Adhikarana atha mUShikAlarkapratiShedho nAma ShaTcatvAriMsho~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতো মূষিকলর্কপ্রতিষেধং নামাধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাসুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
अथातो मूषिकलर्कप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्मासुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUShikabhedAH (2) · Śloka 2
লালনশ্চপলঃ পুত্রো হসিরশ্চিকিরোঽজিনঃ| কষাযদন্তঃ কুলকঃ কোকিলঃ কপিলোঽসিতঃ| অরুণঃ শবলঃ শ্বেতঃ কপোতঃ পলিতোন্দুরুঃ| চুচ্ছুন্দরো রসালাখ্যো দশাষ্টৌ চেতি মূষিকাঃ||২||
लालनश्चपलः पुत्रो हसिरश्चिकिरोऽजिनः| कषायदन्तः कुलकः कोकिलः कपिलोऽसितः| अरुणः शवलः श्वेतः कपोतः पलितोन्दुरुः| चुच्छुन्दरो रसालाख्यो दशाष्टौ चेति मूषिकाः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUShikaviShasaMkrAntihetavaH prabhAvashca (3) · Śloka 3
যস্মিন্নঙ্গে পতত্যেষাং শুক্লমঙ্গৈঃ স্পৃশন্তি বা| যচ্ছুক্লদিগ্ধৈস্তত্রাস্রে দূষিতে পাণ্ডুতাং গতে| গ্রন্থযঃ শ্বযথুঃ কোঠো মণ্ডলানি ভ্রমোঽরুচিঃ| শীতজ্বরোঽতিরুক্সাদো বেপথুঃ পর্বভেদনম্| রোমহর্ষঃ স্রুতির্মূর্চ্ছা দীর্ঘকালানুবন্ধম্| শ্লেষ্মানুবিদ্ধবহ্বাখুপোতকচ্ছর্দনং সকৃত্||৩||
यस्मिन्नङ्गे पतत्येषां शुक्लमङ्गैः स्पृशन्ति वा| यच्छुक्लदिग्धैस्तत्रास्रे दूषिते पाण्डुतां गते| ग्रन्थयः श्वयथुः कोठो मण्डलानि भ्रमोऽरुचिः| शीतज्वरोऽतिरुक्सादो वेपथुः पर्वभेदनम्| रोमहर्षः स्रुतिर्मूर्च्छा दीर्घकालानुबन्धम्| श्लेष्मानुविद्धबह्वाखुपोतकच्छर्दनं सकृत्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AkhuviShasya kRucchrasAdhyatA (4) · Śloka 4
ব্যবায্যাখুবিষং কৃচ্ছ্রং ভূযো ভূযশ্চ কুপ্যতি||৪||
व्यवाय्याखुविषं कृच्छ्रं भूयो भूयश्च कुप्यति||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyalakShaNam (5) · Śloka 5
মূর্চ্ছাঙ্গশোফবৈবর্ণ্যক্লেদশব্দাশ্রুতিজ্বরাঃ| শিরোগুরুত্বং লালাসৃক্চ্ছর্দিশ্চাসাধ্যলক্ষণম্||৫||
मूर्च्छाङ्गशोफवैवर्ण्यक्लेदशब्दाश्रुतिज्वराः| शिरोगुरुत्वं लालासृक्च्छर्दिश्चासाध्यलक्षणम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varjanIyalakShaNam (6) · Śloka 6
শূনবস্তিং বিবর্ণৌষ্ঠমাখ্বাভৈর্গ্রন্থিভিশ্চিতম্| চুচ্ছুন্দুরুসগন্ধং চ বর্জযেদাখুদূষিতম্||৬||
शूनबस्तिं विवर्णौष्ठमाख्वाभैर्ग्रन्थिभिश्चितम्| चुच्छुन्दुरुसगन्धं च वर्जयेदाखुदूषितम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alarkalakShaNam (7) · Śloka 7
শুনঃ শ্লেষ্মোল্বণা দোষাঃ সংজ্ঞাং সংজ্ঞাবহাশ্রিতাঃ| মুষ্ণন্তঃ কুর্বতে ক্ষোভং ধাতূনামতিদারুণম্| লালাবনন্ধবধিরঃ সর্বতঃ সোঽভিধাবতি| স্রস্তপুচ্ছহনুস্কন্ধঃ শিরো দুঃখী নতাননঃ||৭||
शुनः श्लेष्मोल्बणा दोषाः संज्ञां संज्ञावहाश्रिताः| मुष्णन्तः कुर्वते क्षोभं धातूनामतिदारुणम्| लालावनन्धबधिरः सर्वतः सोऽभिधावति| स्रस्तपुच्छहनुस्कन्धः शिरो दुःखी नताननः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alarkadaMshalakShaNam (8) · Śloka 8
দংশস্তেন বিদষ্টস্য সুপ্তঃ কৃষ্ণং ক্ষরত্যসৃক্| হৃচ্ছিরোরুগ্জ্বরস্তম্ভতৃষ্ণামূর্চ্ছোদ্ভবোঽনু চ||৮||
दंशस्तेन विदष्टस्य सुप्तः कृष्णं क्षरत्यसृक्| हृच्छिरोरुग्ज्वरस्तम्भतृष्णामूर्च्छोद्भवोऽनु च||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prasa~ggataH sRugAlAdidaMshalakShaNam (9) · Śloka 9
অনেনান্যেঽপি বোদ্ধ্ব্যা ব্যালা দংষ্ট্রাপ্রহারিণঃ| সৃগালাশ্বতরাশ্বর্ক্ষদ্বীপিব্যাঘ্রবৃকাদযঃ||৯||
अनेनान्येऽपि बोद्ध्व्या व्याला दंष्ट्राप्रहारिणः| सृगालाश्वतराश्वर्क्षद्वीपिव्याघ्रवृकादयः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyaM saviShanirviShalakShaNam (10) · Śloka 10
কণ্ডূনিস্তোদবৈবর্ণ্যসুপ্তিক্লেদজ্বরভ্রমাঃ| বিদাহরাগরুক্পাকশোফগ্রন্থিবিকুঞ্চনম্| দংশাবদরণং স্ফোটাঃ কর্ণিকা মণ্ডলানি চ| সর্বত্র সবিষে লিঙ্গং বিপরীতং তু নির্বিষে||১০||
कण्डूनिस्तोदवैवर्ण्यसुप्तिक्लेदज्वरभ्रमाः| विदाहरागरुक्पाकशोफग्रन्थिविकुञ्चनम्| दंशावदरणं स्फोटाः कर्णिका मण्डलानि च| सर्वत्र सविषे लिङ्गं विपरीतं तु निर्विषे||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyamasAdhyalakShaNam (11) · Śloka 11
দষ্টো যেন তু তচ্চেষ্টরুতং কুর্বন্ বিনশ্যতি| পশ্যংস্তমেব চাকস্মাদাদর্শসলিলাদিষু||১১||
दष्टो येन तु तच्चेष्टरुतं कुर्वन् विनश्यति| पश्यंस्तमेव चाकस्मादादर्शसलिलादिषु||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalasantrAsalakShaNam (12) · Śloka 12
জলদর্শনসংস্পর্শশব্দেভ্যো যশ্চ সন্ত্রসেত্| অদষ্টমপি তং জহ্যাজ্জলসন্ত্রাসরোগিণম্||১২||
जलदर्शनसंस्पर्शशब्देभ्यो यश्च सन्त्रसेत्| अदष्टमपि तं जह्याज्जलसन्त्रासरोगिणम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUShakaviShacikitsA daShTamAtre dAhaH (13) · Śloka 13
আখুনা দষ্টমাত্রস্য দংশং কাণ্ডেন দাহযেত্| দর্পণেনাথবা তীব্ররুজা স্যাত্কর্ণিকান্যথা||১৩||
आखुना दष्टमात्रस्य दंशं काण्डेन दाहयेत्| दर्पणेनाथवा तीव्ररुजा स्यात्कर्णिकान्यथा||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAhAnantarIyakRutyam (14) · Śloka 14
দগ্ধং বিস্রাবযেদ্দংশং প্রচ্ছিতং চ প্রলেপযেত্| শিরীষরজনী বক্রকুঙ্কুমামৃতবল্লিভিঃ||১৪||
दग्धं विस्रावयेद्दंशं प्रच्छितं च प्रलेपयेत्| शिरीषरजनी वक्रकुङ्कुमामृतवल्लिभिः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agAradhUmAdilepaH (15) · Śloka 15
অগারধূমমঞ্জিষ্ঠারজনীলবণোত্তমৈঃ| লেপো জযত্যাখুবিষং কর্ণিকাযাশ্চ পাতনঃ||১৫||
अगारधूममञ्जिष्ठारजनीलवणोत्तमैः| लेपो जयत्याखुविषं कर्णिकायाश्च पातनः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lepAnantarIyaM kRutyam (16) · Śloka 16
ততোঽম্লৈঃ ক্ষালযিত্বা তু তোযৈরনু চ লেপযেত্| পালিন্দী শ্বেতকটভী বিল্বমূলগুডূচিভিঃ| অন্যৈশ্চ বিষশোফঘ্নৈঃ সিরাং বা মোক্ষযেদ্ দ্রুতম্||১৬||
ततोऽम्लैः क्षालयित्वा तु तोयैरनु च लेपयेत्| पालिन्दी श्वेतकटभी बिल्वमूलगुडूचिभिः| अन्यैश्च विषशोफघ्नैः सिरां वा मोक्षयेद् द्रुतम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vamanam (17) · Śloka 17
ছর্দনং জালিনীক্বাথৈঃ শুকাখ্যাঙ্কোলযোরপি| কোশবত্যাঃ শুকাখ্যাযাঃ ফলং জীমূতকস্য চ| মদনস্য চ সঞ্চূর্ণ্য দধ্না পীত্বা বিষং বমেত্| বচামদনজীমূতকুষ্ঠং বা মূত্রপেষিতম্| পূর্বকল্পেন পাতব্যং সর্বোন্দুরুবিষাপহম্| নিষ্পাবাঃ কদলীমূলং বন্ধুজীবফলানি চ| সুবর্চলারামঠকং স্বর্জিকাতিবিষাদ্বযম্| শ্যামাদ্রিকর্ণিকামূলমর্ধর্চৈর্বমনত্রযম্||১৭||
छर्दनं जालिनीक्वाथैः शुकाख्याङ्कोलयोरपि| कोशवत्याः शुकाख्यायाः फलं जीमूतकस्य च| मदनस्य च सञ्चूर्ण्य दध्ना पीत्वा विषं वमेत्| वचामदनजीमूतकुष्ठं वा मूत्रपेषितम्| पूर्वकल्पेन पातव्यं सर्वोन्दुरुविषापहम्| निष्पावाः कदलीमूलं बन्धुजीवफलानि च| सुवर्चलारामठकं स्वर्जिकातिविषाद्वयम्| श्यामाद्रिकर्णिकामूलमर्धर्चैर्वमनत्रयम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAntasya shUlAdau cikitsA (18) · Śloka 18
বান্তস্য শুদ্ধে হৃদযে শূলং হিধ্মারুচির্বমিঃ| উষ্ণোদ্গারানুবন্ধো বা স্যাচ্চেত্তত্রৈতদৌষধম্| জীরকং ত্র্যূষণং কুষ্ঠং তুঙ্গাখ্যং নাগকেসরম্| রজন্যৌ সৈন্ধবং সেব্যং যষ্টীমধুসুবর্চলাম্| মধুরং চ গণং পিষ্ট্বা বীজপুরকপিত্থযোঃ| রসেন ষাডবং কুর্যান্মধুমত্স্যণ্ডিকান্বিতম্| গন্ধবর্ণরসোপেতঃ স পীতো বিষদোষজিত্| দ্বিপিপ্পলীদ্বযংশুমতি ক্বাথে পেযা চ তদ্গুণা||১৮||
वान्तस्य शुद्धे हृदये शूलं हिध्मारुचिर्वमिः| उष्णोद्गारानुबन्धो वा स्याच्चेत्तत्रैतदौषधम्| जीरकं त्र्यूषणं कुष्ठं तुङ्गाख्यं नागकेसरम्| रजन्यौ सैन्धवं सेव्यं यष्टीमधुसुवर्चलाम्| मधुरं च गणं पिष्ट्वा बीजपुरकपित्थयोः| रसेन षाडवं कुर्यान्मधुमत्स्यण्डिकान्वितम्| गन्धवर्णरसोपेतः स पीतो विषदोषजित्| द्विपिप्पलीद्वयंशुमति क्वाथे पेया च तद्गुणा||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAyashirovirekaH (19) · Śloka 19
বিরেচনে ত্রিবৃন্নীলী ত্রিফলা কল্ক ইষ্যতে| শিরোবিরেচনে সারঃ শিরীষস্য ফলানি চ||১৯||
विरेचने त्रिवृन्नीली त्रिफला कल्क इष्यते| शिरोविरेचने सारः शिरीषस्य फलानि च||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjanam (20) · Śloka 20
অঞ্জনে গোমযরসো ব্যোষসূক্ষ্মরজোঽন্বিতঃ| কপিত্থগোমযরসো মধুমানবলেহনে||২০||
अञ्जने गोमयरसो व्योषसूक्ष्मरजोऽन्वितः| कपित्थगोमयरसो मधुमानवलेहने||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana siddhaghRutam (21) · Śloka 21
তণ্ডুলীযকমূলেন সিদ্ধং পানে হিতং ঘৃতম্| দ্বিনিশা কটভী রক্তা যষ্ট্যাহ্বৈর্বামৃতান্বিতৈঃ| আস্ফোতমূলসিদ্ধং বা প~চ্চকাপিত্থমেব বা||২১||
तण्डुलीयकमूलेन सिद्धं पाने हितं घृतम्| द्विनिशा कटभी रक्ता यष्ट्याह्वैर्वामृतान्वितैः| आस्फोतमूलसिद्धं वा प~च्चकापित्थमेव वा||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viriktasya shUlAdau cikitsA (22) · Śloka 22
অধোভাগে বিশুদ্ধস্য শূলং নাভ্যাং ভবেদ্যদি| পুরীষং ব বিবধ্যেত গুদে স্যাদ্বা বিকর্তিক| তত্র পেযাং পিবেচ্ছীতাং শর্করামধুসংযুতাম্| পিপ্পলীপিপ্পলীমূলশারিবাকটুকাহ্বযৈঃ| শৃতৈঃ সিদ্ধাং সহবলাসমঙ্গাবিশ্বভেষজৈঃ||২২||
अधोभागे विशुद्धस्य शूलं नाभ्यां भवेद्यदि| पुरीषं व विबध्येत गुदे स्याद्वा विकर्तिक| तत्र पेयां पिबेच्छीतां शर्करामधुसंयुताम्| पिप्पलीपिप्पलीमूलशारिवाकटुकाह्वयैः| शृतैः सिद्धां सहबलासमङ्गाविश्वभेषजैः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvau prAshau (23) · Śloka 23
নলদধ্যামকব্যোষলোধ্রচিত্রকদীপ্যকম্| কুতলক্ষারতোযেন পিষ্টং মাক্ষিকসর্পিষা| দধ্না বা প্রাশযেত্ক্ষৌদ্রম্ যবক্ষারপযোদধি| ফাণিতং তৈলমাজ্যং বিষঘ্নং পীতমেকতঃ||২৩||
नलदध्यामकव्योषलोध्रचित्रकदीप्यकम्| कुतलक्षारतोयेन पिष्टं माक्षिकसर्पिषा| दध्ना वा प्राशयेत्क्षौद्रम् यवक्षारपयोदधि| फाणितं तैलमाज्यं विषघ्नं पीतमेकतः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sinduvArAdikvAthaH (24) · Śloka 24
সিন্দুবারং নতং শিগ্রু বিল্বমূলং পুনর্নবম্| বচাশ্বদংষ্ট্রা জীমূতমেশাং ক্বাথং সমাক্ষিকম্| পিবেচ্ছাল্যোদনং দধ্না ভুঞ্জানো মূষিকার্দিতঃ||২৪||
सिन्दुवारं नतं शिग्रु बिल्वमूलं पुनर्नवम्| वचाश्वदंष्ट्रा जीमूतमेशां क्वाथं समाक्षिकम्| पिबेच्छाल्योदनं दध्ना भुञ्जानो मूषिकार्दितः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnalepanayoryogau (25) · Śloka 25
তক্রেণ শরপুঙ্খাযাঃ বীজং সঞ্চূর্ণ্য বা পিবেত্| অঙ্কোলমূলকল্কো ব বস্তমূত্রেণ কল্কিতঃ| পানলেপনযোর্যুক্তঃ সর্বোন্দুরুবিষাপহঃ||২৫||
तक्रेण शरपुङ्खायाः बीजं सञ्चूर्ण्य वा पिबेत्| अङ्कोलमूलकल्को व बस्तमूत्रेण कल्कितः| पानलेपनयोर्युक्तः सर्वोन्दुरुविषापहः||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana payasyApayaH (26) · Śloka 26
পযঃ পযস্যযা যুক্তং সিতযা মধুকেন চ||২৬||
पयः पयस्यया युक्तं सितया मधुकेन च||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvare kirAtatiktAdikam (27) · Śloka 27
কিরাততিক্তমমৃতাং সমঙ্গাং ককুভত্বচম্| বাণং পলাশং কাশ্মর্যং পযস্যাং তণ্ডুলীযকম্| আখুবিন্নাং মহানিম্বং সপ্তপর্ণং মধূলিকাম্| কপিত্থং রাজবৃক্ষং বা পিবেদন্যতমং জ্বরী||২৭||
किराततिक्तममृतां समङ्गां ककुभत्वचम्| बाणं पलाशं काश्मर्यं पयस्यां तण्डुलीयकम्| आखुविन्नां महानिम्बं सप्तपर्णं मधूलिकाम्| कपित्थं राजवृक्षं वा पिबेदन्यतमं ज्वरी||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNikApAtanam (28) · Śloka 28
স্থিরাং মন্দরুজাং প্রচ্ছেত্ কর্ণিকাং পাতযেত বা| শ্যামা লাঙ্গলিকা দন্তী কিণিহী গিরিকর্ণিকা| আখুবৃক্ষো মহাবৃক্ষস্ত্রিবৃদঞ্জনকী স্নুহী| কর্ণিকাপাতনং কল্কমেকৈকং তিলকল্কবত্||২৮||
स्थिरां मन्दरुजां प्रच्छेत् कर्णिकां पातयेत वा| श्यामा लाङ्गलिका दन्ती किणिही गिरिकर्णिका| आखुवृक्षो महावृक्षस्त्रिवृदञ्जनकी स्नुही| कर्णिकापातनं कल्कमेकैकं तिलकल्कवत्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vraNaropaNam (29) · Śloka 29
ক্ষীরিপ্রবালমঞ্জিষ্ঠা বলাদার্বী হযাহ্বযাঃ| রোপণ্যঃ কল্কিতাস্তৈলং ঘৃতং ব সাধিতং তথা| দ্বিনিশা তিলযষ্ট্যাহ্বতগরোশীরপদ্মকৈঃ||২৯||
क्षीरिप्रवालमञ्जिष्ठा बलादार्वी हयाह्वयाः| रोपण्यः कल्कितास्तैलं घृतं व साधितं तथा| द्विनिशा तिलयष्ट्याह्वतगरोशीरपद्मकैः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyakriyopasaMhAraH (30) · Śloka 30
সামান্যেনেতি নির্দিষ্টা ক্রিযাখূনাং বিশেষতঃ||৩০||
सामान्येनेति निर्दिष्टा क्रियाखूनां विशेषतः||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhedAnusAralakShaNaM cikitsA ca lAlane (31) · Śloka 31
লালনেন বমির্মূর্চ্ছা লালাস্রাবশ্চ জাযতে| লিহ্যাত্সমাক্ষিকং তত্র চূর্ণিতং তণ্ডুলীযকম্||৩১||
लालनेन वमिर्मूर्च्छा लालास्रावश्च जायते| लिह्यात्समाक्षिकं तत्र चूर्णितं तण्डुलीयकम्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana capale (32) · Śloka 32
চপলেন বর্মির্মূর্চ্ছা তৃড্বা তত্রাবলেহযেত্| সদারুমুস্তাং ত্রিফলাং.......................||৩২||
चपलेन वर्मिर्मूर्च्छा तृड्वा तत्रावलेहयेत्| सदारुमुस्तां त्रिफलां.......................||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana putrake (33) · Śloka 33
.............................পুত্রকেণ তু পাণ্ডুতা| সাদোঽঙ্গে সর্বশ্চাখুসদৃশগ্রন্থিসম্ভবঃ| শিরীষবীজং কুষ্ঠং চ মধুনা তত্র লেহযেত্||৩৩||
.............................पुत्रकेण तु पाण्डुता| सादोऽङ्गे सर्वश्चाखुसदृशग्रन्थिसम्भवः| शिरीषबीजं कुष्ठं च मधुना तत्र लेहयेत्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hasire (34) · Śloka 34
হসিরেণান্নবিদ্বেষো জৃম্ভণম্ রোমহর্শণম্| আরগ্বধাদিনির্যুহং সুবান্তং তত্র পাযযেত্||৩৪||
हसिरेणान्नविद्वेषो जृम्भणम् रोमहर्शणम्| आरग्वधादिनिर्युहं सुवान्तं तत्र पाययेत्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cikire (35) · Śloka 35
চিকিরেণ শিরোদুঃখং শোফো হিধ্মা বমির্ভ্রমঃ বান্তোঽত্র জালিনীক্বাথৈঃ সারমঙ্কোলজং পিবেত্||৩৫||
चिकिरेण शिरोदुःखं शोफो हिध्मा वमिर्भ्रमः वान्तोऽत्र जालिनीक्वाथैः सारमङ्कोलजं पिबेत्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ajine (36) · Śloka 36
অজিনেনাঙ্গকৃষ্ণত্বং মূর্চ্ছ ছর্দিশ্চ হৃদ্গ্রহঃ| মধুনা তত্র মঞ্জিষ্ঠাং লিহ্যাত্স্নুক্ক্ষীরকল্কিতাম্||৩৬||
अजिनेनाङ्गकृष्णत्वं मूर्च्छ छर्दिश्च हृद्ग्रहः| मधुना तत्र मञ्जिष्ठां लिह्यात्स्नुक्क्षीरकल्किताम्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaShAyadante (37) · Śloka 37
নিদ্রা কষাযদন্তেন হৃচ্ছোষঃ কৃশতাতি চ| শিরীষসারত্বগ্বীজং তত্র ক্ষৌদ্রেণ লেহযেত্||৩৭||
निद्रा कषायदन्तेन हृच्छोषः कृशताति च| शिरीषसारत्वग्बीजं तत्र क्षौद्रेण लेहयेत्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kulake (38) · Śloka 38
কুলকেন রুজাস্রাবৌ রাজযো দংশমণ্ডলে| সদিন্দুবারকৌ তত্র সহৌ লিহ্যান্মধুপ্লুতৌ||৩৮||
कुलकेन रुजास्रावौ राजयो दंशमण्डले| सदिन्दुवारकौ तत्र सहौ लिह्यान्मधुप्लुतौ||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kokile (39) · Śloka 39
গ্রন্থযঃ কোকিলেনোগ্রা জ্বরো দাহশ্চ দারুণঃ| নীলীপুনর্নবাক্বাথে সিদ্ধং তত্র পিবেদ্ ঘৃতম্||৩৯||
ग्रन्थयः कोकिलेनोग्रा ज्वरो दाहश्च दारुणः| नीलीपुनर्नवाक्वाथे सिद्धं तत्र पिबेद् घृतम्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kapile (40) · Śloka 40
কপিলেন ব্রণে কোথে জ্বরো গ্রন্থির্ভ্রমঃ সতৃট্| লেহযেন্মধুনা শ্বেতাং শ্বেতাং চাত্র পুনর্নবাম্||৪০||
कपिलेन व्रणे कोथे ज्वरो ग्रन्थिर्भ्रमः सतृट्| लेहयेन्मधुना श्वेतां श्वेतां चात्र पुनर्नवाम्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRuShNe (41) · Śloka 41
রক্তং কৃষ্ণেন বমতি বিশেষাদ্ দুর্দিনে পিবেত্| তত্র কিংশুকভস্মাম্বু শিরীষফলবালকম্||৪১||
रक्तं कृष्णेन वमति विशेषाद् दुर्दिने पिबेत्| तत्र किंशुकभस्माम्बु शिरीषफलवालकम्||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aruNAdiShu pa~jcasu (42) · Śloka 42
অরুণাদ্যাঃ পৃথগ্দোষসন্নিপাতাস্রসম্ভবান্| জনযন্তি ক্রমাদ্রাগান্ সর্বে চ গ্রন্থিকর্ণিকাঃ| করঞ্জারগ্বধব্যোষবৃহত্যংশুমতীদ্বযাত্| ক্বাথে দধিপযঃসর্পিঃ পৃথক্প্রস্থোন্মিতং পচেত্| কপিত্থদাডিমবরীবিশালাত্রিসুগন্ধিকাঃ| ত্রিবৃতামৃত্তিকাবক্রগুডূচীশ্চাত্র কল্কিতাঃ| ক্ষিপেত্তদরুণাদীনাং পঞ্চানাং বিষনাশনম্| কাকাদনী কাকামাচী স্বরসেন্স্ শৃতং ঘৃতম্||৪২||
अरुणाद्याः पृथग्दोषसन्निपातास्रसम्भवान्| जनयन्ति क्रमाद्रागान् सर्वे च ग्रन्थिकर्णिकाः| करञ्जारग्वधव्योषबृहत्यंशुमतीद्वयात्| क्वाथे दधिपयःसर्पिः पृथक्प्रस्थोन्मितं पचेत्| कपित्थदाडिमवरीविशालात्रिसुगन्धिकाः| त्रिवृतामृत्तिकावक्रगुडूचीश्चात्र कल्किताः| क्षिपेत्तदरुणादीनां पञ्चानां विषनाशनम्| काकादनी काकामाची स्वरसेन्स् शृतं घृतम्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cacchundure (43) · Śloka 43
ক্লমশ্রুচ্ছুন্দরেণোগ্রো গ্রীবাস্তম্ভো বিষচিকা| যবনালর্ষভক্ষারম্ বৃহত্যৌ বাঽত্র পাযযেত্||৪৩||
क्लमश्रुच्छुन्दरेणोग्रो ग्रीवास्तम्भो विषचिका| यवनालर्षभक्षारम् बृहत्यौ वाऽत्र पाययेत्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAle (44) · Śloka 44
গ্রীবাস্তম্ভো রসালেন বেদনা দংশমণ্ডলে| লিহ্যান্মহাগদং তত্র ঘৃতমাক্ষিকসংযুতম্||৪৪||
ग्रीवास्तम्भो रसालेन वेदना दंशमण्डले| लिह्यान्महागदं तत्र घृतमाक्षिकसंयुतम्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sasheShaviShalakShaNaM cikitsa ca (45) · Śloka 45
সশেষং মূষিকবিষং প্রকুপ্যত্যভ্রদর্শনে| যথাযথং বা কালেষু দোষাণাং বৃদ্ধিহেতুষু| তত্র সর্বে যথাবস্থং প্রযোজ্যাঃ স্যুরুপক্রমাঃ| যথাস্বং যে চ নির্দিষ্টাস্তথা দূষীবিষাপহাঃ||৪৫||
सशेषं मूषिकविषं प्रकुप्यत्यभ्रदर्शने| यथायथं वा कालेषु दोषाणां वृद्धिहेतुषु| तत्र सर्वे यथावस्थं प्रयोज्याः स्युरुपक्रमाः| यथास्वं ये च निर्दिष्टास्तथा दूषीविषापहाः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alarkaviShacikitsA (46) · Śloka 46
দংশন্ত্বলর্কদষ্টস্য দগ্ধমুষ্ণেন সর্পিষা| প্রদিহ্যাদগদৈস্তৈস্তৈঃ পুরাণং চ ঘৃতং পিবেত্||৪৬||
दंशन्त्वलर्कदष्टस्य दग्धमुष्णेन सर्पिषा| प्रदिह्यादगदैस्तैस्तैः पुराणं च घृतं पिबेत्||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tilAdikalkaH (47) · Śloka 47
তিলগুগ্গুলুদূর্বাণাং দাডিমস্য গুডস্য চ| কল্কো মুহুর্মুহুর্লেপঃ শ্বদংশবিষজিত্পরম্||৪৭||
तिलगुग्गुलुदूर्वाणां दाडिमस्य गुडस्य च| कल्को मुहुर्मुहुर्लेपः श्वदंशविषजित्परम्||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana daMshabandhanam (48) · Śloka 48
নলমূলং জলে পিষ্টং পানলেপনযোর্হিতম্| মাতুলুঙ্গচ্ছদৈর্দংশং বধ্নীযাদ্দন্তচর্বিতৈঃ||৪৮||
नलमूलं जले पिष्टं पानलेपनयोर्हितम्| मातुलुङ्गच्छदैर्दंशं बध्नीयाद्दन्तचर्वितैः||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virecanam (49) · Śloka 49
অর্কক্ষীরযুতং চাস্য যোজ্যমাশু বিরেচনম্||৪৯||
अर्कक्षीरयुतं चास्य योज्यमाशु विरेचनम्||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvetapunarnavAdiyogaH (50) · Śloka 50
পিবেত্ পুনর্নবাং শ্বেতাং ধুর্ধূরকফলান্বিতম্||৫০||
पिबेत् पुनर्नवां श्वेतां धुर्धूरकफलान्वितम्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhattUraPalayogAH (51) · Śloka 51
ফলং ধুর্ধূরকান্মূলং কাকোদুম্বরিকোদ্ভবম্| শীধুনা শ্ববিষং হন্তি পীতং বা তণ্ডুলাম্বুনা||৫১||
फलं धुर्धूरकान्मूलं काकोदुम्बरिकोद्भवम्| शीधुना श्वविषं हन्ति पीतं वा तण्डुलाम्बुना||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana palalAdiyogaH (52) · Śloka 52
একধ্যং পললং তৈলং রূপিকাযাঃ পযো গুডঃ| ভিনত্তি বিষমলর্কং ঘনবৃন্দমিবানিলঃ||৫২||
एकध्यं पललं तैलं रूपिकायाः पयो गुडः| भिनत्ति विषमलर्कं घनवृन्दमिवानिलः||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lashunAdiyogaH (53) · Śloka 53
লশুনোষণবৈদেহী বরা গোপিত্তকল্কিতাঃ| পাননস্যাঞ্জনালেপৈঃ শ্বদষ্টস্যৌষধং পরম্||৫৩||
लशुनोषणवैदेही वरा गोपित्तकल्किताः| पाननस्याञ्जनालेपैः श्वदष्टस्यौषधं परम्||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalavetasapatrAdikvAthaH (54) · Śloka 54
জলবেতসপত্রত্বঙ্মূলং ক্ষুণ্ণং পচেজ্জলে| সক্বাথঃ শীতলঃ পীতঃ পরং শ্ববিষভেষজম্| তত্সিদ্ধং চ ঘ্রুতং পাননস্যাভ্যঞ্জনলেপনম্| জলত্রাসে সমস্তে চ বিষে তদ্গরুডোপমম্||৫৪||
जलवेतसपत्रत्वङ्मूलं क्षुण्णं पचेज्जले| सक्वाथः शीतलः पीतः परं श्वविषभेषजम्| तत्सिद्धं च घ्रुतं पाननस्याभ्यञ्जनलेपनम्| जलत्रासे समस्ते च विषे तद्गरुडोपमम्||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yavamAShAdi ghRutam (55) · Śloka 55
যবমাষকুলত্থানাং পঞ্চমূলস্য চাম্ভসি| ক্ষীরদ্বিগুণিতে সর্পিঃ সাধ্যেচ্ছ্লক্ষ্ণকল্কিতৈঃ| অশ্বগন্ধাসহাকুষ্ঠবৃহতীরজনীদ্বযৈঃ| বিদারীনতকট্বঙ্গপযস্যাসিন্দুবারকৈঃ| সর্পগন্ধানখাভীরুশর্করারক্তচন্দনৈঃ| শ্বদংষ্ট্রোপদ্রবান্ সর্বান্ পানাভ্যঙ্গৈর্ন্নিহন্তি তত্||৫৫||
यवमाषकुलत्थानां पञ्चमूलस्य चाम्भसि| क्षीरद्विगुणिते सर्पिः साध्येच्छ्लक्ष्णकल्कितैः| अश्वगन्धासहाकुष्ठबृहतीरजनीद्वयैः| विदारीनतकट्वङ्गपयस्यासिन्दुवारकैः| सर्पगन्धानखाभीरुशर्करारक्तचन्दनैः| श्वदंष्ट्रोपद्रवान् सर्वान् पानाभ्यङ्गैर्न्निहन्ति तत्||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hRudvidAhAdau kramaH (56) · Śloka 56
হৃদ্বিদাহে প্রসেকে চ বিরেকবমনে ভৃশম্| বিষদোষহরে যোজ্যে শুদ্ধে সংসর্জনক্রমঃ||৫৬||
हृद्विदाहे प्रसेके च विरेकवमने भृशम्| विषदोषहरे योज्ये शुद्धे संसर्जनक्रमः||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMshodhanaM tIkShNameva deyam (57) · Śloka 57
দদ্যাত্ সংশোধনং তীক্ষ্ণমবশ্যং বিষনাশনম্| অশুদ্ধস্য নিরূঢেঽপি ব্রণে কুপ্যতি তদ্বিষম্||৫৭||
दद्यात् संशोधनं तीक्ष्णमवश्यं विषनाशनम्| अशुद्धस्य निरूढेऽपि व्रणे कुप्यति तद्विषम्||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snapanam (58) · Śloka 58
সরত্নবীজৌষধিভিঃ কুম্ভৈঃ শীতাম্বুপূরিতৈঃ| অষ্তোত্তরশতং বারান্ সিদ্ধমন্ত্রাভিমিন্ত্রিতৈঃ| অষ্টোত্তরশতোন্মানৈঃ পুষ্পমালাবগুণ্ঠিতৈঃ| গোচর্মমাত্রকে লিপ্তে জ্বলিতাগ্নৌ কুশাস্তৃতে| স্থণ্ডিলে সরিতস্তীরে স্নানং বাস্য চতুষ্পথে||৫৮||
सरत्नबीजौषधिभिः कुम्भैः शीताम्बुपूरितैः| अष्तोत्तरशतं वारान् सिद्धमन्त्राभिमिन्त्रितैः| अष्टोत्तरशतोन्मानैः पुष्पमालावगुण्ठितैः| गोचर्ममात्रके लिप्ते ज्वलिताग्नौ कुशास्तृते| स्थण्डिले सरितस्तीरे स्नानं वास्य चतुष्पथे||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alarkaviShe mantraH (59) · Śloka 59
অলর্কাধিপতে যক্ষ সারমেযগণাধিপ| অলর্কজুষ্টমেতং মে নির্বিষং কুরু মাচিরাত্| স্বাহেতি মন্ত্রোঽলর্কার্ত্তে সর্বকর্মসু শস্যতে||৫৯||
अलर्काधिपते यक्ष सारमेयगणाधिप| अलर्कजुष्टमेतं मे निर्विषं कुरु माचिरात्| स्वाहेति मन्त्रोऽलर्कार्त्ते सर्वकर्मसु शस्यते||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nakhadantakShatam (60) · Śloka 60
চতুষ্পাদ্ভির্দ্বিপার্দ্ভির্বা নখদন্তপরিক্ষতম্| শূযতে পচ্যতে রাগজ্বরস্ত্রাবরুজান্বিতম্||৬০||
चतुष्पाद्भिर्द्विपार्द्भिर्वा नखदन्तपरिक्षतम्| शूयते पच्यते रागज्वरस्त्रावरुजान्वितम्||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nakhadantaviShe yogaH (61-46) · Śloka 46
সোমবল্কোঽশ্বকর্ণশ্চ গোজিহ্বা হংসপাদিকা| রজন্যৌ গৈরিকং লেপো নখদন্তবিষাপহঃ||৬১|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতা বষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযামুত্তরতন্ত্রে মূষিকালর্ক প্রতিষেধো নাম ষট্চত্বারিংশোঽধ্যাযঃ||৪৬||
सोमवल्कोऽश्वकर्णश्च गोजिह्वा हंसपादिका| रजन्यौ गैरिकं लेपो नखदन्तविषापहः||६१|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे मूषिकालर्क प्रतिषेधो नाम षट्चत्वारिंशोऽध्यायः||४६||
🔊 Audio coming soon