവംവിധൈരേവ ച വിപക്വം സശര്കരം സര്പിഃ| അപി ച തിക്താനുരസം സ്തന്യം മുദ്ഗമാഷപലാശാശ്യാം കാകോലീയുഗലേന ച ശോധയേത്| പ്രിയാങ്ഗുധാതകോപുഷ്പപദ്മകദേവദാരുക്ഷൌദ്രൈര്വാ| കഷായാനുരസം ഹിങ്ഗുസൈന്ധവവതാ ഘൃതേന| ഫേനിലം വിച്ഛിന്നം പ്ലവമാനഞ്ച ബില്വാഗ്നിമന്ഥശൃതേന പയസാ ഹവിഷാ ച| സൂപ്യപര്ണീ കാകോലീബൃഹത്യവല്ഗുജഫലൈര്വാ||൧൦||

Adhikarana pittaduShTastanyacikitsA (9) · Śloka 9

പിത്തേऽമൃതാപടോലപത്രസാരിവാശതാവരീനിമ്ബചന്ദനക്വാഥം ധാത്രീ ബാലശ്ച പിബേത്| ത്രിഫലാഭൂനിമ്ബകടുകാമുസ്തക്വാഥം വാ| ജീവകര്ഷഭകദ്വികാകോലീമധുകകട്ഫലകര്കടശൃങ്ഗീക്വാഥം വാ| സക്ഷൌദ്രം പടോലാദിപദ്മകാദിം വാ| സാരിവാദിം ന്യഗ്രോധാദിം വാ| ഏഭിരേവ ച ദ്രവ്യൈഃ സര്പിഷി പിത്തഘ്നാനി ച വിരേചനാനി ശീതാംശ്ചാഭ്യങ്ഗപ്രദേഹസേകാന് കുര്യാത്| അപി-ച താമ്രാവഭാസം പയോ ഹൃദയമുദ്വേഷ്ടയതി| തത്പ്രിയങ്ഗുമുസ്താശാബരലോധ്രൈഃ ശോധയേത്| അമ്ലാനുരസമമ്ലപിത്തകരമ്| തത് ദ്രാക്ഷാമധുകപയസ്യാശ്രീപര്ണീഭിഃ| കടുകാനുരസം ഛര്ദ്യതീസാരകാസശ്വാസകരമ്| തത് കാകോലീവിദാരീഭ്യാം മധുപര്ണ്യാ ച| ഭൃശോഷ്ണമനാമദാഹജ്വരകരം വിരേചനം ച തച്ചന്ദനോത്പലകമലൈഃ||൯||

Adhikarana kaPaduShTastanyacikitsA (10) · Śloka 10

കഫേ തു സൈന്ധവപിപ്പലീയുക്തം സര്പിര്ബാലം പായയേത്| സൈന്ധവമധുകസംസൃഷ്ടം വാ മദനപുഷ്പകല്കേന ച സക്ഷൌദ്രേണ സ്തനം ബാലസ്യ ചോഷ്ഠമാലിമ്പേത്| തേന സുഖം വമതി| ധാത്രീം തു തീക്ഷ്ണൈര്വാമയേത്| തതഃ കൃതസംസര്ജനാം പഞ്ചമൂലഘനവചാതിവിഷാക്വാഥം പായയേത്| തഗരസുരദാരുസുരേന്ദ്രയവപൃഥ്വീകാവൃശ്ചികാലീക്വാഥം വാ| ആരഗ്വധാദിം മുസ്താദിം വാ| രൂക്ഷോഷ്ണാംശ്ച നസ്യധൂമഗണ്ഡൂഷപരിഷേകാന് ശീലയേത്| അവിരുദ്ധംചാന്നപാനം യോജയേത്| അപി ച-ലവണാനുരസം വിസര്പകോഠകണ്ഡൂകരമ്| തത് പിചുമന്ദപടോലീക്ഷീരീവൃക്ഷൈഃ ശോധയേത്| തന്തുമദ്ദൌര്ബല്യശ്വാസകാസകരമ്| തത് പിപ്പലീനാഗരചൂര്ണേന സമധുഘൃതേന| ഗുരുസദനാത്മകം പ്രതിശ്യായസിങ്ഘാണകക്ഷീരാലസകകരമ്| തത് പാഠാവ്യോഷകല്കേന പഞ്ചകോലചൂര്ണേന വാ ക്ഷൌദ്രഘൃതാപ്ലുതേന| ദോഷോപക്രമണീയം ചേക്ഷേത||൧൦||

Adhikarana kShIrAlasakam (11) · Śloka 11

യദാ പുനര്ധാത്രീ സന്നിപാതപ്രകോപനാന്യാസേവേത തദാऽസ്യാസ്ത്രയോ മലാ യുഗപദ്വക്ഷോऽഭിപ്രപന്നാഃ ക്ഷീരവഹാ രസായനീഃ സമനുസൃത്യ സങ്കീര്ണലിങ്ഗം സ്തന്യമാവഹന്തി| തച്ചേദവിജ്ഞാനാത് സതതമപ്രത്യവേക്ഷണാത് പ്രമാദാദ്വാ മാതുഃ കുമാരഃ പിബതി| തതഃ സ തേന സലിലോപമമച്ഛം വിച്ഛിന്നമാമം ദുര്ഗന്ധി നാനാവര്ണവേദനം ഫേനിലമതിസാര്യതേ| പീതശ്വേതമൂത്രതാവിഷ്ടമ്ഭതൃഷ്ണാജ്വരച്ഛര്ദിവിജൃമ്ഭികാശുഷ്കോദ്ഗാരാരുചിഭ്രമാങ്ഗഭങ്ഗവിക്ഷേപകൂജനഘ്റാണാക്ഷിമുഖപാകദൃഷ്ട്യുപപ്ലവസ്വരസാദാദയശ്ചാസ്യ പ്രാദുര്ഭവന്തി| തം ക്ഷീരാലസകമത്യയം ചാചക്ഷതേ||൧൧||

Adhikarana kShIrAlasakacikitsA (12) · Śloka 12

തത്ര ധാത്രീം ബാലഞ്ച പൂര്വമേവാശു വാമയേത്| വിഹിതസംസര്ഗയോശ്ച മുസ്താപാഠാതിവിഷാകുഷ്ഠകടുകാനാം ക്വാഥം പാനായ ദദ്യാത്| രാസ്നാജമോദാപ്രിയങ്ഗുഭദ്രദാരൂണാം വാ| പാഠാതേജോവതീപുനര്നവവൃശ്ചികാലീനാം വാ| ഭൂനിമ്ബാമൃതാകുടജഫലസാരിവാണാം വാ| വചാഹരിദ്രാദിഗണയോര്വാ| പാഠാദിമഹാകഷായസ്യ വാ| ജമ്ബ്വാമ്രതിന്ദുകകപിത്ഥപത്രാണാം വാ| ബില്വഭങ്ഗസ്യ വാ| അനുബന്ധേ ച യഥാവ്യാധിം പ്രതികുര്വീത||൧൨||

Adhikarana dantodBavAH gadAH (13) · Śloka 13

ദന്തോദ്ഭേദശ്ച സര്വരോഗായതനമ്| വിശേഷേണ തു തന്മൂലാ ജ്വരശിരോഭിതാപതൃഷ്ണാഭ്രമാഭിഷ്യന്ദകുകൂണകപോഥകീവമഥുകാസശ്വാസാതീസാരവിസര്പാഃ||൧൩||

Adhikarana dantodBedakAlasyAyurmaryAdayABisambandhaH (14) · Śloka 14

സ ദീര്ഘായുഷോऽഷ്ടമാന്മാസാത് പരതോ വാ പ്രവര്തതേ| ഇതരേഷാം തു ചതുര്ഥാത്| തേ ഹ്യതിബാല്യേ ദന്തോത്പാദവേദനയാ നിപീഡിതാ ന സമ്യക് സമ്പൂര്ണധാതുബലാ ഭവന്തി||൧൪||

Adhikarana bAlasya punardantotpattau hetuH vRuddhAnAM punardantotpAdABAve hetushca (15) · Śloka 15

തത്രാऽസ്ഥിമജ്ജാനൌ ദന്തോത്പത്തിഹേതൂ| തദാ ച തയോരസമ്പൂര്ണവീര്യത്വാത് പുനഃ കാലാന്തരേണ ദന്താനാം പതനമാപൂര്യമാണധാതുത്വാച്ച പുനരുത്ഥാനമത ഏവ ച വൃദ്ധാനാം ന പുനര്ദന്തോത്പത്തിഃ||൧൫||

Adhikarana abhighAtAdinA patitAnAM dantAnAM punaranutpAde hetuH (16) · Śloka 16

ബലാന്നിപതിതാനാം തു സഹസാ തദധിഷ്ഠാനഗതധാതുബീജഭ്രംശാത് സന്തതിവ്യുച്ഛേദാച്ഛോണിതാതിപ്രവൃത്ത്യാऽഭിഘാതാച്ച നിസ്സാരിതത്വാത് സിരാണാം പുനരനുത്പാദഃ| ഏതേന രോഗച്യുതാ അപി പ്രായശോ വ്യാഖ്യാതാഃ||൧൬||

Adhikarana dantodBavakramaH (17) · Śloka 17

തൌ തു ധാതൂ കാലക്രമേണ പച്യമാനൌ യദാ ദന്താശയമനുപ്രപദ്യേതേ തദാऽസ്യ കിഞ്ചിദുത്സേധനോര്ധ്വാധോദന്തമാംസസങ്ഘട്ടനാദങ്ഗഹര്ഷോ ജായതേ| തദ്ഗതേന ച ശ്ലേഷ്മണാ കണ്ഡൂസ്തയാ ചൂചുകം ദശ്യതേ| യദ്യദാലഭതേ തത്തദാസ്യമാനയതി| മാരുതശ്ചാസ്യ ദന്തമൂലേഷു മൂര്ച്ഛതി| തതഃ സ കഫാനുവിദ്ധോऽസ്ഥിമജ്ജസ്ഥിതഃ സര്വതോ വിസരന് സഹ പിത്തേന മലാംശ്ച ദൂഷയന് വിവിധാന്യഥോദിതാനുപദ്രവാനഭിനിര്വര്തയതി||൧൭||

Adhikarana dantAnAmasamBavahetuH (18) · Śloka 18

യദാ പുനര്ദന്തമാംസാശ്രയോ കേവലോ വികൃതഃ പ്രബലോऽനിലഃ വാऽസ്ഥിമജ്ജാനൌ ശോഷയതി തദാ ദ്വിജാനാമസമ്ഭവ ഏവേതി||൧൮||

Adhikarana saMgrahashlokaH (19) · Śloka 19

ഭവന്തി ചാത്ര പൃഷ്ഠഭങ്ഗേ ബിഡാലാനാം ബര്ഹിണാം ച ശിഖോദ്ഗമേ| ദന്തോദ്ഭേദേ ച ബാലാനാം ന ഹി കിഞ്ചിന്ന ദൂയതേ||൧൯||

Adhikarana bAlAmayacikitsAsUtrANi (20) · Śloka 20

യഥാദോഷം യഥാരോഗം യഥോദ്രേകം യഥാബലമ്| വിഭജ്യ ദേശകാലാദീംസ്തത്ര യോജ്യം ഭിഷഗ്ജിതമ്| ത ഏവ ദോഷാ ദൂഷ്യാശ്ച ജ്വരാദ്യാ വ്യാധയശ്ച യത്| അതസ്തദേവ ഭൈഷജ്യം മാത്രാ ത്വസ്യ കനീയസീ| സൌകുമാര്യാല്പകായത്വാത്സര്വാന്നാനുപസേവനാത്| സ്നിഗ്ധാ ഏവ സദാ ബാലാ ഘൃതക്ഷീരനിഷേവണാത്| സദ്യസ്താന് വമനം തസ്മാത് പായയേന്മതിമാന്മൃദു| ബസ്തിം സാധ്യേ വിരേകേണ മര്ശേന പ്രതിമര്ശനമ്| യുഞ്ജ്യാദ്വിരേചനാദീംസ്തു ധാത്ര്യാ ഏവ യഥോചിതാന്||൨൦||

Adhikarana stanyadoShaharAH yogAH (21) · Śloka 21

മൂര്വാവ്യോഷവരാകോലജമ്ബൂത്വഗ്ദാരൂസര്ഷപാഃ| സപാഠാ മധുനാ ലീഢാഃ സ്തന്യദോഷഹരാഃ പരമ്| ഇക്ഷുമൂലകശേര്വാഖ്യയഷ്ട്യാഹ്വൈസ്തനു ശുദ്ധ്യതി| സാന്ദ്രം തു ക്ഷൌദ്രകാശ്മര്യഗുഡൂചീതണ്ഡുലാമ്ബുഭിഃ| ശൃതൈര്വാ സുരസശ്വേതസര്ഷപാബൃഹതീദ്വയൈഃ| ഗ്രഥിതം പദ്മകോശീരഫലിനീശ്വേതചന്ദനൈഃ||൨൧||

Adhikarana dantodBavarogANAM cikitsA (22) · Śloka 22

ദന്തപാലീം സമധുനാ ചൂര്ണേന പ്രതിസാരയേത്| പിപ്പ്ല്യാ ധാതകീപുഷ്പധാത്രീഫലകൃതേന വാ| വാധ്രീണസകപോതോത്ഥരജസ്തദ്വച്ച യോജിതമ്| ലാവതിത്തിരവല്ലൂരരജഃ പുഷ്പരസദ്രുതമ്| ദ്രുതം കരോതി ബാലാനാം ദന്തകേസരവന്മുഖമ്| വചാദ്വിബൃഹതീപാഠാകടുകാതിവിഷാധനൈഃ| മധുരൈശ്ച ഘൃതം സിദ്ധം സിദ്ധം ദശനജന്മനി||൨൨||

Adhikarana vAtajvaranAshanAH yogAH (23) · Śloka 23

ഭദ്രദാരു ഘനം യഷ്ടീ സമങ്ഗാ സസിതോപലാ| വാതജ്വരപരീതാങ്ഗഃ പിബേദന്തരപാനകമ്| സുരാഹ്വഘനയഷ്ട്യാഹ്വപയസ്യാംശുമതീദ്വയമ്| നാഗരം മരിചം ഭാര്ങ്ഗീ വൃശ്ചികാലീ ശതാവരീ| ഘൃതം തത്ക്വാഥദുഗ്ധാഭ്യാം സിദ്ധം ഹന്ത്യനിലജ്വരമ്| ബാലസ്യ പാനാഭ്യങ്ഗാഭ്യാമേഭിശ്ചോന്മര്ദനം ഹിതമ്| ഹരിദ്രാകുഷ്ഠഷഡ്ഗ്രന്ഥശതപുഷ്പാഹരേണുഭിഃ| ഭാര്ങ്ഗ്യൈലാസുഷവീരാസ്നാവര്ഷാഭൂനതസര്ഷപൈഃ| അക്ഷാംശൈഃ സാമ്ബുസൌവീരൈര്മസ്തുപിഷ്ടൈര്മരുജ്ജ്വരേ| തൈലപ്രസ്ഥം സുരാമണ്ഡതുല്യമഭ്യഞ്ജനം പചേത്||൨൩||

Adhikarana pittajvare~atisAre ca yogAH (24) · Śloka 24

ലാജനീലോത്പലകണാമധുകാഞ്ജനശര്കരമ്| പിത്തജ്വരമതീസാരം മധുലീഢം നിവര്തയേത്| ലാജദ്വിപിപ്പലീക്വാഥഃ ശര്കരാമധുസംയുതഃ| പീതോ ജ്വരമതീസാരം തൃഷ്ണാം ഛര്ദിം ച നാശയേത്| ആമാതിസാരേ രക്തേ ച കല്കിതാം ജഗപിപ്പലീമ്| പായയേച്ഛര്കരോപേതാം ചൂര്ണം വാ ദേവദാരുജമ്||൨൪||

Adhikarana shiro~aBitApe yogAH (25) · Śloka 25

ശോരോഭിതാപേ സഘൃതൈഃ ശിരഃ ശീതൈഃ പ്രലേപയേത്| പത്രൈഃ കപിത്ഥചാങ്ഗേരീബദരീകാകമാചിജൈഃ| ശിരോരുക് ച്ഛര്ദ്യതീസാരനാശനം മൂര്ധലേപനമ്| ഗവാദനീം ദാഡിമഞ്ച തൃഡ്വാന് കോഷ്ണാമ്ഭസാ പിബേത്||൨൫||

Adhikarana kukUNakAdyakShirogaghnAH yogAH (26) · Śloka 26

കുര്യാത് കുകൂണപോഥക്യോര്യഥോക്തം സ്വം സ്വമൌഷധമ്| മനഃശിലാശങ്ഖനാഭിഃ പിപ്പല്യോ മധുയഷ്ടികാ| ക്ഷൌദ്രേണ ഘൃഷ്ടാ ഗുലികാ ശിശോഃ സര്വാക്ഷിരോഗജിത്| പിപ്പലീതണ്ഡുലൈര്മുദ്ഗൈഃ സുമനഃ കോരകൈര്യവൈഃ| നീലോത്പലസ്യ പത്രൈശ്ച ശ്രേഷ്ഠാ വര്തിഃ ശതോന്മിതൈഃ||൨൬||

Adhikarana tRuShNAdinAshanAH yogAH (27) · Śloka 27

പ്രിയങ്ഗ്വഞ്ജനമുസ്താനാം ചൂര്ണസ്തണ്ഡുലവാരിണാ| തൃഷ്ണാതിസാരവമഥൂന് ഹന്തി പീതഃ സമാക്ഷികഃ| പടോലനിമ്ബകുടജസപ്തപര്ണം സദീപ്യകമ്| ദേവദാരുവിഡങ്ഗാനി സരലോ മാക്ഷികം ഘൃതമ്| ലീഢം ജ്വരമതീസാരം കാസം പാണ്ഡ്വാമയം വമിമ്| ഹന്യാച്ച മാതൃകാദോഷാന് രോഗാനന്യാംശ്ച തദ്വിധാന്||൨൭||

Adhikarana shleShmajvaraghnAH yogAH (28) · Śloka 28

മധുകവ്യോഷഷഡ്ഗ്രന്ഥാഗ്രന്ഥികാസ്പൃഷ്ടരോദികാഃ| ക്ഷീരിണാഞ്ച പ്രവാലാനി പാഠാ ച വിപചേദ് ഘൃതമ്| തത്പീതം സമധു ശ്ലേഷ്മജ്വരഘ്നം ദീപനം പരമ്| രാസ്നൈലാനതതര്കാരീമധുശിഗ്രുസുരാഹ്വയൈഃ| സബില്വകുഷ്ഠവരണരേണൂകാമിസിഭിഃ കൃതഃ| ശ്ലേഷ്മജ്വരഹരോ ലേപസ്തൈലമഭ്യഞ്ജനം ച തൈഃ| മണ്ഡലാനി തു സാജ്യേന ഗജമൂത്രേണ ലേപയേത്||൨൮||

Adhikarana sarvarogaghnaM rajanyAdicUrNam (29) · Śloka 29

രജനീദാരൂസരലശ്രേയസീബൃഹതീദ്വയമ്| പൃശ്നിപര്ണീ ശതാഹ്വാ ച ലീഢം മാക്ഷികസര്പിഷാ| ഗ്രഹണീദീപനം ശ്രേഷ്ഠം മാരുതസ്യാനുലോമനമ്| അതീസാരജ്വരശ്വാസകാമലാപാണ്ഡുകാസജിത്| ബാലസ്യ സര്വരോഗേഷു പൂജിതം ബലവര്ണദമ്||൨൯||

Adhikarana atisArAdinAshanAH yogAH (30) · Śloka 30

ബില്വപേശീഗജകണാധാതകീലോധ്രബാലകമ്| ഹന്തി ലീഢമതിസാരം ശിശോഃ ക്ഷൌദ്രദ്രുതം ദ്രുതമ്| ത്രിഫലാധാതകീപുഷ്പപദ്മബില്വശലാടുഭിഃ| സകട്വങ്ഗൈര്ഘൃതം സിദ്ധമുദരാമയനാശനമ്| പഥ്യാസൌവര്ചലക്ഷാരവേല്ലവ്യോഷാഗ്നിഹിങ്ഗുഭിഃ| തിക്തയാ ച ഘൃതം സിദ്ധം സമക്ഷീരം വ്യപോഹതി| ശൂലാനാഹഗുദഭ്രംശശ്വാസകാസവിലമ്ബികാഃ||൩൦||

Adhikarana vRuddhakAshyapanirmitaM sama~ggAdighRutam (31) · Śloka 31

സമങ്ഗാധാതകീലോധ്രകുടന്നടബലാദ്വയൈഃ| മഹാസഹാക്ഷുദ്രസഹാമുദ്ഗബില്വശലാടുഭിഃ| സകാര്പാസീഫലൈസ്തോയേ സധിതൈഃ സാധിതം ഘൃതമ്| ക്ഷാരമസ്തുയുതം ഹന്തി ശീഘ്രം ദന്തോദ്ഭവോദ്ഭവാന്| വിവിധാനാമയാനേതദ്വൃദ്ധകാശ്യപനിര്മിതമ്||൩൧||

Adhikarana dantodBavarogeShu bAlaM nAtitantrayet (32) · Śloka 32

ദന്തോദ്ഭേദോത്ഥരോഗേഷു ന ബാലമതിതന്ത്രയേത്| സ്വയമപ്യുപശാമ്യന്തി ജാതദന്തസ്യ യദ്ഗദാഃ||൩൨||

Adhikarana dantAnAM patanaM punarudBavashca (33) · Śloka 33

യാവന്മാസസ്യ യോ ജാതസ്താവദ്വര്ഷസ്യ സ ദ്വിജഃ| പതതി പ്രായശോऽഷ്ടാനാം തേഷാം പൂര്വേഷു സമ്ഭവഃ||൩൩||

Adhikarana kumArashoShaH (34) · Śloka 34

അത്യഹഃ സ്വപ്നശീതാമ്ബുശ്ലൈശ്മികസ്തന്യസേവിനഃ| ശിശോഃ കഫേന രൂദ്ധേഷു സ്രോതസ്സു രസവാഹിഷു| അരോചകഃ പ്രതിശ്യായോ ജ്വരഃ കാസശ്ച ജായതേ| കുമാരഃ ശുഷ്യതി തതഃ സ്നിഗ്ധശുക്ലമുഖേക്ഷണഃ||൩൪||

Adhikarana kumArashoShacikitsA (35) · Śloka 35

സൈന്ധവവ്യോഷശാര്ങ്ഗേഷ്ഠാപാഠാഗിരികദമ്ബകാന്| ശുഷ്യതോ മധുസര്പിര്ഭ്യാമരുച്യാദിഷു യോജയേത്| അശോകരോഹിണീയുക്തം പഞ്ചകോലം ച ചൂര്ണിതമ്| ബദരീധാതകീധാത്രീചൂര്ണം വാ സര്പിഷാ ദ്രുതമ്| അശ്വലിണ്ഡരസക്ഷൌദ്രയുക്താം വാ മധുയഷ്ടികാമ്| ദ്വിവാര്താകീഫലരസം കേവലം വാശ്വവിഡ്രസമ്| മധുനാ വാ ധനവ്യോഷപാഠാമൂര്വാശതാവരീ| സപയസ്യാ പൃഥക്പര്ണീ ഘൃതം വാ മാക്ഷികാന്വിതമ്| സ്ഥിരാമരതരുവ്യോഷദ്വിപുനര്നവസാധിതമ്| സ്ഥിരാവചാദ്വിബൃഹതീകാകോലീപിപ്പലീനതൈഃ| നിചുലോത്പലവര്ഷാഭൂഭാര്ങ്ഗീമുസ്തൈശ്ച കാര്ഷികൈഃ| സിദ്ധം പ്രസ്ഥാര്ധമാജ്യസ്യ സ്രോതസാം ശോധനം പരമ്| സിംഹ്യശ്വഗന്ധാസുരസകണാഗര്ഭം ച തദ്ഗുണമ്| യഷ്ട്യാഹ്വപിപ്പലീലോധ്രപദ്മകോത്പലചന്ദനൈഃ| താലീസസാരിവാഭ്യാഞ്ച സാധിതം ശോഷജിദ്ധൃതമ്| രാസ്നാമധൂലികാഭാര്ങ്ഗീപിപ്പലീദേവദാരുഭിഃ| അശ്വഗന്ധാദ്വികാകോലീശൃങ്ഗ്യര്ഷഭകജീവകൈഃ| സൂപ്യപര്ണീവിഡങ്ഗൈശ്ച കല്കിതൈഃ സാധിതം ഘൃതമ്| ശശോത്തമാങ്ഗനിര്യൂഹേ ശുഷ്യതഃ പുഷ്ടികൃത് പരമ്| വചാവയസ്ഥാതഗരകായസ്ഥാചോരകൈഃ ശൃതമ്| ബസ്തമൂത്രസുരാഭ്യാം ച തൈലമഭ്യഞ്ജനേ ഹിതമ്| ദ്വേ ബലേ തുമ്ബുരുച്ഛല്ലീ വചാ ഗിരികദമ്ബകഃ| സുരാപിഷ്ടഃ പ്രദേഹഃ സ്യാദധഃ കായേ വിശുഷ്യ താമ്| സിംഹസ്കന്ദീസിംഹവല്ലീകരമര്ദീത്രികണ്ടകൈഃ| ഭങ്ഗൈഃ ക്വാഥഃ കുമാരാണാം ശുഷ്യതാം പരിഷേചനമ്| സാശോകരോഹിണീം കൃഷ്ണാം മധ്വാജ്യേന ലിഹഞ്ജയേത്| ശിശുഃ ശോഷം ശരീരസ്യ സസിതച്ഛാഗദുഗ്ധഭുക്||൩൫||

Adhikarana shuShkakAsacikitsA (36) · Śloka 36

ശുഷ്കകാസേ കുമാരസ്യ ധാത്ര്യാഃ സ്തന്യവിശോധനഃ| മാഷയൂഷഃ പ്രയോക്തവ്യഃ സകൃഷ്ണോ ഘൃതഭര്ജിതഃ| മധുനാऽതിവിഷാശൃങ്ഗീപിപ്പലീര്ലേഹയേച്ഛിശുമ്| ഏകാം വാതിവിഷാം കാസജ്വരച്ഛര്ദിരുപദ്ഗുതമ്| കാസതൃട്ച്ഛര്ദ്യതീസാരൈരര്ദിതം ലാജതര്പണമ്| ലാജതാലീസപത്രം വാ ബീജാനി കമലസ്യ വാ| ലോധ്രപ്രിയങ്ഗുകല്കം വാ പായയേത്തണ്ഡുലാമ്ഭസാ| ശര്കരാമധുസംയുക്തം ലാജകുസ്തുമ്ബരീരജഃ||൩൬||

Adhikarana CardyAdInAM cikitsA (37) · Śloka 37

ബൃഹതീഫലമൂലത്വക്പിപ്പലീഗ്രന്ഥികൈഃ കൃതഃ| തവക്ഷീരീയുതൈഃ ക്വാഥോ മധുനാ ഹന്തി ശീലിതഃ| ഛര്ദിമൂര്ച്ഛാജ്വരശ്വാസകാസാതീസാരപീനസാന്| പഞ്ചകോലദ്വിവാറ്ര്താകീമൂലഭാര്ങ്ഗീതുഗാഹ്വയാഃ| ക്ഷൌദ്രാജ്യലീഢാഃ ശ്വസനകാസപീനസരുക്ച്ഛര്ദിഃ| ശ്യാമാതിമുക്താതക്കാരീകുസുമക്വാഥസാധിതമ്| യഷ്ടിഗര്ഭം ധൃതം തൃഷ്ണാഹിധ്മാശ്വാസാസ്രപിത്തനുത്||൩൭||

Adhikarana pItastanyaCardane cikitsA (38) · Śloka 38

പീതം പീതം വമതി യഃ സ്തന്യം തം മധുസര്പിഷാ| ദ്വിവാര്താകീഫലരസം പഞ്ചകോലം ച ലേഹയേത്| പിപ്പലീപഞ്ചലവണം കൃമിജിത് പാരിഭദ്രകമ്| തദ്വല്ലിഹ്യാത്തഥാ വ്യോഷം മഷീ വാ രോമചര്മണാമ്| ലാഭതഃ ശല്യകശ്വാവിട്ഗോധര്ഷ്യശിഖിജന്മനാമ്| ഖദിരാര്ജുനതാലീസകുഷ്ഠചന്ദനജേ രസേ| സക്ഷീരം സാധിതം സര്പിര്വമഥും വിനിയച്ഛതി| ക്ഷീരീപ്രവാലമധുകദര്ഭമൂലവിസോത്പലൈഃ| തൃഷ്ണാദാഹജ്വരഹരഃ കഷായഃ സസിതാമധുഃ| ശര്കരാദാഡിമകണാനാഗകേസരജീവകമ്| ലിഹന് കുമാരഃ ക്ഷൌദ്രേണ തൃട്ച്ഛര്ദിഭ്യാം വിമുച്യതേ| ലാജൈഃ സചന്ദനോശീരയഷ്ടീമധുകപദ്മകൈഃ| ലിപ്തോ ധൌതഃ സ്തനഃ പീതോ ഭ്രമതൃഡ്ദാഹമോഹഹാ||൩൮||

Adhikarana la~gGanodBUtakArshyAdicikitsA (39) · Śloka 39

അസ്നേഹലവണം പീത്വാ സംസ്കൃതം ലാവജം രസമ്| സശര്കരം വിജയതേ ബാലോ ലങ്ഘനജാന് ഗദാന്||൩൯||

Adhikarana mahApadmavisarpaH (40) · Śloka 40

വിസര്പസ്തു ശിശോഃ പ്രാണനാശനഃ ബസ്തിശീര്ഷജഃ| പദ്മവര്ണോ മഹാപദ്മനാമാ ദോഷത്രയോദ്ഭവഃ| ശാഖാഭ്യാം ഹൃദയം യാതി ഹൃദയാദ്വാ ഗുദം വ്രജേത്||൪൦||

Adhikarana sadantajAtasya shAntikarma (41) · Śloka 41

സദന്തോ ജായതേ യസ്തു ദന്താഃ പ്രാഗ്യസ്യ ചോത്തരാഃ| കുര്വീത തസ്മിന്നുത്പാതേ ശാന്തിം തം ച ദ്വിജാതയേ| ദദ്യാത് സദക്ഷിണം ബാലം നൈഗമേഷം ച പൂജയേത്| വത്സസ്യ മധുലാജാനാമാപൂര്യപ്രാങ്മുഖോ മുഖമ്| ചുമ്ബേത്കുമാരസ്ത്രീന് വാരാന് പ്രായശ്ചിത്തമിദം പരമ്| നാവമാരോഹയേത് ബാലം സ്നാതം സ്കന്ധം ഗജസ്യ വാ| ഭോജയേത് ബ്രാഹ്മണാംശ്ചാത്ര പായസം മധുസര്പിഷാ||൪൧||

Adhikarana paribhavAkhyavyAdheshcikitsA (42) · Śloka 42

മാതുഃ കുമാരോ ഗര്ഭിണ്യാഃ സ്തന്യം പ്രായോऽപിബന്നപി| കാസാഗ്നിനസാദവമഥുതന്ദ്രാകാര്ശ്യാരുചിഭ്രമൈഃ| യുജ്യതേ കോഷ്ഠവൃദ്ധ്യാ ച തമാഹുഃ പാരിഗര്ഭികമ്| രോഗം പരിഭവാഖ്യം ച യുഞ്ജ്യാത്തത്രാഗ്നിദീപനമ്| പിപ്പലീപിപ്പലീമൂലകടുകാദേവദാരുഭിഃ| ക്ഷാരദ്വയവിഡാജാജീബില്വമധ്യാഗ്നിദീപ്യകൈഃ| ദധിസൌവീരകസുരാമണ്ഡൈശ്ച വിപചേദ് ഘൃതമ്| ഹന്തി പ്രയുക്തം തത്കാലേ രോഗാന് പാരിഭവാശ്രയാന്||൪൨||

Adhikarana pariBavAntaraM tatra cikitsA ca (43) · Śloka 43

അന്നേനോപഹിതം സ്തന്യം പിബതോ വിഹിതാന് പരമ്| ഇമാനേവ ഗദാന് കുര്യാത് കുര്യാത്തേഷ്വേതദേവ ച| പീതം പീതം ച യഃ സ്തന്യം സവാതമതിസാര്യതേ| തസ്യാപ്യേതത്പരം പഥ്യം ദീപനം ബലവര്ണകൃത്| അത്യുദ്രിക്തക്ഷുധം ബാലം പരിഭൂതം ലേഹയേത്| വിദാരീയവഗോധൂമകണാചൂര്ണം ഘൃതാപ്ലുതമ്| പായയേദനു ച ക്ഷീരം ശൃതം സമധുശര്കരമ്| അക്ഷമജ്ജാദ്വികാകോലീയഷ്ടീമധുകമോരടഃ| ശ്രപയേത് ക്ഷീരമാജ്യം വാ ബീജൈരിക്ഷുരകസ്യ ച| തത്പ്രയോജ്യം ഗുരു സ്നിഗ്ധം യച്ചാത്യഗ്നൌ പുരേരിതമ്| ശ്വവായസബിഡാലാനാമുച്ഛിഷ്ടേന ജലേന ച| സ്നാപയേത്തം ന ചേദേവം ക്ഷുത്തസ്യ പ്രശമം വ്രജേത്| ക്ഷീരീപാദപമൂലസ്ഥം വിധിനാ സ്നാപിതം തതഃ| വസ്ത്രരത്നാദ്യലങ്കാരൈഃ കുമാരം ഭൂഷയേത് സിതൈഃ| വൃക്ഷം ചാനു തതഃ കുര്യാദ്ഭൂഷണവ്യത്യയം തയോഃ| ഏതദായുഃപ്രദം ധന്യം സ്നപനം സര്വരോഗജിത്| ജടീഭൂതകചാക്ഷ്യാദിപക്ഷ്മാണമതിലോലുപമ്| ഗോമൂത്രഗന്ധിം സ്നപയേത്തീര്ഥേ ഗവ്യശകൃദ്രസൈഃ| വചാപുഷ്പശിലാകുഷ്ഠവയസ്ഥാഹിങ്ഗുകട്ഫലൈഃ| സബസ്തമൂത്രമദിരൈസ്തൈലമഭ്യഞ്ജനം പചേത്| വാലാവിദാരീത്രികടുകുഷ്ഠോശീരകുചന്ദനൈഃ| സിദ്ധം പീതം ഹവിര്ഹന്തി തം വികാരമശേഷതഃ||൪൩||

Adhikarana parvAnuplavaH taccikitsA ca (44) · Śloka 44

ശിരഃ പൃഷ്ഠം തതോ മുഷ്കൌ തതഃ പാദൌ ച യോ രുജേത്| ഹസ്താഭ്യാമുത്ഥിതോ വായുഃ സ പര്വാനുപ്ലവഃ സ്മൃതഃ| ഗൌരീവചാസദാപുഷ്പീഹയഗന്ധാകടുത്രയൈഃ| സകട്ഫലദ്വിവാര്താകീവയസ്ഥാഹിങ്ഗുരോഹിഷൈഃ| വസ്തമൂത്രസുരായുക്തൈഃ സാധിതം തസ്യ യോജയേത്| തൈലമഭ്യഞ്ജനേ ശേഷം വാതവ്യാധിവദാചരേത്||൪൪||

Adhikarana tAlukaNTakaM taccikitsA ca (45) · Śloka 45

താലുമാംസേ കഫഃ ക്രുദ്ധഃ കുരുതേ താലുകണ്ടകമ്| തേന താലുപ്രദേശസ്യ നിമ്നതാ മൂര്ധ്നി ജായതേ| താലുപാതഃ സ്തനദ്വേഷഃ കൃച്ഛ്രാത്പാനം ശകൃദ് ദ്രവമ്| തൃഡാസ്യകണ്ഡ്വക്ഷിരുജാ ഗ്രീവാദുര്ധരതാ വമിഃ| തത്രോത്ക്ഷിപ്യ യവക്ഷാരക്ഷൌദ്രാഭ്യാം പ്രതിസാരയേത്| താലു തദ്വത് കണാശുണ്ഠീഗോശകൃദ്രസസൈന്ധവൈഃ| ശൃങ്ഗിവേരനിശാ കുഷ്ഠം കല്കിതം വടപല്ലവൈഃ| ബദ്ധ്വാ ഗോശകൃതാ ലിപ്തം കുകൂലേ സ്വേദയേത്തതഃ| രസേന ലിമ്പേത്താല്വാസ്യം നേത്രേ ച പരിഷേചയേത്| ഹരീതകീവചാകുഷ്ഠകല്കം മാക്ഷികസംയുതമ്| പീത്വാ കുമാരഃ സ്തന്യേന മുച്യതേ താലുകണ്ടകാത്||൪൫||

Adhikarana majjaHkShaye cikitsA (46) · Śloka 46

മസ്തുലുങ്ഗക്ഷയാദ്യസ്യ വായുസ്താല്വസ്ഥി നാമയേത്| തസ്യ തൃഡ്ദൈന്യയുക്തസ്യ സര്പിര്മധുരകൈഃ ശൃതമ്| പാനാഭ്യഞ്ജനയോര്യോജ്യമുദ്വേഗശ്ച ഹിമാമ്ബുനാ||൪൬||

Adhikarana gudakuTTaM taccikitsA ca (47) · Śloka 47

മലോപലേപാത് സ്വേദാദ്വാ ഗുദേ രക്തകഫോദ്ഭവഃ| താമ്രോ വ്രണോऽന്തഃ കണ്ഡൂമാഞ്ജായതേ ഭൂര്യുപദ്രവഃ| കേചിത്തം മാതൃകാദോഷം വദന്ത്യന്തേ തു പൌതനമ്| പൃഷ്ഠാരുര്ഗുദകുട്ടം ച കേചിച്ച തമനാമകമ്| തത്ര ധാത്ര്യാഃ പയഃ ശോധ്യം പിത്തശ്ലേഷ്മഹരൌഷധൈഃ| സിതശീതം ച ശീതാമ്ബുയുക്തമന്തരപാനകമ്| സക്ഷൌദ്രതാര്ക്ഷ്യശൈലേന വ്രണം തേന ച ലേപയേത്| ത്രിഫലാബദരീപ്ലക്ഷത്വക്ക്വാഥപരിഷേചിതമ്| കാസീസരോചനാതുത്ഥമനോഹ്വാലരസാഞ്ജനഃ| ലേപയേദമ്ലപിഷ്ടൈര്വാ ചൂര്ണിതൈര്വാവചൂര്ണയേത്| സുശ്ലക്ഷ്ണൈരഥവാ യഷ്ടീശങ്ഖസൌവീരകാഞ്ജനൈഃ| ശാരിവാശങ്ഖനാഭിഭ്യാമസനസ്യ ത്വചാഥ വാ| രാഗകണ്ഡൂത്കടേ കുര്യാദ്രക്തസ്രാവം ജലൌകസാ| സര്വം ച പിത്തവ്രണജിച്ഛസ്യതേ ഗുദകുട്ടകേ| അനാമസ്ഥൌല്യപിത്താസ്രകണ്ഡൂഗണ്ഡഗലാമയേ| ഉദരാത്യുന്നതൌ ചേഷ്തം താര്ക്ഷ്യമന്തരപാനകമ്||൪൭||

Adhikarana acirajAtasya stanAgrahaNe upAyaH (48) · Śloka 48

ഗൃഹ്ണാനി സൂതികാഗാരേ ന സ്തനം ചേത്സ്പൃശേത്തതഃ| പഥ്യാധാത്രീഫലകണൈര്ജിഹ്വാം സഘൃതമാക്ഷികൈഃ||൪൮||

Adhikarana vaikArikarodanatrAsayoshcikitsA (49) · Śloka 49

പിപ്പലീത്രിഫലാചൂര്ണം ഘൃതക്ഷൌദ്രപരിപ്ലുതമ്| രുദതേ ത്രസ്യതേ വാപി ലേഹം ദദ്യാത്സുഖാവഹമ്||൪൯||

Adhikarana nABinAlapatanasambaddhopacArAH (50) · Śloka 50

പ്രദീപ്താങ്ഗാരരജസാ പ്രശാന്തേനാऽവചൂര്ണയേത്| പഞ്ചമേऽഹ്ന്യപതന്നാലം ലേപയേദ്വാ ഗുഡാമ്ഭസാ| സാന്ദ്രേണ ഭൂമൌ ഘൃഷ്ടേന.....................||൫൦||

Adhikarana nAlapotottarAH nABisambaddhA upacArAH (51) · Śloka 51

.......................ംആലപാതേऽപി ചോന്നതാമ്| നാഭിം ഛാഗേന ശകൃതാ ദഗ്ധേനാന്തര്വിചൂര്ണയേത്| അശ്വഗന്ധാഞ്ജനാജാവിവിഡ്യഷ്ടീമധുകാദിഭിഃ| രോപയേച്ചൂര്ണിതൈര്നാഭിം സ്നേഹയുക്തൈരനുന്നതാമ്| യഷ്ടീലോധ്രനിശാശ്യാമാകല്കപക്വേന സേചയേത്| നാഭിം പാകേ തു തൈലേന തച്ചൂര്ണൈശ്ചാവചൂര്ണയേത്| വാതേനാധ്മാപിതാം നാഭിം സരുജാം തുണ്ഡിസംജ്ഞിതാമ്| മാരുതഘ്നൈഃ പ്രശമയേത് സ്നേഹസ്വേദോപനാഹനൈഃ| അസമ്യക്കല്പനാന്നാഭേഃ സ്യാദ്വിനാമോ വിജൃമ്ഭികാ| വാതപിത്തഹരം കര്മ തത്രാന്തര്ബഹിരാചരേത്||൫൧||

Adhikarana ulbakaM taccikitsA ca (52) · Śloka 52

ഗര്ഭാമ്ഭസാമവമനാച്ഛ്ലേഷ്മണഃ കണ്ഠഗസ്യ വാ| സമ്പര്കാദ്ധൃദയേ ദുഷ്ടോ മാര്ഗാനാവൃണുതേ രസഃ| ബദ്ധമുഷ്ടിസ്തതോ മുഹ്യന് രോഗൈര്ബാലോऽഭിഭൂയതേ| ഹൃദ്രോഗാക്ഷേപകശ്വാസകാസച്ഛര്ദിജ്വരാദിഭിഃ| ഉല്ബകം സഹജം വ്യാധിമമ്ബുപൂര്ണഞ്ച തം വദേത്| സ്രോതോവിശോധനം പ്രാതസ്തസ്മിന്നന്തരപാനകമ്| വിദധ്യാച്ഛാഗലം മൂത്രം സ്നാനാഭ്യങ്ഗൌ ച വര്ജയേത്| ബില്വാദിമൂലബൃഹതീപഞ്ചകോലം പലാംശകമ്| ധന്വമാംസപലാന്യഷ്ടൌ ശശമൂര്ധ്നഃ പലാഷ്ടകമ്| സാധയേത് ഷോഡശഗുണേ സലിലേऽഷ്ടാംശശേഷിതമ്| തേന ക്വാഥേന കര്ഷാശൈര്ഘൃതപ്രസ്ഥം വിപാചയേത്| ഛഗലീമൂത്രമദിരാദധിക്ഷീരസമാംശകമ്| വിഡങ്ഗസൈന്ധവാജാജീചവികാദേവദാരുഭിഃ| സഹിംസ്രാഹിങ്ഗുലശുനൈഃ സവ്യോഷൈഃ ശ്ലക്ഷ്ണകല്കിതൈഃ| തത്പാനാദ്ധന്തി സഹജഗുല്മഹിധ്മാനിലാമയാന്| പാണ്ഡുരോഗം ച വാതോത്ഥം സ്വസ്ഥവൃത്തേ ച പുഷ്ടിദമ്||൫൨||

Adhikarana paridagdhacCaverupacAraH (53) · Śloka 53

പരിദഗ്ധച്ഛവിം ബാലം ദിഹ്യാദ് ദൂര്വാതിലോത്പലൈഃ| ശമീപത്രശിരീഷത്വക്ശാരിവാമധുകാഭയൈഃ||൫൩||

Adhikarana pANDuroge mUrvAdicUrNam (54) · Śloka 54

മൂര്വാധാത്രീനിശാചൂര്ണം മൂത്രേണ മധുമത് പിബേത്| പാണ്ഡുരോഗീ ശൃതം സര്പിര്വരാഭൃങ്ഗരസേന വാ||൫൪||

Adhikarana mRudBakShaNajanitarogeShu pAThAdicUrNam (55) · Śloka 55

പാഠാവേല്ലദ്വിരജനീമുസ്താഭാര്ങ്ഗീപുനര്നവൈഃ| സബില്വത്ര്യൂഷണൈഃ സര്പിര്വൃശ്ചികാലീയുതൈഃ ശൃതമ്| ലിഹാനോ മാത്രയാ രോഗൈര്മുച്യതേ മൃത്തികോദ്ഭവൈഃ||൫൫||

Adhikarana bAlAyauShadhadAnavidhivisheShaH (56) · Śloka 56

വ്യാധേര്യദ്യസ്യ ഭൈഷജ്യം സ്തനസ്തേന പ്രലേപിതഃ| സ്ഥിതോ മുഹൂര്തം ധൌതോऽനു പീതസ്തം തം ജയേദ്ഗദമ്||൫൬||

Adhikarana daivavyapAshrayauShadhAshrayaNam (57-58) · Śloka 58

ഗ്രഹൈരപി ഹി ജായന്തേ പ്രച്ഛന്നൈര്വ്യാധയഃ ശിശോഃ| കര്മശസ്തമതസ്തേഷു ദൈവയുക്ത്യാശ്രയം സദാ||൫൭|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാവഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രേ ബാലാമയപ്രതിഷേധോ നാമ ദ്വിതീയോऽധ്യായഃ||൫൮||