43. kīṭaviṣapratiṣēdhaḥ

Adhikarana atha kITaviShapratiShedho nAma tricatvAriMsho~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1

ਅਥਾਤਃ ਕੀਟਵਿਸਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹਸ੍ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||

Adhikarana kITasvarUpam (2) · Śloka 2

ਸਰ੍ਪਾਣਾਮੇਵ ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਸ਼ੁਕ੍ਰਾਣ੍ਡਸ਼ਵਕੋਥਜਾਃ| ਦੋਸੈਰ੍ਵ੍ਯਸ੍ਤੈਃ ਸਮਸ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਯੁਕ੍ਤਾਃ ਕੀਟਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾਃ||੨||

Adhikarana vAyavyAH kITAH (3) · Śloka 3

ਕੁਮ੍ਭੀਨਸਸ੍ਤੁਣ੍ਡਿਕੇਰੀ ਸ਼ਙ੍ਗੀ ਸ਼ਤਕੁਲੀਰਕਃ| ਉਚ੍ਚਿਟਿਙੋਗ੍ਨਿਨਾਮਾ ਚ ਚਿਚ੍ਚਿਟਾਙ੍ਗੋ ਮਯੂਰਕਃ| ਅਹਿਜੋਰਭ੍ਰਕਾਵਰ੍ਤ੍ਤਸ਼ਾਰਿਕਾਮੁਖਵੈਦਲਾਃ| ਸ਼ਰਾਵਕੁਰ੍ਦ੍ਦੌ ਪਰੁਸਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਸ਼ੀਰ੍ਸੋ ਹਿ ਜਾਰਕਃ| ਅਸ੍ਟਾਦਸ਼ੇਤਿ ਵਾਯਵ੍ਯਾ: ਕੀਟਾ ਵਾਤਪ੍ਰਕੋਪਨਾਃ||੩||

Adhikarana AgneyAH kITAH (4) · Śloka 4

ਆਗ੍ਨੇਯਾਃ ਕੀਟਾਃ ਕੌਣ੍ਡਿਨ੍ਯਕਃ ਕਣਭਕੋ ਵਰਟੀਪਤ੍ਰਵਸ਼੍ਚਿਕਃ| ਵਿਨਾਸਿਕਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਕਾ ਵਿਨ੍ਦੁਲੋ ਭ੍ਰਮਰਸ੍ਤਥਾ| ਬਾਹ੍ਯਕੀ ਪਿਚ੍ਚਿਟਃ ਕੁਮ੍ਭੀਵਰ੍ਚਃ ਕੀਟੋਰਿਮੇਦਕਃ| ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਃ ਪਦ੍ਮਕੀਟਸ਼੍ਚ ਮਕਰਃ ਸ਼ਤਪਾਦਕਃ| ਪਞ੍ਚਾਲਃ ਪਾਕਮਤ੍ਸ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਤੁਣ੍ਡੋਥ ਗਰ੍ਦਭਿਃ| ਕ੍ਲੀਤਃ ਕਮਿਸ਼ਰਾਰੀ ਚ ਯਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯੁਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਕਃ ਸ੍ਮਤਃ| ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਰਾਗ੍ਨੇਯਾਃ ਕੀਟਾਃ ਪਿਤ੍ਤਵਿਕਾਰਦਾਃ||੪||

Adhikarana saumyAH kITAH (5) · Śloka 5

ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ਭਰਃ ਪਞ੍ਚਸ਼ੁਸ੍ਕਃ ਪਞ੍ਚਕਸ੍ਣੋਥ ਕੋਕਿਲਃ| ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਕਃ ਪ੍ਰਚਲਾਕਸ਼੍ਚ ਵਟਭਃ ਕਿਟਿਭੋ ਜਟੀ| ਸੂਚੀਮੁਖਃ ਕਸ੍ਣਗੋਧਾ ਦਰ੍ਭਃ ਕਾਸਾਯਵਾਸਿਕਃ| ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੈਤੇ ਨਿਰ੍ਦ੍ਦਿਸ੍ਟਾਃ ਸੌਮ੍ਯਾਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪ੍ਰਕੋਪਨਾਃ||੫||

Adhikarana sa~gkIrNAH kITAH (6) · Śloka 6

ਤੁਙ੍ਗਨਾਸਸ਼੍ਚਿਪਿਲਕਸ੍ਤਾਲਕੋ ਵਾਹਕਸ੍ਤਥਾ| ਕੋਸ੍ਠਾਗਾਰੀ ਕਮਿਕਰੋ ਯਸ਼੍ਚ ਮਣ੍ਡਲਪੁਚ੍ਛਕਃ| ਤੁਣ੍ਡਨਾਭਃ ਸਰ੍ਸਪਕੋ ਮਦ੍ਗੁਲਿਃ ਸ਼ਮ੍ਬੁਕਸ੍ਤਥਾ| ਅਗ੍ਨਿਕੀਟਸ਼੍ਚ ਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਪ੍ਰਾਣਨਾਸ਼ਨਾਃ||੬||

Adhikarana bhedAnusAraM daMshalakShaNam (7) · Śloka 7

ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਕੀਟੈਰ੍ਵਾਯਵ੍ਯੈਰ੍ਦ੍ਦਂਸ਼ਸ੍ਤੋਦਰੁਜੋਲ੍ਬਣਃ| ਆਗ੍ਨੇਯੈਰਲ੍ਪਸਂਸ੍ਰਾਵੋ ਦਾਹਰਾਗਵਿਸਰ੍ਪਵਾਨ੍| ਪਕ੍ਵਪੀਲੁਫਲਪ੍ਰਖ੍ਯਃ ਖਰ੍ਜੂਰਸਦਸ਼ੋਥ ਵਾ| ਕਫਾਦਿਕੈਰ੍ਮਨ੍ਦਰੁਜਃ ਪਕ੍ਵੋਦੁਮ੍ਬਰਸਨ੍ਨਿਭਃ| ਸ੍ਰਾਵਾਢ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਲਿਙ੍ਗਸ੍ਤੁ ਦਂਸ਼ਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕੈਃ||੭||

Adhikarana kITaviShavegAH (8) · Śloka 8

ਵੇਗਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਪਵਚ੍ਛੋਫੋ ਵਰ੍ਦ੍ਧਿਸ੍ਣੁਰ੍ਵਿਸ੍ਰਰਕ੍ਤਤਾ| ਸ਼ਿਰੋਕ੍ਸਿਗੌਰਵਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਭ੍ਰਮਃ ਸ਼੍ਵਾਸੋਤਿਵੇਦਨਾ||੮||

Adhikarana kITadaMshe sAmAnyali~ggam (9) · Śloka 9

ਸਰ੍ਵੇਸਾਂ ਕਰ੍ਣਿਕਾ ਸ਼ੋਫੋ ਜ੍ਵਰਃ ਕਣ੍ਡੂਰਰੋਚਕਃ||੯||

Adhikarana vAtikAdInAM daMshanopAyAH (10) · Śloka 10

ਵਾਤਿਕਃ ਪਕ੍ਸਵਾਤੇਨ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਦ੍ਦਸ਼ਤਿ ਪੈਤ੍ਤਿਕਃ| ਮੁਖੇਨ ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕਃ ਕੀਟਃ ਸਰ੍ਵਥਾ ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਃ||੧੦||

Adhikarana kaNabhadaShTe lakShaNam (11) · Śloka 11

ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਕਣਭੈਃ ਸ਼ੋਫੋ ਵਿਸਰ੍ਪੋ ਵਮਥੁਰ੍ਜ੍ਵਰਃ| ਦਂਸ਼ਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਣਿਕਾਕਾਰਃ ਸ਼੍ਯਾਵਰਕ੍ਤੋ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯਤੇ||੧੧||

Adhikarana trikaNTakAdidaMshalakShaNAni (12) · Śloka 12

ਤ੍ਰਿਕਣ੍ਟਕੈਸ੍ਤੁ ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਨਾਨਾਵਰ੍ਣੋਥਵਾ ਸਿਤਃ| ਦਂਸ਼ੋ ਭਵੇਚ੍ਛ੍ਵਯਥੁਮਾਨ੍ ਮੋਹੋ ਭੇਦਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਚਸਃ| ਕਕਲਾਸੇਰ੍ਦ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਾਭਃ ਸ੍ਰਾਵਵਾਨ੍ ਭਸ਼ਲੋਹਿਤਃ| ਦਂਸ਼ੋ ਰਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚਿਤਃ ਸ੍ਫੋਟੈਃ ਸਸ਼ੂਲੈਰ੍ਦਮ੍ਭਵੋਦ੍ਭਵਃ| ਏਕਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਰ੍ਪਿਤਃ ਪੀਤਃ ਕਣ੍ਡੂਮਾਨ੍ ਦਾਰ੍ਦੁਰਃ ਸਰੁਕ੍| ਦਂਸ਼ੋ ਦਸ੍ਟਃ ਸਤਣ੍ਨਿਦ੍ਰੋ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਵਾਨ੍ ਹਰਿਤਂ ਵਮੇਤ੍| ਮਾਤ੍ਸ੍ਯੋ ਦਂਸ਼ਃ ਸਰੁਗ੍ਦਾਹਃ ਪ੍ਰਾਗੇਵੋਕ੍ਤੋ ਜਲੌਕਸਾਮ੍| ਵਿਸ਼੍ਵਭਰਕਤੋ ਦਂਸ਼ਃ ਸ਼ੋਫਕਣ੍ਡੂਰੁਜਾਨ੍ਵਿਤਃ| ਕਫੋਦ੍ਵਮਮਤੀਸਾਰਂ ਕੁਰੁਤੇ ਕੋਠਜਨ੍ਮ ਚ| ਪੀਤਃ ਸ਼ਤਪਦੀਦਂਸ਼ਃ ਸ੍ਵੇਦਰੁਗ੍ਰਾਗਸ਼ੋਫਵਾਨ੍| ਅਤਸੀਪੁਸ੍ਪਵਰ੍ਣੋ ਵਾ ਪਿਟਕਾਵਨ੍ਭ੍ਰਮਪ੍ਰਦਃ| ਗਹਗੋਧਿਕਯਾ ਸ੍ਵੇਦਤੋਦਸ਼੍ਵਯਥੁਦਾਹਵਾਨ੍| ਕ੍ਲੇਦੀ ਚ ਦਂਸ਼ੋ ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਹਤ੍ਪੀਡਾਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸਮ੍ਭਵਃ| ਕਣ੍ਡੂਮਾਨ੍ ਮਸ਼ਕੈਰੀਸਚ੍ਛ੍ਵਯਥੁਰ੍ਮਨ੍ਦਵੇਦਨਃ| ਅਸਾਧ੍ਯਕੀਟਸਦਸ਼ਮਸਾਧ੍ਯਮਸ਼ਕਕ੍ਸਤਮ੍| ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਮਕ੍ਸਿਕਾ ਨੇਤ੍ਰੇ ਦਸ਼ਨ੍ਤਿ ਸ਼੍ਵਯਥੂਲ੍ਬਣਃ| ਤਦ੍ਦਂਸ਼ੋ ਦਾਹਕਣ੍ਡੂਮਾਂਸ੍ਤਾਸਾਂ ਤੁ ਸ੍ਥਾਲਿਕਾਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍| ਤਦ੍ਦਸ੍ਟੇ ਪਿਟਕਾ ਸ਼੍ਯਾਵਾ ਸ੍ਰਾਵਿਣੀ ਭੂਰ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵਾ| ਰੁਗ੍ਵਾਨ੍ ਪਿਪੀਲਿਕਾਦਂਸ਼ੋ ਵਹ੍ਨਿਨੇਵ ਚ ਦਹ੍ਯਤੇ||੧੨||

Adhikarana avamUtritalakShaNam (13) · Śloka 13

ਜਲਬਿਨ੍ਦੁਨਿਭੈਃ ਸ੍ਫੋਟੈਰ੍ਦਾਹਕਣ੍ਡੂਰੁਜਾਨ੍ਵਿਤੈਃ| ਯਦ੍ਗਾਤ੍ਰਮਾਚਿਤਂ ਸੋਸ੍ਮ ਤਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਦਵਮੂਤ੍ਰਿਤਮ੍||੧੩||

Adhikarana vRushcikaviShaM bhedAH lakShaNAni ca (14) · Śloka 14

ਵਸ਼੍ਚਿਕਸ੍ਯ ਵਿਸਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮਾਦੌ ਦਹਤਿ ਵਹ੍ਨਿਵਤ੍| ਊਰ੍ਧ੍ਵਮਾਰੋਹਤਿ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਂ ਦਂਸ਼ੇ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤੁ ਤਿਸ੍ਠਤਿ| ਦਂਸ਼ਃ ਸਦ੍ਯੋਤਿਰੁਕ੍ ਸ਼੍ਯਾਵਸ੍ਤੁਦ੍ਯਤੇ ਸ੍ਫੁਟਤੀਵ ਚ| ਤੇ ਗਵਾਦਿਸ਼ਕਤ੍ ਕੋਥਾਦ੍ਦਿਗ੍ਧਦਸ੍ਟਾਦਿਕੋਪਤਃ| ਸਰ੍ਪਕੋਥਾਚ੍ਚ ਸਮ੍ਭੂਤਾਃ ਮਨ੍ਦਮਧ੍ਯਮਹਾਵਿਸਾਃ| ਮਨ੍ਦਾਃ ਪੀਤਾਃ ਸਿਤਾਃ ਸ਼੍ਯਾਵਾ ਰੂਕ੍ਸਾਃ ਕਰ੍ਬੁਰਮੇਚਕਾਃ| ਰੋਮਸ਼ਾ ਬਹੁਪਰ੍ਵਾਣੋ ਲੋਹਤਾਃ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਦਰਾਃ| ਧੂਮ੍ਰੋਦਰਾਸ੍ਤ੍ਰਿਪਰ੍ਵਾਣੋ ਮਧ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਕਪਿਲਾਰੁਣਾਃ| ਪਿਸ਼ਙ੍ਗਾਃ ਸ਼ਬਲਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾਃ ਸ਼ੋਣਿਤਾਭਾ ਮਹਾਵਿਸਾਃ| ਅਗ੍ਨ੍ਯਾਭਾ ਦ੍ਵ੍ਯੇਕਪਰ੍ਵਾਣੋ ਰਕ੍ਤਾਸਿਤਸਿਤੋਦਰਾਃ| ਤੈਰ੍ਦਸ੍ਟਃ ਸ਼ੂਨਰਸਨਃ ਸ੍ਤਬ੍ਧਗਾਤ੍ਰੋ ਰੁਜਾਰ੍ਦਿਤਃ| ਖੈਰ੍ਵਮਨ੍ ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਕਸ੍ਣਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਾਨਸਂਵਿਦਨ੍| ਸ੍ਵਿਦ੍ਯਨ੍ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਨ੍ ਵਿਸ਼ੁਸ੍ਕਾਸ੍ਯੋ ਵਿਹ੍ਵਲੋ ਵੇਦਨਾਤੁਰਃ| ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯਮਾਣਮਾਂਸਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੋ ਵਿਜਹਾਤ੍ਯਸੂਨ੍| ਉਚ੍ਚਿਟਿਙ੍ਗਸ੍ਤੁ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇਣ ਦਸ਼ਤ੍ਯਭ੍ਯਧਿਕਵ੍ਯਥਃ| ਸਾਧ੍ਯਤੋ ਵਸ਼੍ਚਿਕਾਤ੍ਸ੍ਤਮ੍ਭਂ ਸ਼ੇਫਸੋ ਹਸ੍ਟਰੋਮਤਾਮ੍| ਕਰੋਤਿ ਸੇਕਮਙ੍ਗਾਨਾਂ ਦਂਸ਼ਃ ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਨੇਵ ਚ| ਉਸ੍ਟ੍ਰਵਰ੍ਣਤਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸ ਏਵ ਹ੍ਯੁਸ੍ਟ੍ਰਧੂਮਕਃ| ਰਾਤ੍ਰਿਕੋ ਰਾਤ੍ਰਿਚਾਰਾਚ੍ਚ.............................||੧੪||

Adhikarana kaNabhAdInAM bhedanirdeshaH (15) · Śloka 15

............................ਪਥਕ੍ ਤੁ ਕਣਭਾਦਿਸੁ| ਵਿਕਾਰਸਾਧਨਾਭੇਦਾਤ੍ ਭੇਦਾਃ ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਨੋਦਿਤਾਃ||੧੫||

Adhikarana kITeShu vAtAdibhedAH (16) · Śloka 16

ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਤਰਾਃ ਕੀਟਾਃ ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕਾਃ ਕਣਭੋਨ੍ਦੁਰਾਃ| ਪ੍ਰਾਯੋ ਵਾਤੋਲ੍ਬਣਵਿਸਾ ਵਸ਼੍ਚਿਕਾਃ ਸੋਸ੍ਟ੍ਰਧੂਮਕਾਃ||੧੬||

Adhikarana cikitsAsUtram (17) · Śloka 17

ਯਤ੍ਰ ਯਸ੍ਯੈਵ ਦੋਸਸ੍ਯ ਲਿਙ੍ਗਾਧਿਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਰ੍ਕਯੇਤ੍| ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਯੌਸਧੈਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪਰੀਤਗੁਣੈਃ ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍||੧੭||

Adhikarana vAtikakITaviShalakShaNam (18) · Śloka 18

ਹਤ੍ਪੀਡੋਰ੍ਧ੍ਵਾਨਿਲਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭਃ ਸਿਰਾਯਾਮੋਸ੍ਥਿਪਰ੍ਵਰੁਕ੍| ਘੂਰ੍ਣਨੋਦ੍ਵੇਸ੍ਟਨਂ ਗਾਤ੍ਰਸ਼੍ਯਾਵਤਾ ਵਾਤਿਕੇ ਵਿਸੇ||੧੮||

Adhikarana paittikakITaviShalakShaNam (19) · Śloka 19

ਸਂਜ੍ਞਾਨਾਸ਼ੋਸ੍ਣਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸੌ ਹਦ੍ਦਾਹਃ ਕਟੁਕਾਸ੍ਯਤਾ| ਮਾਂਸਾਵਦਰਣਂ ਸ਼ੋਫੋ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਚ ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ||੧੯||

Adhikarana shlaiShmikakITaviShalakShaNam (20) · Śloka 20

ਛਰ੍ਦ੍ਯਰੋਚਕਹਲ੍ਲਾਸਪ੍ਰਸੇਕੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਪੀਨਸੈਃ| ਸਸ਼ੈਤ੍ਯਮੁਖਮਾਧੁਰ੍ਯੈਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਲੇਸ੍ਮਾਧਿਕੇ ਵਿਸਮ੍||੨੦||

Adhikarana vAtikakITaviShe cikitsA (21) · Śloka 21

ਪਿਣ੍ਯਾਕੇਨ ਵ੍ਰਣਾਲੇਪਸ੍ਤੈਲਾਭ੍ਯਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਵਾਤਿਕੇ| ਸ੍ਵੇਦੋ ਨਾਡੀਪੁਲਾਕਾਦ੍ਯੈਰ੍ਬਂਹਣਸ਼੍ਚ ਵਿਧਿਰ੍ਹਿਤਃ||੨੧||

Adhikarana paittikakITaviShe cikitsA (22) · Śloka 22

ਪੈਤ੍ਤਿਕਂ ਸ੍ਤਮ੍ਭਯੇਤ੍ਸੇਕੈਃ ਪ੍ਰਦੇਹੈਸ਼੍ਚਾਤਿਸ਼ੀਤਲੈਃ||੨੨||

Adhikarana shlaiShmikakITaviShe cikitsA (23) · Śloka 23

ਲੇਖਨਚ੍ਛੇਦਨਸ੍ਵੇਦਵਮਨੈਃ ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕਂ ਜਯੇਤ੍||੨੩||

Adhikarana kITabhedena doShAnusAraprayogAH (24) · Śloka 24

ਕੀਟਾਨਾਂ ਤ੍ਰਿਪ੍ਰਕਾਰਾਣਾਂ ਤ੍ਰੈਵਿਧ੍ਯੇਨ ਕ੍ਰਿਯਾ ਹਿਤਾ||੨੪||

Adhikarana svedAdau sAmAnyaniyamaH (25) · Śloka 25

ਸ੍ਵੇਦਾਲੇਪਨਸੇਕਾਂਸ੍ਤੁ ਕੋਸ੍ਣਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਯੋਵਚਾਰਯੇਤ੍| ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਮੁਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾਦ੍ਦਂਸ਼ਪਾਕਤਃ ਕੋਥਤੋਪਿ ਵਾ||੨੫||

Adhikarana kAshyapoktaM daMshadhUpanam (26) · Śloka 26

ਨਕੇਸ਼ਾਃ ਸਰ੍ਸਪਾਃ ਪੀਤਾ ਗੁਡੋ ਜੀਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਧੂਪਨਮ੍| ਵਿਸਦਂਸ਼ਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਕਾਸ਼੍ਯਪਃ ਪਰਮਬ੍ਰਵੀਤ੍||੨੬||

Adhikarana atideshena viShaghnavidhinirdeshaH (27) · Śloka 27

ਵਿਸਘ੍ਨਂ ਚ ਵਿਧਿਂ ਸਰ੍ਵ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਸਂਸ਼ੋਧਨਾਨਿ ਚ||੨੭||

Adhikarana ugrakITAdiShu visheShaH (28) · Śloka 28

ਸਾਧਯੇਤ੍ ਸਰ੍ਪਵਦ੍ਦਸ੍ਟਾਨ੍ ਵਿਸੋਗ੍ਰੈਃ ਕੀਟਵਸ਼੍ਚਿਕੈਃ||੨੮||

Adhikarana taNDulIyakAdiyogaH (29) · Śloka 29

ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਤੁਲ੍ਯਾਂਸ਼ਾਂ ਤ੍ਰਿਵਤਾਂ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਪਿਬਨ੍| ਯਾਤਿ ਕੀਟਵਿਸੈਃ ਕਮ੍ਪਂ ਨ ਕੈਲਾਸ ਇਵਾਨਿਲੈਃ||੨੯||

Adhikarana dvau lepayogau (30) · Śloka 30

ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਤ੍ਵਗਾਲੇਪਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਕੀਟਵਿਸਾਪਹਃ| ਮੁਕ੍ਤਾਲੇਪੋ ਵਰਃ ਸ਼ੋਫਤੋਦਦਾਹਜ੍ਵਰਪ੍ਰਣੁਤ੍||੩੦||

Adhikarana dashA~ggo agadaH (31) · Śloka 31

ਵਚਾਹਿਙ੍ਗੁਵਿਡਙ੍ਗਾਨਿ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਗਜਪਿਪ੍ਪਲੀ| ਪਾਠਾ ਪ੍ਰਤਿਵਿਸਾ ਵ੍ਯੋਸਂ ਕਾਸ਼੍ਯਪੇਨ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍| ਦਸ਼ਾਙ੍ਗਮਗਦਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਕੀਟਵਿਸਂ ਜਯੇਤ੍||੩੧||

Adhikarana mahAsnehAdiyogaH (32) · Śloka 32

ਐਕਧ੍ਯਂ ਕੀਟਵਿਸਜਿਨ੍ਮਹਾਸ੍ਨੇਹਂ ਪਯੋ ਮਧੁ||੩੨||

Adhikarana shikhipicchAdidhUpaH (33) · Śloka 33

ਸ਼ਿਖਿਕੁਕ੍ਕੁਟਜੈਃ ਪਿਚ੍ਛਃ ਸਤੈਲਲਵਣੋਤ੍ਤਮੈਃ| ਧੂਪੋ ਹਨ੍ਤਿ ਕਤਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਕੀਟਵਸ਼੍ਚਿਕਜਂ ਵਿਸਮ੍||੩੩||

Adhikarana kaNabhamatsyayorviSha cikitsA (34) · Śloka 34

ਵਿਸੇ ਕਣਭਜੇ ਕੁਰ੍ਯਾਦੁਨ੍ਦੁਰੋਕ੍ਤਮੁਪਕ੍ਰਮਮ੍| ਸ਼ਿਰੀਸਬੀਜਂ ਮਣ੍ਡੂਕੇ ਲੇਪਃ ਸ੍ਨੁਕ੍ਕ੍ਸੀਰਕਲ੍ਕਿਤਮ੍| ਮਧੁਤ੍ਰਿਕਟੁਕਂ ਸ਼੍ਵੇਤਪਿਣ੍ਡਾਮੂਲਂ ਚ ਮਤ੍ਸ੍ਯਜੇ||੩੪||

Adhikarana vacAdi agadaH (35) · Śloka 35

ਵਚਾਂ ਵਂਸ਼ਤ੍ਵਚਂ ਪਾਠਾਂ ਨਤਂ ਸੁਰਸਮਞ੍ਜਰੀਮ੍| ਦ੍ਵੇ ਬਲੇ ਨਾਕੁਲੀਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਸ਼ਿਰੀਸਂ ਰਜਨੀਦ੍ਵਯਮ੍| ਗੁਹਾਮਤਿਗੁਹਾਂ ਸ਼੍ਵੇਤਾਮਜਗਨ੍ਧਾਂ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁ| ਕਤ੍ਤਣਂ ਕਟਭੀਕ੍ਸਾਰਂ ਗਹਧੂਮਂ ਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾਮ੍| ਰੋਹੀਤਕਂ ਚ ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਕਲ੍ਕਯੇਤ੍ਸ ਵਰੋਗਦਃ| ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ਭਰਾਦਿਸ੍ਵਾਲੇਪਨਾਵਨਾਞ੍ਜਨਪਾਨਤਃ||੩੫||

Adhikarana shatapadIviShe agadaH (36) · Śloka 36

ਸ੍ਵਰ੍ਜਿਕਾਜਸ਼ਕਤ੍ਕ੍ਸਾਰਃ ਸੁਰਸਃ ਸਾਕ੍ਸਿਪੀਡਕਃ| ਮਦਿਰਾਮਣ੍ਡਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਹਿਤਃ ਸ਼ਤਪਦੀਵਿਸੇ||੩੬||

Adhikarana gRuhagodhikAviShe agadaH (37) · Śloka 37

ਕਪਿਤ੍ਥਮਕ੍ਸਿਪੀਡੋਰ੍ਕਬੀਜਂ ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਕਰਞ੍ਜੋ ਦ੍ਵੇ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਚ ਗਹਗੋਧੀਵਿਸਾਪਹਃ||੩੭||

Adhikarana sarvaviShe agadaH (38) · Śloka 38

ਕਾਕਾਣ੍ਡਯੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵੇਸਾਂ ਵਿਸਾਣਾਂ ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਃ| ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤੋ ਬਰ੍ਹਿਣੋਣ੍ਡੇਨ ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਾਯਸਪੀਲੁਕਃ||੩੮||

Adhikarana makShikAviShe agadaH (39) · Śloka 39

ਤਗਰਂ ਨਾਗਰਂ ਨਾਗਕੇਸਰਂ ਮਰਿਚਨਿ ਚ| ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਪਾਨਲੇਪਾਭ੍ਯਾਂ ਮਕ੍ਸਿਕਾਵਿਸਨਾਸ਼ਨਮ੍||੩੯||

Adhikarana varaTIviShe agadaH (40) · Śloka 40

ਸਿਤਾਸਿਤੇ ਚ ਲਵਣੇ ਮਰਿਚਂ ਚ ਸਨਾਗਰਮ੍| ਫਣਿਜ੍ਜਕਰਸੋਪੇਤਂ ਵਰਟੀਨਾਂ ਵਿਸਾਪਹਮ੍||੪੦||

Adhikarana vRushcikaviShacikitsA sadyaH kartavyam (41) · Śloka 41

ਸਦ੍ਯੋ ਵਸ਼੍ਚਿਕਜਂ ਦਂਸ਼ਂ ਚਕ੍ਰਤੈਲੇਨ ਸੇਚਯੇਤ੍| ਵਿਦਾਰਿਗਨ੍ਧਾਸਿਦ੍ਧੇਨ ਕਵੋਸ੍ਣੇਨੇਤਰੇਣ ਵਾ| ਲਵਣੋਤ੍ਤਮਯੁਕ੍ਤੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਵਾ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ| ਸਿਞ੍ਚੇਤ੍ਕੋਸ੍ਣਾਰਨਾਲੇਨ ਸਕ੍ਸੀਰਲਵਣੇਨ ਵਾ| ਉਪਨਾਹੋ ਘਤੇ ਭਸ੍ਟਃ ਕਲ੍ਕੋਜਾਜ੍ਯਾਃ ਸਸੈਨ੍ਧਵਃ||੪੧||

Adhikarana svedAdi upacArAH daMshasthale (42) · Śloka 42

ਆਦਂਸ਼ਂ ਸ੍ਵੇਦਿਤਂ ਚੂਰ੍ਣੈਃ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਯ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍| ਰਜਨੀਸੈਨ੍ਧਵਵ੍ਯੋਸਸ਼ਿਰੀਸਫਲਪੁਸ੍ਪਜੈਃ||੪੨||

Adhikarana lepanam (43) · Śloka 43

ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਾਮ੍ਲਗੋਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟਂ ਚ ਸੁਰਸਾਗ੍ਰਜਮ੍| ਲੇਪਃ ਸੁਖੋਸ੍ਣਸ਼੍ਚ ਹਿਤਃ ਪਿਣ੍ਯਾਕੋ ਗੋਮਯੋਪਿ ਵਾ||੪੩||

Adhikarana pAnam (44) · Śloka 44

ਪਾਨੇ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਯੁਤ&ਲ੍ਤ੍; ਕ੍ਸੀਰਂ ਵਾ ਭੂਰਿਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍| ਗੁਡੋਦਕਂ ਵ ਸੁਹਿਮਂ ਚਾਤੁਰ੍ਜਾਤਕਵਾਸਿਤਮ੍||੪੪||

Adhikarana shUlaghno lepaH (45) · Śloka 45

ਪਲਾਸ਼ਬੀਜਂ ਸ਼ੂਲਘ੍ਨੋ ਲੇਪੋਰ੍ਕਕ੍ਸੀਰਭਾਵਿਤਮ੍||੪੫||

Adhikarana agadAH (46) · Śloka 46

ਪਾਰਾਵਤਸ਼ਕਤ੍ਪਥ੍ਯਾ ਤਗਰਂ ਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜਮ੍| ਬੀਜਪੂਰਰਸੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰਂ ਵਰੋਯਂ ਵਸ਼੍ਚਿਕਾਗਦਃ| ਮਨੋਹ੍ਵਾ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਹਿਙ੍ਗੁ ਮਾਲਤੀਪਲ੍ਲਵਾਨਿ ਚ| ਗੋਸ਼ਕਦ੍ਰਸਪਿਸ੍ਟੇਯਂ ਗੁਲਿਕਾ ਵਸ਼੍ਚਿਕਾਰ੍ਦ੍ਦਿਤੇ| ਲਸ਼ੁਨੋ ਮਰਿਚਂ ਹਿਙ੍ਗੁ ਸੁਰਸਂ ਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜਮ੍| ਅਰ੍ਕਕ੍ਸੀਰੇਣ ਗੁਲਿਕਾ ਵਸ਼੍ਚਿਕਾਰ੍ਦਿਤਸ਼ਙ੍ਕਰੀ||੪੬||

Adhikarana uShTradaMShTrAlepayogaH (47) · Śloka 47

ਸਸ਼ੈਵਲੋਸ੍ਟ੍ਰਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾ ਚ ਹਨ੍ਤਿ ਵਸ਼੍ਚਿਕਜਂ ਵਿਸਮ੍||੪੭||

Adhikarana lepA~jjanArthe gulikA (49) · Śloka 48

ਹਿਙ੍ਗੁਨਾ ਹਰਿਤਾਲੇਨ ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਰਸੇਨ ਚ| ਲੇਪਾਞ੍ਜਨਾਭ੍ਯਾਂ ਗੁਲਿਕਾ ਪਰਮਂ ਵਸ਼੍ਚਿਕਾਪਹਾ||੪੮||

Adhikarana kara~jjAdidaMshalepanam (49) · Śloka 49

ਕਰਞ੍ਜਾਰ੍ਜੁਨਸ਼ੇਲੂਨਾਂ ਕਟਭ੍ਯਾਃ ਕੁਟਜਸ੍ਯ ਚ| ਸ਼ਿਰੀਸਸ੍ਯ ਚ ਪੁਸ੍ਪਾਣਿ ਮਸ੍ਤੁਨਾ ਦਂਸ਼ਲੇਪਨਮ੍||੪੯||

Adhikarana pippalyAdilepaH (50) · Śloka 50

ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਮਰਿਚਂ ਯਸ੍ਟਿਂ ਸ਼੍ਵ੍ਵੇਤਾਂ ਸੁਰਸਮਞ੍ਜਰੀਮ੍| ਸਹਦੇਵਾਮਪਾਮਾਰ੍ਗਂ ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਂ ਚ ਕਲ੍ਕਯੇਤ੍| ਕੁਤਲਕ੍ਸਾਰਤੋਯੇਨ ਲੇਪੋਲਿਵਿਸਨਾਸ਼ਨਃ||੫੦||

Adhikarana mohAdiShu lepayogaH (51) · Śloka 51

ਯੋ ਮੁਹ੍ਯਤਿ ਪ੍ਰਸ਼੍ਵਸਿਤਿ ਪ੍ਰਲਪਤ੍ਯੁਗ੍ਰਵੇਦਨਃ| ਤਸ੍ਯ ਪਥ੍ਯਾਨਿਸ਼ਾਕਸ੍ਣਾਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਤਿਵਿਸੋਸਣਮ੍| ਸਾਲਾਬੁਵਨ੍ਤਂ ਵਾਰ੍ਤਾਕਰਸਪਿਸ੍ਟਂ ਪ੍ਰਲੇਪਨਮ੍||੫੧||

Adhikarana daMshe kaNDUvAdau lepaH (52) · Śloka 52

ਆਦਂਸ਼ੇ ਯਸ੍ਯ ਕਣ੍ਡੂਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕੋਥਃ ਕੋਠ ਦਾਰੁਣਮ੍| ਤਸ੍ਯ ਲੇਪਸ੍ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਂ ਯਵਕ੍ਸਾਰੋਕ੍ਸਿਪੀਡਕਃ| ਪਾਰਾਵਤਸ਼ਕਤ੍ਕਾਨ੍ਤਾਸ੍ਵਰ੍ਜਿਕਾਗ੍ਨਿਹਰੇਣਵਃ| ਰਸੇਨ ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਸ੍ਯ ਕ੍ਸਾਰੇਣਾਰ੍ਕਸ੍ਯ ਵਾ ਦ੍ਰੁਤਾਃ||੫੨||

Adhikarana hRudayapIDAdau visheShaH (53) · Śloka 53

ਹਦਯਂ ਪੀਡ੍ਯਤੇ ਯਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਚਿਮਿਚਿਮਾਯਨਮ੍| ਦਨ੍ਤੌਸ੍ਠਦਂਸ਼ੋ ਰੋਮ੍ਣਾਂ ਚ ਹਰ੍ਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ| ਵੇਗੋ ਵਿਸਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚਾਹਾਨ੍ਨੈਵ ਵਾ ਕ੍ਰਿਯਯਾ ਵਿਨਾ| ਤਤ੍ਰ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਦਂਸ਼ਸ੍ਯ ਲੇਪਨਂ ਮਸ੍ਤੁਕਲ੍ਕਿਤੈਃ| ਸ਼੍ਵੇਤਪਾਟਲ੍ਯਤਿਵਿਸਾਹਰਿਦ੍ਰਾਹਰਿਣੀਨਤੈਃ| ਬਿਲ੍ਵਮੂਲਯਵਕ੍ਸਾਰਸੂਕ੍ਸ੍ਮਮਾਗਧਿਕਾਯੁਤੈਃ||੫੩||

Adhikarana utkarttanAdau visheShaH (54) · Śloka 54

ਉਤ੍ਕਤ੍ਯ ਇਵਾਦਂਸ਼ਃ ਸ਼ੂਨਃ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨੋ ਹਤਚ੍ਛਵਿਃ| ਜਮ੍ਬੂਫਲਨਿਭਂ ਰਕ੍ਤਂ ਕੂਜਨ੍ ਵਮਤਿ ਚੇਸ੍ਟਤੇ| ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਪ੍ਰਸ੍ਵਿਦ੍ਯਤਿ ਚ ਯੋ ਮੁਹੁਃ| ਸ੍ਵਰ੍ਜਿਕਾਕੁਸ੍ਠਤਗਰਨਾਕੁਲੀਪੀਲੁਪਿਪ੍ਪਲੀਃ| ਬਹਤੀਂ ਚਾਚ੍ਛ੍ਵਸੁਰਯਾ ਤਸ੍ਯ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਲੇਪਨਮ੍||੫੪||

Adhikarana ugrAliviShe kramaH (55) · Śloka 55

ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਚੋਗ੍ਰਾਲਿਵਿਸੇ ਪਾਯਯੇਨ੍ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸੀ| ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍ ਸਿਰਾਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਚ੍ਚ ਵਮਨਾਞ੍ਜਨਨਾਵਨਮ੍| ਉਸ੍ਣਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਮ੍ਲਮਧੁਰਂ ਭੋਜਨਂ ਚਾਨਿਲਾਪਹਮ੍||੫੫||

Adhikarana nAgarAdi agadaH (56) · Śloka 56

ਨਾਗਰਂ ਗਹਕਪੋਤਪੁਰੀਸਂ ਬੀਜਪੂਰਕਰਸੋ ਹਰਿਤਾਲਮ੍| ਸੈਨ੍ਧਵਞ੍ਚ ਵਿਨਿਹਨ੍ਤ੍ਯਗਦੋਯਂ ਲੇਪਤੋਲਿਕੁਲਜਂ ਵਿਸਮਾਸ਼ੁ||੫੬||

Adhikarana vRushcikaviShaM paramauShadham (57) · Śloka 57

ਅਨ੍ਤੇ ਵਸ਼੍ਚਿਕਦਸ੍ਟਾਨਾਂ ਸਮੁਦੀਰ੍ਣੇ ਭਸ਼ਂ ਵਿਸੇ| ਵਿਸੇਣਾਲੇਪਯੇਦ੍ਦਂਸ਼ਂ ਸ੍ਥਾਵਰੇਣ ਯਥੋਚਿਤਮ੍||੫੭||

Adhikarana ucciTi~gge visheShaH (58) · Śloka 58

ਕ੍ਰਿਯੇਯਮੁਚ੍ਚਿਟਿਙ੍ਗੇਪਿ ਪ੍ਰਤਿਲੋਮਂ ਚ ਪਾਂਸੁਭਿਃ| ਉਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਸੁਖਾਮ੍ਲੋਸ੍ਣੈਸ੍ਤਥਾ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਦਨਂ ਘਨੈਃ||੫੮||

Adhikarana kuTajaphalAdiyogaH pAnAdau (59) · Śloka 59

ਕੁਟਜਸ੍ਯ ਫਲਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਮਾਲਤੀ ਫਲਿਨੀ ਨਤਮ੍| ਤਿਕ੍ਤੇਕ੍ਸ੍ਵਾਕੁਸ਼੍ਚ ਪਿਸ੍ਟਾਨਿ ਪਾਨਪ੍ਰਧਮਨਾਦਿਭਿਃ| ਵਸ਼੍ਚਿਕੋਨ੍ਦੁਰੁਲੂਤਾਨਾਂ ਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਚ ਵਿਸਾਪਹਮ੍| ਸਮਾਨਮਮਤੇਨੇਦਂ ਗਰਸ਼ੇਸਂ ਚ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍||੫੯||

Adhikarana arkakShIrabhAvito~agadaH (60-43) · Śloka 43

ਅਰ੍ਕਸ੍ਯ ਦੁਗ੍ਧੇਨ ਸ਼ਿਰੀਸਬੀਜਂ ਤ੍ਰਿਰ੍ਭਾਵਿਤਂ ਪਿਪ੍ਪਲਿਚੂਰ੍ਣਮਿਸ਼੍ਰਮ੍| ਏਸੋਗਦੋ ਹਨ੍ਤਿ ਵਿਸਾਣਿ ਕੀਟ ਭੁਜਙ੍ਗਲੂਤੋਨ੍ਦੁਰੁਵਸ਼੍ਚਿਕਾਨਾਮ੍||੬੦|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾ ਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਕੀਟਵਿਸ ਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੪੩||