Adhikarana atha mUShikAlarkapratiShedho nAma ShaTcatvAriMsho~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
athātō mūṣikalarkapratiṣēdhaṁ nāmādhyāyaṁ vyākhyāsyāmaḥ| iti ha smāsurātrēyādayō maharṣayaḥ||1||
अथातो मूषिकलर्कप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्मासुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUShikabhedAH (2) · Śloka 2
lālanaścapalaḥ putrō hasiraścikirō'jinaḥ| kaṣāyadantaḥ kulakaḥ kōkilaḥ kapilō'sitaḥ| aruṇaḥ śavalaḥ śvētaḥ kapōtaḥ palitōnduruḥ| cucchundarō rasālākhyō daśāṣṭau cēti mūṣikāḥ||2||
लालनश्चपलः पुत्रो हसिरश्चिकिरोऽजिनः| कषायदन्तः कुलकः कोकिलः कपिलोऽसितः| अरुणः शवलः श्वेतः कपोतः पलितोन्दुरुः| चुच्छुन्दरो रसालाख्यो दशाष्टौ चेति मूषिकाः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUShikaviShasaMkrAntihetavaH prabhAvashca (3) · Śloka 3
yasminnaṅgē patatyēṣāṁ śuklamaṅgaiḥ spr̥śanti vā| yacchukladigdhaistatrāsrē dūṣitē pāṇḍutāṁ gatē| granthayaḥ śvayathuḥ kōṭhō maṇḍalāni bhramō'ruciḥ| śītajvarō'tiruksādō vēpathuḥ parvabhēdanam| rōmaharṣaḥ srutirmūrcchā dīrghakālānubandham| ślēṣmānuviddhabahvākhupōtakacchardanaṁ sakr̥t||3||
यस्मिन्नङ्गे पतत्येषां शुक्लमङ्गैः स्पृशन्ति वा| यच्छुक्लदिग्धैस्तत्रास्रे दूषिते पाण्डुतां गते| ग्रन्थयः श्वयथुः कोठो मण्डलानि भ्रमोऽरुचिः| शीतज्वरोऽतिरुक्सादो वेपथुः पर्वभेदनम्| रोमहर्षः स्रुतिर्मूर्च्छा दीर्घकालानुबन्धम्| श्लेष्मानुविद्धबह्वाखुपोतकच्छर्दनं सकृत्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AkhuviShasya kRucchrasAdhyatA (4) · Śloka 4
vyavāyyākhuviṣaṁ kr̥cchraṁ bhūyō bhūyaśca kupyati||4||
व्यवाय्याखुविषं कृच्छ्रं भूयो भूयश्च कुप्यति||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyalakShaNam (5) · Śloka 5
mūrcchāṅgaśōphavaivarṇyaklēdaśabdāśrutijvarāḥ| śirōgurutvaṁ lālāsr̥kcchardiścāsādhyalakṣaṇam||5||
मूर्च्छाङ्गशोफवैवर्ण्यक्लेदशब्दाश्रुतिज्वराः| शिरोगुरुत्वं लालासृक्च्छर्दिश्चासाध्यलक्षणम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varjanIyalakShaNam (6) · Śloka 6
śūnabastiṁ vivarṇauṣṭhamākhvābhairgranthibhiścitam| cucchundurusagandhaṁ ca varjayēdākhudūṣitam||6||
शूनबस्तिं विवर्णौष्ठमाख्वाभैर्ग्रन्थिभिश्चितम्| चुच्छुन्दुरुसगन्धं च वर्जयेदाखुदूषितम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alarkalakShaNam (7) · Śloka 7
śunaḥ ślēṣmōlbaṇā dōṣāḥ saṁjñāṁ saṁjñāvahāśritāḥ| muṣṇantaḥ kurvatē kṣōbhaṁ dhātūnāmatidāruṇam| lālāvanandhabadhiraḥ sarvataḥ sō'bhidhāvati| srastapucchahanuskandhaḥ śirō duḥkhī natānanaḥ||7||
शुनः श्लेष्मोल्बणा दोषाः संज्ञां संज्ञावहाश्रिताः| मुष्णन्तः कुर्वते क्षोभं धातूनामतिदारुणम्| लालावनन्धबधिरः सर्वतः सोऽभिधावति| स्रस्तपुच्छहनुस्कन्धः शिरो दुःखी नताननः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alarkadaMshalakShaNam (8) · Śloka 8
daṁśastēna vidaṣṭasya suptaḥ kr̥ṣṇaṁ kṣaratyasr̥k| hr̥cchirōrugjvarastambhatr̥ṣṇāmūrcchōdbhavō'nu ca||8||
दंशस्तेन विदष्टस्य सुप्तः कृष्णं क्षरत्यसृक्| हृच्छिरोरुग्ज्वरस्तम्भतृष्णामूर्च्छोद्भवोऽनु च||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prasa~ggataH sRugAlAdidaMshalakShaNam (9) · Śloka 9
anēnānyē'pi bōddhvyā vyālā daṁṣṭrāprahāriṇaḥ| sr̥gālāśvatarāśvarkṣadvīpivyāghravr̥kādayaḥ||9||
अनेनान्येऽपि बोद्ध्व्या व्याला दंष्ट्राप्रहारिणः| सृगालाश्वतराश्वर्क्षद्वीपिव्याघ्रवृकादयः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyaM saviShanirviShalakShaNam (10) · Śloka 10
kaṇḍūnistōdavaivarṇyasuptiklēdajvarabhramāḥ| vidāharāgarukpākaśōphagranthivikuñcanam| daṁśāvadaraṇaṁ sphōṭāḥ karṇikā maṇḍalāni ca| sarvatra saviṣē liṅgaṁ viparītaṁ tu nirviṣē||10||
कण्डूनिस्तोदवैवर्ण्यसुप्तिक्लेदज्वरभ्रमाः| विदाहरागरुक्पाकशोफग्रन्थिविकुञ्चनम्| दंशावदरणं स्फोटाः कर्णिका मण्डलानि च| सर्वत्र सविषे लिङ्गं विपरीतं तु निर्विषे||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyamasAdhyalakShaNam (11) · Śloka 11
daṣṭō yēna tu taccēṣṭarutaṁ kurvan vinaśyati| paśyaṁstamēva cākasmādādarśasalilādiṣu||11||
दष्टो येन तु तच्चेष्टरुतं कुर्वन् विनश्यति| पश्यंस्तमेव चाकस्मादादर्शसलिलादिषु||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalasantrAsalakShaNam (12) · Śloka 12
jaladarśanasaṁsparśaśabdēbhyō yaśca santrasēt| adaṣṭamapi taṁ jahyājjalasantrāsarōgiṇam||12||
जलदर्शनसंस्पर्शशब्देभ्यो यश्च सन्त्रसेत्| अदष्टमपि तं जह्याज्जलसन्त्रासरोगिणम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUShakaviShacikitsA daShTamAtre dAhaH (13) · Śloka 13
ākhunā daṣṭamātrasya daṁśaṁ kāṇḍēna dāhayēt| darpaṇēnāthavā tīvrarujā syātkarṇikānyathā||13||
आखुना दष्टमात्रस्य दंशं काण्डेन दाहयेत्| दर्पणेनाथवा तीव्ररुजा स्यात्कर्णिकान्यथा||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAhAnantarIyakRutyam (14) · Śloka 14
dagdhaṁ visrāvayēddaṁśaṁ pracchitaṁ ca pralēpayēt| śirīṣarajanī vakrakuṅkumāmr̥tavallibhiḥ||14||
दग्धं विस्रावयेद्दंशं प्रच्छितं च प्रलेपयेत्| शिरीषरजनी वक्रकुङ्कुमामृतवल्लिभिः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agAradhUmAdilepaH (15) · Śloka 15
agāradhūmamañjiṣṭhārajanīlavaṇōttamaiḥ| lēpō jayatyākhuviṣaṁ karṇikāyāśca pātanaḥ||15||
अगारधूममञ्जिष्ठारजनीलवणोत्तमैः| लेपो जयत्याखुविषं कर्णिकायाश्च पातनः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lepAnantarIyaM kRutyam (16) · Śloka 16
tatō'mlaiḥ kṣālayitvā tu tōyairanu ca lēpayēt| pālindī śvētakaṭabhī bilvamūlaguḍūcibhiḥ| anyaiśca viṣaśōphaghnaiḥ sirāṁ vā mōkṣayēd drutam||16||
ततोऽम्लैः क्षालयित्वा तु तोयैरनु च लेपयेत्| पालिन्दी श्वेतकटभी बिल्वमूलगुडूचिभिः| अन्यैश्च विषशोफघ्नैः सिरां वा मोक्षयेद् द्रुतम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vamanam (17) · Śloka 17
chardanaṁ jālinīkvāthaiḥ śukākhyāṅkōlayōrapi| kōśavatyāḥ śukākhyāyāḥ phalaṁ jīmūtakasya ca| madanasya ca sañcūrṇya dadhnā pītvā viṣaṁ vamēt| vacāmadanajīmūtakuṣṭhaṁ vā mūtrapēṣitam| pūrvakalpēna pātavyaṁ sarvōnduruviṣāpaham| niṣpāvāḥ kadalīmūlaṁ bandhujīvaphalāni ca| suvarcalārāmaṭhakaṁ svarjikātiviṣādvayam| śyāmādrikarṇikāmūlamardharcairvamanatrayam||17||
छर्दनं जालिनीक्वाथैः शुकाख्याङ्कोलयोरपि| कोशवत्याः शुकाख्यायाः फलं जीमूतकस्य च| मदनस्य च सञ्चूर्ण्य दध्ना पीत्वा विषं वमेत्| वचामदनजीमूतकुष्ठं वा मूत्रपेषितम्| पूर्वकल्पेन पातव्यं सर्वोन्दुरुविषापहम्| निष्पावाः कदलीमूलं बन्धुजीवफलानि च| सुवर्चलारामठकं स्वर्जिकातिविषाद्वयम्| श्यामाद्रिकर्णिकामूलमर्धर्चैर्वमनत्रयम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAntasya shUlAdau cikitsA (18) · Śloka 18
vāntasya śuddhē hr̥dayē śūlaṁ hidhmārucirvamiḥ| uṣṇōdgārānubandhō vā syāccēttatraitadauṣadham| jīrakaṁ tryūṣaṇaṁ kuṣṭhaṁ tuṅgākhyaṁ nāgakēsaram| rajanyau saindhavaṁ sēvyaṁ yaṣṭīmadhusuvarcalām| madhuraṁ ca gaṇaṁ piṣṭvā bījapurakapitthayōḥ| rasēna ṣāḍavaṁ kuryānmadhumatsyaṇḍikānvitam| gandhavarṇarasōpētaḥ sa pītō viṣadōṣajit| dvipippalīdvayaṁśumati kvāthē pēyā ca tadguṇā||18||
वान्तस्य शुद्धे हृदये शूलं हिध्मारुचिर्वमिः| उष्णोद्गारानुबन्धो वा स्याच्चेत्तत्रैतदौषधम्| जीरकं त्र्यूषणं कुष्ठं तुङ्गाख्यं नागकेसरम्| रजन्यौ सैन्धवं सेव्यं यष्टीमधुसुवर्चलाम्| मधुरं च गणं पिष्ट्वा बीजपुरकपित्थयोः| रसेन षाडवं कुर्यान्मधुमत्स्यण्डिकान्वितम्| गन्धवर्णरसोपेतः स पीतो विषदोषजित्| द्विपिप्पलीद्वयंशुमति क्वाथे पेया च तद्गुणा||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAyashirovirekaH (19) · Śloka 19
virēcanē trivr̥nnīlī triphalā kalka iṣyatē| śirōvirēcanē sāraḥ śirīṣasya phalāni ca||19||
विरेचने त्रिवृन्नीली त्रिफला कल्क इष्यते| शिरोविरेचने सारः शिरीषस्य फलानि च||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjanam (20) · Śloka 20
añjanē gōmayarasō vyōṣasūkṣmarajō'nvitaḥ| kapitthagōmayarasō madhumānavalēhanē||20||
अञ्जने गोमयरसो व्योषसूक्ष्मरजोऽन्वितः| कपित्थगोमयरसो मधुमानवलेहने||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana siddhaghRutam (21) · Śloka 21
taṇḍulīyakamūlēna siddhaṁ pānē hitaṁ ghr̥tam| dviniśā kaṭabhī raktā yaṣṭyāhvairvāmr̥tānvitaiḥ| āsphōtamūlasiddhaṁ vā pa~ccakāpitthamēva vā||21||
तण्डुलीयकमूलेन सिद्धं पाने हितं घृतम्| द्विनिशा कटभी रक्ता यष्ट्याह्वैर्वामृतान्वितैः| आस्फोतमूलसिद्धं वा प~च्चकापित्थमेव वा||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viriktasya shUlAdau cikitsA (22) · Śloka 22
adhōbhāgē viśuddhasya śūlaṁ nābhyāṁ bhavēdyadi| purīṣaṁ va vibadhyēta gudē syādvā vikartika| tatra pēyāṁ pibēcchītāṁ śarkarāmadhusaṁyutām| pippalīpippalīmūlaśārivākaṭukāhvayaiḥ| śr̥taiḥ siddhāṁ sahabalāsamaṅgāviśvabhēṣajaiḥ||22||
अधोभागे विशुद्धस्य शूलं नाभ्यां भवेद्यदि| पुरीषं व विबध्येत गुदे स्याद्वा विकर्तिक| तत्र पेयां पिबेच्छीतां शर्करामधुसंयुताम्| पिप्पलीपिप्पलीमूलशारिवाकटुकाह्वयैः| शृतैः सिद्धां सहबलासमङ्गाविश्वभेषजैः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvau prAshau (23) · Śloka 23
naladadhyāmakavyōṣalōdhracitrakadīpyakam| kutalakṣāratōyēna piṣṭaṁ mākṣikasarpiṣā| dadhnā vā prāśayētkṣaudram yavakṣārapayōdadhi| phāṇitaṁ tailamājyaṁ viṣaghnaṁ pītamēkataḥ||23||
नलदध्यामकव्योषलोध्रचित्रकदीप्यकम्| कुतलक्षारतोयेन पिष्टं माक्षिकसर्पिषा| दध्ना वा प्राशयेत्क्षौद्रम् यवक्षारपयोदधि| फाणितं तैलमाज्यं विषघ्नं पीतमेकतः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sinduvArAdikvAthaH (24) · Śloka 24
sinduvāraṁ nataṁ śigru bilvamūlaṁ punarnavam| vacāśvadaṁṣṭrā jīmūtamēśāṁ kvāthaṁ samākṣikam| pibēcchālyōdanaṁ dadhnā bhuñjānō mūṣikārditaḥ||24||
सिन्दुवारं नतं शिग्रु बिल्वमूलं पुनर्नवम्| वचाश्वदंष्ट्रा जीमूतमेशां क्वाथं समाक्षिकम्| पिबेच्छाल्योदनं दध्ना भुञ्जानो मूषिकार्दितः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnalepanayoryogau (25) · Śloka 25
takrēṇa śarapuṅkhāyāḥ bījaṁ sañcūrṇya vā pibēt| aṅkōlamūlakalkō va bastamūtrēṇa kalkitaḥ| pānalēpanayōryuktaḥ sarvōnduruviṣāpahaḥ||25||
तक्रेण शरपुङ्खायाः बीजं सञ्चूर्ण्य वा पिबेत्| अङ्कोलमूलकल्को व बस्तमूत्रेण कल्कितः| पानलेपनयोर्युक्तः सर्वोन्दुरुविषापहः||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana payasyApayaH (26) · Śloka 26
payaḥ payasyayā yuktaṁ sitayā madhukēna ca||26||
पयः पयस्यया युक्तं सितया मधुकेन च||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvare kirAtatiktAdikam (27) · Śloka 27
kirātatiktamamr̥tāṁ samaṅgāṁ kakubhatvacam| bāṇaṁ palāśaṁ kāśmaryaṁ payasyāṁ taṇḍulīyakam| ākhuvinnāṁ mahānimbaṁ saptaparṇaṁ madhūlikām| kapitthaṁ rājavr̥kṣaṁ vā pibēdanyatamaṁ jvarī||27||
किराततिक्तममृतां समङ्गां ककुभत्वचम्| बाणं पलाशं काश्मर्यं पयस्यां तण्डुलीयकम्| आखुविन्नां महानिम्बं सप्तपर्णं मधूलिकाम्| कपित्थं राजवृक्षं वा पिबेदन्यतमं ज्वरी||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNikApAtanam (28) · Śloka 28
sthirāṁ mandarujāṁ pracchēt karṇikāṁ pātayēta vā| śyāmā lāṅgalikā dantī kiṇihī girikarṇikā| ākhuvr̥kṣō mahāvr̥kṣastrivr̥dañjanakī snuhī| karṇikāpātanaṁ kalkamēkaikaṁ tilakalkavat||28||
स्थिरां मन्दरुजां प्रच्छेत् कर्णिकां पातयेत वा| श्यामा लाङ्गलिका दन्ती किणिही गिरिकर्णिका| आखुवृक्षो महावृक्षस्त्रिवृदञ्जनकी स्नुही| कर्णिकापातनं कल्कमेकैकं तिलकल्कवत्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vraNaropaNam (29) · Śloka 29
kṣīripravālamañjiṣṭhā balādārvī hayāhvayāḥ| rōpaṇyaḥ kalkitāstailaṁ ghr̥taṁ va sādhitaṁ tathā| dviniśā tilayaṣṭyāhvatagarōśīrapadmakaiḥ||29||
क्षीरिप्रवालमञ्जिष्ठा बलादार्वी हयाह्वयाः| रोपण्यः कल्कितास्तैलं घृतं व साधितं तथा| द्विनिशा तिलयष्ट्याह्वतगरोशीरपद्मकैः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyakriyopasaMhAraH (30) · Śloka 30
sāmānyēnēti nirdiṣṭā kriyākhūnāṁ viśēṣataḥ||30||
सामान्येनेति निर्दिष्टा क्रियाखूनां विशेषतः||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhedAnusAralakShaNaM cikitsA ca lAlane (31) · Śloka 31
lālanēna vamirmūrcchā lālāsrāvaśca jāyatē| lihyātsamākṣikaṁ tatra cūrṇitaṁ taṇḍulīyakam||31||
लालनेन वमिर्मूर्च्छा लालास्रावश्च जायते| लिह्यात्समाक्षिकं तत्र चूर्णितं तण्डुलीयकम्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana capale (32) · Śloka 32
capalēna varmirmūrcchā tr̥ḍvā tatrāvalēhayēt| sadārumustāṁ triphalāṁ.......................||32||
चपलेन वर्मिर्मूर्च्छा तृड्वा तत्रावलेहयेत्| सदारुमुस्तां त्रिफलां.......................||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana putrake (33) · Śloka 33
.............................putrakēṇa tu pāṇḍutā| sādō'ṅgē sarvaścākhusadr̥śagranthisambhavaḥ| śirīṣabījaṁ kuṣṭhaṁ ca madhunā tatra lēhayēt||33||
.............................पुत्रकेण तु पाण्डुता| सादोऽङ्गे सर्वश्चाखुसदृशग्रन्थिसम्भवः| शिरीषबीजं कुष्ठं च मधुना तत्र लेहयेत्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hasire (34) · Śloka 34
hasirēṇānnavidvēṣō jr̥mbhaṇam rōmaharśaṇam| āragvadhādiniryuhaṁ suvāntaṁ tatra pāyayēt||34||
हसिरेणान्नविद्वेषो जृम्भणम् रोमहर्शणम्| आरग्वधादिनिर्युहं सुवान्तं तत्र पाययेत्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cikire (35) · Śloka 35
cikirēṇa śirōduḥkhaṁ śōphō hidhmā vamirbhramaḥ vāntō'tra jālinīkvāthaiḥ sāramaṅkōlajaṁ pibēt||35||
चिकिरेण शिरोदुःखं शोफो हिध्मा वमिर्भ्रमः वान्तोऽत्र जालिनीक्वाथैः सारमङ्कोलजं पिबेत्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ajine (36) · Śloka 36
ajinēnāṅgakr̥ṣṇatvaṁ mūrccha chardiśca hr̥dgrahaḥ| madhunā tatra mañjiṣṭhāṁ lihyātsnukkṣīrakalkitām||36||
अजिनेनाङ्गकृष्णत्वं मूर्च्छ छर्दिश्च हृद्ग्रहः| मधुना तत्र मञ्जिष्ठां लिह्यात्स्नुक्क्षीरकल्किताम्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaShAyadante (37) · Śloka 37
nidrā kaṣāyadantēna hr̥cchōṣaḥ kr̥śatāti ca| śirīṣasāratvagbījaṁ tatra kṣaudrēṇa lēhayēt||37||
निद्रा कषायदन्तेन हृच्छोषः कृशताति च| शिरीषसारत्वग्बीजं तत्र क्षौद्रेण लेहयेत्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kulake (38) · Śloka 38
kulakēna rujāsrāvau rājayō daṁśamaṇḍalē| sadinduvārakau tatra sahau lihyānmadhuplutau||38||
कुलकेन रुजास्रावौ राजयो दंशमण्डले| सदिन्दुवारकौ तत्र सहौ लिह्यान्मधुप्लुतौ||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kokile (39) · Śloka 39
granthayaḥ kōkilēnōgrā jvarō dāhaśca dāruṇaḥ| nīlīpunarnavākvāthē siddhaṁ tatra pibēd ghr̥tam||39||
ग्रन्थयः कोकिलेनोग्रा ज्वरो दाहश्च दारुणः| नीलीपुनर्नवाक्वाथे सिद्धं तत्र पिबेद् घृतम्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kapile (40) · Śloka 40
kapilēna vraṇē kōthē jvarō granthirbhramaḥ satr̥ṭ| lēhayēnmadhunā śvētāṁ śvētāṁ cātra punarnavām||40||
कपिलेन व्रणे कोथे ज्वरो ग्रन्थिर्भ्रमः सतृट्| लेहयेन्मधुना श्वेतां श्वेतां चात्र पुनर्नवाम्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRuShNe (41) · Śloka 41
raktaṁ kr̥ṣṇēna vamati viśēṣād durdinē pibēt| tatra kiṁśukabhasmāmbu śirīṣaphalavālakam||41||
रक्तं कृष्णेन वमति विशेषाद् दुर्दिने पिबेत्| तत्र किंशुकभस्माम्बु शिरीषफलवालकम्||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aruNAdiShu pa~jcasu (42) · Śloka 42
aruṇādyāḥ pr̥thagdōṣasannipātāsrasambhavān| janayanti kramādrāgān sarvē ca granthikarṇikāḥ| karañjāragvadhavyōṣabr̥hatyaṁśumatīdvayāt| kvāthē dadhipayaḥsarpiḥ pr̥thakprasthōnmitaṁ pacēt| kapitthadāḍimavarīviśālātrisugandhikāḥ| trivr̥tāmr̥ttikāvakraguḍūcīścātra kalkitāḥ| kṣipēttadaruṇādīnāṁ pañcānāṁ viṣanāśanam| kākādanī kākāmācī svarasēns śr̥taṁ ghr̥tam||42||
अरुणाद्याः पृथग्दोषसन्निपातास्रसम्भवान्| जनयन्ति क्रमाद्रागान् सर्वे च ग्रन्थिकर्णिकाः| करञ्जारग्वधव्योषबृहत्यंशुमतीद्वयात्| क्वाथे दधिपयःसर्पिः पृथक्प्रस्थोन्मितं पचेत्| कपित्थदाडिमवरीविशालात्रिसुगन्धिकाः| त्रिवृतामृत्तिकावक्रगुडूचीश्चात्र कल्किताः| क्षिपेत्तदरुणादीनां पञ्चानां विषनाशनम्| काकादनी काकामाची स्वरसेन्स् शृतं घृतम्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cacchundure (43) · Śloka 43
klamaśrucchundarēṇōgrō grīvāstambhō viṣacikā| yavanālarṣabhakṣāram br̥hatyau vā'tra pāyayēt||43||
क्लमश्रुच्छुन्दरेणोग्रो ग्रीवास्तम्भो विषचिका| यवनालर्षभक्षारम् बृहत्यौ वाऽत्र पाययेत्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAle (44) · Śloka 44
grīvāstambhō rasālēna vēdanā daṁśamaṇḍalē| lihyānmahāgadaṁ tatra ghr̥tamākṣikasaṁyutam||44||
ग्रीवास्तम्भो रसालेन वेदना दंशमण्डले| लिह्यान्महागदं तत्र घृतमाक्षिकसंयुतम्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sasheShaviShalakShaNaM cikitsa ca (45) · Śloka 45
saśēṣaṁ mūṣikaviṣaṁ prakupyatyabhradarśanē| yathāyathaṁ vā kālēṣu dōṣāṇāṁ vr̥ddhihētuṣu| tatra sarvē yathāvasthaṁ prayōjyāḥ syurupakramāḥ| yathāsvaṁ yē ca nirdiṣṭāstathā dūṣīviṣāpahāḥ||45||
सशेषं मूषिकविषं प्रकुप्यत्यभ्रदर्शने| यथायथं वा कालेषु दोषाणां वृद्धिहेतुषु| तत्र सर्वे यथावस्थं प्रयोज्याः स्युरुपक्रमाः| यथास्वं ये च निर्दिष्टास्तथा दूषीविषापहाः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alarkaviShacikitsA (46) · Śloka 46
daṁśantvalarkadaṣṭasya dagdhamuṣṇēna sarpiṣā| pradihyādagadaistaistaiḥ purāṇaṁ ca ghr̥taṁ pibēt||46||
दंशन्त्वलर्कदष्टस्य दग्धमुष्णेन सर्पिषा| प्रदिह्यादगदैस्तैस्तैः पुराणं च घृतं पिबेत्||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tilAdikalkaH (47) · Śloka 47
tilagugguludūrvāṇāṁ dāḍimasya guḍasya ca| kalkō muhurmuhurlēpaḥ śvadaṁśaviṣajitparam||47||
तिलगुग्गुलुदूर्वाणां दाडिमस्य गुडस्य च| कल्को मुहुर्मुहुर्लेपः श्वदंशविषजित्परम्||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana daMshabandhanam (48) · Śloka 48
nalamūlaṁ jalē piṣṭaṁ pānalēpanayōrhitam| mātuluṅgacchadairdaṁśaṁ badhnīyāddantacarvitaiḥ||48||
नलमूलं जले पिष्टं पानलेपनयोर्हितम्| मातुलुङ्गच्छदैर्दंशं बध्नीयाद्दन्तचर्वितैः||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virecanam (49) · Śloka 49
arkakṣīrayutaṁ cāsya yōjyamāśu virēcanam||49||
अर्कक्षीरयुतं चास्य योज्यमाशु विरेचनम्||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvetapunarnavAdiyogaH (50) · Śloka 50
pibēt punarnavāṁ śvētāṁ dhurdhūrakaphalānvitam||50||
पिबेत् पुनर्नवां श्वेतां धुर्धूरकफलान्वितम्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhattUraPalayogAH (51) · Śloka 51
phalaṁ dhurdhūrakānmūlaṁ kākōdumbarikōdbhavam| śīdhunā śvaviṣaṁ hanti pītaṁ vā taṇḍulāmbunā||51||
फलं धुर्धूरकान्मूलं काकोदुम्बरिकोद्भवम्| शीधुना श्वविषं हन्ति पीतं वा तण्डुलाम्बुना||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana palalAdiyogaH (52) · Śloka 52
ēkadhyaṁ palalaṁ tailaṁ rūpikāyāḥ payō guḍaḥ| bhinatti viṣamalarkaṁ ghanavr̥ndamivānilaḥ||52||
एकध्यं पललं तैलं रूपिकायाः पयो गुडः| भिनत्ति विषमलर्कं घनवृन्दमिवानिलः||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lashunAdiyogaH (53) · Śloka 53
laśunōṣaṇavaidēhī varā gōpittakalkitāḥ| pānanasyāñjanālēpaiḥ śvadaṣṭasyauṣadhaṁ param||53||
लशुनोषणवैदेही वरा गोपित्तकल्किताः| पाननस्याञ्जनालेपैः श्वदष्टस्यौषधं परम्||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalavetasapatrAdikvAthaH (54) · Śloka 54
jalavētasapatratvaṅmūlaṁ kṣuṇṇaṁ pacējjalē| sakvāthaḥ śītalaḥ pītaḥ paraṁ śvaviṣabhēṣajam| tatsiddhaṁ ca ghrutaṁ pānanasyābhyañjanalēpanam| jalatrāsē samastē ca viṣē tadgaruḍōpamam||54||
जलवेतसपत्रत्वङ्मूलं क्षुण्णं पचेज्जले| सक्वाथः शीतलः पीतः परं श्वविषभेषजम्| तत्सिद्धं च घ्रुतं पाननस्याभ्यञ्जनलेपनम्| जलत्रासे समस्ते च विषे तद्गरुडोपमम्||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yavamAShAdi ghRutam (55) · Śloka 55
yavamāṣakulatthānāṁ pañcamūlasya cāmbhasi| kṣīradviguṇitē sarpiḥ sādhyēcchlakṣṇakalkitaiḥ| aśvagandhāsahākuṣṭhabr̥hatīrajanīdvayaiḥ| vidārīnatakaṭvaṅgapayasyāsinduvārakaiḥ| sarpagandhānakhābhīruśarkarāraktacandanaiḥ| śvadaṁṣṭrōpadravān sarvān pānābhyaṅgairnnihanti tat||55||
यवमाषकुलत्थानां पञ्चमूलस्य चाम्भसि| क्षीरद्विगुणिते सर्पिः साध्येच्छ्लक्ष्णकल्कितैः| अश्वगन्धासहाकुष्ठबृहतीरजनीद्वयैः| विदारीनतकट्वङ्गपयस्यासिन्दुवारकैः| सर्पगन्धानखाभीरुशर्करारक्तचन्दनैः| श्वदंष्ट्रोपद्रवान् सर्वान् पानाभ्यङ्गैर्न्निहन्ति तत्||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hRudvidAhAdau kramaH (56) · Śloka 56
hr̥dvidāhē prasēkē ca virēkavamanē bhr̥śam| viṣadōṣaharē yōjyē śuddhē saṁsarjanakramaḥ||56||
हृद्विदाहे प्रसेके च विरेकवमने भृशम्| विषदोषहरे योज्ये शुद्धे संसर्जनक्रमः||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMshodhanaM tIkShNameva deyam (57) · Śloka 57
dadyāt saṁśōdhanaṁ tīkṣṇamavaśyaṁ viṣanāśanam| aśuddhasya nirūḍhē'pi vraṇē kupyati tadviṣam||57||
दद्यात् संशोधनं तीक्ष्णमवश्यं विषनाशनम्| अशुद्धस्य निरूढेऽपि व्रणे कुप्यति तद्विषम्||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snapanam (58) · Śloka 58
saratnabījauṣadhibhiḥ kumbhaiḥ śītāmbupūritaiḥ| aṣtōttaraśataṁ vārān siddhamantrābhimintritaiḥ| aṣṭōttaraśatōnmānaiḥ puṣpamālāvaguṇṭhitaiḥ| gōcarmamātrakē liptē jvalitāgnau kuśāstr̥tē| sthaṇḍilē saritastīrē snānaṁ vāsya catuṣpathē||58||
सरत्नबीजौषधिभिः कुम्भैः शीताम्बुपूरितैः| अष्तोत्तरशतं वारान् सिद्धमन्त्राभिमिन्त्रितैः| अष्टोत्तरशतोन्मानैः पुष्पमालावगुण्ठितैः| गोचर्ममात्रके लिप्ते ज्वलिताग्नौ कुशास्तृते| स्थण्डिले सरितस्तीरे स्नानं वास्य चतुष्पथे||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alarkaviShe mantraH (59) · Śloka 59
alarkādhipatē yakṣa sāramēyagaṇādhipa| alarkajuṣṭamētaṁ mē nirviṣaṁ kuru mācirāt| svāhēti mantrō'larkārttē sarvakarmasu śasyatē||59||
अलर्काधिपते यक्ष सारमेयगणाधिप| अलर्कजुष्टमेतं मे निर्विषं कुरु माचिरात्| स्वाहेति मन्त्रोऽलर्कार्त्ते सर्वकर्मसु शस्यते||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nakhadantakShatam (60) · Śloka 60
catuṣpādbhirdvipārdbhirvā nakhadantaparikṣatam| śūyatē pacyatē rāgajvarastrāvarujānvitam||60||
चतुष्पाद्भिर्द्विपार्द्भिर्वा नखदन्तपरिक्षतम्| शूयते पच्यते रागज्वरस्त्रावरुजान्वितम्||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nakhadantaviShe yogaH (61-46) · Śloka 46
sōmavalkō'śvakarṇaśca gōjihvā haṁsapādikā| rajanyau gairikaṁ lēpō nakhadantaviṣāpahaḥ||61|| iti vaidyapatisiṁhaguptasya sūnōrvāgbhaṭasya kr̥tā vaṣṭāṅgasaṁgrahasaṁhitāyāmuttaratantrē mūṣikālarka pratiṣēdhō nāma ṣaṭcatvāriṁśō'dhyāyaḥ||46||
सोमवल्कोऽश्वकर्णश्च गोजिह्वा हंसपादिका| रजन्यौ गैरिकं लेपो नखदन्तविषापहः||६१|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे मूषिकालर्क प्रतिषेधो नाम षट्चत्वारिंशोऽध्यायः||४६||
🔊 Audio coming soon