Adhikarana atha guhyarogapratiShedho nAmaikonacatvAriMsho~adhyAyaH, pratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতো গুহ্যরোগপ্রতিষেধং নামাধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
अथातो गुह्यरोगप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apadaMshAnAM cikitsAkramaH (2) · Śloka 2
অপদংশেষূত্পন্নমাত্রেষু পাকপরিহারার্থং মেঢ্রমধ্যে সিরাং বিধ্যেত্| উভযতশ্চাস্য বিধিবদ্দোষানপহরেদ্বিশেষতো বিরেচনেন| তদ যোগ্যস্য ত্বত্যুচ্ছ্রিতানাস্থাপনেন| যথাদোষং চালেপসেকাদীনবিরতং বিদধ্যাত্| এবং সদ্য এব রুক্তোদশোফরাগসংরম্ভা নিবর্তন্তে| পক্বেষু তু শস্ত্রমবচারযেত্| সঘৃতক্ষৌদ্রশর্করেণ তিল কল্কেনালেপযেত্||২||
अपदंशेषूत्पन्नमात्रेषु पाकपरिहारार्थं मेढ्रमध्ये सिरां विध्येत्| उभयतश्चास्य विधिवद्दोषानपहरेद्विशेषतो विरेचनेन| तद योग्यस्य त्वत्युच्छ्रितानास्थापनेन| यथादोषं चालेपसेकादीनविरतं विदध्यात्| एवं सद्य एव रुक्तोदशोफरागसंरम्भा निवर्तन्ते| पक्वेषु तु शस्त्रमवचारयेत्| सघृतक्षौद्रशर्करेण तिल कल्केनालेपयेत्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apadaMsheShu sAmAnyacikitsA (3) · Śloka 3
জম্ব্বাম্রসুমনোনীপশ্বেতকাম্বোজিকাঙ্কুরান্| সল্লকীবদীবিল্বপলাশতিনিশোদ্ভবাঃ| ত্বচঃ ক্ষীরিদ্রুমাণাঞ্চ ত্রিফলাং চ পচেজ্জলে| স ক্বাথঃ ক্ষালনং তেন পক্বং তৈলঞ্চ রোপণম্| গোজীবিডঙ্গমধুকসর্বগন্ধৈশ্চ পেষিতৈঃ| তুত্থগৈরিকলোধ্রৈলামনোহ্বালরসাঞ্জনৈঃ| হরেণুপুষ্পকাসীসসৌরাষ্ট্রীলবণোত্তমৈঃ| লেপঃ ক্ষৌদ্রদ্রুতৈঃ সূক্ষ্মৈরপদংশব্রণাপহঃ| দার্বীত্বক্শঙ্খতার্ক্ষ্যোত্থলাক্ষাগোক্ষীরবিড্রসঃ| সক্ষৌদ্রতৈলসর্পির্ভির্লেপঃ শ্রেষ্ঠো ব্রণেঽথবা| লাক্ষাদ্রাক্ষাতসীক্ষৌদ্রঃ ক্ষৌদ্রশৈলেযতার্ক্ষ্যজৈঃ| কপালে ত্রিফলাঽদগ্ধা সঘৃতা রোপণী পরম্| সামান্যং সাধনমিদং...........................||৩||
जम्ब्वाम्रसुमनोनीपश्वेतकाम्बोजिकाङ्कुरान्| सल्लकीबदीबिल्वपलाशतिनिशोद्भवाः| त्वचः क्षीरिद्रुमाणाञ्च त्रिफलां च पचेज्जले| स क्वाथः क्षालनं तेन पक्वं तैलञ्च रोपणम्| गोजीविडङ्गमधुकसर्वगन्धैश्च पेषितैः| तुत्थगैरिकलोध्रैलामनोह्वालरसाञ्जनैः| हरेणुपुष्पकासीससौराष्ट्रीलवणोत्तमैः| लेपः क्षौद्रद्रुतैः सूक्ष्मैरपदंशव्रणापहः| दार्वीत्वक्शङ्खतार्क्ष्योत्थलाक्षागोक्षीरविड्रसः| सक्षौद्रतैलसर्पिर्भिर्लेपः श्रेष्ठो व्रणेऽथवा| लाक्षाद्राक्षातसीक्षौद्रः क्षौद्रशैलेयतार्क्ष्यजैः| कपाले त्रिफलाऽदग्धा सघृता रोपणी परम्| सामान्यं साधनमिदं...........................||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtikApadaMshaicikitsA (4) · Śloka 4
............................বাতিকং তু প্রলেপযেত্| অপক্বং কুষ্ঠযষ্ট্যাহ্বসুরদারুপুনর্নবৈঃ| স্নিগ্ধোষ্ণৈর্লোহসরলরাস্নাপুণ্ড্রাহ্বসংযুতৈঃ| অথবা নিচুলৈরণ্ডবীজগোধূমচিক্কসৈঃ||৪||
............................वातिकं तु प्रलेपयेत्| अपक्वं कुष्ठयष्ट्याह्वसुरदारुपुनर्नवैः| स्निग्धोष्णैर्लोहसरलरास्नापुण्ड्राह्वसंयुतैः| अथवा निचुलैरण्डबीजगोधूमचिक्कसैः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittikApadaMshacikitsA (5) · Śloka 5
গৈরিকাঞ্জনমঞ্জিষ্ঠামধুকোশীরপদ্মকৈঃ| সচন্দনোত্পলৈঃ শীতৈর্ঘৃতাঢ্যৈঃ পিত্তসম্ভবম্| পদ্মোত্পলমৃণালৈর্বা সসর্জার্জুনবেতসৈঃ| সেচযেচ্চ ঘৃতক্ষীরশর্করেক্ষুমধূদকৈঃ||৫||
गैरिकाञ्जनमञ्जिष्ठामधुकोशीरपद्मकैः| सचन्दनोत्पलैः शीतैर्घृताढ्यैः पित्तसम्भवम्| पद्मोत्पलमृणालैर्वा ससर्जार्जुनवेतसैः| सेचयेच्च घृतक्षीरशर्करेक्षुमधूदकैः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikApadaMshacikitsA (6) · Śloka 6
ধবসালাশ্বকর্ণাজকর্ণত্বগ্ভিঃ কফোত্থিতম্| সুরাপিষ্টাভিরুষ্ণাভিঃ সতৈলাভিঃ প্রলেপযেত্| রজন্যতিবিষামুস্তসরলামরদারুভিঃ| সপত্রপাঠাপত্তূরৈরথবা শ্লেষ্মসম্ভবম্||৬||
धवसालाश्वकर्णाजकर्णत्वग्भिः कफोत्थितम्| सुरापिष्टाभिरुष्णाभिः सतैलाभिः प्रलेपयेत्| रजन्यतिविषामुस्तसरलामरदारुभिः| सपत्रपाठापत्तूरैरथवा श्लेष्मसम्भवम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAkaprAptipariharaNam (7) · Śloka 7
ন চ যাতি যথা পাকং প্রযতেত তথা ভৃশম্| পক্বৈঃ স্নাযুসিরামাংসৈঃ প্রাযো নশ্যতি হি ধ্বজঃ||৭||
न च याति यथा पाकं प्रयतेत तथा भृशम्| पक्वैः स्नायुसिरामांसैः प्रायो नश्यति हि ध्वजः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avashiShTApadaMshayoshcikitsA (8) · Śloka 8
অপদংশদ্বযে শিষ্টে প্রত্যাখ্যাযাচরেত্ ক্রিযাম্||৮||
अपदंशद्वये शिष्टे प्रत्याख्यायाचरेत् क्रियाम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM cikitsA (9) · Śloka 9
অর্শাংসি যথাযোগং শুদ্ধদেহস্য শস্ত্রক্ষারাগ্নিভিঃ সাধ যেত্| উপদংশোক্তা চাত্র রসক্রিযা লেপঃ||৯||
अर्शांसि यथायोगं शुद्धदेहस्य शस्त्रक्षाराग्निभिः साध येत्| उपदंशोक्ता चात्र रसक्रिया लेपः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarShapikAcikitsA (10) · Śloka 10
সর্ষপিকাং বিলিখ্য কষাযৈরবচূর্ণযেত্| তৈরেব চ তৈলং ব্রণরোপণং কুর্যাত্||১০||
सर्षपिकां विलिख्य कषायैरवचूर्णयेत्| तैरेव च तैलं व्रणरोपणं कुर्यात्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avamanthacikitsA (11) · Śloka 11
অবমন্থে জলৌকসো যোজযেত্| পক্বভিন্নং ধবতিন্দুক সল্লকীপত্তঙ্গসর্জকৃতেন তৈলেন রোপযেত্||১১||
अवमन्थे जलौकसो योजयेत्| पक्वभिन्नं धवतिन्दुक सल्लकीपत्तङ्गसर्जकृतेन तैलेन रोपयेत्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kumbhIkAcikitsA (12) · Śloka 12
তদ্বত্ কুম্ভীকামুপচরেত্| লোধ্রতিন্দুকত্রিফলাকৃতস্তু লেপস্তৈলং চ রোপণম্||১২||
तद्वत् कुम्भीकामुपचरेत्| लोध्रतिन्दुकत्रिफलाकृतस्तु लेपस्तैलं च रोपणम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alajIcikitsA (13) · Śloka 13
অলজীং স্রুতরক্তাং কষাযৈরবচূর্ণযেত্| তেষ্বেব চ তৈলং ব্রণরোপণার্থং কুর্বীত||১৩||
अलजीं स्रुतरक्तां कषायैरवचूर्णयेत्| तेष्वेव च तैलं व्रणरोपणार्थं कुर्वीत||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uttamAcikitsA (14) · Śloka 14
উত্তমাং পিটকাং শস্ত্রেণ চ্ছিত্বা কষাযচূর্ণপ্রদেহৈর্মধু মদ্ভিরুপাচরেত্||১৪||
उत्तमां पिटकां शस्त्रेण च्छित्वा कषायचूर्णप्रदेहैर्मधु मद्भिरुपाचरेत्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShkarikAdInAM cikitsA (15) · Śloka 15
পুষ্করিকাসংব্যূঢাস্পর্শহানিত্বক্পাকেষু পিত্তবিসর্পোক্তো বিধিঃ||১৫||
पुष्करिकासंव्यूढास्पर्शहानित्वक्पाकेषु पित्तविसर्पोक्तो विधिः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRuditacikitsA (16) · Śloka 16
মৃদিতং কোষ্ণেন বলাতৈলেন পরিষেচযেত্| মধুরদ্রব্যকল্কৈ শ্চ সুখোষ্ণৈর্ঘৃতস্নিগ্ধৈরুপনাহযেত্||১৬||
मृदितं कोष्णेन बलातैलेन परिषेचयेत्| मधुरद्रव्यकल्कै श्च सुखोष्णैर्घृतस्निग्धैरुपनाहयेत्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShThIlikAcikitsA (17) · Śloka 17
অষ্ঠীলিকাং জলৌকোভির্গ্রহযেত্| তথাঽনুপশমে শ্লেষ্ম গ্রন্থিমিব শস্ত্রেণোদ্ধরেত্||১৭||
अष्ठीलिकां जलौकोभिर्ग्रहयेत्| तथाऽनुपशमे श्लेष्म ग्रन्थिमिव शस्त्रेणोद्धरेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nivRuttacikitsA (18) · Śloka 18
নিবৃত্তং সর্পিষাভ্যজ্য স্বেদযেত্| স্বিন্নমুপনাহযেত্ত্রিরাত্রং পঞ্চরাত্রং বা সাল্বলেন| ততো ভূযঃ স্বেদযিত্বা ঘৃতেনা ভ্যজ্য শনৈঃ শনৈশ্চর্ম সমানযন্ মণিমবপীডযেত্| পীড যিত্বা চ পুনরুপনাহযেত্| স্নিগ্ধোষ্ণং চান্নপানম্||১৮||
निवृत्तं सर्पिषाभ्यज्य स्वेदयेत्| स्विन्नमुपनाहयेत्त्रिरात्रं पञ्चरात्रं वा साल्वलेन| ततो भूयः स्वेदयित्वा घृतेना भ्यज्य शनैः शनैश्चर्म समानयन् मणिमवपीडयेत्| पीड यित्वा च पुनरुपनाहयेत्| स्निग्धोष्णं चान्नपानम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avapATikAcikitsA (19) · Śloka 19
অবপাটিকাযামপ্যযং বিধিঃ||১৯||
अवपाटिकायामप्ययं विधिः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niruddhamaNicikitsA (20) · Śloka 20
নিরুদ্ধমণৌ সুবর্ণাদিকৃতাং দারুজাং বা জতুসৃতাং নাডী মুভযতোদ্বারং স্নেহাভ্যক্তাং স্রোতসি প্রণিধায সূকরশিং শুমারযোর্বসযা মজ্জ্ঞা বা পরিষেচযেত্| চক্রতৈলেন বা| বাতহরসিদ্ধেন বা ত্রিবৃতেন| তৃতীযে তৃতীযে চাহনি নাডীং পীনতরাং বিদধ্যাত্| এবমস্য স্রোতোদ্বারং বিবর্ধযেত্ স্নিগ্ধং চাহারং ভোজযেত্| এবমনুপশান্তৌ শস্ত্রেণ সেবনীং পরিহৃত্য দারযিত্বা সদ্যঃ ক্ষতবদুপাচরেত্||২০||
निरुद्धमणौ सुवर्णादिकृतां दारुजां वा जतुसृतां नाडी मुभयतोद्वारं स्नेहाभ्यक्तां स्रोतसि प्रणिधाय सूकरशिं शुमारयोर्वसया मज्ज्ञा वा परिषेचयेत्| चक्रतैलेन वा| वातहरसिद्धेन वा त्रिवृतेन| तृतीये तृतीये चाहनि नाडीं पीनतरां विदध्यात्| एवमस्य स्रोतोद्वारं विवर्धयेत् स्निग्धं चाहारं भोजयेत्| एवमनुपशान्तौ शस्त्रेण सेवनीं परिहृत्य दारयित्वा सद्यः क्षतवदुपाचरेत्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grathitAdInAM cikitsA (21) · Śloka 21
গ্রথিতং নাডীস্বেদেন স্বেদযিত্বা স্নিগ্ধোষ্ণৈরুপনাহযেত্| শতপোনকং লিখিত্বা কষাযর্চূর্ণৈঃ সক্ষৌর্দ্রৈর্লেপযেত্| বিদার্যাদিসিদ্ধেন চ তৈলেন রোপযেত্| শর্করার্বুদে রক্ত বিদ্রধিবত্ সাধনম্||২১||
ग्रथितं नाडीस्वेदेन स्वेदयित्वा स्निग्धोष्णैरुपनाहयेत्| शतपोनकं लिखित्वा कषायर्चूर्णैः सक्षौर्द्रैर्लेपयेत्| विदार्यादिसिद्धेन च तैलेन रोपयेत्| शर्करार्बुदे रक्त विद्रधिवत् साधनम्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvaiShvantaHshuddhicikitsA (22) · Śloka 22
সর্বেষু চ যথাস্বমন্তঃ শুদ্ধিং কষাযলেপঘৃততৈলরসক্রিযা চূর্ণশোধনরোপণান্ বিদধ্যাত্||২২||
सर्वेषु च यथास्वमन्तः शुद्धिं कषायलेपघृततैलरसक्रिया चूर्णशोधनरोपणान् विदध्यात्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtikIyonivyApaccikitsA (23) · Śloka 23
যোনিব্যাপদি তু বাতিক্যাং লবণতৈলাক্তাং যোনিং পিণ্ড নাডীকুম্ভীপ্রভৃতিভিঃ স্বেদযেত্| ততঃ সুখোষ্ণাম্বুপরিষি ক্তসর্বগাত্রাং জাঙ্গলরসৈর্ভোজযেত্| বলাদ্রোণদ্বযনির্যূহে পযস্যাসালপর্ণীমাগধিকশতা বরীকাকনাসাশ্রাবণীশর্করাজীবনীযগর্ভং ক্ষীরচতুর্গুণং ঘৃততৈলাঢকং সাধযেত্ তত্পানাত্ সর্বান্ বাতপিত্তবিকা রানপোহতি গর্ভজননং চ| শতাবরীত্রিফলাগুডূচীকাশ্মর্যমৃদ্বীকাকাসমর্দকপরূষ কহরিদ্রাদ্বযসহচরশুকনাসাপুনর্নবৈঃ কার্ষিকৈর্ঘৃতপ্রস্থঃ সিদ্ধঃ পীতো বাতজান্ যোনিরোগানপোহতি গর্ভজননশ্চ| সৈন্ধববচোপকুঞ্চিকাপিপ্পলীবৃষকযবক্ষারাজমোদাজাজী সিতোপলাচিত্রকচূর্ণো মদিরালুলিতঃ সর্পিষা সংযাবীকৃত্য ভক্ষিতো যোনিপার্শ্ববস্তিবেদনার্শোগুল্মহৃদ্রোগহরঃ| শূলে বৃষকরাস্নাগোক্ষুরক শৃতং পযঃ পিবেত্| বৃষক মাতুলুঙ্গমূলমদযন্তিকাসৈন্ধবপিপ্পলীকৃষ্ণজীরককল্কং বা মদ্যেন| তেনৈব চার্জকমূলং বিল্বযুক্তং বা পিপ্পলী যুক্তং বা| সৌবর্চলোপকুঞ্চিকা পিপ্পলীর্বা মদ্যেনাবন্তি সোমেন বা| দন্তীত্রিফলাগুডূচীক্বাথঃ সুখোষ্ণো যোনেঃ পরিষেকঃ| কুষ্ঠতগরদেবদারুবার্তাকিনীসৈন্ধবৈঃ সাধিতং তৈলং পিচুনা ধারযেত্| রাস্নামালতীচ্ছিন্নরুহামধুকবলাব্যাঘ্রীদেবদারুচিত্রকযূ থিকামূলৈঃ কর্ষাংশৈস্তৈলপ্রস্থঃ সমূত্রো দ্বিগুণপযসা বিপ ক্বঃ পিচুনা প্রণীতোঽনিলার্তিহরঃ| বস্তিকর্ম চাভীক্ষ্ণং স্বেদং চ প্রযোজযেদ্বিশেষতো বাতহরৈঃ সুকুমারবলাতৈলশিরীষতৈলৈঃ শতপাকসহস্রপাকৈশ্চা নুবাসনমুত্তরবস্তিঞ্চ| এষ ক্রমো বিশেষেণ যোনির্বেদনা কার্কশ্যস্তম্ভস্রংসস্পর্শহানিঘ্নশ্চ||২৩||
योनिव्यापदि तु वातिक्यां लवणतैलाक्तां योनिं पिण्ड नाडीकुम्भीप्रभृतिभिः स्वेदयेत्| ततः सुखोष्णाम्बुपरिषि क्तसर्वगात्रां जाङ्गलरसैर्भोजयेत्| बलाद्रोणद्वयनिर्यूहे पयस्यासालपर्णीमागधिकशता वरीकाकनासाश्रावणीशर्कराजीवनीयगर्भं क्षीरचतुर्गुणं घृततैलाढकं साधयेत् तत्पानात् सर्वान् वातपित्तविका रानपोहति गर्भजननं च| शतावरीत्रिफलागुडूचीकाश्मर्यमृद्वीकाकासमर्दकपरूष कहरिद्राद्वयसहचरशुकनासापुनर्नवैः कार्षिकैर्घृतप्रस्थः सिद्धः पीतो वातजान् योनिरोगानपोहति गर्भजननश्च| सैन्धववचोपकुञ्चिकापिप्पलीवृषकयवक्षाराजमोदाजाजी सितोपलाचित्रकचूर्णो मदिरालुलितः सर्पिषा संयावीकृत्य भक्षितो योनिपार्श्ववस्तिवेदनार्शोगुल्महृद्रोगहरः| शूले वृषकरास्नागोक्षुरक शृतं पयः पिबेत्| वृषक मातुलुङ्गमूलमदयन्तिकासैन्धवपिप्पलीकृष्णजीरककल्कं वा मद्येन| तेनैव चार्जकमूलं बिल्वयुक्तं वा पिप्पली युक्तं वा| सौवर्चलोपकुञ्चिका पिप्पलीर्वा मद्येनावन्ति सोमेन वा| दन्तीत्रिफलागुडूचीक्वाथः सुखोष्णो योनेः परिषेकः| कुष्ठतगरदेवदारुवार्ताकिनीसैन्धवैः साधितं तैलं पिचुना धारयेत्| रास्नामालतीच्छिन्नरुहामधुकबलाव्याघ्रीदेवदारुचित्रकयू थिकामूलैः कर्षांशैस्तैलप्रस्थः समूत्रो द्विगुणपयसा विप क्वः पिचुना प्रणीतोऽनिलार्तिहरः| बस्तिकर्म चाभीक्ष्णं स्वेदं च प्रयोजयेद्विशेषतो वातहरैः सुकुमारबलातैलशिरीषतैलैः शतपाकसहस्रपाकैश्चा नुवासनमुत्तरवस्तिञ्च| एष क्रमो विशेषेण योनिर्वेदना कार्कश्यस्तम्भस्रंसस्पर्शहानिघ्नश्च||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aticaraNAdInAM cikitsAkramaH (24) · Śloka 24
অতিচরণাদিষু সর্বাস্বনিলজাস্বযমেব ক্রমঃ||২৪||
अतिचरणादिषु सर्वास्वनिलजास्वयमेव क्रमः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aticaraNAyAM visheShaH (25) · Śloka 25
ধারযেচ্চাতিচরণাযাং যবগোধূমকিণ্বকুষ্ঠশতপুষ্পা শ্রযাহ্বপ্রিযঙ্গুবলাখুকর্ণীকল্ককৃতামুত্কারিকাম্||২৫||
धारयेच्चातिचरणायां यवगोधूमकिण्वकुष्ठशतपुष्पा श्रयाह्वप्रियङ्गुबलाखुकर्णीकल्ककृतामुत्कारिकाम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prAkcaraNAdiShu punaH kramavisheShaH (26) · Śloka 26
প্রাক্চরণাশুষ্কাবিপ্লুতাকর্ণিনীষু তৈলমুত্তরবস্তিং দদ্যাত্||২৬||
प्राक्चरणाशुष्काविप्लुताकर्णिनीषु तैलमुत्तरबस्तिं दद्यात्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viplutAyAM visheShaH (27) · Śloka 27
ধারযেচ্চ বিপ্লুতাযাং গোমত্স্যান্যতরপিত্তেনৈকবিংশতি কৃত্বো ভাবিতান্ ক্ষৌমনক্তকান্ কিণ্বং বা মাক্ষিক যুক্তমেবমস্যাঃ স্রোতাংসি বিশুদ্ধ্যন্তি কণ্ডূক্লেদশো ফাশ্চ নিবর্তন্তে||২৭||
धारयेच्च विप्लुतायां गोमत्स्यान्यतरपित्तेनैकविंशति कृत्वो भावितान् क्षौमनक्तकान् किण्वं वा माक्षिक युक्तमेवमस्याः स्रोतांसि विशुद्ध्यन्ति कण्डूक्लेदशो फाश्च निवर्तन्ते||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNinyAM visheShaH (28) · Śloka 28
কর্ণিন্যাং তু কুষ্ঠার্কপল্লবপিপ্পলীসৈন্ধবৈর্বস্তমূত্র পিষ্টৈর্বর্ত্তি কৃত্বা ধারযেত্| শ্লেষ্মহরঞ্চ সর্বং কুর্যাত্||২৮||
कर्णिन्यां तु कुष्ठार्कपल्लवपिप्पलीसैन्धवैर्बस्तमूत्र पिष्टैर्वर्त्ति कृत्वा धारयेत्| श्लेष्महरञ्च सर्वं कुर्यात्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udAvRuttAyAM visheShaH (29) · Śloka 29
উদাবৃত্তাযামানূপমাংসরসাঃ ক্ষীরং স্বেদো দশমূলত্রিবৃতা ক্বাথকল্কসিদ্ধশ্চ স্নেহঃ পানানুবাসনোত্তরবস্তিষু| যোনিস্রংসে চ মহাযোনিপ্রভৃতিষ্বেষ এবং বিধিঃ||২৯||
उदावृत्तायामानूपमांसरसाः क्षीरं स्वेदो दशमूलत्रिवृता क्वाथकल्कसिद्धश्च स्नेहः पानानुवासनोत्तरबस्तिषु| योनिस्रंसे च महायोनिप्रभृतिष्वेष एवं विधिः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jAtAghnyAdInAM cikitsA (30) · Śloka 30
জাতঘ্নীরক্তযোনিরক্তক্ষযাসু কুটজকাড়্শ্মর্যক্বাথ সিদ্ধং সর্পিরুত্তরবস্তৌ দদ্যাত্| অথবা মৃগাজাবিবরা হরুধিরাম্লদধিমধুঘৃতানীতি||৩০||
जातघ्नीरक्तयोनिरक्तक्षयासु कुटजकाऱ्श्मर्यक्वाथ सिद्धं सर्पिरुत्तरबस्तौ दद्यात्| अथवा मृगाजाविवरा हरुधिराम्लदधिमधुघृतानीति||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShAnusAraM kramavisheShaH (31) · Śloka 31
ভবতি চাত্র- স্নেহেন বেদবস্ত্যাদি বাতলাস্বনিলাপহম্| কারযেদ্রক্তপিত্তঘ্নং শীতং পিত্তকৃতাসু চ| শ্লেষ্মলাসু চ রূক্ষোষ্ণং কর্ম কুর্যাদ্যথাযথম্| সন্নিপাতে বিমিশ্রং তু সংসৃষ্টাসু চ কারযেত্||৩১||
भवति चात्र- स्नेहेन वेदबस्त्यादि वातलास्वनिलापहम्| कारयेद्रक्तपित्तघ्नं शीतं पित्तकृतासु च| श्लेष्मलासु च रूक्षोष्णं कर्म कुर्याद्यथायथम्| सन्निपाते विमिश्रं तु संसृष्टासु च कारयेत्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthApanApavRuttAyAH karma (32) · Śloka 32
স্নিগ্ধস্বিন্নাং তথা যোনিং দুঃস্থিতাং স্থাপযেত্সমাম্| পাণিনা নমযেত্ জিহ্যাং সংবৃতাং প্রথযেত্ পুনঃ| প্রবেশযেন্নিস্সৃতাং চ বিবৃতাং পরিবর্তযেত্| স্থাপনাপবৃতা যোনির্হি শল্যভূতা স্রিযামতা||৩২||
स्निग्धस्विन्नां तथा योनिं दुःस्थितां स्थापयेत्समाम्| पाणिना नमयेत् जिह्यां संवृतां प्रथयेत् पुनः| प्रवेशयेन्निस्सृतां च विवृतां परिवर्तयेत्| स्थापनापवृता योनिर्हि शल्यभूता स्रियामता||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcakarmabhiH shodhanam (33) · Śloka 33
সর্বাং ব্যাপন্নযোনিং চ কর্মভির্বমনাদিভিঃ| মৃদুভিঃ পঞ্চভির্নারীং স্নিগ্ধস্বিন্নামুপাচরেত্||৩৩||
सर्वां व्यापन्नयोनिं च कर्मभिर्वमनादिभिः| मृदुभिः पञ्चभिर्नारीं स्निग्धस्विन्नामुपाचरेत्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAnApavRuttAyAH karma (34) · Śloka 34
সর্বতঃ সুবিশুদ্ধাযাঃ শেষং কর্ম বিধীযতে| বস্ত্যভ্যঙ্গপরীষেকপ্রলেপপিচুধারণম্||৩৪||
सर्वतः सुविशुद्धायाः शेषं कर्म विधीयते| बस्त्यभ्यङ्गपरीषेकप्रलेपपिचुधारणम्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShAdyavasthAnusAraM yogavisheShAH (35) · Śloka 35
হিংস্রাকল্কং সমীরার্ত্তৌ কোষ্ণমভ্যজ্য ধারযেত্| পঞ্চবল্কস্য পিত্তার্ত্ত্তৌ শ্যামাদীনাং কফাতুরা| বমিন্যাপ্লুতযোশ্চৈব স্বেদযিত্বা প্রযোজযেত্| তর্পণং স্নেহপিচুভির্ভোজনং চানিলাপহম্| সল্লকীজিঙ্গিণীজম্বুধবত্বক্পঞ্চবল্কলৈঃ| কষাযৈঃ সাধিতাত্স্নেহাত্পর্যুপপ্লুতযোঃ পিচুম্| কুলীরসূকরবসা সর্পির্ভির্মধুরৈঃ শৃতৈঃ| পূরযিত্বা মহাযোনিং বধ্নীযাত্ ক্ষৌমনক্তকঃ| প্রস্রস্তাং সর্পিষাভ্যজ্য ক্ষীরস্বিন্নাং প্রবেশযেত্| বধ্নীযাদ্বেশবারস্য পিণ্ডেনামূত্রকালতঃ||৩৫||
हिंस्राकल्कं समीरार्त्तौ कोष्णमभ्यज्य धारयेत्| पञ्चवल्कस्य पित्तार्त्त्तौ श्यामादीनां कफातुरा| वमिन्याप्लुतयोश्चैव स्वेदयित्वा प्रयोजयेत्| तर्पणं स्नेहपिचुभिर्भोजनं चानिलापहम्| सल्लकीजिङ्गिणीजम्बुधवत्वक्पञ्चवल्कलैः| कषायैः साधितात्स्नेहात्पर्युपप्लुतयोः पिचुम्| कुलीरसूकरवसा सर्पिर्भिर्मधुरैः शृतैः| पूरयित्वा महायोनिं बध्नीयात् क्षौमनक्तकः| प्रस्रस्तां सर्पिषाभ्यज्य क्षीरस्विन्नां प्रवेशयेत्| बध्नीयाद्वेशवारस्य पिण्डेनामूत्रकालतः||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtavyAdhyuktaM karma (36) · Śloka 36
যচ্চ বাতবিকারাণাং কর্মোক্তং তচ্চ কারযেত্| সর্বব্যাপত্সু মতিমান্ মহাযোন্যাং বিশেষতঃ| ন হি বাতাদৃতে যোনির্বনিতানাং প্রদুষ্যতি| অতো জিত্বা তমন্যস্য কুর্যাদ্দোষস্য ভেষজম্||৩৬||
यच्च वातविकाराणां कर्मोक्तं तच्च कारयेत्| सर्वव्यापत्सु मतिमान् महायोन्यां विशेषतः| न हि वातादृते योनिर्वनितानां प्रदुष्यति| अतो जित्वा तमन्यस्य कुर्याद्दोषस्य भेषजम्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittike yogavisheShAH (37) · Śloka 37
পিত্তলানাং তু যোনিনাং সেকাভ্যঙ্গপিচুক্রিযাঃ| শীতাঃ পিত্তজিতঃ কার্যাঃ স্নেহনার্থং ঘৃতানি চ| শতাবরীমূলতুলাচতুষ্কাত্ ক্ষুণ্ণপীডিতাত্| রসেন ক্ষীরতুল্যেন পাচযেত ঘৃতাঢকম্| জীবনীযৈঃ শতাবর্যা মৃদ্বীকাভিঃ পরূষকৈঃ| পিষ্টৈঃ প্রিযালৈশ্চাক্ষাংশৈর্মধুকাড়্দ্ধপলান্বিতৈঃ| সিদ্ধশীতে তু মধুনঃ পিপ্পল্যাশ্চ পলাষ্টকম্| শর্করাযা দশপলং ক্ষিপেল্লিহ্যাত্ পিচুং ততঃ| যোন্যসৃক্শুক্রদোষঘ্নং বৃষ্যং পুংসবনং পরম্| ক্ষতং ক্ষযমসৃক্পিত্তং কাসং শ্বাসং হলীমকম্| কামিলাং বাতরুধিরং বিসর্পং হৃচ্ছিরোগ্রহম্| অপস্মারার্দিতাযামমদোন্মাদাংশ্চ নাশযেত্| এবমেব পযস্সর্পির্জীবনীযোপসাধিতম্| গর্ভদং পিত্তজানাঞ্চ রোগাণাং পরমং হিতম্||৩৭||
पित्तलानां तु योनिनां सेकाभ्यङ्गपिचुक्रियाः| शीताः पित्तजितः कार्याः स्नेहनार्थं घृतानि च| शतावरीमूलतुलाचतुष्कात् क्षुण्णपीडितात्| रसेन क्षीरतुल्येन पाचयेत घृताढकम्| जीवनीयैः शतावर्या मृद्वीकाभिः परूषकैः| पिष्टैः प्रियालैश्चाक्षांशैर्मधुकाऱ्द्धपलान्वितैः| सिद्धशीते तु मधुनः पिप्पल्याश्च पलाष्टकम्| शर्कराया दशपलं क्षिपेल्लिह्यात् पिचुं ततः| योन्यसृक्शुक्रदोषघ्नं वृष्यं पुंसवनं परम्| क्षतं क्षयमसृक्पित्तं कासं श्वासं हलीमकम्| कामिलां वातरुधिरं विसर्पं हृच्छिरोग्रहम्| अपस्मारार्दितायाममदोन्मादांश्च नाशयेत्| एवमेव पयस्सर्पिर्जीवनीयोपसाधितम्| गर्भदं पित्तजानाञ्च रोगाणां परमं हितम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktayonicikitsAkramaH (38) · Śloka 38
রক্তযোন্যামসৃগ্বর্ণৈরনুবন্ধমবেক্ষ্য চ| যথাদোষোদযং যুঞ্জ্যাদ্রক্তস্থাপনমৌষধম্||৩৮||
रक्तयोन्यामसृग्वर्णैरनुबन्धमवेक्ष्य च| यथादोषोदयं युञ्ज्याद्रक्तस्थापनमौषधम्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtottarAsRugdaracikitsA (39) · Śloka 39
তিলচূর্ণং দধিঘৃতং ফাণিতং সৌকরী বসা| ক্ষৌদ্রযুক্তং জযেত্পীতং বাতোত্তরমসৃগ্দরম্| বরাহস্য রসো মেধ্যঃ সকৌলত্থশ্চ তদ্গুণঃ| পত্রকল্কো ঘৃতে ভৃষ্টো রাজাদনকপিত্থযোঃ| শর্করাক্ষৌদ্রযষ্ট্যাহ্বনাগরৈশ্চ যুতং দধি||৩৯||
तिलचूर्णं दधिघृतं फाणितं सौकरी वसा| क्षौद्रयुक्तं जयेत्पीतं वातोत्तरमसृग्दरम्| वराहस्य रसो मेध्यः सकौलत्थश्च तद्गुणः| पत्रकल्को घृते भृष्टो राजादनकपित्थयोः| शर्कराक्षौद्रयष्ट्याह्वनागरैश्च युतं दधि||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittottarAsRugdaracikitsA (40) · Śloka 40
পযস্যোত্পলশালূকবিসকালীযবারিজম্| সপযশ্শর্করাক্ষৌদ্রং রক্তে পিত্তোত্তরে পিবেত্| তণ্ডুলীযকমূলং বা সক্ষৌদ্রং তণ্ডুলাম্ভসা| সতার্ক্ষ্যশৈলং লাক্ষাং বা ছাগেন পযসা পিবেত্| বাসাঘৃতং মহাতিক্তং রক্তপিত্তহিতঞ্চ যত্||৪০||
पयस्योत्पलशालूकबिसकालीयवारिजम्| सपयश्शर्कराक्षौद्रं रक्ते पित्तोत्तरे पिबेत्| तण्डुलीयकमूलं वा सक्षौद्रं तण्डुलाम्भसा| सतार्क्ष्यशैलं लाक्षां वा छागेन पयसा पिबेत्| वासाघृतं महातिक्तं रक्तपित्तहितञ्च यत्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphottarAsRugdaracikitsA (41) · Śloka 41
মধুকং ত্রিফলাং লোধ্রং মুস্তং সৌরাষ্ট্রিকাং মধু| মদ্যৈর্নিম্বগুডূচ্যৌ চ কফজেঽসৃগ্দরে পিবেত্||৪১||
मधुकं त्रिफलां लोध्रं मुस्तं सौराष्ट्रिकां मधु| मद्यैर्निम्बगुडूच्यौ च कफजेऽसृग्दरे पिबेत्||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShyAnugaM cUrNam (42) · Śloka 42
পাঠাং জম্ব্বাম্রযোরস্থিশিলোদ্ভেদং রসাঞ্জনম্| অম্বষ্ঠাং শাল্মলীপিচ্ছাং সমঙ্গাং বত্সকত্বচম্| বাহ্নীকবিল্বাতিবিষালোধ্রতোযদগৈরিকম্| শুণ্ঠীমধুকমাচীকরক্তচন্দনকট্ফলম্| কট্বঙ্গবত্সকানন্তা ধাতকীমধুকার্জুনম্| পুষ্যে গৃহীত্বা সঞ্চ্চূর্ণ্য সক্ষৌদ্রং তণ্ডুলাম্বুনা| পিবেদর্শস্বতীসারে রক্তং যচ্চোপবেশ্যতে| দোষা জন্তুকৃতা যে চ বালানাং তাংশ্চ নাশযেত্| যোনিদোষং রজোদোষং শ্যাবশ্বেতারুণাসিতম্| চূর্ণং পুষ্যানুগং নাম হিতমাত্রেযপূজিতম্||৪২||
पाठां जम्ब्वाम्रयोरस्थिशिलोद्भेदं रसाञ्जनम्| अम्बष्ठां शाल्मलीपिच्छां समङ्गां वत्सकत्वचम्| वाह्नीकबिल्वातिविषालोध्रतोयदगैरिकम्| शुण्ठीमधुकमाचीकरक्तचन्दनकट्फलम्| कट्वङ्गवत्सकानन्ता धातकीमधुकार्जुनम्| पुष्ये गृहीत्वा सञ्च्चूर्ण्य सक्षौद्रं तण्डुलाम्बुना| पिबेदर्शस्वतीसारे रक्तं यच्चोपवेश्यते| दोषा जन्तुकृता ये च बालानां तांश्च नाशयेत्| योनिदोषं रजोदोषं श्यावश्वेतारुणासितम्| चूर्णं पुष्यानुगं नाम हितमात्रेयपूजितम्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garbhasrAvoktA cikitsA (43) · Śloka 43
সর্বেষু গর্ভস্রাবোক্তং প্রদরেষু প্রশস্যতে||৪৩||
सर्वेषु गर्भस्रावोक्तं प्रदरेषु प्रशस्यते||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktakShaye cikitsA (44) · Śloka 44
রক্তক্ষযাযাং ক্ষীরঞ্চ জীবনীয শৃতং পিবেত্||৪৪||
रक्तक्षयायां क्षीरञ्च जीवनीय शृतं पिबेत्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmike yonidoShe varttayaH (45) · Śloka 45
যোন্যাং বলাসদুষ্টাযাং বর্ত্তিঃ সংশোধনে হিতা| বারাহে বহুশঃ পিত্তে ভাবিতৈর্নক্তকৈঃ কৃতাঃ| ভাবিতং পযসাঽর্কস্য মাষচূর্ণং সসৈন্ধবম্| বর্ত্তিঃ কৃতা ক্ষণং ধার্যা সেক্তব্যানুসুখাম্বুনা| পিপ্পলীমাষমরিচশতাহ্বাকুষ্ঠসৈন্ধবৈঃ| প্রদেশিন্যঙ্গুলীতুল্যা বর্ত্তির্যোনিবিশোধনী||৪৫||
योन्यां बलासदुष्टायां वर्त्तिः संशोधने हिता| वाराहे बहुशः पित्ते भावितैर्नक्तकैः कृताः| भावितं पयसाऽर्कस्य माषचूर्णं ससैन्धवम्| वर्त्तिः कृता क्षणं धार्या सेक्तव्यानुसुखाम्बुना| पिप्पलीमाषमरिचशताह्वाकुष्ठसैन्धवैः| प्रदेशिन्यङ्गुलीतुल्या वर्त्तिर्योनिविशोधनी||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udumbarashalATusiddhaM tailam (46) · Śloka 46
উদুম্বরশলাটূনাং দ্রোণং দ্রোণেঽম্ভসঃ পচেত্| সপঞ্চবল্কতিলকমালতীনিম্বপল্লবে| নিশাস্থিতে জলে তস্মিংস্তৈলপ্রস্থং বিপাচযেত্| পলাশশাল্মলীলাক্ষাধবনির্যাসবল্কলৈঃ| পিষ্টৈর্যুক্তং ততঃ স্নেহপিচুং যোনৌ নিধাপযেত্| সশর্করৈঃ কষাযৈশ্চ শীতৈঃ কুর্বীত সেচনম্| পিচ্ছিলা বিবৃতা যোনিশ্চিরদুষ্টা তু দারুণা| সপ্তাহাচ্ছুধ্যতি ক্ষিপ্রমপত্যং চ সমশ্নুতে||৪৬||
उदुम्बरशलाटूनां द्रोणं द्रोणेऽम्भसः पचेत्| सपञ्चवल्कतिलकमालतीनिम्बपल्लवे| निशास्थिते जले तस्मिंस्तैलप्रस्थं विपाचयेत्| पलाशशाल्मलीलाक्षाधवनिर्यासवल्कलैः| पिष्टैर्युक्तं ततः स्नेहपिचुं योनौ निधापयेत्| सशर्करैः कषायैश्च शीतैः कुर्वीत सेचनम्| पिच्छिला विवृता योनिश्चिरदुष्टा तु दारुणा| सप्ताहाच्छुध्यति क्षिप्रमपत्यं च समश्नुते||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udumbarasiddhatailam (47) · Śloka 47
উদুম্বরস্য দুগ্ধেন ষট্কৃত্বো ভাবিতাত্তিলাত্| তৈলং ক্বাথেন তস্যৈব কার্যং ধার্যং চ পূর্ববত্||৪৭||
उदुम्बरस्य दुग्धेन षट्कृत्वो भावितात्तिलात्| तैलं क्वाथेन तस्यैव कार्यं धार्यं च पूर्ववत्||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAtakyAditailam (48) · Śloka 48
ধাতক্যামলকীপত্রস্রোতোজমধুকোত্পলৈঃ| জম্ব্বাম্রসারকাসীসলোধ্রকট্ফলতিন্দুকৈঃ| সৌরাষ্ট্রিকাদাডিমত্বগুদুম্বরশলাটুভিঃ| অক্ষমাত্রৈরজামূত্রে ক্ষীরে চ দ্বিগুণে পচেত্| তৈলপ্রস্থং তদভ্যঙ্গপিচুবস্তিষু যোজযেত্| শূনোত্তানোন্নতা স্তব্ধা পিচ্ছিলা স্রাবিণী তথা| বিপ্লুতোপপ্লুতা যোনিঃ সিধ্যেত্সস্ফোটশূলিনী||৪৮||
धातक्यामलकीपत्रस्रोतोजमधुकोत्पलैः| जम्ब्वाम्रसारकासीसलोध्रकट्फलतिन्दुकैः| सौराष्ट्रिकादाडिमत्वगुदुम्बरशलाटुभिः| अक्षमात्रैरजामूत्रे क्षीरे च द्विगुणे पचेत्| तैलप्रस्थं तदभ्यङ्गपिचुबस्तिषु योजयेत्| शूनोत्तानोन्नता स्तब्धा पिच्छिला स्राविणी तथा| विप्लुतोपप्लुता योनिः सिध्येत्सस्फोटशूलिनी||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAvanam (49) · Śloka 49
অর্কনিম্বাম্রকোশাম্রবিল্ববূকধবোদ্ভবৈঃ| করীরজিঙ্গিণীজম্বূকরঞ্জার্জুনশিগ্রুজৈঃ| পলাশসিধ্রকোত্থৈশ্চ কষাযৈর্দ্ধাবনং পরম্| শুক্তসীধুমধূন্মিশ্রৈর্যোনেঃ স্রাবনিবারণম্| কুর্যাত্ সতক্রগো মূত্রশুক্তৈর্বা ত্রিফলারসৈঃ||৪৯||
अर्कनिम्बाम्रकोशाम्रबिल्वबूकधवोद्भवैः| करीरजिङ्गिणीजम्बूकरञ्जार्जुनशिग्रुजैः| पलाशसिध्रकोत्थैश्च कषायैर्द्धावनं परम्| शुक्तसीधुमधून्मिश्रैर्योनेः स्रावनिवारणम्| कुर्यात् सतक्रगो मूत्रशुक्तैर्वा त्रिफलारसैः||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yavAntAdishIlanam (50) · Śloka 50
যবান্নমভযারিষ্টং শীধু তৈলং চ শীলযেত্| পিপ্পল্যযোরজঃ পথ্যাপ্রযোগাংশ্চ সমাক্ষিকান্||৫০||
यवान्नमभयारिष्टं शीधु तैलं च शीलयेत्| पिप्पल्ययोरजः पथ्याप्रयोगांश्च समाक्षिकान्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDurAsRugdaracikitsA (51) · Śloka 51
রোহীতকজটাকল্কং পাণ্ডুরেঽসৃগ্দরে পিবেত্| ধাত্রীমজ্জ্ঞোঽথবা কল্কং সিতামাক্ষিকসংযুতম্| মধুনামলকীচূর্ণং রসং বা প্রাশযেত্ সিতে| সলোধ্রবল্কেন বটত্বক্কষাযেণ ধাবযেত্| আস্রাবে ক্ষৌমপট্টান্ বা ভাবিতাংস্তেন ধারযেত্| প্লক্ষত্বক্চূর্ণপিণ্ডং বা ধারযেন্মধুনা কৃতম্| যোন্যা স্নেহাক্তযা লোধ্রপ্রিযঙ্গুমধুকস্য বা| ধার্যা মধুকৃতা বর্ত্তিঃ কষাযাণাম্ চ ভূরিশঃ| স্রাবচ্ছেদার্থমভ্যক্তাং ধূপযেদ্বা ঘৃতাপ্লুতৈঃ| সরলাগুগ্গুলুযবৈঃ সতৈলৈঃ কটুমত্স্যকৈঃ||৫১||
रोहीतकजटाकल्कं पाण्डुरेऽसृग्दरे पिबेत्| धात्रीमज्ज्ञोऽथवा कल्कं सितामाक्षिकसंयुतम्| मधुनामलकीचूर्णं रसं वा प्राशयेत् सिते| सलोध्रवल्केन वटत्वक्कषायेण धावयेत्| आस्रावे क्षौमपट्टान् वा भावितांस्तेन धारयेत्| प्लक्षत्वक्चूर्णपिण्डं वा धारयेन्मधुना कृतम्| योन्या स्नेहाक्तया लोध्रप्रियङ्गुमधुकस्य वा| धार्या मधुकृता वर्त्तिः कषायाणाम् च भूरिशः| स्रावच्छेदार्थमभ्यक्तां धूपयेद्वा घृताप्लुतैः| सरलागुग्गुलुयवैः सतैलैः कटुमत्स्यकैः||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paicchilye cUrNam (52) · Śloka 52
কাসীসং ত্রিফলা কাঙ্ক্ষী সাম্রজম্ব্বস্থি ধাতকী| পৈচ্ছিল্যে ক্ষৌদ্রসংযুক্তশ্চূর্ণো বৈশদ্যকারকঃ||৫২||
कासीसं त्रिफला काङ्क्षी साम्रजम्ब्वस्थि धातकी| पैच्छिल्ये क्षौद्रसंयुक्तश्चूर्णो वैशद्यकारकः||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana daurgandhye cikitsA (53) · Śloka 53
পলাশধাতকীজম্বূসমঙ্গামোচসর্জজঃ| দুর্গন্ধে পিচ্ছিলে ক্লেদে স্তম্ভনশ্চূর্ণ ইষ্যতে| আরগ্বধাদিবর্গস্য কষাযঃ পরিষেচনম্||৫৩||
पलाशधातकीजम्बूसमङ्गामोचसर्जजः| दुर्गन्धे पिच्छिले क्लेदे स्तम्भनश्चूर्ण इष्यते| आरग्वधादिवर्गस्य कषायः परिषेचनम्||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana stabdhakArkashyayoshcikitsA (54) · Śloka 54
স্তব্ধানাং কর্কশানাঞ্চ কার্যং মার্দবকারকম্| ধারণং বেশবারস্য কৃসরা পাযসস্য বা||৫৪||
स्तब्धानां कर्कशानाञ्च कार्यं मार्दवकारकम्| धारणं वेशवारस्य कृसरा पायसस्य वा||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUtigandhe cikitsA (55) · Śloka 55
দুর্গন্ধানাং কষাযঃ স্যাত্তৈলং বা কল্ক এব বা| চূর্ণো বা সর্বগন্ধানাং পূতিগন্ধাপকর্ষণঃ||৫৫||
दुर्गन्धानां कषायः स्यात्तैलं वा कल्क एव वा| चूर्णो वा सर्वगन्धानां पूतिगन्धापकर्षणः||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bastidravyANi (56) · Śloka 56
শ্লেষ্মলানাং কটুপ্রাযাঃ সমূত্রা বস্তযো হিতাঃ| পিত্তে সমধুকক্ষীরা বাতে তৈলাম্লসংযুতাঃ| সন্নিপাতসমুত্থাযাঃ কর্ম সাধরণং হিতম্||৫৬||
श्लेष्मलानां कटुप्रायाः समूत्रा बस्तयो हिताः| पित्ते समधुकक्षीरा वाते तैलाम्लसंयुताः| सन्निपातसमुत्थायाः कर्म साधरणं हितम्||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yonibIjayoH shuddhermahattvam (57) · Śloka 57
এবং যোনিষু শুদ্ধাসু গর্ভং বিন্দন্তি যোষিতঃ| অদুষ্টে প্রাকৃতে বীজে বীজোপক্রমণে সতি||৫৭||
एवं योनिषु शुद्धासु गर्भं विन्दन्ति योषितः| अदुष्टे प्राकृते बीजे बीजोपक्रमणे सति||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puruShendriyaparIkShaNam (58) · Śloka 58
পঞ্চকর্মবিশুদ্ধস্য পুরুষস্যাপি চেন্দ্রিযম্| পরীক্ষ্য বর্ণৈর্দোষাণাং দুষ্টং তদ্ঘ্নৈরুপাচরেত্||৫৮||
पञ्चकर्मविशुद्धस्य पुरुषस्यापि चेन्द्रियम्| परीक्ष्य वर्णैर्दोषाणां दुष्टं तद्घ्नैरुपाचरेत्||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana phalasarpiH (59-39) · Śloka 39
মঞ্জিষ্ঠাকুষ্ঠতগরত্রিফলাশর্করাবচাঃ| দ্বে নিশে মধুকং মেদা দীপ্যকঃ কটুরোহিণী| পযস্যা হিঙ্গু কাকোলী বাজিগন্ধা শতাবরী| পিষ্ট্বাক্ষাংশং ঘৃতপ্রস্থং পচেত্ ক্ষীরচতুর্গুণম্| যোনিশুক্রপ্রদোষেষু তত্সর্বেষু প্রশস্যতে| আযুষ্যং পৌষ্টিকং মেধ্যং ধন্যং পুংসবনং পরম্| ফলসর্পিরিতি খ্যাতং পুষ্পে পীতং ফলায যত্| ম্রিযমাণপ্রজানাং চ গর্ভিণীনাং চ পূজিতম্| এতত্পরং চ বালানাং গ্রহঘ্নং দেহবর্দ্ধনম্||৫৯|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতা বষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযামুত্তরতন্ত্রে গুহ্যরোগ প্রতিষেধো নামৌকোনচত্বারিংশোঽধ্যাযঃ||৩৯||
मञ्जिष्ठाकुष्ठतगरत्रिफलाशर्करावचाः| द्वे निशे मधुकं मेदा दीप्यकः कटुरोहिणी| पयस्या हिङ्गु काकोली वाजिगन्धा शतावरी| पिष्ट्वाक्षांशं घृतप्रस्थं पचेत् क्षीरचतुर्गुणम्| योनिशुक्रप्रदोषेषु तत्सर्वेषु प्रशस्यते| आयुष्यं पौष्टिकं मेध्यं धन्यं पुंसवनं परम्| फलसर्पिरिति ख्यातं पुष्पे पीतं फलाय यत्| म्रियमाणप्रजानां च गर्भिणीनां च पूजितम्| एतत्परं च बालानां ग्रहघ्नं देहवर्द्धनम्||५९|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे गुह्यरोग प्रतिषेधो नामौकोनचत्वारिंशोऽध्यायः||३९||
🔊 Audio coming soon