Adhikarana atha karNarogapratiShedho nAma dvAviMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤਃ ਕਰ੍ਣਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातः कर्णरोगप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtakarNarogacikitsA sarpiHpAnam (2) · Śloka 2
ਵਾਤਜੇ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲੇ ਰਾਤ੍ਰੌ ਰਾਤ੍ਰੌ ਰਸਭੋਜਨੋਤ੍ਤਰਂ ਵਾਤਹਰਦ੍ਰਵ੍ਯਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਬੇਨ੍ਨਿਰਨ੍ਨੋ ਵਾ ਪਯੋਨੁਪਾਨਮ੍||੨||
वातजे कर्णशूले रात्रौ रात्रौ रसभोजनोत्तरं वातहरद्रव्यसिद्धं सर्पिः पिबेन्निरन्नो वा पयोऽनुपानम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNasvedanam (3) · Śloka 3
ਤਤੋ ਦਸ਼ਮੂਲਸਿਦ੍ਧੇ ਛਾਗੇ ਪਯਸਿ ਗੋਸ਼੍ਰਙ੍ਗਨਿਹਿਤੋਗ੍ਨਿਵਰ੍ਣਾਨ੍ ਪਾਸਾਣਾਨ੍ ਸਨ੍ਦਸ਼ੇਨ ਗਹੀਤ੍ਵਾਵਪੇਤ੍| ਤੇਨੋਸ੍ਮਣਾ ਨਾਡੀਸ੍ਵੇਦੇਨ ਚ ਸ੍ਵਭ੍ਯਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍| ਬਿਲ੍ਵਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਮਾਸਾਰ੍ਕਸ਼ਿਗ੍ਰੁਪਤ੍ਰੈਰ੍ਵਾ ਸਾਨੂਪਮਾਂਸੈਃ ਕ੍ਵਾਥਿਤੈਃ||੩||
ततो दशमूलसिद्धे छागे पयसि गोश्रृङ्गनिहितोऽग्निवर्णान् पाषाणान् सन्दशेन गृहीत्वाऽवपेत्| तेनोष्मणा नाडीस्वेदेन च स्वभ्यक्तं स्वेदयेत्| बिल्वयवकोलकुलत्थमाषार्कशिग्रुपत्रैर्वा सानूपमांसैः क्वाथितैः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNapUraNam (4) · Śloka 4
ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਚ ਪੂਰਯੇਤ੍ ਕੁਸ੍ਠਾਰਾਸ੍ਨਾਮਧੁਕਵਂਸ਼ਾਵਲੇਖਸ਼ੁਣ੍ਠੀਸ਼ਿਖਿਚਨ੍ਦ੍ਰਕਮਾਸਸਰਲਪਯੋਵਿਪਕ੍ਵੇਨ ਤੈਲੇਨ| ਜੀਵਕਮਧੁਕਕੁਸ੍ਠਮਣ੍ਡੂਕੀਦੇਵਦਾਰੁਮਹੌਸਧਕਲ੍ਕਾਸ੍ਟਗੁਣਕ੍ਸੀਰਸਿਦ੍ਧੇਨ ਵਾ| ਮਯੂਰਨਾਲਕੁਲਤ੍ਥਾਗਰੁਮਾਸਦੇਵਦਾਰੁਕਲ੍ਕਕ੍ਸਾਰਸ਼ੁਕ੍ਤਾਮ੍ਲਸਾਧਿਤਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾ ਤੈਲਵਸਾਭ੍ਯਾਮ੍| ਮਧੁਕਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀਮਾਸਸ਼ਤਾਵਰੀਕਲ੍ਕਸਰ੍ਵਗਨ੍ਧੋਦਕਕ੍ਸੀਰਵਿਪਕ੍ਵਯਾ ਵਾ ਵਰਾਹਵਸਯਾ| ਰਾਸ੍ਨਾਮਧੁਕਕਾਕੋਲੀਦੇਵਦਾਰੁਕਲ੍ਕਪਯੋਵਿਪਾਚਿਤਯਾ ਵਾ ਸ਼ਿਂਸ਼ੁਮਾਰਵਸਯਾ| ਮਾਂਸੀਕੁਸ੍ਠਾਮੇਦਾਸਰਲਸੁਰਭਿਮਧੁਕਕ੍ਸੀਰਵਿਪਕ੍ਵਯਾ ਵਾ ਗੋਧਾਵਸਯਾ| ਜੀਵਕਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਮਧੁਕਮਾਂਸੀਕ੍ਸੀਰਸਿਦ੍ਧਾਂ ਕੁਕ੍ਕੁਟਮਯੂਰ-ਵਸਾਂ ਕਰ੍ਣਪੂਰਣਨਸ੍ਯਾਭ੍ਯਙ੍ਗੇਸੁ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍| ਮਧੁਕਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀਕਲ੍ਕੇਨ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਸ਼ਿਗ੍ਰੁਹ੍ਰਸ੍ਵਪਞ੍ਚਮੂਲਕੈਰਣ੍ਡਪਤ੍ਰਰਸਮਸ੍ਟਗੁਣਕ੍ਸੀਰਸਾਧਿਤਂ ਤੈਲਂ ਵਾ| ਘਤਤੈਲਵਸਾਭ੍ਯਕ੍ਤਾਨਿ ਤਰੁਣਾਨ੍ਯਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪਤ੍ਰਾਣਿ ਪੁਟਪਾਕਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਨਿ ਪ੍ਰਪੀਡ੍ਯ ਤਦ੍ਰਸੇਨ ਕਰ੍ਣਂ ਪੂਰਯੇਤ੍| ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਤੈਲਲਵਣਾਭ੍ਯਕ੍ਤਾਨ੍ਯਰ੍ਕੋਰੁਪੂਗਮੂਲਕਾਰਲੁਕਬਿਲ੍ਵਮਹਾਵਕ੍ਸਾਨ੍ਯਤਮਪਤ੍ਰਾਣਿ| ਮਹਾਪਞ੍ਚਮੂਲਸਰਲਾਗਰੁਦੇਵਦਾਰ੍ਵ੍ਯਨ੍ਯਤਮਕਾਸ੍ਠਮਸ੍ਟਾਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਂ ਤ੍ਰਿਭਾਗੇ ਕ੍ਸੌਮੇਣਾਵੇਸ੍ਟ੍ਯ ਤੈਲੇਨ ਸਿਕ੍ਤ੍ਵਾਗ੍ਰੇ ਪ੍ਰਦੀਪਯੇਤ੍| ਤਤੋ ਦਹ੍ਯਮਾਨਾਦ੍ਯਃ ਸ੍ਨੇਹਃ ਪਤਤਿ ਸਦ੍ਯਃ ਕਰ੍ਣਰੁਜਮਪਹਰਤਿ||੪||
स्विन्नं च पूरयेत् कुष्ठारास्नामधुकवंशावलेखशुण्ठीशिखिचन्द्रकमाषसरलपयोविपक्वेन तैलेन| जीवकमधुककुष्ठमण्डूकीदेवदारुमहौषधकल्काष्टगुणक्षीरसिद्धेन वा| मयूरनालकुलत्थागरुमाषदेवदारुकल्कक्षारशुक्ताम्लसाधिताभ्यां वा तैलवसाभ्याम्| मधुकक्षीरकाकोलीमाषशतावरीकल्कसर्वगन्धोदकक्षीरविपक्वया वा वराहवसया| रास्नामधुककाकोलीदेवदारुकल्कपयोविपाचितया वा शिंशुमारवसया| मांसीकुष्ठामेदासरलसुरभिमधुकक्षीरविपक्वया वा गोधावसया| जीवकशताह्वामधुकमांसीक्षीरसिद्धां कुक्कुटमयूर-वसां कर्णपूरणनस्याभ्यङ्गेषु विदध्यात्| मधुकक्षीरकाकोलीकल्केन चतुर्गुणशिग्रुह्रस्वपञ्चमूलकैरण्डपत्ररसमष्टगुणक्षीरसाधितं तैलं वा| घृततैलवसाभ्यक्तानि तरुणान्यश्वत्थपत्राणि पुटपाकस्विन्नानि प्रपीड्य तद्रसेन कर्णं पूरयेत्| तद्वच्च तैललवणाभ्यक्तान्यर्कोरुपूगमूलकारलुकबिल्वमहावृक्षान्यतमपत्राणि| महापञ्चमूलसरलागरुदेवदार्व्यन्यतमकाष्ठमष्टादशाङ्गुलं त्रिभागे क्षौमेणावेष्ट्य तैलेन सिक्त्वाग्रे प्रदीपयेत्| ततो दह्यमानाद्यः स्नेहः पतति सद्यः कर्णरुजमपहरति||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmapAnam (5) · Śloka 5
ਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟਕੈਡਰ੍ਯਮਧੁਸ਼ਿਗ੍ਰੁਫਲਵਚਾਯਵਨਲਦੈਲਾਗੁਗ੍ਗੁਲੁਭਿਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਪਿਸ੍ਟੈਃ ਕ੍ਸੌਮਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਧੂਮਵਰ੍ਤ੍ਤਿਪ੍ਰਮਾਣਪਰਿਣਾਹਂ ਲੇਪਯੇਤ੍ਤਤਃ ਸੂਤ੍ਰੇਣਾਵੇਸ੍ਟ੍ਯ ਡੁਣ੍ਡੁਕਨਾਲੇਨ ਧੂਮਂ ਪਾਤੁਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਡੁਣ੍ਡੁਕਨਾਲਮੇਵ ਵਾਨੇਨ ਕਲ੍ਕੇਨਾਭ੍ਯਜ੍ਯ ਵਿਸ਼ੋਸਯਿਤ੍ਵਾ ਧੂਮਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍||੫||
मधूच्छिष्टकैडर्यमधुशिग्रुफलवचायवनलदैलागुग्गुलुभिः श्लक्ष्णपिष्टैः क्षौमवस्त्रं धूमवर्त्तिप्रमाणपरिणाहं लेपयेत्ततः सूत्रेणावेष्ट्य डुण्डुकनालेन धूमं पातुं दद्यात्| डुण्डुकनालमेव वानेन कल्केनाभ्यज्य विशोषयित्वा धूमं विदध्यात्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lepaH pariSiShTA cikitsA ca (6) · Śloka 6
ਸ਼੍ਰੇਯਸੀਦੇਵਦਾਰੁਕਾਕੋਲੀਕੁਸ੍ਠਨਿਚੁਲਬੀਜੈਃ ਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟੈਸ੍ਤਿਲਯੁਤੈਃ ਕਰ੍ਣਂ ਬਹਿਰ੍ਲੇਪਯੇਤ੍| ਸਰ੍ਵਧਾਨ੍ਯਸ੍ਨੇਹਗੋਕ੍ਸੀਰਸਿਦ੍ਧਾਮੁਤ੍ਕਾਰਿਕਾਮੇਰਣ੍ਡਪਤ੍ਰਾਵਚ੍ਛਾਦਿਤੇ ਕਰ੍ਣੇ ਸ੍ਵੇਦਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਣਯੇਤ੍| ਪੁਨਃ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਨਾਡੀਸ੍ਵੇਦਾਨ੍ ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਵੇਦਸ਼੍ਚ| ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਾਰ੍ਦਿਤਵਿਧਾਨਞ੍ਚ ਸਨਿਰੂਹਾਨੁਵਾਸਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍||੬||
श्रेयसीदेवदारुकाकोलीकुष्ठनिचुलबीजैः क्षीरपिष्टैस्तिलयुतैः कर्णं बहिर्लेपयेत्| सर्वधान्यस्नेहगोक्षीरसिद्धामुत्कारिकामेरण्डपत्रावच्छादिते कर्णे स्वेदार्थं प्रणयेत्| पुनः पुनश्च नाडीस्वेदान् पिण्डस्वेदश्च| वातव्याधिप्रतिश्यायार्दितविधानञ्च सनिरूहानुवासनं कुर्यात्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pathyApathyam (7) · Śloka 7
ਪਰਿਹਾਰ੍ਯਾਣਿ ਚ ਪਰਿਹਰੇਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ ਪ੍ਰਵਾਤਂ ਸ਼ਿਤਾਮ੍ਬੁਪਾਨਂ ਸ਼ਿਰਃਸ੍ਨਾਨਂ ਚ||੭||
परिहार्याणि च परिहरेद्विशेषतः प्रवातं शिताम्बुपानं शिरःस्नानं च||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittakarNarogacikitsA (8) · Śloka 8
ਪਿਤ੍ਤਜੇ ਤੁ ਸ਼ੂਲੇ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯੁਤਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਤਤਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਧੁਕਸਿਦ੍ਧਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਕਰ੍ਣਪੂਰਣਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਵਾ| ਮਧੁਕਪਦ੍ਮਕਕਲ੍ਕਸ੍ਤਨ੍ਯਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਸਰ੍ਪਿਃ| ਸਿਤਾਮਧੁਕਖਰ੍ਜੂਰਮਦ੍ਵੀਕਾਭਿਰ੍ਵਾ ਸਕ੍ਸੀਰੇਕ੍ਸੁਰਸਂ ਪ੍ਰਿਯਾਲਕਤੈਲਂ ਪਾਚਿਤਮਭ੍ਯਙ੍ਗਨਸ੍ਯਕਰ੍ਣਪੂਰਣੈਃ ਸ਼ੂਲਦਾਹਘ੍ਨਮ੍| ਮਧੁਕਕੁਡਵਂ ਸੋਡਸ਼ਗੁਣੇਨਾਮ੍ਭਸਾਸ੍ਟਾਵਸ਼ੇਸਂ ਸਾਧਯਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਤੈਲਾਰ੍ਦ੍ਧਕੁਡਵਮਸ੍ਟਗੁਣਕ੍ਸੀਰਂ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕੋਸ਼ੀਰਸਾਰਿਵਾਕਾਕੋਲੀਜੀਵਕਾਨਨ੍ਤਾਮਣਾਲਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਲੋਧ੍ਰਚਨ੍ਦਨਬਿਸਗਰ੍ਭਂ ਪਚੇਤ੍| ਤਚ੍ਚ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਪ੍ਰਣਯੇਤ੍| ਏਸਾਮੇਵ ਚ ਕਲ੍ਕੇਨ ਸਘਤੇਨ ਕਰ੍ਣਂ ਪਰਿਤੋ ਲੇਪਯੇਤ੍| ਸ੍ਵੇਦਯੇਚ੍ਚ| ਤਥਾ ਕ੍ਸੀਰਸਰ੍ਪਿਰ੍ਨਸ੍ਯਂ ਸ਼ਿਰੋਭ੍ਯਙ੍ਗਸ਼੍ਚ| ਏਵਮਪ੍ਯਨੁਪਸ਼ਮੇ ਤੁ ਪੁਨਰ੍ਵਿਰੇਕਃ||੮||
पित्तजे तु शूले प्रातः प्रातः शर्करायुतं सर्पिः पाययेत्| ततः स्निग्धं विरेचयेत्| द्राक्षामधुकसिद्धं स्तन्यं कर्णपूरणं प्रयुञ्जीत| माक्षिकं वा| मधुकपद्मककल्कस्तन्यसिद्धं वा सर्पिः| सितामधुकखर्जूरमृद्वीकाभिर्वा सक्षीरेक्षुरसं प्रियालकतैलं पाचितमभ्यङ्गनस्यकर्णपूरणैः शूलदाहघ्नम्| मधुककुडवं षोडशगुणेनाम्भसाऽष्टावशेषं साधयित्वा तेन तैलार्द्धकुडवमष्टगुणक्षीरं यष्टीमधुकोशीरसारिवाकाकोलीजीवकानन्तामृणालमञ्जिष्ठा लोध्रचन्दनबिसगर्भं पचेत्| तच्च पूर्ववत् प्रणयेत्| एषामेव च कल्केन सघृतेन कर्णं परितो लेपयेत्| स्वेदयेच्च| तथा क्षीरसर्पिर्नस्यं शिरोऽभ्यङ्गश्च| एवमप्यनुपशमे तु पुनर्विरेकः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPakarNarogacikitsA (9) · Śloka 9
ਕਫਜੇ ਪਿਪ੍ਪਲੀਵਿਪਕ੍ਵਂ ਘਤਮਥਵਾ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਪਾਯਯਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਵਾਮਯੇਤ੍| ਤਤਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਧੂਮਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਕਰ੍ਣਞ੍ਚਾਸ੍ਯ ਪੂਰਯੇਤ੍ ਸਰਲਦੇਵਦਾਰੁਹਿਂਸ੍ਰਾਪਟੋਲਪਤ੍ਰਸੁਰਸਸਿਦ੍ਧੇਨ ਤੈਲੇਨ| ਦੇਵਦਾਰੁਪਿਪ੍ਪਲੀਮਾਲਤੀਪਤ੍ਰਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਕਸਿਦ੍ਧੇਨ ਵਾ| ਲੋਧ੍ਰਖਦਿਰਸਾਰਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾਦ੍ਵਿਹਰਿਦ੍ਰਾਕੁਸ੍ਠਤ੍ਰਿਫਲੈਲਾਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਕਸਿਦ੍ਧੇਨ ਵਾ| ਰਸਾਞ੍ਜਨਮਾਰ੍ਕਵਵੈਜਯਨ੍ਤੀਸ਼ਿਗ੍ਰੁਲਸ਼ੁਨਾਰ੍ਦ੍ਰਕਮਰੁਙ੍ਗੀਮੂਲਕਦਲੀਨਾਂ ਵਾ ਪਥਕ੍ ਸਮਸ੍ਤਾਨਾਂ ਵਾ ਰਸੇਨ ਮਧੁਨਾ ਵਾ ਰਕ੍ਸੋਘ੍ਨਤੈਲੇਨ ਵਾ| ਤਥਾ ਸ਼ੂਲਸ਼ੋਫਗੌਰਵਾਣਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਿ| ਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਕ੍ਵਥਿਤਦ੍ਸ਼ਮੂਲਬਾਸ੍ਪੇਣ ਨਾਡੀਸ੍ਵੇਦਮਾਚਰੇਤ੍| ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਕੁਸ਼ਾਮ੍ਰਤ੍ਰਿਵਨ੍ਨਲਦਸ਼ੁਣ੍ਠੀਮੁਸ੍ਤਸਾਧਿਤੇਨ ਤੈਲੇਨ ਪੂਰਯੇਤ੍| ਕਫਘ੍ਨਾਂਸ਼੍ਚ ਗਣ੍ਡੂਸਾਨ੍ ਧਾਰਯੇਤ੍||੯||
कफजे पिप्पलीविपक्वं घृतमथवा सक्षौद्रं पाययित्वा तं वामयेत्| ततस्तीक्ष्णं धूमं पाययेत्| कर्णञ्चास्य पूरयेत् सरलदेवदारुहिंस्रापटोलपत्रसुरससिद्धेन तैलेन| देवदारुपिप्पलीमालतीपत्रक्वाथकल्कसिद्धेन वा| लोध्रखदिरसारमनश्शिलाद्विहरिद्राकुष्ठत्रिफलैलाक्वाथकल्कसिद्धेन वा| रसाञ्जनमार्कववैजयन्तीशिग्रुलशुनार्द्रकमरुङ्गीमूलकदलीनां वा पृथक् समस्तानां वा रसेन मधुना वा रक्षोघ्नतैलेन वा| तथा शूलशोफगौरवाणि प्रशाम्यन्ति| धान्याम्लक्वथितद्शमूलबाष्पेण नाडीस्वेदमाचरेत्| स्विन्नं कुशाम्रत्रिवृन्नलदशुण्ठीमुस्तसाधितेन तैलेन पूरयेत्| कफघ्नांश्च गण्डूषान् धारयेत्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajakarNarogacikitsA (10) · Śloka 10
ਰਕ੍ਤਜੇ ਪੈਤ੍ਤਿਕਵਤ੍ ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਸਿਰਾਵ੍ਯਸ਼੍ਚ||੧੦||
रक्तजे पैत्तिकवत् सिद्धिः सिराव्यश्च||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakvAvasthAyAScikitsA (11) · Śloka 11
ਪਕ੍ਵੇਸੁ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲੇਸੁ ਪੂਯਪ੍ਰਵਾਹਿਸੁ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਧੂਮਨਸ੍ਯਗਣ੍ਡੂਸਵਮਨਾਨ੍ਯਾਚਰੇਤ੍| ਉਪਦਿਗ੍ਧਞ੍ਚ ਸ੍ਰੋਤਃ ਸਾਯਂ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪਿਚੁਵਰ੍ਤ੍ਤਿਭਿਃ ਪ੍ਰਮਜ੍ਯ ਯਵਾਗਰੁਮਦਨੈਃ ਸਘਤੈਰ੍ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਨਾ ਵਾ ਧੂਪਯਿਤ੍ਵਾ ਮਧੁਨਾ ਪੂਰਯੇਤ੍| ਪਲਾਸ਼ਧਵਤਿਨਿਸ਼ਕਕੁਭਸਰ੍ਜਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਵਾਥਰਸਕ੍ਰਿਯਯਾ ਸ੍ਵਭ੍ਯਕ੍ਤਾਂ ਪਿਚੁਵਰ੍ਤ੍ਤਿਂ ਸ੍ਰੋਤਸਿ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਬਦਰੀਸਲ੍ਲਕੀਜਮ੍ਬੂਧਾਤਕੀਵਟਪ੍ਲਕ੍ਸੋਦੁਮ੍ਬਰਕ੍ਵਾਥੇਨੈਵਮੇਵ ਚ ਰਸਕ੍ਰਿਯਯਾ| ਹਰਿਦ੍ਰਾਧਾਤਕੀਤ੍ਰਿਫਲਾਜਮ੍ਬੂਸਲ੍ਲਕੀਕਿਂਸ਼ੁਕਕ੍ਵਾਥੇਨ ਚ| ਤਥਾ ਸੌਰਾਸ੍ਟ੍ਰਿਕਾਪਦ੍ਮਕਧਾਤਕੀਸਮਙ੍ਗਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਧਵਲੋਧ੍ਰਰਸਾਞ੍ਜਨਕ੍ਵਾਥੇਨ| ਏਭਿਰੇਵੌਸਧੈਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਚੂਰ੍ਣੀਕਤੈਃ ਸ੍ਰੋਤਸੋਵਕਿਰਣਮੇਵਂ ਕ੍ਲੇਦਸ਼ੂਲਗੌਰਵਾਣਿ ਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਿ| ਏਸਾਮੇਵ ਚ ਕਸਾਯੇਣ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਕਪਿਤ੍ਥਸ੍ਵਰਸੇਨ ਵਾ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨਮ੍| ਤਥਾ ਸੁਰਸਾਦਿਵਰ੍ਗਃ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨਾਵਚੂਰ੍ਣਨਯੋਃ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਃ||੧੧||
पक्वेषु कर्णशूलेषु पूयप्रवाहिषु यथास्वं धूमनस्यगण्डूषवमनान्याचरेत्| उपदिग्धञ्च स्रोतः सायं प्रातः पिचुवर्त्तिभिः प्रमृज्य यवागरुमदनैः सघृतैर्गुग्गुलुना वा धूपयित्वा मधुना पूरयेत्| पलाशधवतिनिशककुभसर्जत्वक्क्वाथरसक्रियया स्वभ्यक्तां पिचुवर्त्तिं स्रोतसि दद्यात्| बदरीसल्लकीजम्बूधातकीवटप्लक्षोदुम्बरक्वाथेनैवमेव च रसक्रियया| हरिद्राधातकीत्रिफलाजम्बूसल्लकीकिंशुकक्वाथेन च| तथा सौराष्ट्रिकापद्मकधातकीसमङ्गाश्वत्थधवलोध्ररसाञ्जनक्वाथेन| एभिरेवौषधैः सूक्ष्मचूर्णीकृतैः स्रोतसोऽवकिरणमेवं क्लेदशूलगौरवाणि शाम्यन्ति| एषामेव च कषायेण सक्षौद्रेण कपित्थस्वरसेन वा प्रक्षालनम्| तथा सुरसादिवर्गः प्रक्षालनावचूर्णनयोः प्रयोज्यः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNanAdabAdhiryayoshcikitsA - cikitsAsUtram (12) · Śloka 12
ਨਾਦਬਾਧਿਰ੍ਯਯੋਰ੍ਵਾਤਸ਼ੂਲੋਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵੋ ਵਿਧਿਃ| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਤੁ ਪ੍ਰਾਕ੍ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣਮਪਹਰੇਦ੍ਵਮਨਨਾਵਨਾਭ੍ਯਾਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਧੂਮੈਸ਼੍ਚ||੧੨||
नादबाधिर्ययोर्वातशूलोक्तः सर्वो विधिः| श्लेष्मानुबन्धे तु प्राक्श्लेष्माणमपहरेद्वमननावनाभ्यां तीक्ष्णधूमैश्च||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyabAdhiryanirdeSaH (13) · Śloka 13
ਬਾਧਿਰ੍ਯਂ ਚ ਬਾਲਵਦ੍ਧਕ੍ਸੀਣਕਾਸਸ਼ੋਸਿਣਾਂ ਚਿਰੋਤ੍ਥਿਤਂ ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍||੧੩||
बाधिर्यं च बालवृद्धक्षीणकासशोषिणां चिरोत्थितं च वर्जयेत्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAdhyabAdhirye cikitsAkramaH (14) · Śloka 14
ਇਤਰਤ੍ਤੁ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦਨਸ੍ਯਸ਼ਿਰੋਬਸ੍ਤਿਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮਪ੍ਰਭਤਿਭਿਰ੍ਦੋਸਾਨੁਬਨ੍ਧਮਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਸਾਧਯੇਤ੍||੧੪||
इतरत्तु स्नेहस्वेदनस्यशिरोबस्तिबस्तिकर्मप्रभृतिभिर्दोषानुबन्धमवेक्ष्य साधयेत्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prayujyamAnAH vividhAH yogAH (15) · Śloka 15
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਗੇਵ ਪੁਰਾਣਸਰ੍ਪਿਸਾ ਵਾ ਵਾਤਹਰਤੈਲੇਨ ਵਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਸ੍ਨੇਹੇਨੈਵ ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍| ਕਤਸਂਸਰ੍ਜਨਸ੍ਯ ਪੁਨਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਯ ਸ਼ੋਣਿਤਮਪਹਰੇਤ੍| ਕਰ੍ਣਾਸਨ੍ਨਂ ਜਲੌਕੋਭਿਸ੍ਤਤੋ ਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮਮੂਰ੍ਧਤੈਲਨਸ੍ਯਧੂਮਾਨ੍ ਕਰ੍ਣਪੂਰਣਂ ਚ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਤਰੁਣਬਿਲ੍ਵਫਲਾਨਿ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਕ੍ਵਾਥਯੇਤ੍ਤੇਨ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਸਿਤਾਮਧੁਕਬੀਜਕਬੀਜਕਲ੍ਕੇਨ ਚ ਪਯੋਯੁਕ੍ਤਂ ਤੈਲਂ ਪਾਚਯੇਤ੍| ਤਤ੍ਤੈਲਮੁਸ੍ਣਂ ਸ਼ੀਤੇ ਬਿਲ੍ਵਕ੍ਵਾਥੇ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਮਨ੍ਥਯੇਤ੍ ਯਾਵਤ੍ ਪਿਣ੍ਡੀਭੂਤਮੁਦ੍ਧਤ੍ਯਾਸ੍ਟਗੁਣੇ ਪਯਸਿ ਮਧੁਕਗਨ੍ਧਚਨ੍ਦਨਗਰ੍ਭਂ ਸਾਧਿਤਮਾਸ਼ੁ ਕਰ੍ਣਪੂਰਣਾਤ੍ ਬਾਧਿਰ੍ਯਂ ਨਾਸ਼ਯਤਿ| ਤਿਲਾਨ੍ ਨਵਪ੍ਰਲੂਨਾਨ੍ ਵਸ੍ਤ੍ਰਬਦ੍ਧਾਨ੍ ਵਹਨ੍ਤੀਸ੍ਵਪ੍ਸੁ ਰਾਤ੍ਰਿਮੁਸਿਤਾਨ੍ ਦਿਵਾ ਸ਼ੋਸਯੇਤ੍ ਪਞ੍ਚਰਾਤ੍ਰਮ੍| ਏਵਂ ਗਤੇ ਪਞ੍ਚਰਾਤ੍ਰੇ ਮਧੁਯਸ੍ਟਿਕਾਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀਮਹਾਪਞ੍ਚਮੂਲਦੇਵਦਾਰੁਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਜੀਵਕਕ੍ਵਥਿਤੇ ਪਯਸਿ ਪਞ੍ਚਾਹਮੇਵਂ ਵਾਸਯੇਚ੍ਛੋਸਯੇਚ੍ਚ| ਤਤੋਨੇਨੈਵ ਕ੍ਸੀਰੇਣੈਸਾਮੇਵ ਚ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਚੂਰ੍ਣਮਾਤ੍ਰਯਾ ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਪੀਡਯੇਤ੍| ਤਤ੍ਤੈਲਂ ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਾਨਨ੍ਤਾਚਨ੍ਦਨਾਗਰੁਮਧੁਕਜੀਵਕਕਾਕੋਲੀਸੁਨਿਸਣ੍ਣਕਮੂਲਕਲ੍ਕੈਰਸ੍ਟਗੁਣੇਨ ਪਯਸਾ ਪਚੇਤ੍| ਏਤਨ੍ਨਸ੍ਯੇ ਕਰ੍ਣਪੂਰਣੇ ਸ਼ਿਰਸਿ ਚਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਪ੍ਰਣੀਤਮਾਸ਼ੁ ਸ਼ੂਲਨਾਦਬਾਧਿਰ੍ਯਾਣਿ ਸਰ੍ਵਵਾਤਵਿਕਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ਪਿਤ੍ਤਾਨੁਬਨ੍ਧਾਨਪੋਹਤਿ ਭਗ੍ਨਾਸ੍ਥਿਸਨ੍ਧਾਨਜਨਨਞ੍ਚ| ਸ਼ੁਸ੍ਕਮੂਲਕਭਸ੍ਮਕ੍ਸਾਰਦ੍ਵਯਹਿਙ੍ਗੁਸ਼ੁਣ੍ਠੀਮਿਸਿਵਚਾਕੁਸ੍ਠਾਮਰਦਾਰੁਸੌਭਾਞ੍ਜਨਭੂਰ੍ਜਗ੍ਰਨ੍ਥਿਮੁਸ੍ਤਾਲਵਣਤ੍ਰਯੈਃ ਸੋਦ੍ਭਿਦੈਸ੍ਤੈਲਂ ਸ਼ੁਕ੍ਤਕਦਲੀਬੀਜਪੂਰਕਰਸਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸ਼ੂਲਨਾਦਬਾਧਿਰ੍ਯਕਣ੍ਡੂਸ਼ੋਫਕ੍ਲੇਦੋਪਦੇਹਕਮਿਪੂਤਿਕਰ੍ਣੇਸੁ| ਅਥ ਕਰ੍ਣੌ ਸੁਪ੍ਤਾਵਿਵ ਭਵਤਸ੍ਤਤ੍ਸਮੀਪੇ ਯਥੋਕ੍ਤਾਂ ਸਿਰਾਂ ਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਅਸ਼੍ਵਯਥੁਪਰਿਸ੍ਰਾਵੇ ਮਨ੍ਦਸ਼੍ਰੁਤੇਰ੍ਵਮਨਮਾਚਰੇਤ੍||੧੫||
तत्र प्रागेव पुराणसर्पिषा वा वातहरतैलेन वा स्निग्धं स्नेहेनैव विरेचयेत्| कृतसंसर्जनस्य पुनः स्निग्धस्य शोणितमपहरेत्| कर्णासन्नं जलौकोभिस्ततो बस्तिकर्ममूर्धतैलनस्यधूमान् कर्णपूरणं च शीलयेत्| तरुणबिल्वफलानि गोमूत्रेण क्वाथयेत्तेन क्वाथेन सितामधुकबीजकबीजकल्केन च पयोयुक्तं तैलं पाचयेत्| तत्तैलमुष्णं शीते बिल्वक्वाथे प्रक्षिप्य मन्थयेत् यावत् पिण्डीभूतमुद्धृत्याऽष्टगुणे पयसि मधुकगन्धचन्दनगर्भं साधितमाशु कर्णपूरणात् बाधिर्यं नाशयति| तिलान् नवप्रलूनान् वस्त्रबद्धान् वहन्तीष्वप्सु रात्रिमुषितान् दिवा शोषयेत् पञ्चरात्रम्| एवं गते पञ्चरात्रे मधुयष्टिकाक्षीरकाकोलीमहापञ्चमूलदेवदारुशताह्वाजीवकक्वथिते पयसि पञ्चाहमेवं वासयेच्छोषयेच्च| ततोऽनेनैव क्षीरेणैषामेव च द्रव्याणां चूर्णमात्रया युक्तान् प्रपीडयेत्| तत्तैलं नीलोत्पलानन्ताचन्दनागरुमधुकजीवककाकोलीसुनिषण्णकमूलकल्कैरष्टगुणेन पयसा पचेत्| एतन्नस्ये कर्णपूरणे शिरसि चाभ्यञ्जने प्रणीतमाशु शूलनादबाधिर्याणि सर्ववातविकारांश्च पित्तानुबन्धानपोहति भग्नास्थिसन्धानजननञ्च| शुष्कमूलकभस्मक्षारद्वयहिङ्गुशुण्ठीमिसिवचाकुष्ठामरदारुसौभाञ्जनभूर्जग्रन्थिमुस्तालवणत्रयैः सोद्भिदैस्तैलं शुक्तकदलीबीजपूरकरससंयुक्तं सिद्धं शूलनादबाधिर्यकण्डूशोफक्लेदोपदेहकृमिपूतिकर्णेषु| अथ कर्णौ सुप्ताविव भवतस्तत्समीपे यथोक्तां सिरां मोक्षयेत्| अश्वयथुपरिस्रावे मन्दश्रुतेर्वमनमाचरेत्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pratInAhacikitsA (16) · Śloka 16
ਪ੍ਰਤੀਨਾਹੇ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦਕ੍ਲਿਨ੍ਨਂ ਕਰ੍ਣਂ ਕਰ੍ਣਸ਼ੋਧਨੇਨ ਵਿਸ਼ੋਧ੍ਯ ਤੈਲਸ੍ਯ ਪੂਰਯੇਨ੍ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਰਸਸ੍ਯ ਵਾ ਸਸ਼ੁਕ੍ਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸੈਨ੍ਧਵਸ੍ਯ| ਸ਼ੋਧ੍ਯਮਾਨੇ ਵੇਦਨਾ ਰਕ੍ਤਾਗਮੋ ਵਾ ਯਦਿ ਭਵੇਤ੍ਤਤੋ ਘਤਮਣ੍ਡੇਨ ਪੂਰਯੇਨ੍ਨਸ੍ਯਂ ਚ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਮਲਪੂਰ੍ਣੇਪ੍ਯੇਸ ਏਵ ਵਿਧਿਃ||੧੬||
प्रतीनाहे स्नेहस्वेदक्लिन्नं कर्णं कर्णशोधनेन विशोध्य तैलस्य पूरयेन्मातुलुङ्गरसस्य वा सशुक्तक्षौद्रसैन्धवस्य| शोध्यमाने वेदना रक्तागमो वा यदि भवेत्ततो घृतमण्डेन पूरयेन्नस्यं च शीलयेत्| मलपूर्णेऽप्येष एव विधिः||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaNDUSoPayoScikitsA (17) · Śloka 17
ਕਣ੍ਦ੍ਵਾਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਨਸ੍ਯਧੂਮਾਦੀਨ੍ ਕਫਘ੍ਨਾਨ੍ਵਿਤਰੇਤ੍| ਰੂਕ੍ਸਤਿਕ੍ਤਕਟੁਸ਼੍ਚਾਹਾਰਃ ਸ਼ੋਫੇਪ੍ਯੇਵਮੇਵ ਵਿਧਿਃ| ਕਟੁਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਦੇਹਪਰਿਸੇਕਾਃ||੧੭||
कण्द्वां तीक्ष्णनस्यधूमादीन् कफघ्नान्वितरेत्| रूक्षतिक्तकटुश्चाहारः शोफेऽप्येवमेव विधिः| कटुतीक्ष्णोष्णाश्च प्रदेहपरिषेकाः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUtikarNakrimikarNayoScikitsA (18) · Śloka 18
ਪੂਤਿਕਰ੍ਣੇ ਕਰ੍ਣਸ੍ਰਾਵੋਕ੍ਤੋ ਵਿਧਿਃ ਕਮਿਕਰ੍ਣੇ ਚ| ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਕਮਿਘ੍ਨਃ| ਤਥਾ ਸਰ੍ਸਪਤੈਲੇਨ ਪੂਰਣਮ੍| ਹਰਿਤਾਲਚੂਰ੍ਣਵਤਾ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਵਾ| ਵਾਰ੍ਤਾਕਬੀਜੇਨ ਧੂਪਨਮ੍||੧੮||
पूतिकर्णे कर्णस्रावोक्तो विधिः कृमिकर्णे च| विशेषतश्चात्र कृमिघ्नः| तथा सर्षपतैलेन पूरणम्| हरितालचूर्णवता गोमूत्रेण वा| वार्ताकबीजेन धूपनम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidradhyarSo~arbudacikitsA (19) · Śloka 19
ਕਰ੍ਣਵਿਦ੍ਰਧਿਂ ਵਮਨਪੂਰ੍ਵਂ ਵਿਦ੍ਰਧਿਵਦਾਮਂ ਪਕ੍ਵਂ ਚ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍| ਕ੍ਸਤਵਿਦ੍ਰਧਿਂ ਪਿਤ੍ਤਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਵਦਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਨਾਸਾਰ੍ਸ਼ੋਵਦਰ੍ਬੁਦਾਨਿ ਚ||੧੯||
कर्णविद्रधिं वमनपूर्वं विद्रधिवदामं पक्वं च चिकित्सेत्| क्षतविद्रधिं पित्तकर्णशूलवदर्शांसि नासार्शोवदर्बुदानि च||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidArikAcikitsA (20) · Śloka 20
ਵਿਦਾਰਿਕਾਮਾਮਾਂ ਕਰ੍ਣਵਿਦ੍ਰਧਿਵਦ੍ਯਥਾਦੋਸੋਦਯਞ੍ਚ ਸਾਧਯੇਤ੍||੨੦||
विदारिकामामां कर्णविद्रधिवद्यथादोषोदयञ्च साधयेत्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAlIshoShacikitsA (21) · Śloka 21
ਪਾਲੀਸ਼ੋਸੇ ਵਾਤਸ਼ੂਲਵਨ੍ਨਸ੍ਯਮਾਲੇਪਂ ਸ੍ਵੇਦਞ੍ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਮੁਦ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਤ੍ਤਿਲਪ੍ਰਿਯਾਲਬਲਜਮਧੁਕਯਵਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਕਲ੍ਕੇਨ| ਉਦ੍ਵਰ੍ਤਿਤਞ੍ਚ ਮਧੁਕਪਯਸ੍ਯਾਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਕਲ੍ਕਾਸ੍ਟਗੁਣਵਾਜਿਗਨ੍ਧਾਬਹਤ੍ਯਭੀਰੁਕ੍ਵਾਥਕ੍ਸੀਰਸਾਧਿਤੇਨ ਤੈਲੇਨਾਭ੍ਯਜ੍ਯਾਤ੍| ਸ਼ਤਾਵਰ੍ਯਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧੈਰਣ੍ਡਪਯਸ੍ਯਾਜੀਵਕਕ੍ਸੀਰਸਿਦ੍ਧੇਨ ਵਾ| ਗੋਧਾਪ੍ਰਤੁਦਵਿਸ੍ਕਿਰਾਨੂਪੌਦਕਮਾਂਸਵਸਾਮਜ੍ਜਾਨਂ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਸਰ੍ਸਪਤੈਲਞ੍ਚ ਯਥਾਲਾਭਂ ਸਂਗਹ੍ਯਾਰ੍ਕਾਲਰ੍ਕਬਲਾਤਿਬਲਾਨਨ੍ਤਾਵਿਦਾਰਿਗਨ੍ਧਾਜਲਸ਼ੂਕਮਧੁਰਵਰ੍ਗਪ੍ਰਤੀਵਾਪਂ ਵਿਪਚੇਦਯਮਭ੍ਯਙ੍ਗਃ ਪਾਲ੍ਯਾਃ ਪਰਂ ਮਾਂਸਜਨਨਃ| ਏਵਮਪਿ ਤੁ ਯਾ ਕ੍ਸੀਯਤੇ ਪਾਲੀ ਤਸ੍ਯਾ ਯਦ੍ ਦੁਸ੍ਟਂ ਤਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਵਿਧਿਵਤ੍ ਸਨ੍ਧਾਯ ਯਥੋਕ੍ਤੇਨ ਕ੍ਰਮੇਣੋਪਚਰੇਤ੍||੨੧||
पालीशोषे वातशूलवन्नस्यमालेपं स्वेदञ्च कुर्यात्| स्विन्नमुद्वर्त्तयेत्तिलप्रियालबलजमधुकयवाश्वगन्धाकल्केन| उद्वर्तितञ्च मधुकपयस्याशतपुष्पाश्वगन्धाकल्काष्टगुणवाजिगन्धाबृहत्यभीरुक्वाथक्षीरसाधितेन तैलेनाभ्यज्यात्| शतावर्यश्वगन्धैरण्डपयस्याजीवकक्षीरसिद्धेन वा| गोधाप्रतुदविष्किरानूपौदकमांसवसामज्जानं सर्पिस्सर्षपतैलञ्च यथालाभं संगृह्यार्कालर्कबलातिबलानन्ताविदारिगन्धाजलशूकमधुरवर्गप्रतीवापं विपचेदयमभ्यङ्गः पाल्याः परं मांसजननः| एवमपि तु या क्षीयते पाली तस्या यद् दुष्टं तच्छित्वा विधिवत् सन्धाय यथोक्तेन क्रमेणोपचरेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tantrikAcikitsA (22) · Śloka 22
ਤਨ੍ਤ੍ਰਿਕਾਮਪਿ ਚੈਵਮੇਵ ਨਸ੍ਯਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦਿਭਿਰ੍ਯਾਪਯੇਤ੍||੨੨||
तन्त्रिकामपि चैवमेव नस्याभ्यङ्गादिभिर्यापयेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paripoTakacikitsA (23) · Śloka 23
ਪਰਿਪੋਟਕੇਪ੍ਯਯਮੇਵ ਵਿਧਿਃ| ਤਥਾ ਮਧੁਕਖਰਮਞ੍ਜਰੀਸੈਨ੍ਧਵਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਦੇਵਦਾਰੁਮੂਲਕਾਵਲ੍ਗੁਜਫਲਮੂਲਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟੈਃ ਸਕ੍ਸੀਰੈਰ੍ਮਹਾਸ੍ਨੇਹਃ ਸਿਦ੍ਧੋਭ੍ਯਙ੍ਗਃ| ਤਿਲਮਧੁਕਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਘਤਕ੍ਸੀਰਕਤਯੋਤ੍ਕਾਰਿਕਯੋਪਨਾਹਃ||੨੩||
परिपोटकेऽप्ययमेव विधिः| तथा मधुकखरमञ्जरीसैन्धवाश्वगन्धादेवदारुमूलकावल्गुजफलमूलमधूच्छिष्टैः सक्षीरैर्महास्नेहः सिद्धोऽभ्यङ्गः| तिलमधुकप्रपौण्डरीकसिद्धार्थकघृतक्षीरकृतयोत्कारिकयोपनाहः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utpAtacikitsA (24) · Śloka 24
ਉਤ੍ਪਾਤੇ ਜਲੌਕੋਭਿਰਪਨੀਤਰਕ੍ਤੇ ਸ਼ੀਤੈਃ ਪ੍ਰਦੇਹਃ| ਤਿਲਮਧੁਕਸਾਰਿਵੋਤ੍ਪਲਲੋਧ੍ਰਕਦਮ੍ਬਬਲਾਭ੍ਰਜਮ੍ਬੂਪਲ੍ਲਵੈਸ੍ਸਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਂ ਤੈਲਂ ਸਾਧਿਤਮਭ੍ਯਙ੍ਗਃ| ਤਥਾ ਕ੍ਸੀਰਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਿਸਰ੍ਪੋਕ੍ਤਾਨਿ ਚ ਘਤਾਨਿ||੨੪||
उत्पाते जलौकोभिरपनीतरक्ते शीतैः प्रदेहः| तिलमधुकसारिवोत्पललोध्रकदम्बबलाभ्रजम्बूपल्लवैस्सधान्याम्लं तैलं साधितमभ्यङ्गः| तथा क्षीरसर्पिर्विसर्पोक्तानि च घृतानि||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmanthacikitsA (25) · Śloka 25
ਉਨ੍ਮਨ੍ਥੇ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਃ ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਕਃ| ਤਿਲਸਰ੍ਸਪਲੋਧ੍ਰਹਰਿਦ੍ਰਾਦ੍ਵਯੈਰੁਦ੍ਵਰ੍ਤਿਤਾਯਾਃ ਕਰ੍ਣਪਾਲ੍ਯਾਸ੍ਤਾਲੀਸਤਮਾਲੈਲਾਕਟ੍ਫਲਰਸਾਞ੍ਜਨੈਰ੍ਲੇਪਃ| ਤਾਲਪਤ੍ਰ੍ਯਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਰ੍ਕਸ੍ਸੈਨ੍ਧਵਾਵਲ੍ਗੁਜਬੀਜਸੁਰਸਲਾਙ੍ਗਲਿਕਾਭਿਰ੍ਗੋਧਾਕੁਲੀਰਵਸਾਯੁਕ੍ਤਂ ਤੈਲਂ ਵਿਪਕ੍ਵਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨਮ੍| ਤੈਲਮੇਵ ਵਾ ਪਟੋਲਕਟੁਰੋਹਿਣੀਰਸਾਞ੍ਜਨਸ਼ਿਰੀਸੈਃ||੨੫||
उन्मन्थे तीक्ष्णैः शिरोविरेकः| तिलसर्षपलोध्रहरिद्राद्वयैरुद्वर्तितायाः कर्णपाल्यास्तालीसतमालैलाकट्फलरसाञ्जनैर्लेपः| तालपत्र्यश्वगन्धार्कस्सैन्धवावल्गुजबीजसुरसलाङ्गलिकाभिर्गोधाकुलीरवसायुक्तं तैलं विपक्वमभ्यञ्जनम्| तैलमेव वा पटोलकटुरोहिणीरसाञ्जनशिरीषैः||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana duHkhavarddhanacikitsA (26) · Śloka 26
ਦੁਃਖਵਰ੍ਦ੍ਧਨੇ ਜਮ੍ਬ੍ਵਾਮ੍ਰਾਸ਼੍ਮਨ੍ਤਕਪਤ੍ਰਕ੍ਵਾਥਪਰਿਸਿਕ੍ਤਾਂ ਕਰ੍ਣਪਾਲੀਂ ਤੈਲੇਨਾਭ੍ਯਜ੍ਯ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਹਰਿਦ੍ਰਾਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਚੂਰ੍ਣੇਨਾਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਲਾਕ੍ਸਾਵਿਡਙ੍ਗਪਕ੍ਵੇਨ ਤੈਲੇਨਾਭ੍ਯਞ੍ਜਯੇਤ੍||੨੬||
दुःखवर्द्धने जम्ब्वाम्राश्मन्तकपत्रक्वाथपरिषिक्तां कर्णपालीं तैलेनाभ्यज्य यष्टीमधुकहरिद्राप्रपौण्डरीकमञ्जिष्ठाचूर्णेनाऽवचूर्णयेत्| लाक्षाविडङ्गपक्वेन तैलेनाभ्यञ्जयेत्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lihyAkhyapiTikAcikitsA (27) · Śloka 27
ਲੋਹਕਾਪਿਟਕਾਸੁ ਕਰ੍ਣਪਾਲੀਂ ਬਹੁਸ਼ੋ ਗੋਮਯਪਿਣ੍ਡਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਮੁਰਭ੍ਰੀਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟੈਃ ਕਮਿਘ੍ਨੈਰਾਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਕੁਟਜਕਰਞ੍ਜੇਙ੍ਗੁਦੀਬੀਜਾਰਗ੍ਵਧਤ੍ਵਗ੍ਭਿਰ੍ਵਾ| ਏਭਿਰੇਵ ਚ ਸਰ੍ਵੈਸ੍ਸਮਰਿਚਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਮਧੁਚ੍ਛਿਸ੍ਟੈਸ੍ਸਰ੍ਸਪਤੈਲਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਲੇਹਿਕਾਵ੍ਰਣਘ੍ਨੋਭ੍ਯਙ੍ਗਃ| ਪਰਿਦਹਨੇ ਜਲਜਾਭਿਰਸਕ੍ ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍| ਸ਼ੀਤੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯਾਤ੍||੨੭||
लोहकापिटकासु कर्णपालीं बहुशो गोमयपिण्डस्विन्नामुरभ्रीमूत्रपिष्टैः कृमिघ्नैरालिम्पेत्| कुटजकरञ्जेङ्गुदीबीजारग्वधत्वग्भिर्वा| एभिरेव च सर्वैस्समरिचनिम्बपत्रमधुच्छिष्टैस्सर्षपतैलं सिद्धं लेहिकाव्रणघ्नोऽभ्यङ्गः| परिदहने जलजाभिरसृक् स्रावयेत्| शीतैश्च प्रदिह्यात्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAlIroge sAmAnyakramaH (28) · Śloka 28
ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਚ ਪਾਲੀਰੋਗੇਸੁ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦਸ਼ੋਧਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗਪ੍ਰਦੇਹਨਸ੍ਯਾਸ੍ਰਵਿਸ੍ਰਾਵਣਾਨਿ ਯਥਾਰ੍ਹਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਪ੍ਰਕੋਪਕਾਰਣਾਨਿ ਚ ਪਰਿਹਰੇਤ੍||੨੮||
सर्वेषु च पालीरोगेषु स्नेहस्वेदशोधनाभ्यङ्गप्रदेहनस्यास्रविस्रावणानि यथार्हं प्रयुञ्जीत| प्रकोपकारणानि च परिहरेत्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avasthAviSiShTA pAlIcikitsA (29) · Śloka 29
ਉਤ੍ਪਚ੍ਯਮਾਨਾਯਾਂ ਤੁ ਪਾਲ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਜਰਸਾਪਾਮਾਰ੍ਗਪਟੋਲਨਿਮ੍ਬਨਿਚੁਲਤ੍ਵਗ੍ਭਿਰਾਲੇਪਃ| ਉਤ੍ਪੁਟਨ੍ਤ੍ਯਾਂ ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਸ਼ਮ੍ਯਾਕਪੂਤੀਕਗੋਵਰਾਹਪਿਤ੍ਤਗੋਧਾਵਸਾਸਰ੍ਪਿਭਿਃ| ਸ਼੍ਯਾਵਾਯਾਂ ਗੌਰੀਸੁਗਨ੍ਧਾਸ਼੍ਯਾਮਾਨਨ੍ਤਾਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਮੂਲੈਃ| ਕਣ੍ਡੂਮਤ੍ਯਾਂ ਪਾਠਾਨਨ੍ਤਾਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਸ਼ੈਲੇਯਮਾਕ੍ਸਿਕੈਃ| ਦਹ੍ਯਮਾਨਾਯਾਂ ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਜੀਵਨੀਯਕਲ੍ਕਮਧੁਘਤੈਃ| ਵ੍ਰਣਿਤਾਯਾਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਜੀਵਨੀਯੈਃ| ਕਸ਼ਾਯਾਂ ਗੋਧਾਵਰਾਹਵਸਾਭਿਃ| ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਤਾਯਾਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਂ ਪਾਟਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਲਿਖ੍ਯ ਚ ਕਸ੍ਣਾਸੈਨ੍ਧਵਮਧੁਭਿਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍| ਸ੍ਰਾਵਵਤ੍ਯਾਂ ਮਧੁ-ਮਧੁਕਮਧੂਕਮਧੁਪਰ੍ਣੀਭਿਰ੍ਲੇਪਃ| ਏਭਿਰੇਵ ਚ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਸ੍ਨੇਹਾਨਭ੍ਯਙ੍ਗਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍||੨੯||
उत्पच्यमानायां तु पाल्यां सर्जरसापामार्गपटोलनिम्बनिचुलत्वग्भिरालेपः| उत्पुटन्त्यां शिग्रुशम्याकपूतीकगोवराहपित्तगोधावसासर्पिभिः| श्यावायां गौरीसुगन्धाश्यामानन्तातण्डुलीयकमूलैः| कण्डूमत्यां पाठानन्तातार्क्ष्यशैलेयमाक्षिकैः| दह्यमानायां क्षीरिवृक्षजीवनीयकल्कमधुघृतैः| व्रणितायां क्षौद्रजीवनीयैः| कृशायां गोधावराहवसाभिः| ग्रन्थितायां ग्रन्थिं पाटयित्वा विलिख्य च कृष्णासैन्धवमधुभिः प्रतिसारयेत्| स्राववत्यां मधु-मधुकमधूकमधुपर्णीभिर्लेपः| एभिरेव च यथास्वं स्नेहानभ्यङ्गार्थं प्रकल्पयेत्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNasandhAnam (30) · Śloka 30
ਅਥਰੋਗਤੋ ਬਲਾਦ੍ਵਾ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਕਰ੍ਣਮਨੁਸਨ੍ਦਧ੍ਯਾਤ੍||੩੦||
अथरोगतो बलाद्वा विच्छिन्नं कर्णमनुसन्दध्यात्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcadasha chinnakarNasandhayaH (31) · Śloka 31
ਸਮਾਸਤਸ੍ਤੁ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ ਕਰ੍ਣਸਨ੍ਧਯਃ ਪ੍ਰਾਯੋ ਨਾਮਾਨੁਗਤਸਂਸ੍ਥਾਨਵਿਸ਼ੇਸਤਯਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ| ਤਦ੍ਯਥਾ- ੧. ਪਥੁਲਾਯਤਸਮੋਭਯਪਾਲੀਸ਼੍ਚਕ੍ਰਨੇਮਿਃ| ੨. ਵਤ੍ਤਾਯਤਮੋਭਯਪਾਲਿਰੁਤ੍ਪਲਭੇਦਕਃ| ੩. ਅਭ੍ਯਨ੍ਤਰਦੀਰ੍ਘਪਾਲਿਃ ਕਵਾਟਃ| ੪. ਵਿਪਰੀਤੋਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਕਵਾਟਃ| ੫. ਹ੍ਰਸ੍ਵਵਤ੍ਤਸਮੋਭਯਪਾਲਿਰ੍ਵਲ੍ਲੂਰਕਃ| ੬. ਅਣੁਸ੍ਥੂਲਸਮਵਿਸਮਪਾਲਿਰ੍ਵ੍ਯਾਯੋਜਿਮਃ| ੭. ਬਾਹ੍ਯਪਾਲਿਰ੍ਗਣ੍ਡਾਧਾਰਃ| ੮. ਅਤੋ ਵਿਪਰੀਤਸ੍ਤ੍ਵਾਸਙ੍ਗਿਮਃ| ੯. ਅਪਾਲਿਰਾਹਾਰ੍ਯਃ; ਸ ਏਵ ਮਾਂਸਲਪੀਠੋ ਨਿਰ੍ਬੇਧਿਮਃ| ੧੦. ਸ਼ੁਸ੍ਕਸ਼ੁਸ੍ਕਲਿਰੁਤ੍ਸਨ੍ਨਪਾਲਿਃ| ੧੧. ਤਰਾਲ੍ਪਪਾਲਿਃ ਸਙ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਤਃ| ੧੨. ਅਨਧਿਸ੍ਠਾਨਪਾਲਿਃ ਪਰ੍ਯਨ੍ਤਯੋਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸੀਣਮਾਂਸੋ ਹੀਨਃ| ੧੩. ਤਨੁਵਿਸਮਪਾਲਿਰ੍ਵਲ੍ਲਿਃ| ੧੪. ਗ੍ਰਥਿਤਨਿਰ੍ਮਾਂਸਸ੍ਤਬ੍ਧਸਿਰਾਵਤਸੂਕ੍ਸ੍ਮਪਾਲਿਰ੍ਯਸ੍ਟੀ| ੧੫. ਨਿਰ੍ਮਾਂਸਸਂਕ੍ਸਿਪ੍ਤਾਗ੍ਰਾਸ਼ੋਣਿਤਪਾਲਿਃ ਕਾਕੌਸ੍ਠ ਇਤਿ||੩੧||
समासतस्तु पञ्चदश कर्णसन्धयः प्रायो नामानुगतसंस्थानविशेषतया सम्भवन्ति| तद्यथा- १. पृथुलायतसमोभयपालीश्चक्रनेमिः| २. वृत्तायतमोभयपालिरुत्पलभेदकः| ३. अभ्यन्तरदीर्घपालिः कवाटः| ४. विपरीतोर्द्ध्वकवाटः| ५. ह्रस्ववृत्तसमोभयपालिर्वल्लूरकः| ६. अणुस्थूलसमविषमपालिर्व्यायोजिमः| ७. बाह्यपालिर्गण्डाधारः| ८. अतो विपरीतस्त्वासङ्गिमः| ९. अपालिराहार्यः; स एव मांसलपीठो निर्बेधिमः| १०. शुष्कशुष्कलिरुत्सन्नपालिः| ११. तराल्पपालिः सङ्क्षिप्तः| १२. अनधिष्ठानपालिः पर्यन्तयोश्च क्षीणमांसो हीनः| १३. तनुविषमपालिर्वल्लिः| १४. ग्रथितनिर्मांसस्तब्धसिरावृतसूक्ष्मपालिर्यष्टी| १५. निर्मांससंक्षिप्ताग्राऽशोणितपालिः काकौष्ठ इति||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNasandhInAM sAdhyAsAdhyatA (32) · Śloka 32
ਏਸਾਮਾਦ੍ਯਾ ਦਸ਼ ਸਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ; ਨ ਤ੍ਵਿਤਰੇ||੩੨||
एषामाद्या दश सिध्यन्ति; न त्वितरे||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNasandhInAmavAntaraBedAH (33) · Śloka 33
ਤਤ੍ਰ ਬਾਹ੍ਯਾਯਾਂ ਪਾਲ੍ਯਾਂ ਦੀਰ੍ਘਾਯਾਮਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਃ ਸਨ੍ਧਿਃ| ਤਥੇਤਰਾਯਾਂ ਬਾਹ੍ਯਃ| ਸਮਃ ਸਮਯੋਸ਼੍ਚ| ਅਣ੍ਵਾਦਿਵਿਸਮਯੋਸ੍ਤੁ ਪਰਸ੍ਪਰਵਿਪਰ੍ਯਯੌ||੩੩||
तत्र बाह्यायां पाल्यां दीर्घायामाभ्यन्तरः सन्धिः| तथेतरायां बाह्यः| समः समयोश्च| अण्वादिविषमयोस्तु परस्परविपर्ययौ||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ekapAlIsandhAnam (34) · Śloka 34
ਯਾ ਤ੍ਵੇਕੈਵ ਪਾਲੀ ਸ੍ਥੂਲਾ ਪਥ੍ਵੀ ਸ੍ਥਿਰਾ ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਾਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਪਾਟਯਿਤ੍ਵੋਪਰਿ ਛਿਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਦਧ੍ਯਾਤ੍||੩੪||
या त्वेकैव पाली स्थूला पृथ्वी स्थिरा च स्यात् तां द्विधा पाटयित्वोपरि छित्वा सन्दध्यात्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAlIkalpane prakArAntaram (35) · Śloka 35
ਗੁਣ੍ਡੋਤ੍ਕਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਸਸ਼ੋਣਿਤੇਨ ਸਾਨੁਬਨ੍ਧੇਨ ਮਾਂਸੇਨ ਪਾਲੀਂ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਯਸ੍ਯ ਪਾਲੀਦ੍ਵਯਮਪਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਯੇਸ ਏਵ ਵਿਧਿਃ| ਅਥਵਾ ਸਮਾਨਵਯੋਦੋਸਾਦੇਃ ਸਞ੍ਚਾਰ੍ਯ ਕਰ੍ਣਪੀਠਂ ਸਮਂ ਮਧ੍ਯੇ ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਵਰ੍ਦ੍ਧਯੇਤ੍||੩੫||
गुण्डोत्कृत्तेन वा सशोणितेन सानुबन्धेन मांसेन पालीं कल्पयेत्| यस्य पालीद्वयमपि नास्ति तस्याप्येष एव विधिः| अथवा समानवयोदोषादेः सञ्चार्य कर्णपीठं समं मध्ये निवेश्य वर्द्धयेत्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandhAnavidhiH (36) · Śloka 36
ਸਨ੍ਧਾਨਵਿਧਿਃ ਪੁਨਰਾਤੁਰੇ ਗ੍ਰਥਿਤਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਬਨ੍ਧਨਮੁਪਧਾਰਿਤੇ ਛੇਦ੍ਯਭੇਦ੍ਯਲੇਖ੍ਯੈਰੁਪਪਨ੍ਨੈਰੁਪਪਾਦ੍ਯ ਕਰ੍ਣਸ਼ੋਣਿਤਮਵੇਕ੍ਸੇਤ ਦੁਸ੍ਟਮਦੁਸ੍ਟਂ ਵੇਤਿ| ਤਤੋ ਵਾਤਦੁਸ੍ਟੇ ਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲੋਸ੍ਣੋਦਕਾਭ੍ਯਾਂ ਪਿਤ੍ਤਦੁਸ੍ਟੇ ਕ੍ਸੀਰਸ਼ੀਤੋਦਕਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਦੁਸ੍ਟੇ ਵਾਰੁਣੀਸਲਿਲਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲ੍ਯ ਪੁਨਸ਼੍ਚਾਵਲਿਖ੍ਯਾਨੁਨ੍ਨਤਮਹੀਨਵਿਸਮਂ ਸਨ੍ਧਿਂ ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਤਤੋ ਮਧੁਘਤਾਭ੍ਯਾਮਭ੍ਯਜ੍ਯ ਪਿਚੁਪ੍ਲੋਤਯੋਰਨ੍ਯਤਰੇਣਾਵਗੁਣਠ੍ਯ ਸੂਤ੍ਰੇਣ ਨਾਤਿਗਾਢਮਸ਼ਿਥਿਲਂ ਚ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧੋਕ੍ਤੇਨ ਕਪਾਲਸ੍ਯ ਵਾ ਚੂਰ੍ਣੇਨਾਵਕੀਰ੍ਯਾਚਾਰਿਕਮੁਪਦਿਸ਼ੇਤ੍| ਸਨ੍ਧਿਮਾਸ਼੍ਲਿਸ੍ਯਨ੍ਤਂ ਕ੍ਸੌਮਸੂਤ੍ਰੇਣ ਸੀਵ੍ਯੇਤ| ਅਤਿਕ੍ਸੀਣਪਾਲਿਕਂ ਵਾ ਸ਼ੋਣਿਤਾਕ੍ਤੇਨ ਪਿਚੁਨਾ ਵੇਸ੍ਟਯੇਤ੍| ਵ੍ਰਣਵਚ੍ਚੈਨਮੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਚ੍ਚਤੁਰਹਾਦ੍ਵਾ ਸਲਿਲੇਨ ਪਰਿਸਿਚ੍ਯ ਪਿਚੁਂ ਸੂਤ੍ਰਂ ਚਾਪਨਯੇਤ੍||੩੬||
सन्धानविधिः पुनरातुरे ग्रथितकेशान्ते बन्धनमुपधारिते छेद्यभेद्यलेख्यैरुपपन्नैरुपपाद्य कर्णशोणितमवेक्षेत दुष्टमदुष्टं वेति| ततो वातदुष्टे धान्याम्लोष्णोदकाभ्यां पित्तदुष्टे क्षीरशीतोदकाभ्यां श्लेष्मदुष्टे वारुणीसलिलाभ्यां प्रक्षाल्य पुनश्चावलिख्यानुन्नतमहीनविषमं सन्धिं निवेश्य ततो मधुघृताभ्यामभ्यज्य पिचुप्लोतयोरन्यतरेणावगुणठ्य सूत्रेण नातिगाढमशिथिलं च बद्ध्वा सिराव्यधोक्तेन कपालस्य वा चूर्णेनावकीर्याचारिकमुपदिशेत्| सन्धिमाश्लिष्यन्तं क्षौमसूत्रेण सीव्येत| अतिक्षीणपालिकं वा शोणिताक्तेन पिचुना वेष्टयेत्| व्रणवच्चैनमुपाचरेत्| त्र्यहाच्चतुरहाद्वा सलिलेन परिषिच्य पिचुं सूत्रं चापनयेत्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNasandhAnasyAviShayaH (37) · Śloka 37
ਨ ਚਾਸ਼ੁਦ੍ਧਰਕ੍ਤਮਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤਰਕ੍ਤਂ ਕ੍ਸੀਣਰਕ੍ਤਂ ਵਾ ਕਰ੍ਣਂ ਸਨ੍ਦਧ੍ਯਾਤ੍||੩੭||
न चाशुद्धरक्तमतिप्रवृत्तरक्तं क्षीणरक्तं वा कर्णं सन्दध्यात्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aviShayasandhAnapariNAmaH (38) · Śloka 38
ਤਸ੍ਯ ਹਿ ਸ੍ਵਯਮਪਿ ਸਨ੍ਧਿਰ੍ਵਿਸ਼੍ਲਿਸ੍ਯਤੇ ਆਧ੍ਮਾਯਤੇ ਸ਼੍ਯਾਵਤਾਮੁਪੈਤਿ ਪਚ੍ਯਤੇ ਸ਼ੁਸ੍ਯਤਿ ਚਿਰਾਦ੍ਰੋਹਤਿ ਰੂਢੋਪ੍ਯਾਭਰਣਂ ਨ ਕ੍ਸਮਤੇ| ਸਸ਼ੋਫਕਣ੍ਡੂਸਨ੍ਤਾਪੋ ਗ੍ਰਥਿਮਾਂਸ਼੍ਚ ਭਵਤਿ| ਤਤ੍ਰ ਚ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਵੀਤ| ਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤੇ ਚ ਰਕ੍ਤਮਵਸੇਚਯੇਤ੍| ਕ੍ਸੀਣਰਕ੍ਤਂ ਸ੍ਨੇਹਪਾਨਨਸ੍ਯਮਾਂਸਰਸਾਸ਼ਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗੈਰ੍ਬਂਹਯੇਤ੍||੩੮||
तस्य हि स्वयमपि सन्धिर्विश्लिष्यते आध्मायते श्यावतामुपैति पच्यते शुष्यति चिराद्रोहति रूढोऽप्याभरणं न क्षमते| सशोफकण्डूसन्तापो ग्रथिमांश्च भवति| तत्र च यथास्वं प्रतिकुर्वीत| दुष्टरक्ते च रक्तमवसेचयेत्| क्षीणरक्तं स्नेहपाननस्यमांसरसाशनाभ्यङ्गैर्बृंहयेत्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upadravapratIkAraH (39) · Śloka 39
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਚੈਵਮਪਿ ਸੋਪਦ੍ਰਵਸਨ੍ਧੌ ਸਨ੍ਧਿਂ ਵਿਮੁਚ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਾਪਚਾਰੋਪਸ੍ਥਾਪਿਤਸ੍ਮਤਿਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸਨ੍ਦਧੀਤੇਤਿ||੩੯||
सर्वत्र चैवमपि सोपद्रवसन्धौ सन्धिं विमुच्य पूर्वापचारोपस्थापितस्मृतिः सम्यक् सन्दधीतेति||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyopadeSaH (40) · Śloka 40
ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ ਨ ਕਰ੍ਣੇ ਸ਼ੋਫਰਾਗਾਦਿਯੁਕ੍ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਨਮਾਚਰੇਤ੍| ਨ ਘਸ੍ਮਰਸ੍ਯ ਨਾਯੁਸ੍ਣੇ ਨਾਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਤਨੋਰਪਿ||੪੦||
भवति चात्र न कर्णे शोफरागादियुक्ते सन्धानमाचरेत्| न घस्मरस्य नायुष्णे नाविशुद्धतनोरपि||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNavivardhanam (41) · Śloka 41
ਸੁਰੂਢਂ ਜਾਤਰੋਮਾਣਂ ਸ਼੍ਲਿਸ੍ਟਸਨ੍ਧਿਂ ਸਮਂ ਸ੍ਥਿਰਮ੍| ਸੁਵਰ੍ਸ੍ਮਾਣਮਰੋਗਂ ਚ ਸ਼ਨੈਃ ਕਰ੍ਣਂ ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਯੇਤ੍| ਅਨ੍ਯਥਾ ਦਾਹਰੁਕ੍ਤੋਦਸ਼ੋਫਾਃ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕਾਰਯੇਤ੍| ਸ਼ੀਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਦੇਹਸੇਕਾਦੀਨ੍ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਞ੍ਚ ਕ੍ਲੇਦਨਾਸ਼ਿਨੀਮ੍| ਸ੍ਨੇਹਾਵਾਨੂਪਜਂ ਤੈਲਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਲਾਕ੍ਸਰਸਂ ਸਮਮ੍| ਸਾਧਯੇਨ੍ ਮਧੁਰਸ੍ਕਨ੍ਧਹਯਗਨ੍ਧਾਮਯੂਰਕੈਃ| ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਦਸ਼ਗੁਣਕ੍ਸੀਰੇ ਤਤ੍ਪਰਂ ਕਰ੍ਣਵਰ੍ਦ੍ਧਨਮ੍| ਕਠਿਨਾਃ ਸਰੁਜਃ ਕ੍ਸਾਮਾਃ ਪਾਲ੍ਯਃ ਸ੍ਵੇਦਿਤਮਰ੍ਦ੍ਦਿਤਾਃ| ਅਭ੍ਯਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇਨ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਮਦਵੋ ਨੀਰੁਜਃ ਸ੍ਥਿਰਾਃ| ਬਹਤ੍ਯੌ ਕਚ੍ਛੁਰਾਂ ਵਾਰਿਸ਼ੁਕਮਰ੍ਕਜਟਾਂ ਘਤਮ੍| ਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀਂ ਤੈਲਂ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਤਾਮ੍ਰਭਜਨੇ| ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ਤਤ੍ਪਰਂ ਕਰ੍ਣਮਾਲੇਪਾਤ੍ਪੋਸਯੇਤ੍ ਕਸ਼ਮ੍| ਚਰ੍ਮਚਟਿਕਾਜਲੌਕੋਹਯਗਨ੍ਧਾਸ਼ਬਰਕਨ੍ਦਕਂ ਤੁਲ੍ਯਮ੍| ਮਾਹਿਸਨਵਨੀਤਯੁਤਂ ਕਪਿਤ੍ਥਗਂ ਕਰ੍ਣਵਰ੍ਧਨਂ ਤੁਲ੍ਯਮ੍| ਮਾਹਿਸਨਵਨੀਤਯੁਤਂ ਕਪਿਤ੍ਥਗਂ ਕਰ੍ਣਵਰ੍ਧਨਂ ਸਾਕ੍ਸਾਤ੍| ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਚਾਭ੍ਯਞ੍ਜਾਨਾਲੇਪਾਨ੍ ਪਾਲੀਸ਼ੋਸੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਨ੍||੪੧||
सुरूढं जातरोमाणं श्लिष्टसन्धिं समं स्थिरम्| सुवर्ष्माणमरोगं च शनैः कर्णं विवर्द्धयेत्| अन्यथा दाहरुक्तोदशोफाः स्युस्तत्र कारयेत्| शीतान् प्रदेहसेकादीन् शुद्धिञ्च क्लेदनाशिनीम्| स्नेहावानूपजं तैलं सर्पिर्लाक्षरसं समम्| साधयेन् मधुरस्कन्धहयगन्धामयूरकैः| पिष्टैर्दशगुणक्षीरे तत्परं कर्णवर्द्धनम्| कठिनाः सरुजः क्षामाः पाल्यः स्वेदितमर्द्दिताः| अभ्यक्तास्तेन जायन्ते मृदवो नीरुजः स्थिराः| बृहत्यौ कच्छुरां वारिशुकमर्कजटां घृतम्| माक्षिकं शङ्खिनीं तैलं सप्ताहं ताम्रभजने| स्थापयेत्तत्परं कर्णमालेपात्पोषयेत् कृशम्| चर्मचटिकाजलौकोहयगन्धाशबरकन्दकं तुल्यम्| माहिषनवनीतयुतं कपित्थगं कर्णवर्धनं तुल्यम्| माहिषनवनीतयुतं कपित्थगं कर्णवर्धनं साक्षात्| कुर्याच्चाभ्यञ्जानालेपान् पालीशोषे प्रकीर्तितान्||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAsAsandhAnavidhiH (42) · Śloka 42
ਅਥ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਯਸ੍ਥਸ੍ਯ ਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਨਾਸਿਕਾਮ੍| ਛਿਨ੍ਦ੍ਯਾਨ੍ਨਾਸਾਸਮਂ ਪਤ੍ਰਂ ਤਤ੍ਤੁਲ੍ਯਂ ਚ ਕਪੋਲਤਃ| ਤ੍ਵਡ੍ਮਾਂਸਂ ਨਾਸਿਕਾਸਨ੍ਨੇ ਰਕ੍ਸਂਸ੍ਤਤ੍ਤਨੁਤਾਂ ਨਯੇਤ੍| ਸੀਵ੍ਯੇਦ੍ਗਣ੍ਡਂ ਤਤਃ ਸੂਚ੍ਯਾ ਸੀਵਨ੍ਯਾ ਪਿਚੁਯੁਕ੍ਤਯਾ| ਨਾਸਾਚ੍ਛੇਦੇਥ ਲਿਖਿਤੇ ਪਰਿਵਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯੋਪਰਿ ਤ੍ਵਚਮ੍| ਕਪੋਲਵਧ੍ਰਂ ਸਨ੍ਦਧ੍ਯਾਤ੍ ਸੀਵ੍ਯੇਨ੍ਨਾਸਾਂ ਚ ਯਤ੍ਨਤਃ| ਨਾਡੀਭ੍ਯਾਮੁਤ੍ਕ੍ਸਿਪੇਦਨ੍ਤਃ ਸੁਖੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਪ੍ਰਵਤ੍ਤਯੇ| ਆਮਤੈਲੇਨ ਸਿਕ੍ਤ੍ਵਾਨੁ ਪਤਙ੍ਗਮਧੁਕਾਞ੍ਜਨੈਃ| ਸ਼ੋਣਿਤਸ੍ਥਾਪਨੈਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੈਃ ਸੁਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣੈਰਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਤਤੋ ਮਧੁਧਤਾਭ੍ਯਕ੍ਤਬਦ੍ਧ੍ਵਾਚਾਰਿਕਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍| ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾਵਸ੍ਥਾਨ੍ਤਰਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਸਦ੍ਯੋਵ੍ਰਣਵਿਧਿਂ ਤਤਃ| ਛਿਨ੍ਦ੍ਯਾਦ੍ਰੂਸੇਧਿਕਂ ਮਾਂਸਂ ਨਾਸੋਪਾਨ੍ਤਾਚ੍ਚ ਚਰ੍ਮ ਤਤਃ| ਸੀਵ੍ਯੇਤ੍ਤਤਸ਼੍ਚ ਸੁਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਂ ਹੀਨਂ ਸਂਵਰ੍ਧਯੇਤ੍ ਪੁਨਃ| ਨਿਵੇਸ਼ਿਤੇ ਯਥਾਨ੍ਯਾਸਂ ਸਦ੍ਯਃਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇਪ੍ਯਯਂ ਵਿਧਿਃ||੪੨||
अथ कुर्याद्वयस्थस्य च्छिन्नां शुद्धस्य नासिकाम्| छिन्द्यान्नासासमं पत्रं तत्तुल्यं च कपोलतः| त्वड्मांसं नासिकासन्ने रक्षंस्तत्तनुतां नयेत्| सीव्येद्गण्डं ततः सूच्या सीवन्या पिचुयुक्तया| नासाच्छेदेऽथ लिखिते परिवर्त्त्योपरि त्वचम्| कपोलवध्रं सन्दध्यात् सीव्येन्नासां च यत्नतः| नाडीभ्यामुत्क्षिपेदन्तः सुखोच्छ्वासप्रवृत्तये| आमतैलेन सिक्त्वाऽनु पतङ्गमधुकाञ्जनैः| शोणितस्थापनैश्चान्यैः सुश्लक्ष्णैरवचूर्णयेत्| ततो मधुधृताभ्यक्तबद्ध्वाऽचारिकमादिशेत्| ज्ञात्वाऽवस्थान्तरं कुर्यात् सद्योव्रणविधिं ततः| छिन्द्याद्रूषेऽधिकं मांसं नासोपान्ताच्च चर्म ततः| सीव्येत्ततश्च सुश्लक्ष्णं हीनं संवर्धयेत् पुनः| निवेशिते यथान्यासं सद्यःच्छिन्नेऽप्ययं विधिः||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana oShThasandhAnavidhiH (43-22) · Śloka 22
ਨਾਡੀਯੋਗਾਦ੍ਵਿਨੌਸ੍ਠਸ੍ਯ ਨਾਸਾਸਨ੍ਧਾਨਵਦ੍ਵਿਧਿਃ||੪੩|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਕਰ੍ਣਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੨||
नाडीयोगाद्विनौष्ठस्य नासासन्धानवद्विधिः||४३|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे कर्णरोगप्रतिषेधो नाम द्वाविंशोऽध्यायः||२२||
🔊 Audio coming soon